Câu 1: Chủ thể trữ tình qua từ "em" và chủ thể ấy xuất hiện qua một chủ thể ẩn

Câu 2: Theo tôi, nhan đề Tiếng thu gợi nên một mùa thu lãng mạn, yên bình, bồi hồi gợi nên sự vắng vẻ, vắng lặng, êm ả vùng với sự kết hợp âm thanh của mùa thu từ những khung cảnh trắng mờ, tiếng lá thu xào xạo Bài thơ là lời nói của một người phụ nữ đợi chàng trai đi lính về nói lên một tình cảm tha thiết, chung thủy của người phụ nữ ấy qua một thái độ, giọng điệu nhẹ nhàng, nhã nhặn, sâu lắng đầy cảm xúc

Câu 3: Thể thơ 5 tiếng

Từ láy: thổn thức, rạo rực, xào xạc, ngơ ngác

Hình ảnh: mùa thu, trăng, kẻ chinh phu, cô phụ, lá thu, con nai Biện pháp tu từ: nhân hóa, ẩn dụ

Chủ đề: sự cảm nhận tinh tế về tình yêu mùa thu

Cảm hứng chủ đạo: dòng cảm xúc tư tưởng phong phú của tác giả về sự hy vọng, khao khát mùa thu, gợi nên cái buồn man mác, hiu quạnh cùng với đó là cảm nghĩ sâu sắc về cái đẹp cảnh quan của thiên nhiên

Câu 4: Tiếng thu được sáng tác theo phong cách lãng mạn

Biểu hiện: đề cao cảm xúc, trí tưởng tượng phong phú, phá vỡ các quy phạm để bộc lộ cá tính

Câu 5:

a. Cảm nhận và gợi tả bức tranh mùa thu:

"Thu vịnh" miêu tả về sự yên ả, thanh bình, tự do, tâm trạng chiêm nghiệm => sự yêu mến, trân trọng, hài lòng với những gì với thiên nhiên, cuộc sống "Tiếng thu" cảm nhận về một tình yêu mùa thu, sự chung thủy của người phụ nữ, tình yêu quê hương đất nước

b. Cách thể hiện tình cảm, tâm trạng:

"Thu vịnh" thể hiện tình cảm thông qua khung cảnh thiên nhiên, tâm trạng yên bình, nhẹ nhàng

"Tiếng thu" thể hiện tình cảm qua từ ngữ "em"_"anh", mượn hình ảnh để bộ lộ cảm xúc, tâm trạng cô đơn, vắng lặng

Câu 1:

- Chủ thể trữ tình: chủ thể ẩn, không trực tiếp xuất hiện mà chỉ thể hiện qua những lời nói đầy da diết hướng đến đối tượng "em". "Em" là đại từ nhân xưng.

Câu 2:

- Nhan đề: "Tiếng Thu" nghĩa là những âm thanh tiếng vọng cảm giác có mùa thu(gió, lá rơi, nỗi buồn man mác của trời thu).

- Tác giả mượn hình ảnh mùa thu để nói thay tiếng lòng của mình.

- Bài thơ là lời của tác giả nói với nhân vật "em" về tình yêu qua mùa thu, nói về người thương.

- Giọng điệu: trầm mặc, nhẹ nhàng, hoài niệm, tha thiết, sâu lắng, có nét lãng mạn suy tư.

- Sử dụng ngôn ngữ trữ tình, lãng mạn.

Câu 3:

- Bài thơ được sáng tác theo thể: năm chữ tự do.

- Từ ngữ, hình ảnh: ngôn ngữ giản dị, giàu gợi cảm, từ ngữ tinh tế lãng mạn, mang lại cảm giác tĩnh lặng.

- Biện pháp tu từ như nhân hóa, ẩn dụ làm cảnh mùa thu sống động, tăng hiệu ứng và truyền đạt cảm xúc rõ nét hơn.

- Sự kết hợp giữa từ ngữ,hình ảnh và biện pháp tu từ giúp cảm xúc chủ đạo được truyền thẳng vào lòng người đọc và người nghe.

- Chủ đề: mùa thu.

- Cảm hứng chủ đạo: dựa trên cảnh sắc, hình ảnh bình dị, yên bình của mùa thu gợi mở cho người đọc một bức tranh mùa thu đẹp đẽ nhưng cũng mang đến cảm xúc mang mác buồn, sâu lắng.

Câu 4:

- Tiếng Thu được sáng tác theo phong cách: lãng mạn, trữ tình.

- Biểu hiện:

+ Tình cảm sâu lắng được thể hiện trong bài .

+ Sử dụng ngôn ngữ trữ tình, hình ảnh tưởng tượng.

+ Nhấn mạnh cảm giác nội tâm, nhịp điệu câu thơ linh hoạt, giọng nói thân mật, gần gũi.

Câu 5:

a) Cách cảm nhận và gợi tả bức tranh mùa thu:

- Thu Vịnh:

+ Cảnh thu hiện lên qua con mắt nho sĩ cổ điển: ao thu, lá vàng, ngỏ trúc, bóng trăng,....

+ Bức tranh tĩnh lặng, trong sáng, tinh tế mang vẻ đẹp cổ điển, thanh nhã.

+ Nhịp điệu: chậm rãi với âm hưởng trang nhã, nhịp 4/3, 2/2/3.

+ Dùng bút pháp ước lệ ->thiên về gợi tả cái tĩnh lặng, trong veo của mùa thu.

- Tiếng Thu:

+ Giản dị ,quen thuộc.

+ Âm điệu thổn thức nhịp 3/2.

+ Mùa thu ở đây gần gũi, man mác giàu nhạc điệu.

+ Cảnh thu được gợi lên bằng những âm thanh, màu sắc đầy cảm xúc: tiếng nai gọi, lá vàng rơi, trời se lạnh,...

+ Dùng bút pháp lãng mạn, giàu cảm xúc cá nhân.

*Khác nhau:

- Nguyễn khuyến: thiên về tả thực gợi cảm mùa thu mang vẻ cổ kính khách quan.

- Lưu Trọng Lư: thiên về gợi cảm xúc, nhạc điệu mùa Thu là cái cớ để bộc lộ tâm hồn lãng mạn.

b) Cách thể hiện tình cảm,tâm trạng chủ thể trữ tình:

- Thu Vịnh:

+ Tâm trạng cô đơn, buồn bã trước cảnh thu.

+ Lòng yêu thiên nhiên nhưng cũng xen lẫn nỗi bất lực, chán ngán thời cuộc của một nhà nho ẩn dật.

+ Cảm xúc, tâm trạng: những rung động của tâm hồn Nguyễn khuyến trước cảnh đẹp mùa thu ngập ngừng bày tỏ một nỗi niềm thầm kín trước thời cuộc.

- Tiếng Thu:

+ Thể hiện tình cảm nhớ thương, hoài niệm của người con xa quê gửi đến hình ảnh người mẹ hiền, tình yêu thương.

+ Tâm trạng man mác buồn, tha thiết, lãng mạn của một tâm hồn nghệ sĩ trong phong trào thơ Mới.

*Khác nhau:

- Nguyễn khuyến: tình thu gắn với nỗi buồn thời thế tâm sự của kẻ sĩ.

- Lưu Trọng Lư: tình thu gắn với nỗi nhớ thương riêng tư, tình cảm gia đình và tình yêu.

Câu 1

-Chủ thể ẩn

-Không trực tiếp xuất hiện mà chỉ thể hiện qua những lời nói đầy da diết , hướng tới đối tượng 'em'

Câu 2

-Ý nghĩa nhan đề :là âm thanh của mùa thu ,gợi lên một mùa thu yên bình vắng lặng êm ả , âm vang - tác giả đã mượn hình ảnh mùa thu để nói lên tiếng lòng của mình.

-Bài thơ là lời của tác giả nói với nhân vật 'em' về tình yêu qua mùa thu.

-Giọng điệu hoài niệm nhẹ nhàng ,saau lắng có nét lãng mạn suy tư.

Câu 3

-Bài thơ được sáng tác theo thể thơ : 5 tiếng

-Hình ảnh: mùa thu , trăng , lá thu , cô phụ...

-Từ ngữ : các từ láy như rạo rực,thổn thức,xào xạo,..

--Tóm lại:những ngôn ngữ giản dị gợi cảm , giàu tinh tế lãng mạn .Kết hợp với biện pháp tu từ nhân hoá ẩn dụ,.. làm cảnh vật mùa thu sống động thu hút người đọc ngườu nghe.

-Chủ đề : Mùa thu

-Cảm hứng chủ đạo :dựa trên cảnh sắc mình dị của mùa thu, gợi mở cho người đọc một bức tranh mùa thu lãng mạn nhưng đông thời cũng man đến cảm xúc buồn sâu lắng.

Câu 4

-Được sáng tác theo phóng cách: lãng mạn.

-Biểu hiện :bài thơ có khuynh hướng phá vỡ các vi phạm nhằm bộc lộ cá tính một cách tự do . Đề cao cảm xúc trí tưởng tượng phong phú .

Câu 5

a. Cách cảm nhận và gợi tả bức tranh mùa thu

- Bài thơ Thu vịnh cái thanh, cái nhẹ, cái cao của nhà thơ. Nó mang cả tinh thần và cả cảnh mùa thu của miền Bắc và cũng chất chứa trong đó là nỗi u uẩn của thi nhân.

- Bài thơ Tiếng thu, mùa thu cũng khiến cho Lưu Trọng Lư có rất nhiều cảm xúc. Tác giả đã chọn cho mình một góc riêng để ngắm thu để mơ mẩn vè thu để rồi đứng ngồi không yên khi cảm xúc ùa về và để rồi viết lên những trang thu tuyệt diệu.

b.Cảm xúc, tâm trạng của chủ thể trữ tình

-Thu vịnh :Những rung động của tâm hồn Nguyễn Khuyến trước cảnh đẹp mùa thu, ngập ngừng bày tỏ một nỗi niềm thầm kín trước thời cuộc.

-Tiếng thu:Những rung động của tâm hồn khi thấy mùa thu mơ màng bất tận của người thi sĩ đồng thời cũng cho chúng ta thấy được nỗi lòng của người cô phụ đối người chồng nơi chinh chiến

-Chủ thể trữ tình: nhà thơ

-Dạng thức: chủ thể ẩn: nhạy cảm với thiên nhiên và thời thế, liên tiếp đặt câu hỏi cho nhân vật "em" để bộc lộ tâm trạng và cảm xúc.

Câu 2:

-Nhan đề: "Tiếng thu": là âm thanh của mùa thu, tiếng lòng của thiên nhiên, vạn vật và cũng là tiếng lòng của con người, biểu tượng của một nỗi buồn đẹp, da diết; qua đó làm nổi bật lên tâm trạng buồn, cô đơn, bâng khuâng, thổn thức của chủ thể trữ tình.

-Bài thơ là lời của chủ thể ẩn (tác giả, nhà thơ) đang nói với "em" (người thương)

-Nói về bức tranh mùa thu với những âm thanh, hình ảnh buồn man mác, da diết, cô đơn và tâm trạng của chủ thể trữ tình trước sự giao mùa, đồng thời gửi gắm suy tư, cảm xúc thầm kín.

- Thái độ, giọng điệu: tha thiết, trầm lắng, buồn, bâng khuâng đầy tâm trạng. Lời thơ như sự giãi bày, chia sẻ về những cảm nhận tinh tế về mùa thu.

Câu 3:

- Thể thơ: Ngũ ngôn (5 tiếng)

+Chủ đề: tâm trạng cô đơn, bâng khuâng của chủ thể trữ tình trước sự thay đổi của thiên nhiên và thời gian.

+Cảm hứng chủ đạo: thể hiện nỗi buồn sâu lắng và mong muốn được bước vào thế giới của cái đẹp và sự lãng mạng.

-Biểu hiện của sự phù hợp:

+Thể thơ: nhịp điệu ngắn gọn, nhẹ nhàng, chậm rãi, sâu lắng và đầy tâm trạng.

+Từ ngữ: sử dụng từ tượng thanh, tượng hình: xào xạc, rạo rực, ngơ ngác, thổn thức, vàng khô, trăng mờ,...=> thể hiện sắc thái buồn nghẹn ngào, khó tả trong lòng.

+Hình ảnh: lá thu, con nai vàng, lá vàng: những hình ảnh đẹp đẽ thể hiện sự bơ vơ, lạc lõng trước thời đại đầy biến động.

+Biện pháp tu từ: Điệp cấu trúc: "Em không thể...", câu hỏi tu từ => tạo ấn tượng da diết, day dứt, điệp khúc buồn của một tâm hồn nhạy cảm với thiên nhiên

=> tất cả đã tạo ra sự nhuần nhuyễn hài hoà giữa các yếu tố về hình thức và chủ đề, cảm hứng chủ đạo của bài thơ.

Câu 4: Bài thơ được sáng tác theo phong cách lãng mạn

-Biểu hiện: bài thơ có khuynh hướng phá vỡ các quy phạm nhằm bộc lộ tính cách, cảm xúc của chủ thể trữ tình=> thể hiện tâm trạng buồn da diết, khắc khoải,...

Câu 5: So sánh sự khác biệt của Thu vịnh (Nguyễn Khuyến) và Tiếng thu (Lưu Trọng Lư):

-Cách cảm nhận và gợi tả bức tranh mùa thu:

•Thu vịnh:

-Cảm nhận bằng thị giác là chủ yếu( trời thu xanh ngắt-Phong cách thơ cổ điển( thời trung đại) đã gợi ra bức tranh mùa thu đầy đủ chi tiết với nhiều hình ảnh, màu sắc phong phú đẹp đẽ, diễn đạt bằng từ ngữ bình dị, phảng phất nỗi buồn nhẹ nhàng, thanh cao.

• Tiếng thu: cảm nhận bằng thính giác (xào xạc), thị giác( con nai vàng, lá vàng, người cô phụ, kẻ chinh phu,...)

-Phong cách thơ lãng mạn đã gợi ra bức tranh mùa thu với khung cảnh giản dị, không có quá nhiều hình ảnh; màu sắc vàng đặc trưng của mùa thu và hình ảnh mang đậm nét buồn đầy tâm trạng.

-Cách thể hiện tình cảm, tâm trạng của chủ thể trữ tình

• Thu vịnh: tâm trạng và tình cảm được thể hiện qua bức tranh mùa thu và sử dụng hình ảnh Đào Tiềm, bài thơ đã khắc hoạ rõ nét tình cảm của con người yêu thiên nhiên, quê hương nhưng mang nổi buồn man mác, da diết thầm kín.

• Tiếng thu: tình cảm, tâm trạng được thể hiện qua các yếu tố về hình thức như thể thơ ngắn gọn, xúc tích nhưng đầy cảm xúc buồn, điệp từ " Em không thể" cùng với câu hỏi tu từ mang đậm nét buồn sâu lắng, sự day dứt trong tâm hồn,... cùng với chủ đề và cảm hứng chủ đạo đã tạo ra một bức tranh hài hoà về thiên nhiên và con người., cần trúc lơ phơ,....)

Câu 1 : Những hình ảnh trong hai đoạn thơ đầu cho bạn biết điều gì về tâm tư của người chị và cảm xúc của chủ thể trữ tình đối với chị?

- “Em” là nhân vật trữ tình của bài thơ - người trực tiếp bộc lộ suy nghĩ, cảm xúc, tâm trạng trong tác phẩm. “Em” đặt trong mối tương quan với nhân vật “Chị”, là nguồn gốc của mọi cảm xúc, suy nghĩ và hành động của nhân vật trữ tình. Mối quan hệ “Chị-Em” xuyên suốt tác phẩm => cảm hứng chủ đạo : có sự uẩn khúc, đầy xao động và khó hiểu.

Câu 2 : Tác dụng của biện pháp tu từ "điệp ngữ" trong bốn đoạn thơ tiếp theo. Liệt kê những hình ảnh, chi tiết đáng chú ý trong 4 đoạn thơ và nhận xét sự khác biệt về phản ứng và cảm xúc của người chị qua các đoạn thơ:

* Tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ trong bài thơ :

- Nhấn mạnh hành trình nỗ lực tìm kiếm không mệt mỏi của nhân vật trữ tình

- Tạo không gian nghệ thuật đặc sắc, gợi nhiêu liên tưởng => tạo sự thú vị mà không bị nhàm chán của tác phẩm => nét riêng vô cùng độc đáo của tác giả.

- Tình yêu chân thành, được diễn giải sâu sắc => sự mãnh liệt của tình yêu, khát khao được yêu

* Hình ảnh, chi tiết đáng chú : sự chuyển đổi về thời gian “hai ngày - mùa đông sau - ngày chị lấy chồng”

* Sự khác biệt trong phản ứng và cảm xúc của người chị qua các đoạn thơ:

- Hai ngày: chị chau mày và bảo “Đâu phải lá diêu bông”

Mùa đông sau: chị lắc đầu trông nắng vãn bên sông => tình yêu chân thật của "Em" khá rõ - rất yêu mến Chị.

- Ngày cưới Chị: chị cười xe chỉ ấm trôn kim => có sự từ chối nhẹ nhàng hơn lần đầu.

