Về thực tiễn hoạt động của tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: với thực trạng pháp luật đã nêu ở trên thì đang bộc lộ nhiều bất cập, chưa thực sự trở thành chỗ dựa đối với người tiêu dùng kể cả nguyên nhân khách quan hay chủ quan. Mặc dù đã đưa ra chủ trương xã hội hóa việc bảo vệ ngừi tiêu dùng, nhưng sự tham gia của các tổ chức xã hội lại khá mờ nhạt, chưa thực sự thể hiện được vai trò cũng như trở thành địa chỉ tin cậy đối với người tiêu dùng. Ở các tỉnh, những nơi người dân có trình độ thấp, là đối tượng của các hành vi gian lận tiêu dùng. Hơn nữa, nhiều Hội ở địa phương được thành lập nhưng không hoạt động  thường xuyên, nhất là công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, đưa ra những cảnh báo để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Thậm chí, có những Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng chỉ tồn tại về mặt hình thức và hầu như không có hoạt động nào nổi bật. Cụ thể, chưa có 01 vụ kiện nào của Hội bảo vệ người tiêu dùng ở tỉnh Bình Thuận thực hiện khởi kiện theo yêu cầu hay tự mình khởi kiện để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Kiến nghị:

- Trong việc thực hiện công tác bảo vệ người tiêu dùng các tổ chức xã hội không những phải phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước, mà còn cần phối hợp với các hội địa phương nhằm trao đổi thông tin, kiến thức, hỗ trợ nhau về chuyên môn, nghiệp vụ, đặc biệt với những vụ kiện cần sự phối hợp như lên tiếng phản đối, tẩy chay hàng hóa dịch vụ không đảm bảo chất lượng, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng và ảnh hưởng đến môi trường.

- Mối quan hệ giữa Hội bảo vệ người tiêu dùng với các tổ chức trong nước phải chặt chẽ, ngoài việc tuyên truyền pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cần có những chương trình hành động thống nhất về các công tác như tuyên truyền, nâng cao nhận thức người tiêu dùng, đào đạo về các kĩ năng bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, …

- Các tổ chức xã hội thực sự trở thành một thiết chế quan trọng có hiệu quả trong việc bảo vệ người tiêu dùng thì các cơ quan Nhà nước, các tổ chức xã hội, bản thân người tiêu dùng phải thực sự quan tâm nhận thực được tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ người tiêu dùng. Các hội bảo vệ người tiêu dùng phải đổi mới phương thức hoạt động, hợp tác giúp đỡ nhau để thực hiện tốt vai trò là tổ chức đại diện cho quyền lợi của người tiêu dùng trong phạm vi cả nước và ở từng địa phương.

Rất rõ ràng để nhận ra, người tiêu dùng trong chuỗi liên kết hàng hóa, dịch vụ được cung cấp từ các nhà cung cấp - là điểm cuối cùng của dịch vụ.

Đồng thời, người tiêu dùng lại là một bên yếu thế trong việc tiếp cận thông tin, chính sách, ... nếu bên/nhà cung cấp cố ý chỉ cung cấp một phần hoặc cung cấp những thông tin mà họ muốn cung cấp mà tất nhiên những thông tin ấy vẫn đảm bảo đủ theo chất lượng công bố.

Ngày nay, xã hội ngày càng phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của con người ngày càng được nâng cao, cộng thêm yếu tố hội nhập kinh tế và đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ để có thể cung cấp và làm hài lòng nhiều nhóm đối tượng là điều mà các bên/nhà cung cấp muốn hướng đến nhằm tạo ra lợi nhuận cao nhất và bền vững nhất.

Công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã được Nhà nước quan tâm từ Pháp lệnh bảo vệ NTD nay là Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023. Cùng với các Luật khác có liên quan như Luật Cạnh tranh, Luật Thương mại, Luật Dân sự, ... góp phần quy định nhiều hơn chế tài để có thể bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng (BVQLNTD).

Điều này thể hiện, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là việc của toàn xã hội, của toàn hệ thống từ quốc gia đến các tỉnh, thành phố, các huyện, thị xã, các xã..

Các sở, ban, ngành địa phương đã thành lập các tổ chức, các Hội với các thành viên nhằm thực hiện việc BVQLNTD tại từng địa phương.

Tuy nhiên, các Hội tại địa phương còn hoạt động theo hình thức kiệm nhiệm, tổng hợp các thành viên từ các cơ quan chuyên môn và một số doanh nghiệp trên địa bàn. Kinh phí từ nguồn ngân sách để Hội hoạt động không lớn. Chuyên môn cho tất cả các lĩnh vực chưa sâu. Thời gian để thực hiện công việc chưa đủ nhiều. Mức độ đáp ứng và hài lòng của người dân hầu như thấp. Vậy nên, việc nhân danh Hội để là một tổ chức đứng ra BVQLNTD tại địa phương, ngành nghề, lĩnh vực còn chưa gây ấn tượng đến mỗi người dân trên địa bàn.

Thêm vào đó, công tác tuyên truyền còn yếu. Thông tin những điều Hội thực hiện được theo Luật còn chưa đi sâu và đi xa vào các địa bàn, nơi mà đa số người dân đều là người tiêu dùng. Hay nói cách khác, mỗi người dân đều là người tiêu dùng cho cuộc sống tồn tại của mỗi người.

Chế tài xử phạt do việc xử phạt vi phạm cũng hiện đang dừng lại tại các cuộc thanh, kiểm tra của các đơn vị quản lý nhà nước tại các cuộc thanh kiểm tra định kỳ. Còn người dân tự đi khiếu nại có lẽ sẽ mất nhiều thời gian hơn là mua 1 sản phẩm mới.

Kiến nghị: Ngoài việc hoàn thiện Luật BVQLNTD thì việc xây dựng bộ máy pháp lý để làm công cụ thực hiện Luật cần mạnh hơn, tập trung hơn nữa không chỉ về nhân lực mà còn về vật lực.

Tuyên truyền, giáo dục cho người tiêu dùng ý thức và khả năng tự bảo vệ chính mình.

Tăng cường sự phối hợp liên ngành nhằm phát hiện các tổ chức/cá nhân vi phạm chất lượng sản phẩm/dịch vụ cung cấp.

Giải pháp: Xây dựng Luật và áp dụng pháp luật thống nhất.

Tăng cường đào tạo đội ngũ thực hiện pháp luật liên quan công tác BVQLNTD.

Xây dựng chế tài xử phạt nghiêm và cụ thể cho từng đối tượng vi phạm.

Chính phủ cần quan tâm, đẩy mạnh nhân lực, vật lực cho Hội BVQLNTD tại địa phương để Hội có thể giải quyết nhanh chóng, kịp thời và chính xác cũng như bảo vệ quyền lợi của NTD nhằm giảm tải việc tranh chấp tại Tòa án.

Đẩy mạnh việc xây dựng kênh thông tin tuyên truyền uy tín đối với cả NTD và tổ chức/cá nhân cung cấp dịch vụ kém chất lượng để bước đầu răn đe và đưa thông tin nhanh nhất đến NTD.

Bên cạnh đó, với tư cách là một tổ chức xã hội hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, được thành lập trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng không phân biệt dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, trình độ, nghề nghiệp; và cũng là tổ chức đại diện bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng theo quy định của pháp luật, nhưng hiện nay, Hội vẫn chưa được quy định có thành viên chuyên trách cũng như các thành viên chuyên trách đó sẽ được hưởng lương, nên cũng hạn chế hiệu quả hoạt động của Hội với việc bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

Ngoài ra, Luật Bảo vệ QLNTD quy định nghĩa vụ của người tiêu dùng phải “Kiểm tra hàng hóa trước khi nhận; lựa chọn tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, không làm tổn hại đến môi trường, trái với thuần phong mỹ tục và đạo đức xã hội, không gây nguy hại đến tính mạng, sức khỏe của mình và của người khác; thực hiện chính xác, đầy đủ hướng dẫn sử dụng hàng hóa, dịch vụ”. Quy định này chưa khả thi, vì đối với một số loại hàng tiêu dùng hàng ngày thì người tiêu dùng có khả năng phát hiện được khi không đạt yêu cầu, nhưng lại có rất nhiều loại hàng hoá mà không thể dùng mắt thường để đánh giá về chất lượng, ví dụ như thuốc tây, hoặc hàng tiêu dùng bị ngâm tẩm hoá chất để kéo dài thời gian sử dụng thì cần phải có chuyên môn, máy móc mới phát hiện được. Như vậy, có thể thấy qua quy định này, chúng ta đang đẩy trách nhiệm sang chính người tiêu dùng trong việc bảo vệ quyền lợi của họ trong tiêu dùng.

