2. Thể thơ tự do

- Trích 1 câu nhận định văn học về thơ

- Dẫn dắt vào bài thơ & từ ngữ/hình ảnh

B- THÂN BÀI

1/ Giới thiệu

- Đặc trưng của thể loại thơ trữ tình

Thơ là thể loại trữ tình, là tiếng nói của tình cảm, cảm xúc, là “tiếng hát đi từ trái tim lên miệng” (dân ca Thái), lấy biểu cảm là phương thức biểu đạt chủ yếu.

- Vài nét về tác giả, tác phẩm (dựa vào chú thích)

- Giá trị của từ ngữ/hình ảnh đề cho

“Thơ là (…) từ một cái hữu hình, nó thức dậy được những vô hình bao la, từ một cái điểm nhất định mà nó mở được ra một cái diện không gian trong đó nhịp mãi lên một tấm lòng sứ điệp” (Nguyễn Tuân). Chính vì thế, đôi khi chỉ bằng một từ ngữ/hình ảnh nhỏ bé, “hữu hình”, mà bài thơ chứa đựng cả một sứ mệnh, thông điệp sâu sắc, lớn lao. Từ ngữ/hình ảnh A là một chi tiết giàu sức gợi như thế.

2/ Cảm nhận: nét đặc sắc của hình ảnh/chi tiết đó:

2a- Về nội dung: 

- Từ ngữ/hình ảnh đó đã tái hiện bức tranh cuộc sống nào?

- Từ ngữ/hình ảnh đó đã bộc lộ cảm xúc/tình cảm/tư tưởng gì của chủ thể trữ tình?

2b/ Về nghệ thuật:

- Hình ảnh/từ ngữ đó: giàu sức gợi hình, giàu tính biểu cảm, gây ấn tượng về giác quan…

- Hình ảnh/từ ngữ đó được tô đậm bằng những biện pháp nghệ thuật nào?

- Hình ảnh/từ ngữ đó được khắc họa trong câu thơ bằng nhịp và vần như thế nào?

3/ Đánh giá

- Về nội dung, từ ngữ/hình ảnh A đã góp phần chuyển tải chủ đề gì? (yêu đất nước, yêu thiên nhiên, tinh thần lạc quan cách mạng v.v…)

- Về nghệ thuật, từ ngữ/hình ảnh A đã được tô đậm bằng những biện pháp nghệ thuật đặc sắc (^{liệt kê lại}), và bằng bút pháp nào? (lấy điểm tả diện, lấy động tả tĩnh, chấm phá, hiện thực/lãng mạn v.v…)

⛤ Nâng cao: về sáng tạo & về tiếp nhận

Về phương diện sáng tạo, những sáng tạo thơ ca chân chính chỉ thực sự có được khi người nghệ sĩ rung cảm mãnh liệt trước cuộc đời và con người bằng một trái tim lớn lao, bằng một trí tuệ sâu sắc và bằng một tài năng nghệ thuật thực sự (“Thơ chỉ sinh ra khi tim ta cuộc sống đã tràn đầy” – Tố Hữu). Nếu người nghệ sĩ đến với thơ bằng những chất xúc tác nhất thời của sinh lý, của sự gia công gò đẽo ngôn từ thuần túy, hoặc như một tín đồ trong cơn thượng đồng chữ nghĩa… thì chỉ tạo ra những thứ gần giống với thơ thôi. Làm thơ là công việc rất lao lực và thậm chí khổ hạnh, chỉ người nghệ sĩ chân chính mới làm được.

Về phương diện tiếp nhận, sở dĩ thơ phải hấp dẫn, tình cảm và tư tưởng sâu rộng, có khả năng đánh thức người đọc… là vì bản chất của thơ là “cái nhụy của cuộc sống” (Phạm Văn Đồng), sứ mệnh của thơ là cải tạo thế giới. Thơ hiện diện giữa đời như một người bạn tri âm tri kỷ, một người thầy của con người để đồng hành và tâm giao với họ trên hành trình kiếm tìm hạnh phúc và thiết lập các giá trị: “Bạn đọc cần những bài thơ như tâm hồn thứ hai của họ - Ngoài tâm hồn họ ra, họ cần thêm một tâm hồn” (“Thơ và bạn đọc”, Chế Lan Viên).

C- KẾT BÀI

- Bài học, thông điệp đọng lại trong em sau khi chiêm nghiệm, suy ngẫm về từ ngữ/hình ảnh đó.

- Trích 1 câu nhận định văn học về thơ để kết thúc vấn đề.