- Chị ba con: chị xòe tay phủ mặt, chị không nhìn => đang che dấu một điều gì đó

=> Phản ứng của chị có sự thay đổi, dần trở nên thờ ơ, không quan tâm đến nhân vật trữ tình => tình cảm của nhân vật quá chân thành và khát khao mong muốn được đáp lại.

- Phần đầu là lời thách đố của Chị và khởi nguồn cho câu chuyện của nhân vật trữ tình. “Em" tìm cho chị chiếc lá diêu bông, tìm cho mình một hạnh phúc và đợi chờ hồi âm => 1 tình yêu trong sáng, ngây thơ ; thời gian dài cố gắng tìm kiếm lá diêu bông => lấy Chị làm vợ.

Câu 3. Theo bạn, hình ảnh lá diêu bông biểu trưng cho điều gì?

- Việc đi tìm 1 lý tưởng sống vô cùng khó khăn và vất vả => ước mơ được hạnh phúc,

- Lá diêu bông tượng trưng cho mối tình đơn phương, mong ước về hạnh phúc. cũng như sự chờ đợi mòn mỏi tượng trưng cho mối tình đơn phương đẹp đẽ - của một người con trai tuy ít tuổi hơn nhưng đã dành cho một người Chị gần nhà đã từng chơi cùng thuở nhỏ.

- Khát vọng về một tình yêu : chân thật, thủy chung => khát khao , mong muốn một hành phúc trọn vẹn

- Tuổi thơ : trong sáng, hồn nhiên gắn với những kỉ niệm đẹp đẽ.

- Sự chờ đợi , hy vọng, nỗi buồn và thất vọng, ...

- Cuộc đời lận đận, khắc nghiệt của cuộc đời

Câu 4: Điều bạn ấn tượng nhất về bài thơ là gì? Hãy chia sẻ với các bạn trong lớp.

- Hình ảnh mà em ấn tượng trong tác phẩm Lá Diêu Bông - Hoàng Cầm là : hình ảnh nhân vật "Em" dù biết loài hoa không có thật, một lời từ chối khéo nhưng cũng rất cố gắng để tìm kiếm

- Cho thấy được tình yêu thương chân thật, tuy bình dị nhưng đầy sức gợi, cho thấy tình yêu đơn phương tuy nhỏ bé nhưng lại lớn lao => mong ước được thành hiện thật.

• “Váy Đình Bảng buông chùng cửa võng”:

→ Hình ảnh người chị hiện lên dịu dàng, nữ tính, có nét cổ truyền và kín đáo. “Đình Bảng” gợi không gian làng quê Kinh Bắc — cổ kính, trữ tình, gắn với văn hóa quan họ.

→ Cụm “buông chùng cửa võng” gợi dáng vẻ mềm mại, thướt tha nhưng cũng có chút uể oải, thẫn thờ, như tâm trạng người con gái đang mơ mộng hoặc trĩu nặng suy tư.

• “Chị thẩn thơ đi tìm / Đồng chiều cuống rạ”:

→ Hành động “thẩn thơ đi tìm” cho thấy một tâm trạng mơ hồ, buồn man mác, như đi tìm một điều không thật, không rõ ràng.

→ Không gian “đồng chiều cuống rạ” gợi cảnh vắng vẻ, tiêu điều, khiến nỗi cô đơn và khát vọng trong tâm hồn người chị càng hiện rõ hơn.

→ Người chị dường như tìm kiếm một điều vô vọng, có thể là một tình yêu lý tưởng, một ước mơ xa xăm.

=> Tâm tư của người chị: mơ mộng, khát khao tình yêu, nhưng cũng mơ hồ, xa vời, có chút buồn man mác.

⸻

2. Cảm xúc của chủ thể trữ tình (người em) đối với chị

• Khi “chị bảo: đứa nào tìm được Lá Diêu Bông / Từ nay ta gọi là chồng”, người em nghe lời ấy và mang trong lòng một niềm khát khao mãnh liệt — vừa ngây thơ, vừa chân thành.

→ Câu nói của chị có thể chỉ là bông đùa, thoáng qua, nhưng đối với người em, nó trở thành một lời thề thiêng liêng, một lý tưởng tình yêu để đi tìm suốt đời.

• Trong cảm xúc người em:

→ Có tình yêu đơn phương, vừa ngưỡng mộ vừa đau đáu.

→ Có nỗi say mê và ngây dại, vì dù biết “Lá Diêu Bông” là không có thật, người em vẫn dấn thân đi tìm.

→ Tình yêu ấy mang sắc thái lãng mạn, thuần khiết và bất khả thành.

Câu 1 :

• Đề tài : thế giới thần linh , linh thiêng của các vị thần ( Thần non tản...)

• Tóm tắt chuôi hành động và sự kiện được kể và chỉ ra mối quan hệ giữa chúng :

  -“Trên Đỉnh Non Tản” kể về một làng nghề thợ mộc nằm dưới chân núi Tản Viên, nơi mà cứ sau mỗi 5 đến 10 năm, thánh thần núi Tản, hay còn gọi là Sơn Thần, sẽ hạ sơn để tìm kiếm những thợ mộc tài ba nhằm sửa sang lại đền Thượng ở đỉnh núi. Câu chuyện theo chân một nhóm thợ mộc được chọn để thực hiện nhiệm vụ trùng tu và khám phá vùng đất thần thoại trên đỉnh núi. Họ phải giữ bí mật về những gì chứng kiến, vì nếu không, sẽ phải trả giá bằng cái chết theo lời thề với Sơn Thần.

  -Mối quan hệ đa chiều: giữa con người và thế giới tâm linh (Sơn Tinh/Thần non Tản), giữa con người với thiên nhiên kỳ vĩ, và đặc biệt là mối quan hệ tri âm tri kỉ, tình bạn, tình thương giữa những người làm nghề mộc, thợ đẽo đá, cùng nỗi cô đơn, khát khao giao cảm

Câu 2 :

Chi tiết về đồ vật kì ảo

• Cây ngân tiễn

• Con Trúc đao

• Hòn đá cuội đập vở ra là lúa gạo , rượu

Chi tiết về nhân vật kì ảo và phép thuật

• Cô lái đò

• Thần non tản

• Sơn thần

Vai trò của yếu tố kì ảo trên

- Tạo sự hấp dẫn, tò mò, lôi cuốn, khi khơi gợi sự tưởng tượng phong phú của các độc giả và thính giả về các chi tiết trong văn bảng.

- Sử dụng các yếu tố kì ảo để gián tiếp khắc họa vẻ đẹp của từng ngành nghề trong cuộc sống, cũng như miêu tả tính cách của con người

Câu 3 :

• Chi tiết xuất hiện nhiều nhất là " Con Trúc Đao "

• Dụng ý của tác giả là :

-Được sử dụng để diệt trừ những con vật có phép biến hóa và đáng sợ, như trăn tinh và đại bàng

-Thể hiện rằng sự kỳ ảo không chỉ là một yếu tố tạo nên sự hấp dẫn của câu chuyện, mà còn có vai trò quan trọng trong việc thể hiện sức mạnh và khả năng phi thường.

Câu 4 :

• Việc mượn câu hát dân gian “Núi cao sông hãy còn dài / Năm năm báo oán đời đời đánh ghen” làm đề từ cho tác phẩm không chỉ tạo nên sự gần gũi, quen thuộc với người đọc mà còn gợi lên hình ảnh của một vùng đất giàu truyền thuyết và sự tích. Câu hát này cũng phản ánh một chủ đề quan trọng trong tác phẩm: sự đấu tranh không ngừng của con người trước những thách thức của tự nhiên và số phận.

• Ngoài ra , khi đưa câu hát vào bài văn thì không chỉ là một cách để mở đầu câu chuyện một cách độc đáo, mà còn mang theo ý nghĩa sâu sắc về kết nối với truyền thống và tạo bầu không khí cho tác phẩm.

Câu 5 :

• - Giống :

• Cả 2 đều là vị thần cai quản núi rừng

• Nắm giữ được một kha năng siêu nhiên và một tài năng vượt trội

• Đại diện cho sức mạnh to lớn của thiên nhiên

  - Khác :

  +Thần Non Tản: Có một mắt ở trán, Phi bạch hổ, oai +phong lẫm liệt.

  +Sơn Tinh: Mang theo dáng vẻ phong trần, râu ria quăn xanh rì.

  +Thần Non Tản: Đại diện cho thiên nhiên, sức mạnh của non cao, đất đá. Bảo vệ và cai quản ngọn núi Tản Viên.

  Sơn Tinh: Đại diện cho vùng núi cao

• Tóm lại : hai nhân vật trên đại diện tiêu biểu cho sức mạnh , họ có những ddiemr giống và những điểm khác biệt nhưng nhìn chung lại thif mỗi người trong số họ đều mang một vẻ đẹ riêng và một sức mạn riêng , tạo sức hấp dẫn cho ngươi đọc .

  Câu 6 :

• Tác phẩm ca ngợi tài năng và lòng tận tụy của người thợ thủ công. Đồng thời thể hiện tình cảm sâu sắc của người dân đối với tín ngưỡng và truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh.

• Cảm hứng chủ đạo của tác giả là niềm thương cảm sâu xa đối với số phận của những người như nàng Tiểu Thanh và khách văn nhân.

• Thông điệp trong văn bản là tình tri âm, tri kỉ, sự thấu cảm và tình thương yêu giữa con người là vô cùng quý báu và không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi người.

  
  

  
  

  
  

  
  

  
  

TRÊN ĐỈNH NON TẢN

Câu 1:

Đề tài: thế giới linh thiêng, kì bí của các vị thần.

Tóm tắt: Chuyện kể về một làng nghề thợ mộc ở chân núi Tản, nơi Sơn Tinh cứ khoảng chục năm lại xuống chọn thợ giỏi nhất để tu bổ đền thờ trên đỉnh núi; nhóm thợ được chọn trải qua nhiều thử thách, tuân theo những quy định nghiêm ngặt và giữ bí mật tuyệt đối, ai vi phạm sẽ bị trừng phạt. Qua câu chuyện, tác phẩm tái hiện một thế giới tâm linh linh thiêng, đồng thời khắc họa vẻ đẹp văn hóa làng nghề truyền thống và sự tôn sùng tín ngưỡng dân gian. Mối quan hệ: thế giới giữa con người và thế giới tâm linh( thần non Tản,..) tồn tại song song nhau; giữa con người với thiên nhiên; giữa con người với con người ( tình bạn tình thương giữa những người làm nghề mộc với nỗi niềm cô đơn)

Câu 2:

Chi tiết kì ảo:

- Đồ vật kì ảo: con trúc đao, quả hồ đào, cây ngân tiễn, hòn đá cuội đập vỡ ra là lúa gạo, rượu…

-Nhân vật kì ảo: thần Non Tản, Sơn Thần, cô lái đò,....

-> Vai trò của yếu tố kì ảo: gợi lên tính chất kì bí, linh thiêng của nhân vật, đồ vật, tăng tính hấp dẫn, lôi cuốn cho câu chuyện, góp phần vào việc thể hiện chủ đề của tác phẩm.

Câu 3:

Lá trúc đao lặp đi lặp lại nhiều lần gây ám ảnh cho người đọc, hình ảnh tượng trưng cho sức mạnh linh thiêng cho núi Tản. Từ đó, thể hiện sự răn đe, trừng phạt, có sức ám ảnh, day dứt.

Câu 4:

Lời đề từ:

    “ Núi cao sông hãy còn dài

Năm năm báo oán đời đời đánh ghen”

Ý nghĩa:

-Khơi gợi sự tính quen thuộc làm nảy sinh câu chuyện được kể.

-Câu ca dao cũng là lời nhắc nhở về một thông điệp: cuộc chiến giữa núi cao và sông dài là một cuộc chiến đời đời, con người học cách thích nghi với hoàn cảnh. Từ đó, khai phá, cải tạo và chinh phục thiên nhiên.

Câu 5:

Phân tích nhân vật thần Non Tản: Thần Non Tản là một vị thần, chúa miền non cao.

- Có khả năng siêu nhiên: có thể dời núi và lấp biển.

-Tài năng vượt trội: “vẫy tay về phía đông, phía đông nổi cồn bãi; vẫy tay về phía tây, phía tây mọc lên từng dãy núi đồi.”

So sánh:

- Giống nhau: Cả hai đều là vị thần, có khả năng siêu nhiên và tài năng vượt trội, đại diện cho sức mạnh vùng non cao.

-Khác nhau:

+Thần Non Tản là cụ già, đaị diện cho sức mạnh non cao, bảo vệ ngọn núi Tản Viên.

+Sơn Tinh là thanh niên trai tráng, đại diện cho vùng núi cao.

Câu 6:

Chủ đề:

- Tác phẩm ca ngợi tài năng và lòng tận tụy của người thợ thủ công

- Đồng thời thể hiện tình cảm sâu sắc của người dân đối với tín ngưỡng và truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh.

Cảm hứng chủ đạo:

 -Ca ngợi uy linh của Thần Non Tản, tài nghệ mộc mạc của cụ Phó Sần và hiệp thợ mộc làng Tràng Thôn, những người có tài năng đặc biệt trong việc đục gỗ.

-Niềm thương cảm sâu xa đối với số phận của những người như nàng Tiểu, các thợ mộc và khách văn nhân..

Thông điệp

-Tình tri âm, tri kỉ, sự thấu cảm và tình thương yêu giữa con người là vô cùng quý báu và không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi người.

-Hãy biết kính sợ, tri ân vị phúc thần trên đỉnh Non Tản – chỗ dựa vững chãi, linh thiêng cho sự bình yên của đất nước

-Biết ơn những người đã xây đắp, điểm tô cho non sông, đất nước ngày thêm tươi đẹp, vững mạnh

Trả lời:

- Biện pháp tu từ điệp ngữ nhân mạnh hành trình nỗ lực kiếm tìm không mệt mỏi của nhân vật trữ tình, miêu tả tâm trạng của chị qua bốn lần nhận lá được diễn tả ở những cung bậc tình cảm khác nhau

+ Để diễn tả lần thứ nhất Em đưa Lá, câu thơ đã chỉ ra thời gian rất ngắn – “Hai ngày sau Em tìm thấy Lá”. Vẫn là thơ lục bát, nhưng cách ngắt nhịp 3/4 và cách sử dụng thanh điệu lại không theo lối truyền thống, bởi năm thanh bằng đứng đầu và hai thanh trắc- “thấy Lá” đứng cuối, hai danh từ Em và Lá được viết hoa. Điều đó đã cho thấy tình thực của Em khá rõ- rất yêu Chị.

+ Lần thứ hai, Em đưa Lá vào thời gian sau một năm. Vậy là từ “hai ngày” sang “mùa đông năm sau”, cái “lắc đầu” của Chị có cảm giác nhẹ hơn cái giận dữ ban đầu, Chị đã lờ đi như một sự phủ nhận. Đến ngày cưới, thì thực sự Chị đã yên phận. Trong cái yên phận ấy dường như còn có cả niềm vui bên trong nên “Chị cười, xe chỉ ấm trôn kim”.

+ Lần thứ ba, chị xoè lòng bàn tay, nhìn thời gian trôi đi như cả đời người vậy qua kẽ những ngón tay ấp vào mặt. Động tác ấy của Chị như để che dấu một điều gì.

+ Lần thứ tư, Chị thừa nhận một cách âm thầm, đau khổ, không nói ra cho Em biết, cũng không dám nhìn vì sợ nhìn thì càng đau khổ thêm. Cũng có thể lần này, Chị thấy tình của Em chân thật quá, vĩ đại trùm lấp cả Chị.

Câu 1: Những hình ảnh trong hai đoạn đầu cho bạn biết điều gì về tâm tư của người chị và cảm xúc của chủ thể trữ tình đối với chị?

#Hình ảnh và tâm tư của người chị

“Váy Đình Bảng buông chùng cửa võng”:

→ dịu dàng, nữ tính, có nét cổ truyền và kín đáo.

“Đình Bảng” không gian cổ kính, trữ tình, gắn với văn hóa quan họ.

“buông chùng cửa võng” dáng vẻ mềm mại, thướt tha có chút uể oải, thẫn thờ.

“Chị thẩn thơ đi tìm / Đồng chiều cuống rạ”

Hành động “thẩn thơ đi tìm” tâm trạng mơ hồ, man mác, không thật, không rõ ràng

-Không gian “đồng chiều cuống rạ” vắng vẻ, tiêu điều, nỗi cô đơn và khát vọng hiện rõ trong tâm hồn.

=> Mơ mộng, khát khao tình yêu, nhưng cũng mơ hồ, xa vời, có chút buồn man mác.

#Cảm xúc của chủ thể trữ tình đối với chị

Khi “chị bảo” đứa nào tìm được Lá Diêu Bông / Từ nay ta gọi là chồng”, trong lòng một niềm khát khao mãnh liệt—ngây thơ, chân thành.

->Câu nói chỉ là bông đùa, thoáng qua, nhưng đối với người em, trở thành một lời thề thiêng liêng, một lý tưởng tình yêu.

#Trong cảm xúc người em

-Tình yêu đơn phương, vừa ngưỡng mộ vừa đau đáu.