+ Kiến nghị và giải pháp: Luật cũng cần quy định rõ hơn nữa về trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân kinh doanh trong việc bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng đối với các hành vi bị cấm như là quảng cáo sai sự thật hàng hoá, che giấu thông tin hàng hoá; Về các quy định liên quan đến Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật cũng cần sửa đổi theo hướng tăng cường sự tham gia của các tổ chức xã hội đối với hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, qua việc tăng quyền và trách nhiệm của Hội, quy định cụ thể và tăng mức kinh phí hoạt động của Hội, mở rộng hơn phạm vi các loại việc mà Hội được cấp kinh phí để thực hiện các hoạt động nhằm bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng, trong đó có cả chi phí để thuê luật sư, chi phí giám định chứng cứ… khi đại diện cho người tiêu dùng khởi kiện ra toà với các vụ việc vi phạm quyền lợi của người tiêu dùng; Rà soát, chỉnh sửa lại các khái niệm được quy định trong Luật còn chưa phù hợp với yêu cầu của các giao dịch phát sinh trong điều kiện kinh doanh mới; một số thuật ngữ sử dụng trong Luật còn chưa phù hợp và thống nhất với các luật có liên quan. Bên cạnh đó, cũng cần làm rõ và mở rộng hơn khái niệm về “người tiêu dùng”, để mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với quyền lợi của người tiêu dùng trong các giao dịch truyền thống, cũng như các giao dịch của hình thức kinh doanh mới; Đối với việc bảo vệ thông tin cá nhân của người tiêu dùng trong các giao dịch được thực hiện qua mạng Internet, cần phải quy định theo hướng tăng trách nhiệm của các chủ thể kinh doanh trong việc bảo mật thông tin khách hàng.

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2010 đến nay đã bộc lộ nhiều hạn chế, gây khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Cụ thể:

Thứ nhất, một số khái niệm về người tiêu dùng được quy định trong Luật còn chưa rõ ràng, chưa phù hợp với điều kiện hiện tại : Do có sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin trên toàn thế giới nói chung cũng như tại Việt Nam nói riêng, người tiêu dùng trong các hình thức giao dịch truyền thống trước đó có nhiều điểm khác biệt với người tiêu dùng của giao dịch với hình thức mới – giao dịch có ứng dụng nền tảng số, qua Internet.... làm bộc lộ khó khăn khi áp dụng các quy định của Luật trong việc điều chỉnh các quan hệ mới này.

Thứ hai, bất cập trong quy định của pháp luật về quản lý các cá nhân kinh doanh thương mại: Theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 3 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (QLNTD) năm 2010, cá nhân kinh doanh thương mại không phải đăng ký kinh doanh như bán hàng rong.... Trên thực tế, theo quy định của pháp luật hiện hành, những đối tượng này không bắt buộc phải đăng ký địa điểm kinh doanh cụ thể, họ thường kinh doanh những loại hàng hoá có giá trị nhỏ, hoặc kinh doanh thực phẩm, đồ ăn nhanh… và di chuyển liên tục từ nơi này đến nơi khác, không dễ liên lạc khi cần. Vì vậy, khi xảy ra các vi phạm về quyền lợi của người tiêu dùng thì cũng gặp nhiều khó khăn trong việc xử lý các vi phạm.

Thứ ba, bất cập trong việc bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng trong giao dịch bằng hình thức kinh doanh mới: Bên cạnh các giao dịch mang tính truyền thống, các ứng dụng trên nền tảng Internet, nền tảng số phát triển đã làm cho ngày càng có nhiều người lựa chọn giao dịch thông qua các ứng dụng này, vì có thể tiếp cận nhanh, đa dạng, thuận lợi hơn trong giao dịch trong nước và cả quốc tế. Do vậy, việc dịch chuyển dần từ các giao dịch truyền thống sang hình thức giao dịch mới ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, hình thức kinh doanh này cũng nảy sinh nhiều bất lợi, rủi ro mà người tiêu dùng phải gánh chịu.

Thứ tư, quy định về Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng còn nhiều hạn chế dẫn đến việc Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoạt động chưa thật sự hiệu quả: Luật Bảo vệ QLNTD năm 2010 quy định về trách nhiệm của Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nhưng lại thiếu vắng các quy định về quyền hạn của Hội và đặc biệt là nguồn lực tài chính để hoàn thành trách nhiệm được giao. Vì vậy, các nội dung được quy định tại khoản 1 Điều 27 của Luật rất khó thực thi; chẳng hạn, quy định về việc đại diện cho người tiêu dùng trong thủ tục khởi kiện để bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng, hoặc vì bảo vệ lợi ích công cộng thì Hội có quyền tự mình khởi kiện. Hoạt động này lại không được coi là nằm trong nội dung thực hiện các nhiệm vụ được Nhà nước giao, cho nên không là trường hợp được Nhà nước cấp kinh phí thực hiện.

Thứ năm, quy định về thủ tục xử lý vi phạm quyền lợi người tiêu dùng chưa hợp lý: Khoản 2 Điều 41 Luật Bảo vệ QLNTD năm 2010 quy định về thủ tục đơn giản trong giải quyết vụ án bảo vệ quyền lợi người tiêu dung, dẫn chiếu đến Điều 317 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 về điều kiện để giải quyết vụ án dân sự theo thủ tục rút gọn. Giữa quy định của Luật Bảo vệ QLNTD năm 2010 và Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 là chưa thống nhất.

Bên cạnh đó, phải có đầy đủ các điều kiện để áp dụng thủ tục rút gọn được quy định tại khoản 1, 2 và khoản 3 của Điều 317 thì tòa án mới giải quyết. Quy định này gây khó khăn trong các vụ việc liên quan đến bảo vệ quyền lợi người tiêu dung.

Ngoài các bất cập trong quy định về thủ tục xử lý vi phạm quyền lợi của người tiêu dùng, thì Luật cũng có quy định tại Điều 30 về các phương thức giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng với các tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hoá, dịch vụ gồm 4 phương thức, trong đó có phương thức kiện ra toà. Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có toà chuyên trách để thụ lý các vụ án trong lĩnh vực này, nên có rất ít vụ việc được đưa ra giải quyết bằng con đường toà án, mà chủ yếu lựa chọn giải quyết thông qua hoà giải hoặc xử phạt hành chính.

Kiến nghị và một số giải pháp hoàn thiện Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Để khắc phục được những hạn chế về bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng hiện nay, cần phải sửa đổi Luật Bảo vệ QLNTD năm 2010 ở một số điểm sau đây:

• Rà soát, chỉnh sửa lại các khái niệm được quy định trong Luật còn chưa phù hợp với yêu cầu của các giao dịch phát sinh trong điều kiện kinh doanh mới.

• Luật cũng cần quy định rõ hơn nữa về trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân kinh doanh trong việc bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng đối với các hành vi bị cấm như là quảng cáo sai sự thật hàng hoá, che giấu thông tin hàng hoá…

• Đối với hình thức giao dịch được thực hiện qua mạng Internet, cần phải có quy định về việc giám sát tính trung thực trong giao dịch, bằng cách quy định về quyền và nghĩa vụ của bên thứ ba tham gia vào việc giám sát tính trung thực trong các giao dịch.

• Đối với các cá nhân hoạt động thương mại độc lập, thường xuyên, không phải đăng ký kinh doanh cần phải sửa đổi theo hướng chặt chẽ hơn, đó là quy định dù hoạt động dưới hình thức là người bán hàng rong, đánh giày hoặc buôn chuyến đều phải đăng ký và được cấp phép hành nghề để thuận tiện hơn trong việc quản lý hoạt động kinh doanh của họ, đồng thời cũng cần có cơ chế kiểm tra, giám sát đối với các chủ thể kinh doanh này.

