Al snel werden de vlechten zo veel meer dan ‘gemak’; ze werden een middel om levens te redden. Vrouwen mochten vaak verder de velden op dan mannen, en daardoor konden zij beter ontsnappingsroutes plannen. Het was veel te gevaarlijk om deze routes op te schrijven of tekenen, en dus begonnen zij routes in hun haar te vlechten. Ook vlochten ze vaak kleine stukjes goud en zaden in hun haar om na een ontsnapping te kunnen overleven.

Vroeger toen Ghana (destijds: de Goldcoast) nog geen brief- en muntgeld had, betaalde men met de cowrie. Lokaal noemen de Akans (een bevolkingsgroep) de cowrie ‘Cedi’. In 1796 drukte Ghana haar eerste muntgeld, maar de cowrie werd tot aan 1901 nog als geld gebruikt. De Ghanese Cedi is dus eigenlijk de lokale benaming voor cowrie!

De cowrie komt oorspronkelijk uit de Indische Oceaan. Door de handel met Arabische handelaren is de cowrie in de 14^e eeuw in West-Afrika beland. Europeanen ontdekten hoe belangrijk de cowrie was in diverse culturen wereldwijd en begonnen er handel in te zien. Tijdens de slavernij werd de cowrie erg belangrijk, want het fungeerde als ruilmiddel voor slaven. Exacte aantallen zijn moeilijk te achterhalen maar bronnen geven aan dat er 10 biljoen cowrie schelpen zijn gebracht naar West-Afrika; Cowrie schelpen waren van waarde.

De cowrie als stijlitem 

De schelpen werden niet alleen als geld ingezet, mensen gebruikten het ook voor persoonlijke styling en ‘adornment’. Cowries waren kostbaar en lieten daarmee zien dat de drager rijk was. In diverse Afrikaanse landen staat de cowrie voor vrouwelijkheid: dames dragen hem rond de heupen om vruchtbaarheid te bevorderen.

Uitdaging:

Zoek een onbekende op het Kwaku die je complimenteert op zijn of haar kapsel. Maak een foto met deze persoon en deel het hier. Vergeet je insta naam niet te vermelden om kans te maken op de prijzen!

5 augustus maken we de winnaars bekend!

Als hun haar terug begon te groeien, vlochten zowel mannen als vrouwen hun haar opnieuw, onder andere om praktische redenen. Maar de producten en gereedschappen die ze thuis hadden voor het reinigen en stylen van hun haar, hadden ze op de plantages niet tot hun beschikking. Als gevolg moesten ze het doen met dat waar ze wel toegang toe konden krijgen, zoals spekvet, boter en kerosine.

Tegen de jaren 0 was de natural hair beweging klaar om een comeback te maken. Niet met een specifiek politiek doel, maar vanuit een groot aantal individuele redenen om het haar natuurlijk te dragen. De black hair cosmetica-industrie werd op een waarde van ruim €100 miljoen geschat en mainstream merken die normaal geen producten maakten voor black hair begonnen uit te breiden om te kapitaliseren op de trend. De beweging ging nog steeds over vrijheid, en over een ode aan waar de zwarte gemeenschap al in de jaren 60 voor streed.

Ingevlochten haar heeft vandaag de dag misschien niet meet het imago dat het ooit had, maar natural hair zal altijd politiek zijn. Of het nu gaat om de ‘don’t touch my hair’-discussie, om een Twitter-thread over de haarstijl die de Kardashians zich hebben toegeëigend of dat je het met je vrienden en familie over je laatste haarstijl hebt, de discussie blijft gaande. Misschien zorgt zo’n discussie voor verdeeldheid, maar het blijft van belang om stil te staan bij de geschiedenis waar die deel van uitmaakt.

Black hair is geen trend, maar een manier om eigendom te claimen over een identiteit die eerder van je is afgenomen. Denk als wit persoon minstens twee keer na voordat je in de spiegel je ‘onhandelbare haar’ verwenst, of een vriend of collega vraagt hoe lang het duurt voordat ze hun haar ‘onder controle’ hebben, of je afvraagt hoe je je haar moet stylen voor een sollicitatie: black hair in elke vorm is beautiful, en de strijd met de pijnlijke geschiedenis die ermee gepaard gaat is helaas nog niet voorbij.

En verhaal apart is de kleur wit afkomstig van de witte klei, pemba doti. Marrons smeren het op hun huid en ook sieraden worden er mee ingewreven. Dat heeft een esthetische reden maar zeker ook een spirituele: pemba doti maakt contact met de vooroudergeesten bij magische rituelen. Dorenia Babel, geestelijk bedienaar van de Wintigemeenschap in Suriname, legt daarbij uit dat al het leven begint uit de aarde, doti, en dat de witte klei staat voor standvastigheid.