-Nỗi say mê và ngây dại, vì dù biết “Lá Diêu Bông” là không có thật, người em vẫn đi tìm.

=> sắc thái lãng mạn, thuần khiết và bất khả thành.

Câu 2: Những hình ảnh trong hai đoạn đầu cho bạn biết điều gì về tâm tư của người chị và cảm xúc của chủ thể trữ tình đối với chị?

#Điệp ngữ “em đi tìm lá diêu bông”

-> Nỗi khát khao, hy vọng dai dẳng một điều không có thật sự cố chấp, mê đắm và mòn mỏi tình yêu đơn phương

->Nhấn mạnh hành trình nỗ lực kiếm tìm không mệt mỏi , miêu tả tâm trạng của chị qua bốn lần nhận lá được diễn tả

#Hình ảnh và chi tiết đáng chú ý

-Lần thứ nhất: “Hai ngày sau Em tìm thấy Lá”-“Chị chau mày – Đâu phải lá Diêu Bông”

-Lần thứ hai: “Mùa đông sau Em tìm thấy lá”-“Chị lắc đầu trông nắng vãn bên sông

-Lần thứ ba: “Ngày cưới Chị Em tìm thấy lá”-“Chị cười, xe chỉ ấm trôn kim”

-Lần thứ tư: “Chị ba con Em tìm thấy lá”-“Chị xoè tay phủ mặt / Chị không nhìn”

#Nhận xét về cảm xúc của người chị

-Ban đầu là sự hồn nhiên, đùa vui khi bảo người con trai đi tìm lá diêu bông.

-Chuyển thành bâng khuâng, khắc khoải, chờ đợi, nỗi tiếc nuối, đau buồn khi nhận ra lá diêu bông – cũng như tình yêu – là điều không bao giờ có thật.

-Phản ứng và cảm xúc người chị thay đổi qua các đoạn thơ cho thấy chiều sâu tâm trạng nhân vật “Chị”-được thể hiện bằng những điệp ngữ giản dị mà ám ảnh.

Câu 3: Theo bạn, hình ảnh lá diêu bông tượng trưng cho điều gì?

#Cái đẹp lý tưởng của tình yêu:

Tượng trưng cho một tình yêu đẹp đẽ, trong sáng, một khát vọng hạnh phúc mãnh liệt, dù hành trình tìm kiếm có đầy gian nan, vất vả.

-Tình yêu đơn phương, mộng ảo và vô vọng: Hình ảnh chiếc lá không có thật một lời hứa hẹn, xa vời, hư ảo, biểu trưng cho mối tình đơn phương, sự đeo đuổi trong vô vọng và niềm khát khao không thể đạt được.

=> khát vọng về một tình yêu lý tưởng, một hạnh phúc trọn vẹn, nhưng cũng chứa đựng sự hư ảo, tuyệt vọng của một mối tình mãi mãi không thành hiện thực.

Câu 4: Điều bạn ấn tượng nhất về bài thơ là gì? Hãy chia sẻ với các bạn trong lớp.

-Là sự đối lập đầy bi kịch giữa niềm khao khát mãnh liệt của tình yêu và sự phũ phàng của thời gian/thực tế.

-Dành trọn cả cuộc đời để tìm kiếm chiếc Lá Diêu Bông, sự thủy chung và khao khát vô bờ bến.

-Người chị phải chấp nhận thực tế, cuốn theo dòng chảy của thời gian, cuối cùng phải từ bỏ ảo vọng và lấy chồng.

-Khi người em tìm thấy "lá", chị đã không còn ở đó để chờ đợi.

- Lá Diêu Bông biểu tượng vĩnh cửu cho mối tình trong sáng, đơn phương, dang dở.

TỔNG KẾT :

#Nội dung

-Tình yêu đơn phương da diết: mãnh liệt, cháy bỏng

-Nỗi nhớ về tuổi thơ: hồn nhiên, trong sáng, những kỷ niệm đẹp đẽ.

-Khát vọng về tình yêu đích thực: tình yêu chân thật, thủy chung ,một hạnh phúc trọn vẹn.

-Bi kịch của số phận: nỗi đau không thể nào nguôi ngoai sự, bất lực, khắc nghiệt .

#Giá trị nghệ thuật

- Thể thơ tự do, không gò bó luật lệ

- Nhịp điệu của bài thơ mang âm hưởng dân ca Quan họ, vô cùng du dương, tha thiết ,câu hát ngọt ngào sâu lắng.

- Cấu trúc bài thơ độc đáo sự lặp đi lặp lại của hình ảnh “lá diêu bông” và những câu hỏi tu từ.

- Ngôn ngữ thơ giản dị, mộc mạc, tự nhiên

CÂU 1

-Đề tài: thế giới linh thiêng, kì bí của các vị thần

-Cốt truyện, tóm tắt :

"Chuyện kể về một làng nghề thợ mộc ở chân núi Tản, nơi Sơn Tinh cứ khoảng chục năm lại xuống chọn thợ giỏi nhất để tu bổ đền thờ trên đỉnh núi; nhóm thợ được chọn trải qua hành trình trên cỏi thần tiên, chiêm ngưỡng cảnh bồng lai, nhưng phải giữ bí mật tuyệt đối trái lại sẽ bị trừng phạt rất nghiệm minh, qua đó khắc họa vẻ đẹp văn hóa làng nghề truyền thống và sự tôn sùng tín ngưỡng dân gian.

Mối quan hệ đa chiều: giữa con người và thế giới tâm linh (Sơn Tinh/Thần non Tản), giữa con người với thiên nhiên kỳ vĩ, và đặc biệt là mối quan hệ tri âm tri kỉ, tình bạn, tình thương giữa những người làm nghề mộc, thợ đẽo đá, cùng nỗi cô đơn, khát khao giao cảm                         

CÂU 2 : ​Các đồ vật kì ảo:

Chi tiết về đồ vật kì ảo

Cây ngân tiễn

Con Trúc đao                 

Hòn đá cuội đập vở ra là lúa gạo , rượu

Chi tiết về nhân vật kì ảo và phép thuật

Cô lái đò

Thần non tản

Sơn thần

Vai trò của yếu tố kì ảo:

- Tạo sự hấp dẫn, tò mò, lôi cuốn, khi khơi gợi sự tưởng tượng phong phú của các độc giả và thính giả về các chi tiết trong văn bảng.

- Sử dụng các yếu tố kì ảo để gián tiếp khắc họa vẻ đẹp của từng ngành nghề trong cuộc sống, cũng như miêu tả tính cách của con người

CÂU 3:

   Trong tác phẩm,  đồ vật kì ảo được xuất hiện nhiều lần nhất là "con trúc đao".

"Con trúc đao" không chỉ là một vật thể thông thường mà nó còn mang theo một ý nghĩa là được sử dụng để diệt trừ những con vật có phép biến hóa đáng sợ, như trăn tinh và đại bàng sống lâu thành tinh. Thạch Sanh, nhờ vào con trúc đao, đã thực hiện những điều kỳ diệu và trở thành người gan dạ, dũng mãnh phi thường

Tác giả muốn thể hiện rằng sự kỳ ảo không chỉ là một yếu tố tạo nên sự hấp dẫn của câu chuyện, mà còn có vai trò quan trọng trong việc thể hiện sức mạnh và khả năng phi thường của nhân vật Thạch Sanh.

CÂU 4​:

Câu hát dân gian được dùng làm đề từ, tạo cảm giác gần gũi, thân thuộc cho người đọc.

Dự báo mối xung đột kéo dài giữa Thần Núi và Thần Nước.

Mở ra chủ đề lớn của tác phẩm: cuộc đấu tranh bền bỉ của con người trước thiên nhiên khắc nghiệt để bảo vệ cuộc sống nơi Non Tà.

Đưa người đọc bước vào không gian câu chuyện bằng cảm giác quen thuộc, tự nhiên. Làm tăng tính hấp dẫn cho tác phẩm ngay từ phần mở đầu.

Nhấn mạnh sự gắn kết giữa văn hóa dân gian và văn học hiện đại.

Góp phần tạo bầu không khí cảm xúc cho câu chuyện.

Gợi nhớ kỷ niệm quen thuộc, tạo sự tương tác đặc biệt giữa tác phẩm và người đọc.

Làm sâu sắc thêm ý nghĩa tư tưởng của tác phẩm.

Câu 5

Phân tích nhân vật Thần Non Tản và một số điểm tương đồng, khác biệt giữa nhân vật này và nhân vật Sơn Tinh trong bài thơ Sơn Tinh, Thuỷ Tinh của Nguyễn Nhược Pháp:

Thần Non Tản - nhân vật chính trong tác phẩm "Trên đỉnh non Tản" của Nguyễn Tuân là một nhân vật mang trong mình tính chất thần thoại và mang nhiều phương diện ý nghĩa:

- Tính chất của thần thoại:

+ Thần Non Tản là một vị thần, chúa của một miền núi non cao.

+ Có một khả năng siêu nhiên đó chính là năng lực có thể dời núi và lắp biển.

+ Tài năng, sức mạnh vượt trội hơn người: “vẫy tay về phía đông, phía đông nổi cồn bãi; vẫy tay về phía tây, phía tây mọc lên từng dãy núi đồi

CÂU 6:Chủ đề và Cảm hứng chủ đạo,thông điệp

Chủ đề:

- Tác phẩm ca ngợi tài năng và lòng tận tụy của người thợ thủ công

- Đồng thời thể hiện tình cảm sâu sắc của người dân đối với tín ngưỡng và truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh.

Cảm hứng chủ đạo:

+ Ca ngợi uy linh của Thần Non Tản, tài nghệ mộc mạc của cụ Phó Sần và hiệp thợ mộc làng Tràng Thôn, những người có tài năng đặc biệt trong việc đục gỗ.

+ Niềm thương cảm sâu xa đối với số phận của những người như nàng Tiểu, các thợ mộc và khách văn nhân..

Thông điệp:

+ Tình tri âm, tri kỉ, sự thấu cảm và tình thương yêu giữa con người là vô cùng quý báu và không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi người.

+ Hãy biết kính sợ, tri ân vị phúc thần trên đỉnh Non Tản – chỗ dựa vững chãi, linh thiêng cho sự bình yên của đất nước

+ Biết ơn những người đã xây đắp, điểm tô cho non sông, đất nước ngày thêm tươi đẹp, vững mạnh

Câu 1:

• đề tài: thế giới linh thiêng, kì bí của các vị thần

• cốt truyện, tóm tắt

• "Chuyện kể về một làng nghề thợ mộc ở chân núi Tản, nơi Sơn Tinh cứ khoảng chục năm lại xuống chọn thợ giỏi nhất để tu bổ đền thờ trên đỉnh núi; nhóm thợ được chọn trải qua hành trình trên cỏi thần tiên, chiêm ngưỡng cảnh bồng lai, nhưng phải giữ bí mật tuyệt đối trái lại sẽ bị trừng phạt rất nghiệm minh, qua đó khắc họa vẻ đẹp văn hóa làng nghề truyền thống và sự tôn sùng tín ngưỡng dân gian.

• Mối quan hệ đa chiều: giữa con người và thế giới tâm linh (Sơn Tinh/Thần non Tản), giữa con người với thiên nhiên kỳ vĩ, và đặc biệt là mối quan hệ tri âm tri kỉ, tình bạn, tình thương giữa những người làm nghề mộc, thợ đẽo đá, cùng nỗi cô đơn, khát khao giao cảm

• Câu 2: Các chi tiết kì ảo trong băn bản :

• Chi tiết về đồ vật kì ảo - Chi tiết về nhân vật kì ảo và phép thuật :

• Cây ngân tiễn

• Cô lái đò

• Con Trúc đao

• Thần non tản

• Hòn đá cuội đập vở ra là lúa gạo , rượu

• Sơn thần

• Vai trò của yếu tố kì ảo:

• - Tạo sự hấp dẫn, tò mò, lôi cuốn, khi khơi gợi sự tưởng tượng phong phú của các độc giả và thính giả về các chi tiết trong văn bảng.

• - Sử dụng các yếu tố kì ảo để gián tiếp khắc họa vẻ đẹp của từng ngành nghề trong cuộc sống, cũng như miêu tả tính cách của con người

• Câu 3

• Trong tác phẩm, đồ vật kì ảo được xuất hiện nhiều lần nhất là "con trúc đao".

• "Con trúc đao" không chỉ là một vật thể thông thường mà nó còn mang theo một ý nghĩa là được sử dụng để diệt trừ những con vật có phép biến hóa đáng sợ như trăn tinh và đại bàng sống lâu năm thành tinh...

• Tác giả muốn thể hiện rằng sự kỳ ảo không chỉ là một yếu tố tạo nên sự hấp dẫn của câu chuyện, mà còn có vai trò quan trọng trong việc thể hiện sức mạnh của các vị thần.

• Câu 4:

• “Núi cao sông hãy còn dài

  Năm năm báo oán đời đời đánh ghen”

• Việc mượn câu hát dân gian làm đề từ cho tác phẩm tạo cảm giác gần gũi, thân thuộc với người đọc. Câu hát đã dự báo mối xung đột kéo dài giữa Thần Núi – Thần Nước, đồng thời mở ra chủ đề lớn của tác phẩm: cuộc đấu tranh bền bỉ, dai dẳng của con người trước thiên nhiên khắc nghiệt để bảo vệ cuộc sống nơi Non Tản.

• Câu hát dân gian này được sử dụng như một lời đề từ, một lời mở đầu cho câu gợi mở, đưa người đọc bước vào một không gian câu chuyện với một cảm giác vô cùng quen thuộc và gần gũi. Điều này không chỉ góp phần làm tăng tính hấp dẫn cho tác phẩm mà còn nhấn mạnh một sự liên kết giữa văn hóa dân gian và văn học hiện đại. Từ đó, tạo nên một chiều sâu về ý nghĩa cho tác phẩm. Ý nghĩa của việc này có thể được phân tích c thể như sau:

• Kết nối văn học với truyền thống: Câu hát dân gian chính là một phần trong văn hóa dân gian, được các thế hệ đi trước truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

• Tạo bầu không khí trong truyện: Những câu hát dân gian thường mang theo mình một tâm trạng, một cảm xúc. Nó cũng có thể coi là một lời chúc may mắn, một lời cảm ơn, hoặc một lời kêu gọi gửi gắm tới người đọc.

• Tạo sự gợi nhớ và tương tác: Những câu hát dân gian thường đã quá quen thuộc với những người đọc văn học. Việc sử dụng những câu hát đó để làm đề từ có thể gây ra một gợi nhớ lại những kỷ niệm, tạo ra một sự tương tác đặc biệt giữa tác phẩm và người đọc.

• Câu 5

  Phân tích nhân vật

• Thân Non Tân - nhân vật chính trong tác phẩm "Trên đỉnh non Tản" của Nguyễn Tuân là một nhân vật mang trong mình tính chất thần thoại và mang nhiều phương diện ý nghĩa:

• - Tính chất của thần thoại:

• + Thần Non Tản là một vị thần, chúa của một miền núi non cao.

• + Có một khả năng siêu nhiên đó chính là năng lực có thể dời núi và lắp biển.

• + Tài năng, sức mạnh vượt trội hơn người: “vẫy tay về phía đông, phía đông nổi cồn bãi; vẫy tay về phía tây, phía tây mọc lên từn

• So sánh

  Giống

• Cả 2 đều là vị thần cai quản núi rừng

• Nắm giữ được một kha năng siêu nhiên và một tài năng vượt trội

• Đại diện cho sức mạnh to lớn của thiên nhiên

  Khác biệt:

• + Hình dáng và sức mạnh:

• Thần Non Tản: Có một mắt ở trán, Phi bạch hổ, oai phong lẫm liệt.

• Sơn Tinh: Mang theo dáng vẻ phong trần, râu ria quăn xanh rì.

• + Vai trò:

• Thần Non Tản: Đại diện cho thiên nhiên, sức mạnh của non cao, đất đá. Bảo vệ và cai quản ngọn núi Tản Viên.

• Sơn Tinh: Đại diện cho vùng núi cao

• Tuy hai nhân vật này đều là vị thần, nhưng vai trò và sức mạnh của họ khác nhau, tạo nên sự đa dạng và hấp dẫn trong câu chuyện.

• Câu 6

• Chủ đề của bài văn "Trên đỉnh non Tản" - Tác phẩm ca ngợi tài năng và lòng tận tụy của người thợ thủ công

• - Đồng thời thể hiện tình cảm sâu sắc của người dân đối với tín ngưỡng và truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh.

• Cảm hứng chủ đạo:

• + Ca ngợi uy linh của Thần Non Tản, tài nghệ mộc mạc của cụ Phó Sần và hiệp thợ mộc làng Tràng Thôn, những người có tài năng đặc biệt trong việc đục gỗ.

• + Niềm thương cảm sâu xa đối với số phận của những người như nàng Tiểu, các thợ mộc và khách văn nhân..

• - Thông điệp

• + Tình tri âm, tri kỉ, sự thấu cảm và tình thương yêu giữa con người là vô cùng quý báu và không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi người.