• Về các quy định liên quan đến Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật cũng cần sửa đổi theo hướng tăng cường sự tham gia của các tổ chức xã hội đối với hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, qua việc tăng quyền và trách nhiệm của Hội; quy định cụ thể và tăng mức kinh phí hoạt động của Hội; mở rộng hơn phạm vi các loại việc mà Hội được cấp kinh phí để thực hiện các hoạt động nhằm bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng, trong đó có cả chi phí để thuê luật sư, chi phí giám định chứng cứ… khi đại diện cho người tiêu dùng khởi kiện ra toà với các vụ việc vi phạm quyền lợi của người tiêu dùng.

Kiến nghị:

• Hoàn thiện pháp luật, đơn giản hóa thủ tục khiếu kiện của người tiêu dùng. Cần quy định cụ thể nghĩa vụ, trách nhiệm của các doanh nghiệp sản xuất hàng hóa và cung ứmg dịch vụ đối với người tiêu dùng. Nếu doanh nghiệp không giải quyết khiếu nại chính đáng của người tiêu dùng, người tiêu dùng có quyền nhờ cơ quan chức năng can thiệp (các cơ quan quản lý Nhà nước và các cấp tòa án).

• Tăng cường nguồn nhân lực, vật lực và quyền hạn cho Cục quản lý cạnh tranh của Bộ Công thương và các sở thương mại các tỉnh, thành phố trong hoạt động bảo vệ người tiêu dùng. Nhà nước đầu tư kinh phí cho hoạt động của các cấp hội bảo vệ người tiêu dùng ở trung ương và địa phương.

Tuy nhiên quy định chung rất nhiều cơ quan không trực thuộc một đơn vị chủ quản chính thức nào từ hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng. Cho nên khi đưa vào hoạt động khó cho người tiêu dùng tìm kiếm ai là tổ chức chính thức và chuyên nghiệp trong việc bảo vệ quyền lợi của họ.

Trong hoạt động thực tiễn của tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng rất khó khăn trong việc liên hệ khi có gọi điện, tìm tới địa chỉ hay gửi email được công bố đầy đủ trên web. Vậy nên khi xảy ra vụ việc quyền lợi người tiêu dùng bị ảnh hưởng thì gần như sẽ không có cách nào khác ngoài việc liên hệ với cơ quan báo chí và dĩ nhiên đây là cách cầu may. Ngoài cơ quan chủ quản là các cục, sở ban ngành của tỉnh như sở ban ngành hoặc chi cục thì người tiêu dùng có thể liên hệ với các đơn vị hội luật gia, hoặc trung tâm trợ giúp pháp lý của sở tư pháp để xem xét khởi kiện. Tuy nhiêu việc thực hiện các bước tự bảo vệ bản thân khi xảy ra vụ việc ảnh hưởng đến quyền lợi của mình mà không liên hệ được với chủ thể là tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thì điều này chỉ ra rằng luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có nhưng chưa thực hiện đầy đủ và ít phổ biến như hiện nay vì: Cơ quan chính phủ chưa đưa ra được những tổ chức nào và tổ chức đó được phép hoạt động trong lĩnh vực riêng biệt là bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Quy định không rõ ràng dẫn tới "cha chung không ai khóc" đây là suy nghĩ của người tiêu dùng khi xảy ra tranh chấp quyền lợi, mà ở đó gần như tiếng nói của tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng nhỏ nhoi.

Kiến nghị: Cơ quan chính phủ cần quy định rõ các tổ chức nào được hoạt động và ai là người tham gia trong hiệp hội vì điều này rất cần thiết vì liên quan tới tư duy và lập luận bảo vệ về mặt pháp luật dẫn tới cần có người hiểu và đưa ra được các hướng dẫn cụ thể để đạt được lợi ích tốt nhất trong quá trình bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng chứ không phải là một hiệp hội mà chỉ bầu cho có và đầy đủ mà không hoạt động được.

Giải pháp: Tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng nên dành cho các cá nhân, tổ chức có liên quan tới luật, tổ chức xã hội, tổ chức báo chí, tổ chức bảo vệ môi trường nằm trong hội bảo vệ người tiêu dùng. Cần bố trí trụ sợ cụ thể và hoạt động thường xuyên. Trích thuế từ sản phẩm hàng hóa được bán ra và có đánh mã số thuế bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Khi lựa chọn sản phẩm đó người tiêu dùng có thêm bảo hiểm mặc định đối với sản phẩm mình tiêu dùng và đồng nghĩa với trách nhiệm của tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng có kinh phí hoạt động trong cách tổ chức vận hành chung.

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng quy định rất rõ về Tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và Hoạt động của tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Thực tiễn hoạt động của tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng bao gồm: Hướng dẫn, giúp đỡ, tư vấn người tiêu dùng khi có yêu cầu; Cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền thông tin về hành vi vi phạm pháp luật của tổ chức, cá nhân kinh doanh; Tham gia góp ý xây dựng chủ trương, chính sách, pháp luật, kế hoạch, chương trình, dự án, đề án về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục chủ trương, chính sách, pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và chủ trương, chính sách, pháp luật có liên quan; Tham gia hỗ trợ thương lượng, hòa giải tranh chấp giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh theo quy định của pháp luật khi có yêu cầu; Độc lập khảo sát, thử nghiệm, công bố kết quả khảo sát, thử nghiệm do mình thực hiện về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật; phản ánh, đánh giá mức độ tin cậy của tổ chức, cá nhân kinh doanh trên không gian mạng; thông tin, cảnh báo cho người tiêu dùng về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc thông tin, cảnh báo của mình; kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; Đại diện cho người tiêu dùng thực hiện khởi kiện vụ án dân sự về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng khi có yêu cầu và ủy quyền theo quy định của pháp luật; Tự mình khởi kiện vụ án dân sự về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vì lợi ích công cộng khi đáp ứng điều kiện quy định; Tổ chức đào tạo nâng cao nhận thức và kiến thức tiêu dùng cho người tiêu dùng;..

Hiện nay, có nhiều tổ chức xã hội được thành lập, nhằm đáp ứng yêu cầu của các hội viên cũng như nhằm bảo vệ quyền lợi của các hội viên, Đặc thù của Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là hội không chỉ bảo vệ quyền lợi chính đáng của các thành viên mà hội còn bảo vệ cho tất cả người tiêu dùng khác bị vi phạm quyền lợi. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động thì tồn tại một số vấn đề như sau:

- Công tác khởi kiện vụ án dân sự vì quyền lợi người tiêu dùng với vai trò là đại diện người tiêu dùng chưa được triển khai nhiều, trên thực tế các vụ việc vi phạm số đông người tiêu dùng rất nhiều.

- Họat động của Hội ở một số địa phương chưa thực sự hiệu quả do hạn chế về kinh phí, nguồn lực.

- Chưa thể hiện rõ là cánh tay nối dài của cơ quan quản lý nhà nước. Điều này thể hiện ở việc số Hội được giao nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước cho hội chưa nhiều.

- Chưa thực sự là cầu nối hiệu quả giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

2. Một số kiến nghị, đề xuất để nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là trách nhiệm chung của Nhà nước và toàn xã hội. Cần phát huy mọi nguồn lực để thực hiện tốt công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, trong đó cần phát huy mạnh mẽ và đầy đủ vai trò hoạt động của các tổ chức xã hội tham gia.

Thứ nhất, nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động của các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng bằng cách sửa đổi chính sách để có cơ chế phù hợp, giúp đỡ các Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng về kinh phí, nhân lực và vật lực để thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao. Ban hành các chính sách để các tổ chức, cá nhân sẵn sàng phối hợp, đầu tư vào các hoạt động của Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Thứ hai, xây dựng một hệ thống các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thống nhất, tinh gọn, hiệu quả, thực hiện đúng và tốt các nhiệm vụ được quy định trong Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng theo hướng thống nhất về tên gọi, tôn chỉ mục đích theo quy định của Luật.

Thứ ba, bản thân các Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cần chủ động hơn nữa trong việc tìm kiếm, tiếp cận sự hỗ trợ của các cơ quan tổ chức trong nước và quốc tế và nâng cao chất lượng cán bộ của Hội.

Thứ tư, Bộ Công Thương và Ủy ban nhân dân các cấp cần quan tâm và tạo điều kiện tốt đối với hoạt động của Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Bên cạnh việc ban hành chính sách, các cơ quan này cũng cần chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp, hỗ trợ các Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng triển khai các hoạt động chuyên môn.