• + Hãy biết kính sợ, tri ân vị phúc thần trên đỉnh Non Tản – chỗ dựa vững chãi, linh thiêng cho sự bình yên của đất nước

• + Biết ơn những người đã xây đắp, điểm tô cho non sông, đất nước ngày thêm tươi đẹp, vững mạnh

• 
  

- Đề tài: thế giới linh thiêng, kì bí.

- Tóm tắt: Chuyện kể về một làng nghề thợ mộc ở chân núi Tản, nơi Sơn Tinh cứ khoảng chục năm lại xuống chọn thợ giỏi nhất để tu bổ đền thờ trên đỉnh núi; nhóm thợ được chọn trải qua hành trình trên cỏi thần tiên, chiêm ngưỡng cảnh bồng lai, nhưng phải giữ bí mật tuyệt đối trái lại sẽ bị trừng phạt rất nghiệm minh, qua đó khắc họa vẻ đẹp văn hóa làng nghề truyền thống và sự tôn sùng tín ngưỡng dân gian.

- Mối quan hệ: giữa con người và thế giới tâm linh (Sơn Tinh/Thần non Tản), giữa con người với thiên nhiên kỳ vĩ, và đặc biệt là mối quan hệ tri âm tri kỉ, tình bạn, tình thương giữa những người làm nghề mộc, thợ đẽo đá, cùng nỗi cô đơn, khát khao giao cảm.

Câu 2: Tìm một số chi tiết kì ảo trong văn bản và điền vào bảng. Từ đó, chỉ ra vai trò của yếu tố kì ảo trong văn bản trên.

- Chi tiết về đồ vật kì ảo:

+ Cây ngân tiễn

+ Con Trúc đao

+ Hòn đá cuội đập vở ra là lúa gạo , rượu.

- Vai trò của yếu tố kì ảo:

+ Tạo sự hấp dẫn, tò mò, lôi cuốn, khi khơi gợi sự tưởng tượng phong phú của các độc giả và thính giả về các chi tiết trong văn bảng.

+ Sử dụng các yếu tố kì ảo để gián tiếp khắc họa vẻ đẹp của từng ngành nghề trong cuộc sống, cũng như miêu tả tính cách của con người.

Câu 3: Đồ vật kì ảo nào xuất hiện nhiều lần trong tác phẩm? Theo bạn, điều đó thể hiện dụng ý gì của tác giả?

- Trong tác phẩm, đồ vật kì ảo được xuất hiện nhiều lần nhất là "con trúc đao".

- "Con trúc đao" không chỉ là một vật thể thông thường mà nó còn mang theo một ý nghĩa là được sử dụng để diệt trừ những con vật có phép biến hóa đáng sợ và nguy hiểm.

- Tác giả muốn thể hiện rằng sự kỳ ảo không chỉ là một yếu tố tạo nên sự hấp dẫn của câu chuyện, mà còn có vai trò quan trọng trong việc thể hiện sức mạnh và khả năng phi thường của nhân vật.

Câu 4: Việc mượn câu hát dân gian để làm đề từ cho tác phẩm có ý nghĩa gì?

- Tạo cảm giác gần gũi, thân thuộc với người đọc. Câu hát đã dự báo mối xung đột kéo dài giữa Thần Núi – Thần Nước, đồng thời mở ra chủ đề lớn của tác phẩm: cuộc đấu tranh bền bỉ, dai dẳng của con người trước thiên nhiên khắc nghiệt để bảo vệ cuộc sống.

- Tăng sự gợi nhớ và tương tác, bầu không khí trong truyện, kết nối văn học với truyền thống tất cả đã tạo ra một sự tương tác đặc biệt giữa tác phẩm và người đọc.

Câu 5: Phân tích nhân vật Thần Non Tản và chỉ ra một số điểm tương đồng, khác biệt giữa nhân vật này và nhân vật Sơn Tinh trong bài thơ Sơn Tinh, Thuỷ Tinh của Nguyễn Nhược Pháp.

- Giống:

+ Cả 2 đều là vị thần cai quản núi rừng

+ Nắm giữ được một kha năng siêu nhiên và một tài năng vượt trội

+ Đại diện cho sức mạnh to lớn của thiên nhiên

- Khác:

+ Hình dáng và sức mạnh:

• Thần Non Tản: Có một mắt ở trán, Phi bạch hổ, oai phong lẫm liệt.

• Sơn Tinh: Mang theo dáng vẻ phong trần, râu ria quăn xanh rì.

+ Vai trò:

• Thần Non Tản: Đại diện cho thiên nhiên, sức mạnh của non cao, đất đá. Bảo vệ và cai quản ngọn núi Tản Viên.

• Sơn Tinh: Đại diện cho vùng núi cao.

->Tuy hai nhân vật này đều là vị thần, nhưng vai trò và sức mạnh của họ khác nhau, tạo nên sự đa dạng và hấp dẫn trong câu chuyện.

Câu 6:

- Chủ đề: Tác phẩm ca ngợi tài năng và lòng tận tụy của người thợ thủ công. Đồng thời thể hiện tình cảm sâu sắc của người dân đối với tín ngưỡng và truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh.

- Cảm hứng chủ đạo:

+ Ca ngợi uy linh của Thần Non Tản, tài nghệ mộc mạc của cụ Phó Sần và hiệp thợ mộc làng Tràng Thôn, những người có tài năng đặc biệt trong việc đục gỗ.

+ Niềm thương cảm sâu xa đối với số phận của những người như nàng Tiểu, các thợ mộc và khách văn nhân..

- Thông điệp:

+ Tình tri âm, tri kỉ, sự thấu cảm và tình thương yêu giữa con người là vô cùng quý báu và không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi người.

+ Hãy biết kính sợ, tri ân vị phúc thần trên đỉnh Non Tản – chỗ dựa vững chãi, linh thiêng cho sự bình yên của đất nước

+ Biết ơn những người đã xây đắp, điểm tô cho non sông, đất nước ngày thêm tươi đẹp, vững mạnh

Câu 1: Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy?

Câu chuyện được kể theo ngôi thứ ba. Người kể chuyện không xưng “tôi” mà gọi tên các nhân vật như Từ Thức, Giáng Hương. Cách kể này giúp người kể có thể thuật lại đầy đủ diễn biến câu chuyện và suy nghĩ, hành động của nhân vật một cách khá khách quan.

Câu 2: Theo đoạn trích, khi trở lại chốn cũ quê xưa, Từ Thức thấy những cảnh tượng gì?

Khi trở lại quê hương, Từ Thức nhận ra mọi thứ đã thay đổi rất nhiều. Thành quách, con người đều không còn như trước, thời gian ở trần gian đã trôi qua hơn tám mươi năm. Những người quen cũ không còn ai nhận ra chàng. Chỉ có cảnh núi non, khe suối là vẫn giữ được màu xanh như ngày xưa, điều này càng làm Từ Thức cảm thấy buồn và lạc lõng.

Câu 3: Chỉ ra và nêu tác dụng của yếu tố kì ảo trong đoạn trích.

Yếu tố kì ảo trong đoạn trích được thể hiện qua hình ảnh động tiên, tiên nữ Giáng Hương, sự khác biệt rất lớn về thời gian giữa cõi tiên và cõi trần, cùng chi tiết xe mây hóa thành chim loan rồi bay mất. Những yếu tố này làm cho câu chuyện trở nên huyền ảo, hấp dẫn hơn, đồng thời góp phần thể hiện rõ sự cách biệt giữa hai thế giới tiên và trần, qua đó làm nổi bật bi kịch của nhân vật Từ Thức.

Câu 4: Anh/Chị hãy lí giải sự lựa chọn của Từ Thức ở cuối đoạn trích.

Ở cuối đoạn trích, Từ Thức chọn cách mặc áo cừu nhẹ, đội nón lá và đi vào núi Hoành Sơn rồi biệt tích. Điều này cho thấy chàng không còn chỗ đứng ở cả cõi trần lẫn cõi tiên. Quê hương trần gian đã trở nên xa lạ, còn cõi tiên thì duyên tình đã chấm dứt. Sự lựa chọn này thể hiện tâm trạng cô đơn, buồn bã và bế tắc của Từ Thức sau khi giấc mộng tiên tan vỡ.

Câu 5: Rút ra một thông điệp ý nghĩa nhất từ đoạn trích.

Qua đoạn trích, tác giả gửi gắm thông điệp rằng con người không thể sống mãi trong những giấc mơ hay mộng tưởng. Dù khát khao một cuộc sống khác tốt đẹp hơn, con người vẫn cần gắn bó với thực tại. Nếu rời xa cuộc sống trần gian và những giá trị quen thuộc, con người rất dễ rơi vào cô độc và mất mát.

15. Nguyễn Tống Vũ Khoa

Tác Dụng

1. Các mức giá lao động : Bọn trẻ: 5 xu, 1 hào, 3 hào, 5 hào. Bà lão ở vú già: "quanh quẩn đâu vào cái giá ấy." Vú em: 2 đồng (thực tế) đến 3 đồng (giá môi giới).

Tính hiện thực và sự tàn nhẫn: Cung cấp bằng chứng cụ thể, không thể chối cãi về sự bóc lột và giá trị rẻ mạt của sức lao động con người. Việc định giá bằng tiền lẻ (xu, hào) cho thấy mạng sống người nghèo bị đem ra cân đong, tính toán như một món hàng.

2. Hình ảnh so sánh người với súc vật: "Nghĩa là có khi không bằng giá súc vật. Thật vậy, tôi thấy một vài con chó còn được chủ mua thịt bò cho ăn."

Phê phán sâu sắc: Gây ấn tượng mạnh về sự vô nhân đạo của xã hội. Con người, dù "làm nhiều việc có ích, rất nặng nhọc", lại có giá trị thấp hơn con vật, làm bật lên nghịch lý đau đớn và sự khinh miệt của tầng lớp trên.

3. Lời nói và thái độ trơ trẽn của Môi giới: "Thời buổi này, bọn nhãi nhép ấy cứ được người ta mượn cơm không thôi đã là phúc!", thở dài nhẹ nhõm khi biết người vú cũ chết chồng, thủ đoạn "bóp cổ" đẩy giá vú em.

Tố cáo thủ đoạn bóc lột: Cho thấy sự lạnh lùng, vô cảm và lối làm ăn thất đức của tầng lớp trung gian. Mụ già không chỉ bóc lột người làm mà còn thao túng giá trị con người bằng lời nói dối ("vợ Phó lý", "sữa tốt hạng nhất"), biến người lao động thành công cụ kiếm lời.

4. Các thuật ngữ nghề nghiệp cụ thể: "Vú em", "vú già", "tiền quà", "tiền công", "cơm thầy cơm cô".

Tính chân xác của phóng sự: Mang đến không khí và ngôn ngữ chân thực của xã hội thời bấy giờ, xác nhận việc mua bán, môi giới người ở là một thực trạng có thật, một "nghề" béo bở. "Tiền quà" là khoản tiền môi giới mà mụ già nhận được, còn "tiền công" là tiền lương của người làm.

5. Chi tiết về người vú em và sự kiểm tra: Vú em vạch yếm để hở cái ngực trắng nõn, vắt sữa vào lòng một bên bàn tay. Bà chủ kêu: "Tạm được."

Nhấn mạnh sự vật hóa con người: Người vú em bị đối xử hoàn toàn như một món hàng (chỉ có giá trị ở nguồn sữa). Việc kiểm tra sữa công khai, trần trụi dưới con mắt đánh giá lạnh lùng của bà chủ đã tước đi nhân phẩm của người phụ nữ, cho thấy sự coi thường phụ nữ và sự bần cùng hóa đến mức phải bán đi cả bản năng làm mẹ.

6. Cảnh chờ đợi, thất nghiệp của người tôi tớ: Bọn kia cứ việc, bầy hàng đầy giẫy ở dầu hè, duỗi dài chân ra, hoặc là xoạc cẳng ra, quần vén lên đến đùi để mà "khảo cứu" về lông chân loài người, hoặc để ngủ gật.

Hiện thực khốc liệt của nạn thất nghiệp: Diễn tả sự túng quẫn, tuyệt vọng, và sự chờ đợi vô vọng của người nghèo. Hình ảnh "bầy hàng" càng nhấn mạnh họ là những "món hàng" bị phơi bày ở vỉa hè chờ người đến mua.

CAU 3

Lời thoại trong đoạn trích có mật độ cực kỳ cao, gần như chiếm lĩnh không gian tự sự, đặc biệt trong phân đoạn giao dịch mua bán vú em.

Sự dày đặc này đã biến một đoạn phóng sự điều tra khô khan thành một màn kịch xã hội đầy tính đối thoại, giàu xung đột. Tác giả không kể lể, mà để chính hiện thực tự cất lên tiếng nói tàn khốc của mình.

Mật độ lời thoại cao tạo cảm giác chân thực đến mức ghê rợn, khiến người đọc như đang đứng ngay tại góc hè, chứng kiến trọn vẹn cảnh trả giá và mua bán nhân phẩm.

2. Tác Dụng

Lời thoại không chỉ là ngôn ngữ giao tiếp mà còn là vũ khí nghệ thuật chủ yếu của Vũ Trọng Phụng trong đoạn trích này.

 Lột Tả Bản Chất và Phơi Bày Sự Tha Hóa

Tác dụng lớn nhất của lời thoại là khắc họa tính cách nhân vật một cách sắc lạnh và phơi bày sự tha hóa của xã hội:

Ngôn ngữ Mụ già – Bản cáo trạng của sự dối trá: Lời thoại của Mụ già là sự pha trộn kinh tởm giữa sự lươn lẹo, nịnh hót ("Lạy mẹ, mẹ cứ trả nó hai đồng chín hào chín xu xem nó bằng lòng được không?") và sự dối trá trơ trẽn (bịa đặt về "Cụ Lý con" và lý lịch "vợ ông Phó lý"). Ngôn ngữ này trở thành hiện thân cho chủ nghĩa cơ hội và sự vô luân của tầng lớp trung gian bóc lột.

Ngôn ngữ Bà chủ – Sự hách dịch của quyền lực đồng tiền: Giọng điệu hách dịch, gắt gỏng ("Thì việc gì đến u dấy nào?") và sự lạnh lùng khi định giá ("Tạm được") phơi bày sự vô cảm, keo kiệt và thói quen coi thường nhân phẩm của giới thượng lưu.

Ngôn ngữ Người vú em – Tiếng nói của sự cam chịu: Lời thưa thốt dè dặt, lấm lét ("Lạy cụ, cụ có muốn thì xin cụ cũng cho công như cụ Lý con dưới kia, thì con sai hẹn mới bổ") thể hiện sự bị động, bất lực và hoàn toàn lệ thuộc vào sự sắp đặt của kẻ khác.

Xây Dựng Xung Đột và Kịch Tính

Lời thoại tạo nên xung đột trực tiếp giữa người mua và người bán (đại diện là Mụ già) xung quanh món hàng là giá trị làm người:

Sự giằng co về giá: Màn mặc cả từ "hai đồng" lên "ba đồng" rồi xuống "hai đồng chín hào chín xu" tạo nên nhịp điệu dồn dập, căng thẳng. Kịch tính không chỉ là tranh giành tiền bạc mà là sự giằng xé giữa lòng tham của mụ cai và sự bóc lột của bà chủ, còn người vú em chỉ là vật thế chấp cho cuộc đấu khẩu.

Kết Luận

Lời thoại là phương tiện đắc lực nhất giúp Vũ Trọng Phụng thực hiện vai trò của một phóng viên điều tra: trình bày sự thật một cách khách quan nhất (qua lời nhân vật nói) và phê phán trực diện nhất (qua tính cách được lời thoại khắc họa). Nhờ mật độ cao và tính chất chân thực, đoạn trích mang sức tố cáo mạnh mẽ, khiến người đọc cảm nhận được sự ghê tởm của hiện thực xã hội.

CAU 4

Kiểu Kết Hợp

Chi Tiết Trong Văn Bản

Tác Dụng

Trần thuật + Miêu tả

Trần thuật hành động (ngó, ngồi, vẫy) kết hợp miêu tả trang phục và phụ kiện của bà chủ: "áo the trắng, hoa tai to..."

Hiện thực hóa nhân vật, xác định ngay địa vị xã hội (giàu có, thượng lưu) của người mua, làm nổi bật sự chênh lệch quyền lực trước khi giao dịch bắt đầu.

Trần thuật + Miêu tả

Kết hợp hành động kể với miêu tả cử chỉ, thái độ: Bà chủ "gật gù cái đầu"; Mụ già "giẫy nảy người lên"; Bà chủ "bĩu môi".

Tăng tính kịch tính cho cuộc mặc cả. Cử chỉ cho thấy sự kì kèo, tính toán của bà chủ và sự xảo quyệt, cố tạo kịch của mụ môi giới.

Trần thuật + Miêu tả

Trần thuật việc những người còn lại "bầy hàng đầy giẫy ở dầu hè" kết hợp miêu tả tư thế thảm hại: "duỗi dài chân ra, hoặc là xoạc cẳng ra..."

Lột tả sự cùng quẫn, vô vọng và tình trạng vô công rồi nghề của tầng lớp lao động dưới đáy xã hội. Nhấn mạnh họ đã bị vật hóa thành hàng hóa phơi bày trên hè phố.

Trần thuật + Bình luận

Trần thuật sự kiện: "Tôi thấy một vài con chó còn được chủ mua thịt bò cho ăn" đi kèm lời bình luận: "...Nghĩa là có khi không bằng giá súc vật."

Khẳng định ngay lập tức chủ đề (sự rẻ rúng của nhân phẩm). Chi tiết thực tế làm cơ sở xác thực và tăng sức tố cáo cho lời bình luận gay gắt.

Trần thuật + Bình luận

Trần thuật việc "trước cái tin buồn một người chết mụ đã thở dài một cái" kèm lời bình luận: "ra ý được nhẹ mình nên sung sướng lắm."

Tố cáo sự tha hóa đạo đức của Mụ già. Hành động được gắn liền với bình luận, cho thấy Mụ già lạnh lùng coi cái chết của người khác là cơ hội kinh doanh.

Trần thuật + Bình luận Phê phán

Trần thuật câu hỏi của tác giả: "- Cái bọn này thì bà định kiếm cho chúng mỗi tháng độ bao nhiêu công?" (nhưng trước đó là lời bình luận: “Mười sáu người... mỗi người chỉ cầu như một con chó, nhiều khi kém một con chó”.)

Định hướng thái độ phê phán: Lời bình luận trực tiếp chỉ trích sự rẻ rúng của nhân phẩm, đặt nền móng cho sự khinh miệt của mụ môi giới và dẫn dắt người đọc vào góc nhìn tố cáo của tác giả ngay từ đầu.

Trần thuật + Bình luận Triết lý

Trần thuật kết thúc một buổi giao dịch, kết hợp với lời bình luận mang tính khái quát triết lý xã hội: “Cái giá trị làm người, đối với bọn com thầy cơm cô không phải ở cái sức làm việc của con người, nhưng mà treo trên đầu lưỡi của con mẹ nặc nở mềm nắn rắn buông và suốt đời không bao giờ biết nói thật.”

Đạt đến đỉnh cao phê phán: Tổng kết toàn bộ nội dung. Khẳng định: giá trị con người không nằm ở bản chất, lao động, mà nằm ở sự thao túng ngôn ngữ ("đầu lưỡi") và đạo đức giả của kẻ trung gian, nâng câu chuyện lên tầm triết lý xã hội.

Câu 1. Xác định đề tài, tóm tắt chuỗi hành động/ sự kiện được kể và chỉ ra mối quan hệ giữa chúng trong văn bản.

Đề tài:

Tác phẩm khai thác thế giới linh thiêng, huyền bí của các vị thần

Tóm tắt:

Trên đỉnh non Tản kể về một làng thợ mộc lâu đời sinh sống dưới chân núi Tản Viên. Theo truyền thống, cứ vài năm một lần, Thần Non Tản (Sơn Tinh) lại xuất hiện để tuyển chọn những người thợ giỏi nhất lên đỉnh núi cao nhằm trùng tu đền Thượng – nơi ở linh thiêng của ngài. Câu chuyện xoay quanh hành trình của một nhóm thợ được lựa chọn, theo chân thần lên núi, tận mắt chứng kiến cảnh giới huyền ảo, kì bí của chốn thần linh. Tuy nhiên, họ buộc phải giữ kín tất cả những điều đã thấy, bởi nếu tiết lộ sẽ vi phạm lời thề với Sơn Thần và phải chịu hình phạt nghiêm khắc.

Câu 2. Một số chi tiết kì ảo trong văn bản

Chi tiết về đồ vật kì ảo

-Con trúc đao

-Cây ngân tiễn

-Hòn đá cuội đập vỡ ra là lúa gạo, rượu…

Chi tiết về nhân vật kì ảo và phép thuật

-Thần Non Tản

-Cô lái đò

-Sơn thần

Câu 3. Đồ vật kì ảo nào xuất hiện nhiều lần trong tác phẩm? Theo bạn, điều đó thể hiện dụng ý gì của tác giả?

Trong tác phẩm Trên đỉnh non Tản của Nguyễn Tuân, con trúc đao là một đồ vật kì ảo xuất hiện nhiều lần và để lại ấn tượng sâu sắc. Đây không chỉ là một vật dụng bình thường mà còn mang giá trị biểu tượng đặc biệt. Con trúc đao được dùng để tiêu diệt những loài yêu quái có phép thuật và sức mạnh đáng sợ, như trăn tinh hay đại bàng tu luyện lâu năm. Nhờ có con trúc đao, nhân vật Thạch Sanh đã lập nên nhiều chiến công, thể hiện bản lĩnh gan dạ và sức mạnh phi thường của mình.

Qua chi tiết này, tác giả muốn nhấn mạnh rằng yếu tố kì ảo không chỉ làm tăng sức hấp dẫn cho câu chuyện, mà còn góp phần khắc họa rõ nét sức mạnh, lòng dũng cảm và phẩm chất anh hùng của nhân vật, qua đó thể hiện niềm tin của nhân dân vào cái thiện và công lý.

Câu 4. Việc mượn câu hát dân gian để làm đề từ cho tác phẩm có ý nghĩa gì?

Việc sử dụng câu hát dân gian “Núi cao sông hãy còn dài / Năm năm báo oán đời đời đánh ghen” làm đề từ cho tác phẩm đã tạo cảm giác thân quen, gần gũi với người đọc, đồng thời mở ra không gian của một vùng đất đậm màu sắc truyền thuyết và huyền thoại. Câu hát còn góp phần làm nổi bật nội dung tư tưởng của tác phẩm, thể hiện cuộc đấu tranh bền bỉ, dai dẳng của con người trước thiên nhiên khắc nghiệt và những thử thách của số phận.

Câu 5. Phân tích nhân vật Thần Non Tản và chỉ ra một số điểm tương đồng, khác biệt giữa nhân vật này và nhân vật Sơn Tinh trong bài thơ Sơn Tinh, Thuỷ Tinh của Nguyễn Nhược Pháp.

-Về điểm tương đồng, cả Thần Non Tản và Sơn Tinh đều là những nhân vật thần thoại, sở hữu quyền năng siêu nhiên và đại diện cho sức mạnh của thiên nhiên, đặc biệt là vùng núi cao.

-Về điểm khác biệt, Thần Non Tản trong tác phẩm của Nguyễn Tuân hiện lên với hình dáng uy nghi, dữ dội, có một mắt ở trán, cưỡi phi bạch hổ, toát lên vẻ oai phong của vị thần cai quản núi non. Trong khi đó, Sơn Tinh trong thơ Nguyễn Nhược Pháp lại mang dáng vẻ phong trần, gần gũi, với hình ảnh râu ria xanh rì, đậm chất trữ tình.

Ngoài ra, Thần Non Tản chủ yếu gắn với vai trò bảo vệ và thống lĩnh núi Tản Viên, còn Sơn Tinh đại diện chung cho vùng núi cao trong truyền thuyết dân gian.

Câu 6. Xác định chủ đề, cảm hứng và thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc.

-Chủ đề của bài văn Trên đỉnh non Tản là sự khẳng định giá trị và ý nghĩa của nghề đục gỗ, nghề thủ công truyền thống. Tác phẩm đồng thời tái hiện một thế giới linh thiêng, huyền bí của các vị thần, nổi bật là Thần Non Tản – còn được người dân gọi là Sơn Thần hay Sơn Tinh. Theo truyền thuyết, cứ khoảng 5 đến 10 năm, Sơn Thần lại xuống núi để tuyển chọn những người thợ mộc, thợ đẽo đá giỏi nhất lên đỉnh núi cao trùng tu đền Thượng – nơi ở của ngài. Câu chuyện xoay quanh chuyến đi của một nhóm thợ được lựa chọn, được tận mắt chứng kiến cảnh giới thần tiên kì ảo, nhưng buộc phải giữ kín tất cả những điều đã thấy, bởi nếu tiết lộ sẽ vi phạm lời thề và phải chịu hình phạt nghiêm khắc.

-Cảm hứng chủ đạo của tác giả là niềm xót thương sâu sắc trước những số phận tài hoa nhưng bất hạnh, như nàng Tiểu Thanh và người khách văn nhân, những con người mang nỗi cô đơn và bi kịch trong cuộc đời.

-Thông điệp mà văn bản gửi gắm là sự đề cao tình tri âm, tri kỉ, sự thấu hiểu và lòng yêu thương giữa con người với con người – những giá trị tinh thần vô cùng quý giá và không thể thiếu trong cuộc sống.

Câu 1 : Xác định đề tài, tóm tắt chuỗi hành động/ sự kiện được kể và chỉ ra mối quan hệ giữa chúng trong văn bản.

- Đề tài: thế giới linh thiêng, kì bí của các vị thần

- Tóm tắt: "Trên đỉnh non Tản" kể về một làng nghề thợ mộc sống ngay dưới chân núi Tản Viên, nơi mà mỗi 5 10 năm, thánh thần non Tản - người dân quen gọi với tên là Sơn thần, Sơn Tinh - sẽ hạ sơn một lần, nhằm tìm cho mình một toán thợ mộc, thợ đẽo đá tài tình nhất để trùng tu lại gia trang của mình nơi đền Thượng ở tít trên đỉnh cao nhất ngọn núi. Câu chuyện là chuyến hành trình của 1 nhóm thợ mộc được chọn để tu sửa và thăm thú cái thần kì của nơi chốn tiên cảnh, nhưng mãi mãi không được hé môi về những gì mình thấy, vì nếu không sẽ phạm lời thề với Sơn thần và nhận cái chết đau đớn.

Câu 2:

Chi tiết về đồ vật kì ảo:

+Hòn đá cuội đập vỡ ra là lúa gạo, rượu,…

+Con trúc đào

+Cây ngân tiễn

Chi tiết về nhân vật kì ảo và phép thuật

+Thần Non Tản

+Cô lái đò

+Sơn thần

Vai trò của yếu tố kì ảo:

-Tôn vinh vẻ đẹo thiên nhiên

•Tạo ra một không gian nghệ thuật độc đáo, nơi con người và thiên nhiên hòa quyện, huyền ảo.

-Thể hiện cái tôi cá nhân và khát vọng lãng mạn

•Khắc họa tinh thần phiêu lưu, khát vọng tự do, khám phá cái đẹp và sự chinh phục thiên nhiên của nhà văn Nguyễn Tuân.

Câu 3: Đồ vật kì ảo nào xuất hiện nhiều lần trong tác phẩm? Theo bạn, điều đó thể hiện dụng ý gì của tác giả?

Trong tác phẩm “Trên đỉnh non Tản” của Nguyễn Tuân, đồ vật kì ảo con trúc đao xuất hiện nhiều lần. Đây là một chi tiết đặc biệt trong câu chuyện.

Con trúc đao không chỉ là một vật thể thông thường, mà còn mang theo một ý nghĩa sâu sắc. Nó được sử dụng để diệt trừ những con vật có phép biến hoá và đáng sợ, như trăn tỉnh và đại bàng sống lâu thành tinh. Thạch Sanh, nhờ vào con trúc đao, đã thực hiện những điều kỳ diệu và trở thành người gan dạ, dũng mãnh phi thường.

Từ đó, tác giả muốn thể hiện rằng sự kỳ ảo không chỉ là một yếu tố tạo nên sự hấp dẫn của câu chuyện, mà còn có vai trò quan trọng trong việc thể hiện sức mạnh và khả năng phi thường của nhân vật Thạch Sanh.

Câu 4: Việc mượn câu hát dân gian để làm đề từ cho tác phẩm có ý nghĩa gì?

Việc mượn câu hát dân gian để làm đề từ cho tác phẩm “Trên đỉnh non Tản” của Nguyễn Tuân mang theo ý nghĩa sâu sắc và tạo ra một sự kết nối với truyền thống dân gian. Câu hát dân gian được sử dụng như một lời đề từ, giống như một lời mở đầu, để đưa người đọc vào không gian của câu chuyện. Ý nghĩa của việc này có thể được phân tích như sau:

- Kết nối với truyền thống: Câu hát dân gian là một phần của văn hóa dân gian, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Việc sử dụng nó làm đề từ cho tác phẩm tạo ra một sự kết nối với quá khứ, với những câu chuyện, truyền thống và tâm hồn của người dân.

- Tạo bầu không khí: Câu hát dân gian thường mang theo một tâm trạng, một cảm xúc. Việc đặt nó ở đầu tác phẩm giúp tạo ra một bầu không khí, một tâm trạng cho câu chuyện. Nó có thể là một lời chúc may mắn, một lời cảm ơn, hoặc một lời kêu gọi.

Câu 5: Phân tích nhân vật Thần Non Tản và chỉ ra một số điểm tương đồng, khác biệt giữa nhân vật này và nhân vật Sơn Tinh trong bài thơ Sơn Tinh, Thủy Tinh của Nguyễn Nhược Pháp.

* Thần Non Tản trong tác phẩm “Trên đỉnh non Tản” của Nguyễn Tuân là một nhân vật có tính chất thần thoại và mang nhiều ý nghĩa:

- Tính chất thần thoại:

+ Thần Non Tản là một vị thần, chúa miền non cao.

+ Có khả năng siêu nhiên: có thể dời núi và lấp biển.

+ Tài năng vượt trội: “vẫy tay về phía đông, phía đông nổi cồn bãi; vẫy tay về phía tây, phía tây mọc lên từng dãy núi đồi.”

- Vai trò và ý nghĩa:

+ Thần Non Tản đại diện cho thiên nhiên, sức mạnh của non cao, đất đá.

+ Là người bảo vệ và cai quản ngọn núi Tản Viên.

+ Tác giả muốn thể hiện rằng sự kỳ ảo không chỉ là một yếu tố tạo nên sự hấp dẫn của câu chuyện, mà còn có vai trò quan trọng trong việc thể hiện sức mạnh và khả năng phi thường của nhân vật Thần Non Tản

* So sánh:

Thần Non Tản trong tác phẩm “Trên đỉnh non Tản” của Nguyễn Tuân và Sơn Tinh trong bài thơ “Sơn Tinh, Thuỷ Tinh” của Nguyễn Nhược Pháp là hai nhân vật thần thoại có nhiều điểm tương đồng và khác biệt:

- Tương đồng:

+ Cả hai đều là vị thần.

+ Có khả năng siêu nhiên và tài năng vượt trội.

+ Đại diện cho sức mạnh của thiên nhiên.

- Khác biệt:

+ Hình dáng và sức mạnh:

Thần Non Tản: Có một mắt ở trán, Phi bạch hổ, oai phong lẫm liệt.

Sơn Tinh: Mang theo dáng vẻ phong trần, râu ria quăn xanh rì.

+ Vai trò:

Thần Non Tản: Đại diện cho thiên nhiên, sức mạnh của non cao, đất đá. Bảo vệ và cai quản ngọn núi Tản Viên.

Sơn Tinh: Đại diện cho vùng nước thẳm, biểu trưng cho sức mạnh của dòng nước

Câu 6: Xác định chủ đề, cảm hứng và thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc.

- Chủ đề của bài văn “Trên đỉnh non Tản” là khẳng định giá trị của công việc làm nghề đục gỗ. Văn bản này tạo ra một bức tranh về thế giới linh thiêng và kì bí của các vị thần, đặc biệt là thánh thần non Tản - người dân thường gọi là Sơn thần hoặc Sơn Tinh. Sơn thần thường hạ sơn một lần mỗi 5-10 năm để tìm cho mình một thợ mộc, thợ đẽo đá tài tình nhất để trùng tu lại gia trang của mình tại đền Thượng ở đỉnh cao nhất của ngọn núi. Câu chuyện xoay quanh hành trình của một nhóm thợ mộc được chọn để tu sửa và thăm thú cái thần kì của nơi chốn tiên cảnh, nhưng họ mãi mãi không được hé môi về những gì mình thấy, vì sẽ phạm lời thề với Sơn thần và chịu cái chết đau đớn.

- Cảm hứng chủ đạo của tác giả là niềm thương cảm sâu xa đối với số phận của những người như nàng Tiểu Thanh và khách văn nhân.

- Thông điệp trong văn bản là tình tri âm, tri kỉ, sự thấu cảm và tình thương yêu giữa con người là vô cùng quý báu và không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi người

- Vũ Trọng Phụng ( 1912-1939 )

- Quê quán : quê ở tỉnh Hưng Yên nhưng sinh ra và sống chủ yếu ở Hà Nội.

2. Tác phẩm:

- Cái giá trị làm người trích từ phóng sự Cơm thầy cơm cô.

- Phóng sự Cơm thầy cơm cô được xuất bản lần đầu 1936, gồm phần đầu và chín chương nội dung.

- Phần văn bản này được trích từ Chương 3 với nhan đề Cái giá trị làm người ghi lại hành trình của nhân vật “tôi” vào vai người đi xin việc, thâm nhập vào thế giới bán người.

3. Tóm tắt:

“Cái giá trị làm người" (một tác phẩm phóng sự) là câu chuyện phơi bày mặt trái xã hội trước Cách mạng tháng Tám, nơi con người bị xem rẻ, bị mua bán, lợi dụng vì lợi nhuận, qua hình ảnh một bà mối và hành trình xâm nhập của nhân vật "tôi", qua đó phê phán sự suy đồi đạo đức và nhấn mạnh giá trị nhân văn cốt lõi mà mỗi người cần có (nhân cách, đạo đức, lòng nhân ái, sự tự nhận thức) để không bị tha hóa, làm người đúng nghĩa.