Thứ năm, tăng cường mối quan hệ giữa Hội với doanh nghiệp và người tiêu dùng. Các doanh nghiệp cần nhận thức sâu sắc rằng người tiêu dùng là đích cuối cùng của việc cung cấp sản phẩm, dịch vụ. Các Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sẽ giúp đỡ doanh nghiệp truyền tải thông tin tốt đến người tiêu dùng và cũng giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về hàng hóa dịch vụ của doanh nghiệp. Do vậy, các doanh nghiệp cần phối hợp sâu và chặt chẽ hơn nữa trong các hoạt động hướng đến người tiêu dùng.

Trong thời gian, qua các cơ quan báo chí, truyền thông cũng tích cực vào cuộc, đấu tranh không khoan nhượng với những hiện tượng, việc làm tiêu cực gây ảnh hưởng xấu đến quyền lợi của người tiêu dùng. Đây chính là sự giám sát dư luận mà các cơ quan thông tấn báo chí và truyền thông đã tạo ra. Mặc dù sự giám sát dư luận không mang tính luật pháp nhưng nó tạo ra sức ép dư luận xã hội rất lớn lên các biểu hiện, việc làm gây tổn hại cho người tiêu dùng.

Bên cạnh những thành tựu cơ bản đã đạt được, vẫn còn tồn tại những khiếm khuyết, những khó khăn thách thức đối với việc bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng ở nước ta.

- Luật không đồng bộ, kém hiệu lực:

Do các cơ quan nghiên cứu pháp luật, các cơ quan lập pháp của chúng ta không theo kịp sự phát triển nhanh chóng của thị trường, của cuộc sống xã hội nên đã không kịp thời trong việc ban hành một hệ thống luật pháp đồng bộ, có khả năng điều chỉnh các vấn đề kinh tế - xã hội, bảo vệ được quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng. Mặc dù cho đến nay đã có khá nhiều văn bản pháp lý chứa đựng một số nội dung liên quan đến bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, nhưng còn rời rạc (đôi khi chồng chéo, phủ định nhau), chưa có sự gắn kết thành một hệ thống đồng bộ điều chỉnh các yếu tố về người tiêu dùng và quyền lợi người tiêu dùng. Cũng chính sự rời rạc, thiếu tính hệ thống đó đã tạo ra nhiều kẽ hở nghiêm trọng để một số cá nhân, tổ chức kinh tế vẫn “lách” được, tránh được luật pháp khi vi phạm quyền của người tiêu dùng. Đây cũng là nguyên nhân gây khó khăn cho các cơ quan thực thi pháp luật , dẫn tới vừa làm giảm uy quyền của luật pháp vừa làm giảm hiệu lực của các cơ quan thực thi pháp luật.

- Hoạt động của các cơ quan giám sát, thực thi pháp luật bảo vệ người tiêu dùng còn nhiều hạn chế

* Mạng lưới giám sát hành chính chưa mạnh, hoạt động quan liêu, bị chi phối bởi nhiều cơ quan công quyền khác.

* Đấu tranh chống hàng giả nhìn chung chưa hiệu quả, mang nặng tính phong trào, hình thức.

* Mạng lưới giám sát xã hội chưa có thực quyền, chưa thực sự phát huy hiệu quả hoạt động, ở nhiều địa phương việc thành lập các hiệp hội người tiêu dùng còn mang tính hình thức. Hội người tiêu dùng chưa phát huy được các sáng kiến tuyên truyền, giáo dục, phổ biến kiến thức, cũng như chưa có biện pháp tập hợp lực lượng để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

* Thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan lập pháp cũng như hành pháp trong việc thực hiện các quy phạm pháp luật, thậm chí chưa thực hiện đầy đủ chức năng của mỗi cơ quan theo quy định pháp luật.

- Sự yếu kém về ý thức của mỗi cá nhân, tập thể trong hoạt động sản xuất kinh doanh

Vì lợi nhuận của mình, các cá nhân, tập thể trong hoạt động sản xuất kinh doanh luôn “cố gắng” giảm thiểu các chi phí đầu vào trong sản xuất, coi nhẹ chất lượng sản phẩm, dịch vụ, dẫn tới người tiêu dùng vẫn phải trả tiền với giá đầy đủ nhưng chỉ được hưởng chất lượng sản phẩm, dịch vụ thấp, không tương xứng với đồng tiền họ bỏ ra.

- Sự yếu kém trong nhận thức và phối hợp hoạt động của các ngành các cấp thuộc các cơ quan thực thi pháp luật

Nhận thức của mỗi cá nhân, tập thể các ngành các cấp thuộc các cơ quan thực thi pháp luật đối với quyền của người tiêu dùng là hết sức quan trọng. Nếu không có nhận thức đúng, đầy đủ sẽ dẫn tới thái độ xem thường, lơ là, đôi khi vô trách nhiệm trong việc thực thi bảo vệ người tiêu dùng. Thực tiễn cho thấy, sau hơn 3 năm Pháp lệnh vệ sinh an toàn thực phẩm có hiệu lực, Hà Nội mới chỉ cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm cho 526 cơ sở, Lâm Đồng cấp cho 567 cơ sở, còn các tỉnh và thành phố khác hầu như chưa thực hiện. Trên toàn quốc mới có 352.777 cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm được cấp giấy phép kinh doanh. Như vậy, số cơ sở đủ điều kiện sản xuất và kinh doanh hợp pháp mới chỉ đạt 0,3 % còn 99,7% cơ sở chưa được kiểm tra, kiểm soát, đồng nghĩa với việc bị thả nổi hay chỉ kiểm soát được một phần. Thực tế cho thấy, tất cả các vụ ngộ độc thực phẩm đã xảy ra đều liên quan đến các cơ sở sản xuất kinh doanh chưa có giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm.

Công tác thanh tra, kiểm soát kém hiệu quả, không thường xuyên, mang tính hình thức của các cơ quan chức năng đối với các hoạt động sản xuất kinh doanh của xã hội cũng là một trong những nguyên nhân dẫn tới chất lượng hàng hoá dịch vụ không đáp ứng ngang bằng với giá cả của nó. Điều này cũng dẫn tới thiệt hại cho người tiêu dùng. Chẳng hạn, nếu các cơ quan thanh tra giám sát xây dựng nhà ở, cơ quan kiểm soát chất lượng làm việc thường xuyên, nghiêm túc, minh bạch thì có lẽ hiện tượng “rút ruột” công trình xây dựng sẽ ít hơn nhiều.

- Thông tin chưa đầy đủ, giáo dục chưa đồng bộ

Công tác thông tin, tuyên truyền giáo dục đối với người sản xuất kinh doanh (người cung cấp hàng hoá, dịch vụ) cũng như đối với người tiêu dùng về ý thức trách nhiệm đối với việc bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng còn hạn chế. Việc công bố, đưa các vụ việc xâm phạm, gây hại cho người tiêu dùng lên các phương tiện thông tin đại chúng còn chưa nhiều, chưa thường xuyên. Đặc biệt, việc công bố các văn bản pháp luật liên quan tới người tiêu dùng và quyền lợi của người tiêu dùng, trách nhiệm của mỗi cá nhân, tổ chức sản xuất kinh doanh đối với quyền lợi của người tiêu dùng, các khung hình phạt... đối với các vi phạm... trên báo chí, phát thanh, truyền hình và các phương tiện thông tin tuyên truyền khác còn hạn chế, chưa thoả đáng, chưa tạo ra được hiệu quả giáo dục cao, chưa tạo ra được những chuyển biến về nhận thức trong mỗi cá nhân và tổ chức sản xuất kinh doanh cũng như trong chính bản thân người tiêu dùng.

- Ý thức tự bảo vệ của người tiêu dùng chưa cao

Ở nước ta hiện nay, ý thức tự bảo vệ của mỗi người tiêu dùng cũng chưa được phát huy đúng mức. Nhiều người tiêu dùng tỏ ra thờ ơ, hoặc không biết quyền của mình khi đi mua các sản phẩm hàng hoá, dịch vụ. Trong một thời gian dài, do thiếu thông tin tuyên truyền, nhiều hộ tiêu dùng điện trong cả nước khi đặt bút ký các hợp đồng mua bán điện với các công ty, chi nhánh điện địa phương không hề biết mình có quyền gì, có trách nhiệm gì, mình đang chịu “lép vế” hay “bất lợi” ở những điều khoản nào trong hợp đồng. Đây không chỉ là hậu quả của công tác giáo dục, tuyên truyền, mà còn là hậu quả của thời kỳ bao cấp, mọi thứ do Nhà nước cung cấp, Nhà nước quyết định, người tiêu dïng chỉ ký hợp đång một cách hình thức, cho đủ “lệ bộ” mà thôi.