2. Đọc hiểu:

Câu 1: Văn bản trên thể hiện những đặc điểm nào của thể loại phóng sự?

Những đặc điểm của phóng sự được thể hiện qua văn bản:

- Phản ánh lại sự kiện những người lao động thất nghiệp đi kiếm việc làm bằng cách tụ tập ra những chợ "bán người", chỉ mong có được một "thầy kí", "cô đầm" nào đây rước về làm việc vặt.

- Có sử dụng biện pháp nghiệp vụ báo chí như phỏng vấn, đối thoại… để đảm bảo tính xác thực của tư liệu.

Câu 2: Liệt kê một số chi tiết có tính xác thực và nêu tác dụng của các chi tiết đó trong văn bản.

- Những người lao động thất nghiệp đi kiếm việc làm bằng cách tụ tập ra những chợ "bán người", chỉ mong có được một "thầy kí", "cô đầm" nào đây rước về làm việc vặt.

→ Hiện trạng thất nghiệp thời bấy giờ

- Những người đàn bà đi ở vú

→ Gia đình nghèo, mẹ phải bỏ con ở nhà để lấy sữa mình nuôi con người ta

- Mụ “đưa người" toàn quyền quyết định về cái giá của những người lao động đủ mọi lứa tuổi

→ Sự bi thương của xã hội

Câu 3: Bạn có nhận xét gì về mật độ sử dụng và tác dụng của lời thoại trong văn bản?

- Mật độ sử dụng lời thoại:

+ Tác phẩm “Cái giá trị làm người” sử dụng lời thoại một cách hợp lý và không quá dày đặc. Lời thoại xuất hiện ở các khung cảnh quan trọng, khi cần thiết để thể hiện tâm tư, tình cảm và quan điểm của nhân vật.

+ Mật độ lời thoại không làm tác phẩm trở nên nặng nề, mà giúp tạo ra sự cân đối giữa miêu tả và trò chuyện.

- Tác dụng của lời thoại:

+ Phát triển nhân vật: Lời thoại giúp làm nổi bật tính cách, suy nghĩ và cảm xúc của các nhân vật. Chúng cho phép độc giả hiểu rõ hơn về họ qua cách họ nói và tương tác với nhau.

+ Tạo tương tác và gần gũi: Lời thoại làm cho câu chuyện trở nên sống động hơn, gần gũi với độc giả. Chúng tạo ra sự tương tác giữa các nhân vật và độc giả, khiến câu chuyện trở nên thú vị và hấp dẫn hơn.

+ Phản ánh ngôn ngữ đời thường: Lời thoại thường sử dụng ngôn ngữ đời thường, góp phần làm tăng tính chân thực của phóng sự. Điều này giúp tác phẩm trở nên thân thiết và dễ tiếp cận hơn.

Câu 4: Tìm một số ví dụ về sự kết hợp giữa trần thuật với miêu tả hoặc kết hợp giữa trần thuật với bình luận và cho biết tác dụng của sự kết hợp ấy.

- Trần thuật và miêu tả:

+ Trong bài viết, tác giả sử dụng trần thuật để kể câu chuyện và miêu tả các tình huống, nhân vật, và cảnh vật.

+ Ví dụ: “Ông Hòa đứng trước cửa nhà, ánh mặt trời chiếu qua hàng cây xanh tạo nên bóng râm dịu dàng.”

- Trần thuật và bình luận:

+ Tác giả sử dụng trần thuật để kể câu chuyện và bình luận về các tình huống, sự kiện, và nhân vật.

+ Ví dụ: “Ông Hòa nhìn ra khung cửa sổ, suy ngẫm về cuộc sống và giá trị của việc làm người.”

Câu 5: Đoạn trích này giúp bạn hiểu như thế nào về con người, xã hội Việt Nam thời kì trước 1945?

- Trong đoạn trích “Cái giá trị làm người” của Vũ Trọng Phụng, chúng ta có thể thấy được một số khía cạnh về con người và xã hội Việt Nam thời kỳ trước năm 1945:

- Tình trạng khốn khó và bất công xã hội: Đoạn trích miêu tả cuộc sống của những người lao động nghèo khó, phải làm việc vất vả để kiếm sống. Sự chênh lệch giàu nghèo và sự bất công trong việc định đoạt giá trị lao động của họ.

- Tình thương và lòng nhân ái: Nhà văn thể hiện lòng thương cảm và tình người thông qua việc miêu tả những đứa trẻ nghèo khó. Sự ấm áp của tình cảm chị em và tình thương dành cho những đứa trẻ.

- Tính chân thực và xác thực: Tác giả sử dụng ngôn ngữ sắc sảo và hình ảnh sinh động để phản ánh một cách chân thực cuộc sống và con người. Đoạn trích này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tình hình xã hội và nhân văn trong giai đoạn đó.

Câu 6: Nhận xét về nghệ thuật viết phóng sự của tác giả Vũ Trọng Phụng (tác dụng của việc sử dụng ngôi kể, điểm nhìn, cách trần thuật, miêu tả, sử dụng lời thoại,… trong việc thể hiện chủ đề, tư tưởng của văn bản).

Tác giả Vũ Trọng Phụng là một trong những nhà văn nổi tiếng của văn học Việt Nam hiện đại. Cách ông viết phóng sự mang đậm tính chân thực, châm biếm và tinh tế, tạo nên những tác phẩm độc đáo và sâu sắc. Dưới đây là một số điểm nhấn về nghệ thuật viết phóng sự của ông:

- Ngôi kể và điểm nhìn:

+ Vũ Trọng Phụng thường sử dụng ngôi kể thứ nhất để tạo sự gần gũi và chân thực. Ông thường đặt mình vào tình huống và góc nhìn của nhân vật, giúp độc giả cảm nhận sâu sắc hơn về cuộc sống và xã hội.

+ Ông cũng linh hoạt chuyển đổi ngôi kể tùy theo tình huống, từ đó tạo ra sự đa dạng và phong phú trong việc thể hiện chủ đề.

- Cách trần thuật và miêu tả:

+ Vũ Trọng Phụng sử dụng cách trần thuật chi tiết, tường minh để tái hiện cuộc sống hàng ngày, từ những con phố đông đúc đến những góc tối của xã hội.

+ Miêu tả của ông rất tinh tế, từng chi tiết nhỏ đều được lồng ghép một cách tỉ mỉ, giúp độc giả hình dung rõ nét hơn về bối cảnh và nhân vật.

- Sử dụng lời thoại:

+ Lời thoại trong tác phẩm của Vũ Trọng Phụng thường phản ánh trực tiếp tư tưởng, quan điểm và tính cách của nhân vật.

+ Ông biết cách sử dụng lời thoại để tạo ra sự hài hước, châm biếm hoặc thể hiện sự đau đớn, phẫn nộ của nhân vật.

Câu 7: Theo bạn, cách phản ánh sự thật đời sống của phóng sự và nhật kí có gì giống và khác nhau?

Phóng sự và nhật kí là hai thể loại văn học có điểm giống và khác nhau trong việc phản ánh sự thật đời sống:

- Giống:

+ Tính chân thực: Cả phóng sự và nhật kí đều hướng đến việc tái hiện sự thật đời sống một cách sinh động và chi tiết.

+ Phản ánh thời sự: Cả hai thể loại đều liên quan đến việc phản ánh các sự kiện, tình hình xã hội, và cuộc sống hàng ngày.

- Khác:

+ Phóng sự:

.Mục đích: Phóng sự thường xuất hiện trên báo chí và có nhiệm vụ không chỉ đưa tin mà còn dựng lại hiện trường để mọi người quan sát và phán xét.

.Ngôn ngữ và phong cách: Phóng sự thường sử dụng ngôn ngữ trung lập, không chủ quan, trong khi nhật kí thường mang tính cá nhân hơn, phản ánh cảm xúc và suy nghĩ của tác giả.

+ Nhật kí:

.Mục đích: Nhật kí thường mang tính cá nhân, là nơi tác giả ghi lại suy nghĩ, cảm xúc và trải nghiệm của bản thân. Nó không nhất thiết phải phản ánh thời sự hoặc đưa tin cho độc giả.

.Ngôn ngữ và phong cách: Nhật kí thường sử dụng ngôn ngữ chủ quan, thể hiện cảm xúc và tư duy của tác giả. Nó có thể linh hoạt hơn và không bị ràng buộc bởi quy tắc báo chí như phóng sự.

Tóm lại, cả phóng sự và nhật kí đều là những hình thức văn học quan trọng, nhưng mỗi loại có mục đích và phong cách riêng để phản ánh sự thật đời sống.

Giới thiệu chung:

-Vũ Trọng Phụng(1912-1939) quê ở làng Hảo, huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên

-Là nhà báo hiện thực của Việt Nam giai đoạn 1930-1945

-Các tác phẩm tiêu biểu: Số đỏ, Cơm thầy cơm cô, Giông tố,...

-Văn bản trên trích trong phóng sự Cơm thầy cơm cô (1930) phản ánh xã hội Việt Nam trước năm 1945

Đọc hiểu:

-Đặc điểm thể loại phóng sự:

+Phản ánh sự việc đời thường chân thật, khách quan

+Nhiều chi tiết cụ thể

+Tác giả ít bình luận

-Chi tiết có tính xác thực

+Những người lao động thất nghiệp thì kiếm việc bằng cách tụ tập ra những ‘’chợ bán người ‘’ chỉ mong có được một ‘’thầy kí’’, ‘’cô đầm’’ nào đây rước về làm việc vặt

+Gia đình nghèo, mẹ phải bỏ con ở nhà để lấy sữa của mình nuôi con người ta

=> Phản ánh sự khắc nghiệt, tàn nhẫn của xã hội trước năm 1945

-Mật độ sử dụng lời thoại: rất nhiều => làm nổi bật tính cách và hoàn cảnh của nhân vật

-Sự kết hợp giữa trần thuật và bình luận:

+’’Nghĩa là có khi không bằng giá súc vật ... Một đứa tôi tớ trong nhà’’

=>Qua thái độ châm biếm thể hiện sự rẻ mạt của người lao động,

-Qua đoạn trích ta thấy được xã hội trước năm 1945 rất bất công, khắc nghiệt

-Nghệ thuật viết phóng sự:

+Quan sát tinh tế miêu tả sinh động

+Chân thật gần gũi nhờ sử dụng ngôi thứ nhất

+Lời văn vừa tả vừa bình luận

-Cách phản ánh sự thật đời sống của phóng sự và nhật ký:

+Giống nhau: để ghi lại sự việc trong cuộc sống; bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ của người viết

+Khác nhau:

*Phóng sự: không ghi ngày tháng cụ thể; ghi lại các sự kiện có tác động đến xã hội

*Nhật kí: có đánh số ngày, tháng, năm cụ thể; chỉ ghi lại những chuyện cá nhân của người viết

Bài Ngày 30 tết(Tổ2)

SA-VAN-ĐO ĐA-LI VÀ SỰ DAI DẲNG CỦA KÝ ỨC

Câu 1:

*Các chi tiết văn bản đề cập:

-Không khí kì bí, tĩnh mịch

-Phong cảnh bờ biển đá

-Sinh vật kì quặc trên bãi biển

-Ba chiếc đồng hồ tan chảy

*Đặc trưng và ý nghĩa của các chi tiết đó:

Không khí

-Đặc trưng:

·       Tĩnh lặng, u ám, có phần lạnh lẽo, khác thường.

·       Gợi cảm giác ngưng đọng, thời gian như đứng yên.

-Ý nghĩa:

·       Tạo nền cho thế giới siêu thực-nơi logic thông thường không còn hiệu lực.

·       Thể hiện tâm trạng cô đơn, trăn trở của con người trước thời gian và ký ức.

Phong cảnh bờ biển đá

-Đặc trưng:

·       Khô cằn, trơ trọi, ít sự sống.

·       Không gian rộng nhưng vắng vẻ.

-Ý nghĩa:

·       Biểu tượng cho thực tại cứng nhắc, lạnh lùng.

·       Đối lập với những hình ảnh méo mó, mềm chảy (đồng hồ), làm nổi bật cảm giác phi lí của thế giới trong tranh.

Sinh vật trên bãi biển

-Đặc trưng:

·       Xuất hiện mờ nhạt, không rõ ràng, kì dị.

-Ý nghĩa:

·       Gợi sự nhỏ bé, mong manh của con người và sinh vật trước thời gian vô hạn.

·       Thể hiện thế giới tiềm thức, những điều ẩn sâu trong ký ức.

Ba chiếc đồng hồ

-Đặc trưng:

·       Mềm oặt, chảy xệ, biến dạng.

·       Trái ngược hoàn toàn với hình ảnh đồng hồ quen thuộc.

-Ý nghĩa:

·       Biểu tượng trung tâm của tác phẩm.

·       Thể hiện thời gian không còn cố định, không tuyệt đối.

·       Gợi ý rằng trong ký ức và tiềm thức, thời gian có thể kéo dài, bóp méo hoặc ngừng trôi.

ð Trong bức tranh "Sự dai dẳng của kí ức", sự liên kết giữa những hình ảnh hoàn toàn khác biệt, cách xa với nhau trong cùng một không gian có thể thể hiện sự phức tạp và mê hoặc của những ám ảnh vô thức trong tâm hồn của tác giả.

*Phân tích hình ảnh đồng hồ tan chảy:

1. Đặc điểm của hình ảnh đồng hồ tan chảy:

·       Đồng hồ mềm oặt, chảy xệ, mất hoàn toàn hình dạng cứng cáp vốn có.

·       Không còn giữ chức năng đo đếm thời gian chính xác như trong đời sống thực.

·       Xuất hiện trong không gian tĩnh lặng, hoang vắng, càng làm nổi bật sự phi lí.

2. Ý nghĩa biểu tượng của đồng hồ tan chảy:

a. Phủ nhận quan niệm thời gian tuyệt đối

·       Đồng hồ tan chảy cho thấy thời gian không cố định, không tuyến tính.

·       Trong thế giới nghệ thuật và ký ức, thời gian có thể bị kéo giãn, biến dạng hoặc ngưng đọng.

b. Thể hiện thế giới tiềm thức và ký ức

·       Thời gian trong ký ức không trôi đều: có lúc rất chậm, có lúc như ngừng lại.

·       Đồng hồ mềm chảy phản ánh đúng quy luật vận hành của ý thức và tiềm thức con người.

c. Gợi sự mong manh, vô thường của đời sống

·       Khi thời gian không còn chắc chắn, con người cũng trở nên nhỏ bé và hữu hạn.

·       Đồng hồ tan chảy nhắc nhở rằng mọi giá trị tưởng như bền vững đều có thể bị thời gian bào mòn.

3. Giá trị nghệ thuật:

·       Là hình ảnh tiêu biểu cho nghệ thuật siêu thực của San-va-đo Đa-li.

·       Gây ấn tượng mạnh, phá vỡ tư duy quen thuộc của người xem.

·       Giúp tác phẩm không chỉ là một bức tranh mà còn là một suy ngẫm triết lí sâu sắc về thời gian và ký ức.

ð Hình ảnh đồng hồ tan chảy là biểu tượng cho thời gian không còn cố định, phản ánh sự chi phối của ký ức và tiềm thức, qua đó thể hiện quan niệm của San-va-đo Đa-li về sự mong manh, vô thường của đời sống con người trước thời gian.

*Làm rõ đặc điểm nghệ thuật siêu thực của Dalí:

  -San-va-đo Đa-li là họa sĩ tiêu biểu của chủ nghĩa siêu thực, thể hiện rõ ở cách ông xây dựng hình ảnh và không gian nghệ thuật.

  -Trước hết, Đa-li phá vỡ logic và quy luật của đời sống thực. Những vật quen thuộc như đồng hồ, sinh vật, phong cảnh không còn giữ hình dạng và chức năng vốn có mà bị biến dạng, méo mó, tạo cảm giác phi lí, kì ảo.

  -Bên cạnh đó, nghệ thuật của ông chú trọng khai thác thế giới tiềm thức và ký ức. Không gian trong tranh thường tĩnh lặng, hoang vắng, gợi cảm giác mơ hồ như trong giấc mơ, nơi thời gian và hiện thực không còn ranh giới rõ ràng.

  -Ngoài ra, Đa-li sử dụng hình ảnh mang tính biểu tượng cao. Mỗi chi tiết không nhằm tả thực mà gửi gắm những suy ngẫm triết lí về thời gian, ký ức, sự vô thường và thân phận con người.

ð Nghệ thuật siêu thực của San-va-đo Đa-li thể hiện ở việc biến dạng hiện thực, phá vỡ logic thông thường và khai thác chiều sâu tiềm thức, qua đó tạo nên một thế giới nghệ thuật kì ảo, giàu tính biểu tượng và ý nghĩa triết lí sâu sắc.

Câu 2:

Liên hệ với tiêu đề bức tranh "Sự dai dẳng của ký ức" có thể thấy thế giới tâm hồn của Salvador Dalí vô cùng đặc biệt và sâu sắc.

Trước hết, đó là một tâm hồn nhạy cảm và ám ảnh bởi thời gian. Những chiếc đồng hồ tan chảy cho thấy thời gian không còn cứng nhắc, mà trở nên mềm, méo mó – giống như cách ký ức tồn tại trong tâm trí con người: mơ hồ, biến dạng nhưng vẫn “dai dẳng” không biến mất.

Bên cạnh đó, Dalí còn có một trí tưởng tượng mạnh mẽ, mang màu sắc siêu thực. Ông nhìn thế giới không chỉ bằng mắt mà còn bằng tiềm thức, giấc mơ. Cảnh vật hoang vắng, phi logic thể hiện một nội tâm đầy suy tư, có phần cô đơn và tách biệt với thực tại.

Cuối cùng, tiêu đề bức tranh gợi ra rằng trong tâm hồn Dalí, ký ức là thứ có sức sống bền bỉ, dù thời gian trôi qua vẫn để lại dấu ấn sâu đậm. Điều này cho thấy ông là người sống nội tâm, giàu cảm xúc và luôn bị quá khứ chi phối ở một mức độ nào đó.

=>Thế giới tâm hồn của Dalí là sự kết hợp giữa ám ảnh – mộng mị – sáng tạo, nơi ký ức và thời gian hòa trộn, tạo nên một cái nhìn rất riêng và độc đáo về con người và cuộc sống.

Câu 3:

Một tác phẩm cũng gợi về kí ức là bài thơ “Ánh trăng” của Nguyễn Duy. Trong bức tranh “Sự dai dẳng của ký ức” của Salvador Dalí, kí ức được thể hiện bằng những hình ảnh siêu thực và kì dị như những chiếc đồng hồ mềm oặt, tan chảy, treo lơ lửng trong không gian hoang vắng. Những hình ảnh ấy không tồn tại trong thực tế mà mang tính phi lí, qua đó gợi cảm giác thời gian bị biến dạng, kí ức trở nên mơ hồ, ám ảnh và khó nắm bắt. Không gian bức tranh tĩnh lặng, lạnh lẽo càng làm nổi bật sự cô đơn của con người trước dòng chảy thời gian.

Trong khi đó, ở bài thơ “Ánh trăng”, Nguyễn Duy lại sử dụng hình ảnh rất giản dị và quen thuộc là vầng trăng. Trăng gắn với tuổi thơ, với những năm tháng gian khổ nhưng nghĩa tình, vì vậy trở thành biểu tượng của quá khứ và kí ức đẹp đẽ. Khi con người lãng quên quá khứ, ánh trăng bất ngờ xuất hiện như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng sâu sắc, khiến nhân vật trữ tình “giật mình” nhận ra sự vô tình của mình. Hình ảnh trăng không kì dị mà gần gũi, mang tính biểu tượng và giàu cảm xúc.

Như vậy, cả hai tác phẩm đều nói về kí ức nhưng cách thể hiện rất khác nhau: Dalí dùng nghệ thuật siêu thực với những hình ảnh phi lí để tạo cảm giác ám ảnh, còn Nguyễn Duy lại dùng hình ảnh quen thuộc, giàu ý nghĩa biểu tượng để gợi kí ức một cách nhẹ nhàng, sâu lắng. Qua đó, mỗi tác phẩm đều đem đến cho người đọc những cảm nhận riêng về thời gian và kí ức của con người.

*Quan niệm về thời gian trong bức tranh "Sự dai dẳng của ký ức" của Salvador Dalí:

-Thời gian mềm dẻo, biến dạng → thể hiện qua hình ảnh những chiếc đồng hồ tan chảy

-Thời gian không còn tuyệt đối, chính xác như trong thực tế

-Thời gian mang tính chủ quan, phụ thuộc vào cảm nhận, trạng thái tâm lí con người

-Thời gian gắn với sự tàn phai, phân rã, mọi thứ dần bị bào mòn

-Thể hiện rõ đặc trưng nghệ thuật siêu thực (phi lí nhưng giàu ý nghĩa)

=>Dalí muốn khẳng định rằng thời gian không phải là một quy luật cứng nhắc, mà là một trải nghiệm linh hoạt trong thế giới nội tâm; nó có thể bị bóp méo và chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ tâm lí con người.

•Chị Hoài là người đã trải qua nhiều mất mát (chồng hi sinh), nên mọi người trong gia đình:

•Thương xót cho hoàn cảnh của chị

•Trân trọng sự hi sinh, thủy chung

•Yêu quý vì tính cách đảm đang, nhân hậu

>>Tình cảm không chỉ là yêu mến mà còn có sự kính trọng sâu sắc.

2. Những chi tiết, hình ảnh thể hiện tình cảm đó

a. Sự đón tiếp nồng nhiệt khi chị Hoài trở về

•Cả gia đình vui mừng, niềm nở khi chị xuất hiện ngày 30 Tết

•Không khí trở nên ấm cúng, rộn ràng hơn hẳn

>>Chi tiết này cho thấy chị Hoài là người rất được mong đợi và yêu quý

⸻

b. Sự quan tâm, chăm sóc nhẹ nhàn

•Mọi người:

.Hỏi han, trò chuyện thân tình

•Dành cho chị những cử chỉ ân cần

>>Thể hiện tình cảm chân thành, không gượng ép

c. Sự trân trọng quá khứ của chị

•Không ai quên câu chuyện về người chồng đã mất của chị

•Gia đình thể hiện sự kính trọng sự thủy chung của chị Hoài

>>Đây là tình cảm vừa thương, vừa biết ơn

d. Không khí sum họp có sự hiện diện của chị

•Khi chị Hoài có mặt, không khí Tết trở nên:

•Đầy đủ hơn

•Ấm áp hơn

>>Chị được xem như một phần không thể thiếu của gia đình

Phạm Thị Thảo Quyên_32

trình bày bằng hình thức viết web

Văn bản có thể được chia thành 3 phần chính:

• Phần 1 (Từ đầu đến "...đậm đà hương vị đồng quê đất Việt"): Giới thiệu khái quát về tập Truyện và kí, quy mô đề tài và giá trị nghệ thuật bước đầu.

• Phần 2 (Tiếp theo đến "...tác phẩm tuyệt vời này"): Phân tích sâu về nội dung tư tưởng (đả kích kẻ thù, biểu dương tinh thần yêu nước) và sự thống nhất trong chủ đề đấu tranh cách mạng.

• Phần 3 (Còn lại): Phân tích phương pháp sáng tác (tính lãng mạn cách mạng), vốn tri thức uyên bác và nghệ thuật sử dụng tiếng Pháp bậc thầy của Hồ Chủ tịch.

Nội dung

• Đề tài: Phong phú, trải rộng khắp "năm châu" nhưng gốc rễ vẫn là Việt Nam.

• Tính chất: Kết hợp giữa tính thời sự và những vấn đề lịch sử, quốc tế (Brazil, cuộc đấu tranh chống thực dân).

• Bút pháp: Di dỏm nhưng chua chát, sắc bén; vừa cổ vũ đấu tranh vừa đậm đà bản sắc dân tộc.

Giá trị tư tưởng và sự nhất quán

• Tinh thần đả kích: Vạch trần bộ mặt ác độc, giả nhân giả nghĩa của thực dân Pháp và sự hèn hạ của bọn vua quan phong kiến tay sai.

• Tinh thần biểu dương: Tôn vinh lòng yêu nước, các anh hùng dân tộc (như Phan Bội Châu) và sức mạnh của nhân dân.

• Sự thống nhất: Dù đa dạng về cốt truyện và hình thức, tất cả đều quy tụ về một đề tài duy nhất: Đấu tranh cách mạng.

Đặc sắc nghệ thuật và phong cách

• Phương pháp: Tính lãng mạn cách mạng — dùng trí tưởng tượng bay bổng để hướng tới thực tại tươi sáng và quy luật phát triển xã hội.

• Vốn tri thức: Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa văn hóa Đông - Tây, từ triết học cổ đại đến tin tức báo chí hiện đại.

• Ngôn ngữ: Sử dụng tiếng Pháp một cách điêu luyện, tinh tế, nắm vững tâm lý và lối tư duy của người Pháp để "đánh" trực diện vào kẻ thù.

Mối liên hệ giữa các phần

Các phần trong văn bản có mối quan hệ chặt chẽ, từ ngoài vào trong, từ khái quát đến cụ thể:

• Quan hệ nhân quả và bổ sung

• Sự thống nhất giữa nội dung và hình thức

• Tính toàn diện: Cách sắp xếp đi từ đề tài -> nội dung -> phương pháp sáng tác -> ngôn ngữ giúp người đọc có một cái nhìn hệ thống và đầy đủ nhất về tầm vóc của tập Truyện và kí.

-Phạm Huy Thông (1916–1988) là một nhà trí thức lớn, học giả uyên bác, nhà thơ, nhà giáo và nhà khảo cổ học hàng đầu Việt Nam. Ông nổi tiếng với tài năng toàn diện, từng đỗ Tiến sĩ tại Pháp, tham gia Hội nghị Fontainebleau (1946) và đóng góp lớn cho khảo cổ học nước nhà với cương vị Viện trưởng Viện Khảo cổ học.

- Quê tại Hà Nội, quê gốc ở Hưng Yên, xuất thân trong gia đình nho

- Học vấn: Nổi tiếng thông minh từ nhỏ, ông du học Pháp, đạt nhiều học vị cao: Tiến sĩ Luật, Tiến sĩ Văn khoa, Thạc sĩ Sử Địa.

- Sự nghiệp:

• Thơ ca: Nổi danh từ rất sớm (những năm 1930) với các tập thơ như Tiếng địch sông Ô (1935), Yêu đương (1933), Anh Nga (1934), Tần Ngọc (1937).

• Khoa học: Là người khởi xướng ngành khảo cổ học hiện đại Việt Nam, từng giữ chức Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Xã hội và Nhân văn, Viện trưởng Viện Khảo cổ học (1968–1988).

Văn bản phản ánh thực trạng sạt lở nghiêm trọng ở Đồng bằng sông Cửu Long, tiêu biểu qua vụ sạt lở tại cù lao An Bình (Vĩnh Long) năm 2022 gây thiệt hại lớn về nhà cửa, tài sản và đời sống người dân.

Nguyên nhân chính được xác định là do thiếu phù sa và cát, khiến dòng sông trở thành “dòng nước đói” và ăn sâu vào bờ. Tình trạng này xuất phát từ việc xây dựng các đập thủy điện ở thượng nguồn làm giảm lượng trầm tích, cùng với khai thác cát quá mức của con người.

Hệ quả là mất cân bằng trầm tích, lòng sông bị hạ thấp, sạt lở lan rộng khắp khu vực, ảnh hưởng cả sông, kênh và bờ biển. Văn bản nhấn mạnh mối quan hệ nhân quả giữa con người và tự nhiên: khi con người khai thác, tác động tiêu cực đến dòng sông, thì chính con người phải gánh chịu hậu quả.

Tóm tắt văn bản:

Văn bản phản ánh thực trạng sạt lở nghiêm trọng ở Đồng bằng sông Cửu Long, tiêu biểu qua vụ sạt lở tại cù lao An Bình (Vĩnh Long) năm 2022 khiến nhiều hộ dân mất nhà cửa, tài sản. Nguyên nhân chính được xác định là do sự thiếu hụt phù sa và cát, bắt nguồn từ việc xây dựng đập thủy điện ở thượng nguồn và khai thác cát quá mức của con người. Điều này làm mất cân bằng trầm tích, khiến dòng sông “đói” và ăn sâu vào bờ gây sạt lở lan rộng. Hậu quả không chỉ là thiệt hại kinh tế mà còn đẩy người dân vào cảnh khó khăn, trong khi họ lại ít có khả năng kiểm soát các tác động này. Văn bản nhấn mạnh mối quan hệ nhân quả giữa con người và tự nhiên: khi con người can thiệp tiêu cực vào hệ sinh thái, sẽ phải trả giá.

_____________________Dòng Mê Kông giận dữ

Trả lời:

Văn bản trình bày thông tin theo trật tự logic, cụ thể như sau:

- Liệt kê: Nhóm tác giả giả đã trình bày hoàng loạt dữ liệu nhằm cung cấp thôn tin về thực trạng sạt lở bờ sông đáng báo động ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

- Quan hệ nhân quả: Trình bày nguyên nhân dẫn đến tình trạng sạt lở bờ sông là do tỉ lệ xói – bồi ngày càng chênh lệch ở các khu vực dọc theo những con sông lớn, tình trạng khai thác cát quá mức của con người; kết quả là “Những người sống phụ thuộc nhiều nhất vào sông Mê Kông đang phải trả giá cho những lỗi lầm không phải họ gây ra”

Nhận xét mối quan hệ giữa nhan đề và nội dung của văn bản: Nhan đề rất phù hợp và khái quát được nội dung của văn bản. Tất cả các thông tin chính của văn bản đều được trình bày để làm rõ nguyên nhân gây nên tình trạng sạt lở bờ sông nghiêm trọng ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long là do những tác động quá mức của con người đến dòng sông, hậu quả là dong sông “phẫn nộ” quyết lấy lại tất cả, kể cả tính mạng của con người. Nhan đề còn cho thấy được hậu quả khôn lường của việc khai thác thiên nhiên đến cạn kiệt.

Đề xuất nhan đề khác: Thực trạng sạt lở bờ sông khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Nguyên nhân sạt lở nghiêm trọng ở Đồng bằng sông Cửu Long. Cơ sở đề xuất: Dựa trên các thông tin chính được trình bày trong văn bản.

Câu 2 :Những thông tin, dữ liệu được nêu trong văn bản có ý nghĩa thời sự trong thời điểm hiện tại hay không? Hãy lí giải.

Trả lời:

Những thông tin, dữ liệu được nêu trong văn bản vẫn có ý nghĩa thời sự trong thời điểm hiện tại vì những thông tin, dữ liệu trong văn bản đều có tính mới mẻ, cập nhật:

- Thông tin về những vụ sạt lở tại một số địa phương ở Đồng bằng sông Cửu Long xảy ra ở những thời điểm rất gần với hiện tại, chẳng hạn như vụ sạt lở ở cù lao An Bình, tinh Vĩnh Long vào chiều ngày 05/12/2022.

- Những con số thống kê về tình trạng sạt lở bờ sông ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long được tính đến năm 2022. Trong đó, có những thông tin, dữ liệu về tình trạng sạt lở, khai thác cát quá mức các mỏ cát ở hai bên bờ sông tại thời điểm năm 2012. Những thông tin, dữ liệu ấy cho thấy dù được thống kê từ năm 2012 thì đó vẫn là nguyên nhân mang tính dự đoán cho hệ quả xảy ra đúng vào năm 20211 (Sự cố sạt lở lịch sử cuối năm 2022 tại củ lao An Bình).

-> Tất cả những thông tin, dữ liệu được nêu trong văn bản vẫn có ý nghĩa thời sự trong thời điểm hiện tại.

Câu 3 :Xác định thông tin cơ bản và thông tin chi tiết của phần văn bản Sông đói “ngoạm bờ”. Phân tích vai trò của các thông tin chi tiết trong phần văn bản trên.

Trả lời:

- Thông tin cơ bản của phần Sông đói “ngoạm bờ”: Lí do gây nên tình trạng sạt lở bờ sông nghiêm trọng ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long: tải lượng phù sa từ thượng nguồn Mê Kông giảm, dẫn đến tỉ lệ xói – bồi ngày càng chênh lệch ở hầu hết địa phương dọc theo những con sông lớn; thực trạng khai thác cát quá mức do nhu cầu sử dụng cát của con người ngày càng lớn à Cả dòng sông và con người đều trong cơn “khát” cát. Khi mất đi nguồn dinh dưỡng tự nhiên, dòng sông tất yếu sẽ “ngoạm bờ”.

- Các chi tiết của phần văn bản Sông đói “ngoạm bờ”:

+ Chi tiết về việc giảm tải lượng phù sa mịn tại nguồn vào năm 2014, năm 2040, lí do gây nên thực trạng đó là do một loạt đập thủy điện ở Trung Quốc – thượng nguồn Mê Kông – đi vào hoạt động. Hình ảnh minh họa ước tính khối lượng xói – bồi trung bình một năm (giai đoạn 2020 – 2022) ở một số tỉnh thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

+ Chi tiết về nguyên nhân gây ra vụ sạt lở ở cù lao An Bình và nhuwnhx cảnh báo của SIWRR về tốc độ diễn biến xói bồi do tác động của con người.

+ Chi tiết về nguyên nhân gây ra sự cố sạt lở lịch sử cuối năm 2022 tại cù lao AN Bình là do tác động của con người khi nạo vét lòng dẫn và khai thác cát quá mức.

- Vai trò của các chi tiết trong phần Sông đói “ngoạm bờ”: Giải thích rõ hơn tình trạng “đói” cát của những dòng sông ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, lí do vì sao sông đói “ngoạm bờ”, đó là do tình trạng sông tỉ lệ xói – bồi chênh lệch quá lớn nên sông phải “ngoạm bờ” để bù lại lượng phù sa và cát bị mất.