Đứng trước các hiện tượng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, hàng sai quy cách, người tiêu dùng chưa có thói quen đấu tranh hay phản ứng quyết liệt.

Để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng cần có các giải pháp đồng bộ, nhất quán cả trong lĩnh vực lập pháp, hành pháp, tư pháp, được cả hệ thống chính trị thực thi nghiêm túc và có sự tham gia tích cực của các tổ chức chính trị xã hội. Xin đề xuất một số giải pháp cơ bản:

- Hoàn chỉnh luật pháp bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

Đối với bất kỳ một xã hội pháp quyền nµo, để điều chỉnh một lĩnh vực, một đối tượng nào đó cần phải được quy định bằng luật pháp. Để bảo vệ người tiêu dùng, các nước xung quanh ta như Thái Lan, Xin-ga-po, Ấn Độ… đều ban hành luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Ở Việt Nam hiện nay, Luật bảo vệ người tiêu dùng chưa có. Đây là một bất cập, cần được nhanh chóng khắc phục. Vì, chỉ khi có luật và trên cơ sở đó có các văn bản dưới luật, các văn bản pháp quy khác để điều chỉnh thì các cơ quan thực thi pháp luật mới có cơ sở triển khai thực hiện, sức mạnh của bộ máy chính trị mới phát huy tác dụng.

Việc thiếu các văn bản pháp luật điều chỉnh các yếu tố thị trường, trong đó có quyền lợi người tiêu dùng là một trong những bất lợi của chúng ta, ảnh hưởng lớn tới sức cạnh tranh của mỗi doanh nghiệp cũng như cả nền kinh tế, nhất là trong điều kiện đã trở thành thành viên của WTO. Việc xây dựng một hệ thống văn bản pháp luật, đảm bảo quyền cơ bản của người tiêu dùng dựa trên “Các nguyên tắc chỉ đạo để bảo vệ người tiêu dùng” trong Nghị quyết số 39/948 mà Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua ngày 9-5-1985 là vô cùng cần thiết. Đó là 8 quyền cơ bản :

• Quyền được thoả mãn những nhu cầu cơ bản

• Quyền được an toàn.

• Quyền được cung cấp thông tin

• Quyền được lựa chọn.

• Quyền được lắng nghe hay được đại diện.

• Quyền được bồi thường.

• Quyền được giáo dục về tiêu dùng.

• Quyền được sống trong một môi trường trong sạch và bền vững

- Tăng cường công tác quản lý chất lượng hàng hoá, dịch vụ

Tăng cường công tác quản lý chất lượng hàng hoá, dịch vụ thực chất là làm cho chất lượng hàng hoá, dịch vụ đưa đến tay người tiêu dùng được bảo đảm đúng như giá trị của nó, chống lại thủ đoạn “treo đầu dê bán thịt chó” của một số nhà sản xuất hàng hoá và cung cấp dịch vụ. Có nhiều biện pháp để tăng cường công tác quản lý như: tăng thêm quyền cho các tổ chức tiêu chuẩn đo lường chất lượng, các cơ quan thanh tra, giám sát, quản lý thị trường...

• Theo quy định về tính chính xác, trung thực của thông tin liên quan đến hàng hóa, dịch vụ. Theo điều 12 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (Luật số 59/2010/QH12) thì người tiêu dùng cần có những thông tin cơ bản nhất về hàng hóa như nguồn gốc xuất xứ, giá cả, chất lượng, tính năng, công dụng, cảnh báo khả năng hàng hóa, dịch vụ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng và tài sản của người tiêu dùng cũng như nêu các biện pháp phòng ngừa, trách nhiệm bảo hành,… đồng thời nêu những thông tin cơ bản về tổ chức, cá nhân cung cấp, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ như thương hiệu, năng lực hoạt động, địa điểm kinh doanh,…

• Thế nhưng trên thực tế hiện nay khi tham gia vào hoạt động mua sắm hàng hóa hay dịch vụ online trên các nền tảng xã hội, người tiêu dùng thường nhận hàng sau khi ký vào giấy nhận hàng của bên giao hàng chứ không phải các chứng từ, hóa đơn từ bên bán. Một số trường hợp hàng hóa bị bên giao hàng làm hỏng hóc trong quá trình vận chuyển mà người mua không được biết tại thời điểm nhận hàng, đồng thời do không có giấy tờ, hóa đơn cụ thể của hàng hóa nên người tiêu dùng gặp rất nhiều khó khăn trong việc quy trách nhiệm hàng hóa bị hỏng hoặc không đúng thông số kỹ thuật như quảng cáo cho bên giao hàng hoặc bên bán hàng. Không cung cấp đầy đủ hóa đơn bán hàng cũng giúp cho người bán trốn tránh các nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước.

• Chúng ta có thể thấy rằng các quy định của luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vẫn còn những lỗ hỏng, khe hở để cho các doanh nghiệp làm ăn không trung trực trục lợi một cách dễ dàng từ người tiêu dùng.

• Bên cạnh đó trong quá trình khách hàng giao dịch mua hàng hóa phải cung cấp đầy đủ thông tin cá nhân nhưng chưa có một một quy định cam kết nào đảm bảo thông tin cá nhân của khách hàng được giữ bí mật. Chính vì vậy việc các doanh nghiệp kinh doanh đem bán thông tin của khách hàng cho các tổ chức có ý định lừa đảo khác là việc không thể tránh khỏi.

• Việc nới lỏng trong những chính sách về bảo vệ thông tin cá nhân cũng là mối nguy hại rất lớn đối với người tiêu dùng. Những vụ lấy trộm thông tin về tài khoản ngân hàng, làm giả thẻ thanh toán để mua hàng trên mạng hay rút tiền mà báo chí đã đăng tải trong thời gian qua là một biểu hiện cụ thể về tác hại của thông tin cá nhân bị xâm phạm, tiết lộ, gây thiệt hại không nhỏ đến tài sản, lợi ích của người thực hiện giao dịch.

• Thế nhưng khi khách hàng gặp rắc rối vì những việc từ trên trời rơi xuống như vậy vẫn không thể nhờ cậy ai để giúp họ xử lý. Đây rõ ràng cũng là một sự thờ ơ thiếu trách nhiệm của tổ chức xã hội BVNTD.

  2) Một vài kiến nghị và giải pháp

• giải pháp

  - Từ phía doanh nghiệp: kinh doanh trung thực và đặt lợi ích người tiêu dùng lên hàng đầu, đừng vì một chút lợi nhuận mà coi thường sức khỏe hay quyền lợi của người khác

  - Từ phía người tiêu dùng: cẩn trọng hơn khi mua hàng hóa hay dịch vụ, phải xem xét tìm hiểu kỹ về sản phẩm hay dịch vụ mà bản thân mình sẽ sử dụng, đồng thời phải chú ý trong việc cung cấp thông tin cá nhân khi giao dịch, xem có thật sự cần thiết không

• Kiến nghị

  Mong rằng các tổ chức xã hội BVQLNTD luôn luôn sẵn sàng giải đáp thắc mắc và hỗ trợ người tiêu dùng một cách nhanh nhất có thể, giúp NTD giải quyết các vấn đề gặp phải trong việc tiêu dùng sản phẩm hay dịch vụ và đặt biệt phải có trách nhiệm trong việc tiếp nhận và giải quyết các vấn đề phát sinh.

Pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng chưa đủ cụ thể, thiếu tính linh hoạt để đáp ứng nhanh chóng các thách thức mới của thị trường.

Thực tiễn hoạt động của tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng còn hạn chế do thiếu nguồn lực và sự hỗ trợ từ cơ quan quản lý.

Nhận thức về quyền lợi người tiêu dùng trong cộng đồng chưa cao, nhiều người vẫn chưa biết đến và sử dụng các dịch vụ của tổ chức này.

Kiến nghị và giải pháp:

Kiến Nghị:

Cần sửa đổi và bổ sung pháp luật để tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đặc biệt là trong các lĩnh vực mới phát triển như mua sắm trực tuyến, dịch vụ công nghệ.

Giải pháp:

Cơ quan quản lý:

Tăng cường hỗ trợ tài chính và hợp tác giữa tổ chức xã hội và cơ quan quản lý để nâng cao hiệu quả hoạt động.

Đẩy mạnh các chiến dịch tuyên truyền và giáo dục nhằm nâng cao nhận thức về quyền lợi người tiêu dùng trong cộng đồng.

Tăng cường giám sát và kiểm tra: Tăng cường hoạt động giám sát và kiểm tra để đảm bảo các doanh nghiệp tuân thủ đúng các quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đồng thời, thực hiện xử lý nghiêm túc các vi phạm pháp luật.

Hỗ trợ và hợp tác với tổ chức xã hội: Tạo điều kiện thuận lợi và hỗ trợ cho các tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong việc thực hiện các hoạt động của mình. Hợp tác chặt chẽ với họ để cùng nhau giám sát và báo cáo các vấn đề liên quan đến quyền lợi người tiêu dùng.

Tăng cường thông tin và giáo dục: Tổ chức các chương trình, chiến dịch thông tin và giáo dục để nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền lợi người tiêu dùng. Cung cấp thông tin đầy đủ, rõ ràng và dễ hiểu về các quy định, chính sách bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Phát triển công nghệ: Sử dụng công nghệ thông tin để tăng cường khả năng giám sát và quản lý các hoạt động thương mại, đặc biệt là trong môi trường trực tuyến. Áp dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu để phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm quyền lợi người tiêu dùng.

Tăng cường năng lực và đào tạo: Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ, công chức làm công tác quản lý và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, giúp họ hiểu rõ hơn về các vấn đề pháp lý và thực tiễn trong lĩnh vực này.

Tổ chức bảo vệ QLNTD:

Cung cấp hỗ trợ và tư vấn: Tổ chức cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ cho người tiêu dùng khi họ gặp phải các vấn đề liên quan đến quyền lợi. Điều này có thể bao gồm việc giải quyết các tranh chấp tiêu dùng, hướng dẫn khiếu nại và tìm kiếm giải pháp pháp lý.

Người Tiêu Dùng:

Tìm hiểu quyền lợi: Tìm hiểu và hiểu rõ các quyền lợi của mình như quyền được thông tin đầy đủ và rõ ràng, quyền khiếu nại và yêu cầu bồi thường khi gặp phải vấn đề.

Kiểm tra thông tin sản phẩm/dịch vụ: Trước khi mua hàng hoặc sử dụng dịch vụ, hãy kiểm tra kỹ thông tin về sản phẩm/dịch vụ đó, bao gồm giá cả, chất lượng, điều kiện bảo hành và đổi trả.

Giữ lại hóa đơn và hợp đồng: Luôn giữ lại hóa đơn và hợp đồng mua bán để có thể sử dụng làm bằng chứng khi cần thiết, đặc biệt khi có vấn đề phát sinh.

Tham gia các tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Tham gia và hỗ trợ các tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để có thêm sự hỗ trợ và tư vấn khi gặp phải vấn đề.

Phản ứng mạnh mẽ khi gặp vi phạm: Không ngần ngại khiếu nại hoặc yêu cầu bồi thường khi gặp phải vi phạm quyền lợi của mình. Sử dụng các kênh liên hệ và phương tiện phản ánh để đưa vấn đề ra ánh sáng và tìm kiếm giải pháp.

Nhà sản xuất, người bán:

Tuân thủ pháp luật và quy định: Đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bao gồm việc cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác về sản phẩm/dịch vụ, đảm bảo chất lượng và an toàn.

Phản hồi nhanh chóng và hiệu quả: Tạo ra các cơ chế và quy trình để giải quyết nhanh chóng các khiếu nại và yêu cầu của người tiêu dùng. Đáp ứng mọi phản hồi từ khách hàng một cách tích cực và xử lý các vấn đề một cách công bằng và kịp thời.

Chất lượng sản phẩm/dịch vụ: Tập trung vào việc cải thiện chất lượng sản phẩm/dịch vụ để đảm bảo sự hài lòng và tin tưởng từ phía người tiêu dùng. Đưa ra các biện pháp để ngăn chặn và giảm thiểu các sản phẩm/dịch vụ không đáp ứng được tiêu chuẩn.

Hiện nay, trên thị trường đang ngày càng xuất hiện nhiều hành vi gây ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng như buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, các dịch vụ kém chất lượng. Nhất là trong thời gian gần đây, nhiều phương thức bán hàng mới như bán hàng qua mạng, qua điện thoại. Các hành vi vi phạm đến quyền lợi của người tiêu dùng ngày càng tinh vi và phức tạp hơn, quyền lợi của người tiêu dùng cũng vì vậy mà dễ bị xâm phạm hơn.

Tuy nhiên, hiện nay việc áp dụng các chế tài hành chính đối với hành vi vi phạm quyền lợi của người tiêu dùng không hiệu quả là do mức xử phạt hành chính do pháp luật quy định quá thấp, dẫn đến không có sự răn đe. Đồng thời người tiêu dùng không biết quyền lợi của mình, một số tổ chức hoạt động không hiệu quả dẫn đến người dân ngại trong việc khiếu nại, kiến nghị.

Kiến nghị: Cần nâng cao hiệu quả áp dụng các chế tài hành chính nhằm bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, xử phạt hành chính voi mức phạt phù hợp, hoàn thiện các cơ chế phối hợp giữa các cơ quan nhà nước xử lý trong những trường hợp vi phạm, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước.

Khi đời sống người dân được nâng lên, xuất hiện tình trạng tranh chấp quyền lợi giữa người bán và người mua, tuy nhiên việc giải quyết các khiếu nại của doanh nghiệp với người tiêu dùng chưa được quan tâm đúng mức. Đa số người tiêu dùng còn tâm lý bỏ qua khi gặp những điều không mong muốn như mua hàng kém chất lượng, hàng hóa không đúng như quảng cáo. Trước vấn đề trên, nhiều người còn e ngại khiếu nại khi quyền lợi của mình bị xâm phạm, chưa thẳng thắn đấu tranh với những hành vi sai trái của các cơ sở, tổ chức kinh doanh vi phạm.

Tổ chức xã hội tham gia công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã phát triển, tích cực hoạt động và phát huy chức năng, nhiệm vụ, dần khẳng định vai trò là cầu nối giữa người tiêu dùng với cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp. Từ nhận thức được nâng lên, nhìn chung, cộng đồng doanh nghiệp đã có những chuyển biến cụ thể trong việc thực hiện các trách nhiệm bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng. Công tác hội nhập quốc tế trong lĩnh vực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được đẩy mạnh hơn. Tuy nhiên, quyền lợi người tiêu dùng vẫn bị xâm phạm, ngoài nguyên nhân chủ quan trong công tác thực thi pháp luật thì việc thi hành pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng phát sinh những vướng mắc, bất cập như công tác giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng và tổ chức cá nhân kinh doanh chưa hiệu quả. Hoạt động của các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng chưa thiết thực; nguồn lực hỗ trợ cho hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng còn hạn chế.

Kiến nghị - Giải pháp: Đẩy mạnh công tác truyền thông, nâng cao nhận thức cho nhân dân và các doanh nghiệp, cá nhân trong việc sản xuất, kinh doanh hàng hóa, sản phẩm và dịch vụ cho khách hàng và người tiêu dùng. Cần có chế tài và quyết liệt hơn trong việc xử lý vấn nạn hàng giả/hàng nhái; đặc biệt xử lý nghiêm minh vấn nạn quảng bá thông tin hàng hóa và sản phẩm không đúng với chất lượng, quy cách, mẫu mã để đảm bảo tốt nhất quyền lợi cho người tiêu dùng trong xã hội.

Trả lời:

Thực tiễn hoạt động của tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng:

thực hiện và bảo đảm cho các quy định của pháp luật bảo vệ quyền lợi NTD được tuân thủ và tôn trọng trên thực tế, thông qua Hội bảo vệ NTD đại diện NTD khởi kiện hoạc tự mình khởi kiện vì lợi ích của họ.

Tổ chức xả hội bảo vệ NTD tư vấn, hỗ trợ và tìm kiếm sự bảo vệ quyền lợi của mình, hỗ trợ tiếp cận với các cơ quan có thẩm quyền vì họ là người yêu thế.

tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi NTD có vai trò giám sát sự vận hành của thị trường, ứng xử của nhà sản xuất, kinh doanh trên thị trường.

tham gia đóng góp xây dụng pháp luật; tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, kiến thức tiêu dùng; tư vấn, giải quyết khiếu nại; khảo sát,giám định và phản biện xã hội.

Được quy định trong hiến pháp, cụ thể Nhà nước có chính sách bảo vệ quyền lợi của công dân và trong các chương nói về quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân đã đề cập đến các quyền trùng với các quyền của người tiêu dùng mà Quốc tế người tiêu dùng (CI) và Liên hợp quốc công nhận.

giải pháp bảo vệ người tiêu dùng hiện nay:

1. Về nguyên tắc và định hướng chính sách: Quyền lợi NTD phải được bảo vệ theo quy định của pháp luật; việc bảo vệ phải kịp thời, công bằng, minh bạch, đúng pháp luật; không được xâm phạm quyền lợi ích Nhà nước và của công dân...

2. Tăng cường tuyên truền, giao dục pháp luật của người tiêu dùng, nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về các quy định của pháp luật liên quan để họ tự bảo vệ minh.

3. thực hiện trách nhiệm quản lý Nhà nước trong bảo đảm an toàn nhằm bảo vệ quyền lợi NTD

4. thực hiện trách nhiệm của tổ chức, cá nhân

5. bảo hành hàng hóa;

6. thu hồi hàng hóa có khuyết tật

7. bồi thường thiệt hại do hàng hóa có khuyết tật gây ra

8. khiếu nại đến cơ quan quản lý nhà nước bảo vệ NTD

• Thứ nhất ,quy định về Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng còn nhiều hạn chế.

+ Luật Bảo vệ QLNTD năm 2010 quy định về trách nhiệm của Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nhưng lại thiếu vắng các quy định về quyền hạn của Hội và đặc biệt là nguồn lực tài chính để hoàn thành trách nhiệm được giao. Vì vậy, các nội dung được quy định tại khoản 1 Điều 27 của Luật rất khó thực thi; chẳng hạn, quy định về việc đại diện cho người tiêu dùng trong thủ tục khởi kiện để bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng, hoặc vì bảo vệ lợi ích công cộng thì Hội có quyền tự mình khởi kiện. Hoạt động này lại không được coi là nằm trong nội dung thực hiện các nhiệm vụ được Nhà nước giao, cho nên không là trường hợp được Nhà nước cấp kinh phí thực hiện. Vì vậy, khi theo đuổi một vụ kiện có thể phát sinh nhiều chi phí như thuê luật sư, phí giám định chứng cứ… hoặc nếu trường hợp thua kiện thì Hội cũng phải chi trả chi phí, dẫn đến làm cản trở Hội trong việc thực hiện trách nhiệm bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

+ Bên cạnh đó, với tư cách là một tổ chức xã hội hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, được thành lập trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng không phân biệt dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, trình độ, nghề nghiệp; và cũng là tổ chức đại diện bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng theo quy định của pháp luật, nhưng hiện nay, Hội vẫn chưa được quy định có thành viên chuyên trách cũng như các thành viên chuyên trách đó sẽ được hưởng lương, nên cũng hạn chế hiệu quả hoạt động của Hội với việc bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

• Thứ hai, quy định về thủ tục xử lý vi phạm quyền lợi người tiêu dùng chưa hợp lý.

+ Khoản 2 Điều 41 Luật Bảo vệ QLNTD năm 2010 quy định về thủ tục đơn giản trong giải quyết vụ án bảo vệ quyền lợi người tiêu dung, dẫn chiếu đến Điều 317 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 về điều kiện để giải quyết vụ án dân sự theo thủ tục rút gọn. Giữa quy định của Luật Bảo vệ QLNTD năm 2010 và Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 là chưa thống nhất.

+ Bên cạnh đó, phải có đầy đủ các điều kiện để áp dụng thủ tục rút gọn được quy định tại khoản 1, 2 và khoản 3 của Điều 317 thì tòa án mới giải quyết[5]. Quy định này gây khó khăn trong các vụ việc liên quan đến bảo vệ quyền lợi người tiêu dung; ví dụ, quy định điều kiện đương sự đã thừa nhận nghĩa vụ, chứng cứ đầy đủ, đây là quy định bất lợi cho người tiêu dùng trong khi sứ mệnh của Luật là bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng, vốn là người yếu thế trong quan hệ với người bán. Bởi lẽ, trong thực tế đã xảy ra nhiều trường hợp khi có vi phạm thì bên bán né tránh, thoái thác trách nhiệm, hoặc có trường hợp khi phát hiện có vi phạm thì hàng hóa không còn giữ nguyên vẹn, hóa đơn mua hàng không còn, hoặc các trang bán hàng trên mạng Internet không còn tồn tại… Vì vậy, rất khó để đáp ứng được việc áp dụng thủ tục đơn giản trong giải quyết các tranh chấp giữa người tiêu dùng và người bán hàng.

• Ngoài các bất cập trong quy định về thủ tục xử lý vi phạm quyền lợi của người tiêu dùng, thì Luật cũng có quy định tại Điều 30 về các phương thức giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng với các tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hoá, dịch vụ gồm 4 phương thức, trong đó có phương thức kiện ra toà. Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có toà chuyên trách để thụ

  + Về các quy định liên quan đến Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật cũng cần sửa đổi theo hướng tăng cường sự tham gia của các tổ chức xã hội đối với hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, qua việc tăng quyền và trách nhiệm của Hội; quy định cụ thể và tăng mức kinh phí hoạt động của Hội; mở rộng hơn phạm vi các loại việc mà Hội được cấp kinh phí để thực hiện các hoạt động nhằm bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng, trong đó có cả chi phí để thuê luật sư, chi phí giám định chứng cứ… khi đại diện cho người tiêu dùng khởi kiện ra toà với các vụ việc vi phạm quyền lợi của người tiêu dùng.

+ Bên cạnh đó, cũng cần quy định rõ về tiêu chuẩn, số lượng thành viên chuyên trách có thể từ một đến hai người, cũng như quy định về quyền lợi, nghĩa vụ của họ nhằm giúp các thành viên chuyên tâm trong việc thực hiện trách nhiệm và nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng hơn.

* Một vài kiến nghị:

• Về nội dung cần thống nhất về nhận thức, vị trí, vai trò của các tổ chức xã hội trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

• Về bản chất các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là làm thay, làm giúp công việc của Nhà nước, góp phần làm ổn định, trật tự xã hội của chế độ. Do đó, Nhà nước cần có chính sách tạo điều kiện cho các tổ chức này thuận lợi hoạt động có hiệu quả.

• Việc hoàn thiện các thể chế để tăng cường hiệu quả hoạt động của các tổ chức xã hội có ý nghĩa tích cực về nhiều mặt và phù hợp với chủ trương của Đảng là “những việc tổ chức xã hội đảm nhiệm được thì Nhà nước giao”, phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế hiện nay. Cần đẩy mạnh xã hội hóa, nâng cao vai trò, trách nhiệm của các trong công tác bảo vệ 66 quyền lợi người tiêu dùng. Tạo điều kiện để các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hình thành và phát triển có hiệu quả.

• Các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở nước ta hiện nay rất đa dạng, có tổ chức được thành lập với chức năng, nhiệm vụ chính toàn tâm để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng (Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam). Do đó, Nhà nước cần có sự đánh giá, phân định từng loại tổ chức để đầu tư có hiệu quả. Hơn nữa, cần chú trọng việc thực hiện các quy định của pháp luật trên thực tế để các tổ chức này hoạt động có hiệu quả. Đặc biệt, việc Nhà nước còn hỗ trợ một số hoạt động mà Nhà nước giao nhiệm vụ (đặt hàng), đó là các công việc, nhiệm vụ được ghi nhận trong Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành…

“1. Vụ án dân sự về bảo vệ quyền lợi NTD có giá trị giao dịch dưới 100 triệu đồng thì được giải quyết theo thủ tục rút gọn mà không phải đáp ứng các điều kiện quy định tại khoản 1 Điều 317 của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015”.

Đây là điểm rất hay được ghi trong Luật nhằm giải quyết ngay, sớm các vụ án tranh chấp nhỏ, giá trị không cao, khắc phục được tình trạng gây lãng phí thời gian, công sức của các cơ quan, cũng như cá nhân, tổ chức liên quan.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, việc giải quyết vụ án dân sự theo thủ tục rút gọn rất ít được tổ chức vì nhiều lý do khác nhau. Do đó, quy định nêu trên tại Luật Bảo vệ quyền lợi NTD gần như không được thực hiện trong thực tế. Các tranh chấp nếu có vẫn phải giải quyết theo thủ tục chung.

Giải pháp: Để thực hiện quy định về thủ tục rút gọn (nói chung) cần có sự phối hợp, chỉ đạo của Tòa án nhân dân tối cao; trong đó có việc định kỳ 6 tháng hoặc hàng năm phải thống kê được có bao nhiêu vụ đủ điều kiện nhưng Tòa án không giải quyết theo thủ tục rút gọn? Lý do không thực hiện? Trên cơ sở đó mới đưa ra được giải pháp tổng thể để thực thi Luật Bảo vệ quyền lợi NTD trong thực tế.

Trả lời:

1. Thực trạng pháp luật và thực tiễn hoạt động của tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

   1.1 Thực trạng pháp luật: Hiện nay về cơ chế pháp luật chúng ta có Luật số 19/2023/QH15 ngày 20/6/2023 Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật gồm có VII chương và 80 điều thay thế Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 59/2010/QH12 đã được sửa đổi bổ sung một số điều theo Luật số 35/2018/QH14.

   So với các Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trước đây thì Luật số 19/2023/QH15 đã kế thừa và có phát triển, hoàn thiện hơn một số điểm mới như: Bổ sung thêm một số đối tượng áp dụng, quy định thêm trách nhiệm của một số cơ quan Nhà nước đại diện cho người tiêu dùng trong một số hoàn cảnh, bổ sung một số quyền, nghĩa vụ mới của người tiêu dùng, quy định về việc cung ứng sản phẩm bảo vệ môi trường, có ưu tiên cho những đối tượng yếu thế của xã hội, các hành vi bị nghiêm cấm, hoạt động quản lý của cơ quan quản lý Nhà nước đối với quyền lợi của người tiêu dùng và quy định cụ thể hơn về việc lựa chọn phương thức giải quyết để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.

   1.2 Thực tiễn hoạt động của tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Theo quy định tại Điều 49 Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 19 năm 2023 thì tổ chức tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng gồm:

   • Tổ chức xã hội thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật về hội;

   • Tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoạt động theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan.

     Qua đó Luật cũng quy định rõ những nhiệm vụ, chức năng của Tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

     Luật đã có quy định cụ thể về các tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tuy nhiên đa phần người dân, người tiêu dùng ít khi được biết đến sự tồn tại cũng như quy trình, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các tổ chức này. Khi gặp vấn đề liên quan ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng thì đa phần người tiêu dùng sẽ không có động thái tìm đến các Tổ chức xã hội để có thể tìm kiếm biện pháp đảm bảo quyền lợi của mình mà chỉ biết im lặng và cho qua. Đối với các vi phạm của đơn vị cung cấp dịch vụ mà ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người tiêu dùng thì đa phần người tiêu dùng sẽ tìm đến Tòa án để khởi kiện và mong muốn được pháp luật bảo vệ.

2. Kiến nghị và giải pháp:

   • Để nâng cao hiệu quả pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trước nhất cần phải hoàn thiện hơn nữa hệ thống pháp luật bảo vệ người tiêu dùng.

   • Cần có cơ chế phối hợp giữa Tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các cơ quan, ban ngành, đoàn thể, tổ chức...để kịp thời phát hiện, phân loại, có biện pháp xử lý đối với từng hành vi vi phạm pháp luật ảnh hưởng đến người tiêu dùng.

   • Tuyên truyền, phổ biến về việc thành lập cũng như quá trình hoạt động, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để ngày càng đông đảo người tiêu dùng biết đến.

   • Nhà nước cần tính toán, hỗ trợ kinh phí, ưu tiên, ưu đãi, đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn nghiệp vụ ...cụ thể đối với các cá nhân, Tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

   
   

Hiện nay, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu trong xã hội. Một số thực tiễn quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng gồm:

Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng: Nhiều quốc gia đã ban hành các luật và quy định để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Ví dụ, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Việt Nam quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của người tiêu dùng, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ.

Tăng cường kiểm tra, giám sát: Các cơ quan chức năng thực hiện kiểm tra, giám sát thường xuyên đối với các doanh nghiệp, cửa hàng, dịch vụ để đảm bảo hàng hóa, dịch vụ cung cấp đúng tiêu chuẩn, không gây hại cho người tiêu dùng.

Giáo dục và tuyên truyền: Tăng cường công tác giáo dục, tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về quyền lợi của mình. Các chiến dịch truyền thông được thực hiện qua nhiều kênh như báo chí, truyền hình, internet để thông tin đến rộng rãi người dân.

Xử lý khiếu nại: Thiết lập các kênh tiếp nhận và giải quyết khiếu nại của người tiêu dùng. Các tổ chức như Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, các cơ quan quản lý nhà nước cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ người tiêu dùng khi gặp phải các vấn đề.

Sự tham gia của các tổ chức xã hội: Nhiều tổ chức xã hội, hội đoàn tham gia vào việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Họ có vai trò quan trọng trong việc giám sát, phát hiện các vi phạm và hỗ trợ người tiêu dùng.

Minh bạch thông tin: Đòi hỏi các doanh nghiệp phải cung cấp thông tin rõ ràng, minh bạch về sản phẩm, dịch vụ của mình. Nhãn mác, xuất xứ, hạn sử dụng, thành phần của sản phẩm cần được ghi rõ ràng, đầy đủ.

Áp dụng công nghệ: Sử dụng công nghệ hiện đại để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, như ứng dụng di động, trang web thông tin giúp người tiêu dùng tra cứu thông tin sản phẩm, phản ánh và khiếu nại dễ dàng hơn.

Tuy nhiên, thực tiễn bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vẫn còn gặp nhiều thách thức như tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng vẫn tồn tại, sự thiếu hụt trong việc giám sát và xử lý vi phạm, cũng như nhận thức của người tiêu dùng còn hạn chế. Việc tiếp tục nâng cao hiệu quả của các biện pháp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là cần thiết để đảm bảo môi trường kinh doanh lành mạnh và an toàn cho người tiêu dùng.

Pháp luật bảo vệ người tiêu dùng: Nhiều quốc gia đã ban hành các luật và quy định để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Ví dụ, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Việt Nam quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của người tiêu dùng, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ.

Tăng cường kiểm tra, giám sát: Các cơ quan chức năng thực hiện kiểm tra, giám sát thường xuyên đối với các doanh nghiệp, cửa hàng, dịch vụ để đảm bảo hàng hóa, dịch vụ cung cấp đúng tiêu chuẩn, không gây hại cho người tiêu dùng.

Giáo dục và tuyên truyền: Tăng cường công tác giáo dục, tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về quyền lợi của mình. Các chiến dịch truyền thông được thực hiện qua nhiều kênh như báo chí, truyền hình, internet để thông tin đến rộng rãi người dân.

Xử lý khiếu nại: Thiết lập các kênh tiếp nhận và giải quyết khiếu nại của người tiêu dùng. Các tổ chức như Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, các cơ quan quản lý nhà nước cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ người tiêu dùng khi gặp phải các vấn đề.

Sự tham gia của các tổ chức xã hội: Nhiều tổ chức xã hội, hội đoàn tham gia vào việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Họ có vai trò quan trọng trong việc giám sát, phát hiện các vi phạm và hỗ trợ người tiêu dùng.

Minh bạch thông tin: Đòi hỏi các doanh nghiệp phải cung cấp thông tin rõ ràng, minh bạch về sản phẩm, dịch vụ của mình. Nhãn mác, xuất xứ, hạn sử dụng, thành phần của sản phẩm cần được ghi rõ ràng, đầy đủ.

Áp dụng công nghệ: Sử dụng công nghệ hiện đại để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, như ứng dụng di động, trang web thông tin giúp người tiêu dùng tra cứu thông tin sản phẩm, phản ánh và khiếu nại dễ dàng hơn.

Tuy nhiên, thực tiễn bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vẫn còn gặp nhiều thách thức như tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng vẫn tồn tại, sự thiếu hụt trong việc giám sát và xử lý vi phạm, cũng như nhận thức của người tiêu dùng còn hạn chế. Việc tiếp tục nâng cao hiệu quả của các biện pháp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là cần thiết để đảm bảo môi trường kinh doanh lành mạnh và an toàn cho người tiêu dùng.