Câu 4 :phức tạp hơn cho cù lao An Bình ... như chặt phá rừng, xây dựng đập hay khai thác cát, đều sẽ phải “trả giá””.

Trả lời:

Những từ ngữ như vết thương, nội soi tổng quát, cơ thể tự nhiên trong đoạn văn "Khi

"vết thương" ở bở sông vừa tạm lành, các cơ quan chuyên môn lại phát hiện mối nguy mới nhiều khả năng sẽ phức tạp hơn cho cù lao An Bình ... như chặt phá rừng, xây dựng đập hay khai thác cát, đều sẽ phải "trả giá"" thuộc cùng hệ thống từ ngữ gợi liên tưởng đến tình trạng tổn thương của cơ thể "dòng sông". Việc sử dụng những từ ngữ ấy trong đoạn trích đem đến những hiệu quả như:

- Miêu tả sinh động những tồn thương mà dòng sông phải chịu đựng trước sự tác động quá mức của con người.

- Góp phần thể hiện thái độ xót xa của người viết trước những hậu quả mà dòng sông nói riêng và thiên nhiên nói chung phải gánh chịu; từ đó gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về việc cần bảo vệ thiên nhiên, tránh việc khai thác cạn kiệt vì có thể dẫn đến những tác hại khôn lường.

Câu 5: Nếu văn bản không sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ thì hiệu quả biểu đạt của thông tin sẽ như thế nào?

Trả lời:

Nếu VB không sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ thì người đọc rất khó hình dung cụ thể thông tin được biểu đạt trong một số phần của VB, cụ thể:

- Hình 1 cung cấp thông tin chi tiết về tỉ lệ xói - bồi bở sông trung bình trong một năm của giai đoạn 2020 - 2022 ở một số tỉnh thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Đó là những thông tin chi tiết không được trình bày bằng phương tiện ngôn ngữ trong VB. Hình ảnh trực quan giúp người đọc hiểu rõ hơn về thực trạng "đói" phù sa mịn ở một số dòng sông thuộc Đồng bằng sông Cửu Long.

- Hình 2 cung cấp thông tin trực quan về sự gần gũi giữa vị trí các mỏ cát và vị trí sạt lở ở khu vực cù lao An Bình, Vĩnh Long, năm 2012 để giúp người đọc hình dung rõ hơn về mối quan hệ nhân quả giữa việc khai thác cát với vụ sạt lở đã xảy ra ở cù lao An Bình. Hình ảnh ấy vừa minh hoa trực quan vừa cung cấp thêm thông tin chi tiết ở dạng hình ảnh để thông tin trong những phần VB được trình bày trước và sau hình 2 trở nên rõ hơn.

- Hình 3 giúp người đọc hiểu hơn về cái giá phải trả nếu con người tác động quá mức đến thiên nhiên, cả một diện tích rộng vốn là xóm làng nay đã trở thành một bãi sông rộng phủ kín lục binh.

Câu 6: Xác định đề tài của văn bản. Đề tài ấy có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của vùng Đồng bằng sông Cửu Long hiện nay?

Trả lời:

- HS có thể xác định để tài của VB theo một số gợi ý sau: tác động của con người đến thiên nhiên, mỗi quan hệ giữa con người với thiên nhiên, bảo vệ thiên nhiên và môi trường vùng Đồng bằng sông Cửu Long,...

- Ý nghĩa của để tài trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của vùng Đồng bằng sông Cửu Long: HS có thể trình bày những ý kiến đánh giá hác nhau miễn là hợp lí và thuyết phục. Sau đây là một số gợi ý tham khảo: thiết thực, cấp bách, giàu tính thời sự, đặt ra vấn đề khai thác, sử dụng các nguồn lợi của sông ngòi ở khu vực Đồng bằng sông Cứu Long theo hướng bền vững và hiệu quả,...

Câu 7 :Bạn đánh giá như thế nào về quan điểm: “Mọi tác động qua lại giữa con người và dòng sông đều mang tính nhân quả, có tầm ảnh hưởng liên khu vực”.

Trả lời:

Tôi đánh giá rằng quan điểm này rất đúng. Sông là một phần quan trọng của môi trường sống và cung cấp nhiều lợi ích cho con người. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần phải nhớ rằng mọi tác động của chúng ta đều có thể gây ra hậu quả không mong muốn đối với môi trường và cộng đồng xung quanh. Chúng ta cần có trách nhiệm bảo vệ và quản lý tốt tài nguyên nước để đảm bảo sự cân bằng và phát triển bền vững.

Bố cục quan hệ nhân - quả.

- Nhan đề rất phù hợp với nội dung văn bản. Nhan đề đã truyền tải được nội dung một cách ngắn gọn, có chiều sâu.

- Nhan đề gợi ý: Sự tức giận của dòng Mê Kông

Những thông tin, dữ liệu được nêu trong văn bản có ý nghĩa thời sự trong thời điểm hiện tại hay không? Hãy lí giải.

Những thông tin, dữ liệu được nêu trong văn bản có ý nghĩa thời sự trong thời điểm hiện tại. Bởi đó là những thông tin mới cập nhật trong thời gian gần đây về cuộc sống của người dân ở vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Xác định thông tin cơ bản và thông tin chi tiết của phần văn bản Sông đói "ngoạm bờ". Phân tích vai trò của các thông tin chi tiết trong phần văn bản trên.

Thông tin cơ bản của phần Sông đói “ngoạm bờ”: Lí do gây nên tình trạng sạt lở bờ sông nghiêm trọng ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long: tải lượng phù sa từ thượng nguồn Mê Kông giảm, dẫn đến tỉ lệ xói – bồi ngày càng chênh lệch ở hầu hết địa phương dọc theo những con sông lớn; thực trạng khai thác cát quá mức do nhu cầu sử dụng cát của con người ngày càng lớn à Cả dòng sông và con người đều trong cơn “khát” cát. Khi mất đi nguồn dinh dưỡng tự nhiên, dòng sông tất yếu sẽ “ngoạm bờ”.

- Các chi tiết của phần văn bản Sông đói “ngoạm bờ”:

+ Chi tiết về việc giảm tải lượng phù sa mịn tại nguồn vào năm 2014, năm 2040, lí do gây nên thực trạng đó là do một loạt đập thủy điện ở Trung Quốc – thượng nguồn Mê Kông – đi vào hoạt động. Hình ảnh minh họa ước tính khối lượng xói – bồi trung bình một năm (giai đoạn 2020 – 2022) ở một số tỉnh thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

+ Chi tiết về nguyên nhân gây ra vụ sạt lở ở cù lao An Bình và nhuwnhx cảnh báo của SIWRR về tốc độ diễn biến xói bồi do tác động của con người.

+ Chi tiết về nguyên nhân gây ra sự cố sạt lở lịch sử cuối năm 2022 tại cù lao AN Bình là do tác động của con người khi nạo vét lòng dẫn và khai thác cát quá mức.

- Vai trò của các chi tiết trong phần Sông đói “ngoạm bờ”: Giải thích rõ hơn tình trạng “đói” cát của những dòng sông ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, lí do vì sao sông đói “ngoạm bờ”, đó là do tình trạng sông tỉ lệ xói – bồi chênh lệch quá lớn nên sông phải “ngoạm bờ” để bù lại lượng phù sa và cát bị mất.

Nhận xét hiệu quả sử dụng của những từ ngữ như vết thương, nội soi tổng quát, cơ thể tự nhiên trong phần văn bản: "Khi "vết thương" ở bờ sông vừa tạm lành, các cơ quan chuyên môn lại phát hiện mối nguy mới nhiều khả năng sẽ phức tạp hơn cho cù lao An Bình ... như chặt phá rừng, xây dựng đập hay khai thác cát, đều sẽ phải "trả giá"'".

Cách sử dụng những từ ngữ như vết thương, nội soi tổng quát, cơ thể tự nhiên trong phần văn bản: "Khi "vết thương" ở bờ sông vừa tạm lành, các cơ quan chuyên môn lại phát hiện mối nguy mới nhiều khả năng sẽ phức tạp hơn cho cù lao An Bình ... như chặt phá rừng, xây dựng đập hay khai thác cát, đều sẽ phải "trả giá"'" khiến cho người đọc cảm thấy dòng sông như một cá thể sống, có thể đồng cảm với thiên nhiên khi con người khai thác quá mức cho phép.

Nếu văn bản không sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ thì hiệu quả biểu đạt của thông tin sẽ như thế nào?

Nếu văn bản thiếu đi phương tiện phi ngôn ngữ thì hiệu quả biểu đạt thông tin sẽ giảm, không tạo ấn tượng mạnh và khiến người đọc khó hình dung hơn nội dung văn bản truyền tải. Các phương tiện phi ngôn ngữ giúp người đọc dễ dàng hình dung hơn, tiếp nhận một cách hiệu quả thông tin.

Xác định đề tài của văn bản. Đề tài ấy có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của vùng Đồng bằng sông Cửu Long hiện nay?

Đề tài: Sự tác động và khai thác quá mức của con người đối với dòng sông Mê Kông dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.

-Đề tài này có ý nghĩa quan trọng, mang yếu tố sống còn trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của vùng Đồng bằng sông Cửu Long hiện nay.

Bạn đánh giá như thế nào về quan điểm: "Mọi tác động qua lại giữa con người và dòng sông đều mang tính nhân quả, có tầm ảnh hưởng liên khu vực"

Mọi tác động qua lại giữa con người và dòng sông đều mang tính nhân quả, có tầm ảnh hưởng liên khu vực”. Đây là một quan điểm đúng đắn. Con người và tự nhiên cần được chung sống hòa bình, có sự tác động qua lại một cách hợp lí, không làm ảnh hưởng lẫn nhau. Bởi nếu con người quá lạm dụng và khai thác một cách quá mức gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tự nhiên thì tất yếu sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, khó lường. Mối quan hệ giữa con người với dòng sông cũng vậy, nếu con người tác động tiêu cực tới nó bằng cách xây dựng đập thủy điện tràn lan, nạo vét lòng, khai thác cát quá mức, chặt phá rừng,… dòng sông sẽ lấy lại phù sa, lấy lại những gì tươi đẹp mà nó ban cho con người. Từ đó, gây ra những khan hiếm, những hậu quả nặng nề mà người gánh chịu không ai khác, chính là con người. Hơn hết, mỗi dòng sông đều mang tính liên khu vực, do vậy, việc tác động mạnh đến một bộ phận nào của dòng sông đều sẽ gây ra những ảnh hưởng liên quan khác

Trả lời:

Văn bản trình bày thông tin theo trật tự logic, cụ thể như sau:

- Liệt kê: Nhóm tác giả giả đã trình bày hoàng loạt dữ liệu nhằm cung cấp thôn tin về thực trạng sạt lở bờ sông đáng báo động ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.- Quan hệ nhân quả: Trình bày nguyên nhân dẫn đến tình trạng sạt lở bờ sông là do tỉ lệ xói – bồi ngày càng chênh lệch ở các khu vực dọc theo những con sông lớn, tình trạng khai thác cát quá mức của con người; kết quả là “Những người sống phụ thuộc nhiều nhất vào sông Mê Kông đang phải trả giá cho những lỗi lầm không phải họ gây ra”

Nhận xét mối quan hệ giữa nhan đề và nội dung của văn bản: Nhan đề rất phù hợp và khái quát được nội dung của văn bản. Tất cả các thông tin chính của văn bản đều được trình bày để làm rõ nguyên nhân gây nên tình trạng sạt lở bờ sông nghiêm trọng ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long là do những tác động quá mức của con người đến dòng sông, hậu quả là dong sông “phẫn nộ” quyết lấy lại tất cả, kể cả tính mạng của con người. Nhan đề còn cho thấy được hậu quả khôn lường của việc khai thác thiên nhiên đến cạn kiệt.

Đề xuất nhan đề khác: Thực trạng sạt lở bờ sông khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Nguyên nhân sạt lở nghiêm trọng ở Đồng bằng sông Cửu Long. Cơ sở đề xuất: Dựa trên các thông tin chính được trình bày trong văn bản.

Câu 2: Những thông tin, dữ liệu được nêu trong văn bản có ý nghĩa thời sự trong thời điểm hiện tại hay không? Hãy lí giải.

Trả lời:

Những thông tin, dữ liệu được nêu trong văn bản vẫn có ý nghĩa thời sự trong thời điểm hiện tại vì những thông tin, dữ liệu trong văn bản đều có tính mới mẻ, cập nhật:

- Thông tin về những vụ sạt lở tại một số địa phương ở Đồng bằng sông Cửu Long xảy ra ở những thời điểm rất gần với hiện tại, chẳng hạn như vụ sạt lở ở cù lao An Bình, tinh Vĩnh Long vào chiều ngày 05/12/2022.

- Những con số thống kê về tình trạng sạt lở bờ sông ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long được tính đến năm 2022. Trong đó, có những thông tin, dữ liệu về tình trạng sạt lở, khai thác cát quá mức các mỏ cát ở hai bên bờ sông tại thời điểm năm 2012. Những thông tin, dữ liệu ấy cho thấy dù được thống kê từ năm 2012 thì đó vẫn là nguyên nhân mang tính dự đoán cho hệ quả xảy ra đúng vào năm 20211 (Sự cố sạt lở lịch sử cuối năm 2022 tại củ lao An Bình).

Câu 3 : Xác định thông tin cơ bản và thông tin chi tiết của phần văn bản Sông đói “ngoạm bờ”. Phân tích vai trò của các thông tin chi tiết trong phần văn bản trên.

Trả lời:

- Thông tin cơ bản của phần Sông đói “ngoạm bờ”: Lí do gây nên tình trạng sạt lở bờ sông nghiêm trọng ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long: tải lượng phù sa từ thượng nguồn Mê Kông giảm, dẫn đến tỉ lệ xói – bồi ngày càng chênh lệch ở hầu hết địa phương dọc theo những con sông lớn; thực trạng khai thác cát quá mức do nhu cầu sử dụng cát của con người ngày càng lớn à Cả dòng sông và con người đều trong cơn “khát” cát. Khi mất đi nguồn dinh dưỡng tự nhiên, dòng sông tất yếu sẽ “ngoạm bờ”.

- Các chi tiết của phần văn bản Sông đói “ngoạm bờ”:

+ Chi tiết về việc giảm tải lượng phù sa mịn tại nguồn vào năm 2014, năm 2040, lí do gây nên thực trạng đó là do một loạt đập thủy điện ở Trung Quốc – thượng nguồn Mê Kông – đi vào hoạt động. Hình ảnh minh họa ước tính khối lượng xói – bồi trung bình một năm (giai đoạn 2020 – 2022) ở một số tỉnh thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

+ Chi tiết về nguyên nhân gây ra vụ sạt lở ở cù lao An Bình và nhuwnhx cảnh báo của SIWRR về tốc độ diễn biến xói bồi do tác động của con người.

+ Chi tiết về nguyên nhân gây ra sự cố sạt lở lịch sử cuối năm 2022 tại cù lao AN Bình là do tác động của con người khi nạo vét lòng dẫn và khai thác cát quá mức.

- Vai trò của các chi tiết trong phần Sông đói “ngoạm bờ”: Giải thích rõ hơn tình trạng “đói” cát của những dòng sông ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, lí do vì sao sông đói “ngoạm bờ”, đó là do tình trạng sông tỉ lệ xói – bồi chênh lệch quá lớn nên sông phải “ngoạm bờ” để bù lại lượng phù sa và cát bị mất.

Câu 4 : Nhận xét hiệu quả sử dụng của những từ ngữ như vết thương, nội soi tổng quát, cơ thể tự nhiên trong phần văn bản: “Khi “vết thương” ở bờ sông vừa tạm lành, các cơ quan chuyên môn lại phát hiện mối nguy mới nhiều khả năng sẽ phức tạp hơn cho cù lao An Bình ... như chặt phá rừng, xây dựng đập hay khai thác cát, đều sẽ phải “trả giá””.

Trả lời:

Những từ ngữ như vết thương, nội soi tổng quát, cơ thể tự nhiên trong đoạn văn "Khi"vết thương" ở bở sông vừa tạm lành, các cơ quan chuyên môn lại phát hiện mối nguy mới nhiều khả năng sẽ phức tạp hơn cho cù lao An Bình ... như chặt phá rừng, xây dựng đập hay khai thác cát, đều sẽ phải "trả giá"" thuộc cùng hệ thống từ ngữ gợi liên tưởng đến tình trạng tổn thương của cơ thể "dòng sông". Việc sử dụng những từ ngữ ấy trong đoạn trích đem đến những hiệu quả như:

- Miêu tả sinh động những tồn thương mà dòng sông phải chịu đựng trước sự tác động quá mức của con người.

- Góp phần thể hiện thái độ xót xa của người viết trước những hậu quả mà dòng sông nói riêng và thiên nhiên nói chung phải gánh chịu; từ đó gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về việc cần bảo vệ thiên nhiên, tránh việc khai thác cạn kiệt vì có thể dẫn đến những tác hại khôn lường.

Câu 5 : Nếu văn bản không sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ thì hiệu quả biểu đạt của thông tin sẽ như thế nào?

Nếu VB không sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ thì người đọc rất khó hình dung cụ thể thông tin được biểu đạt trong một số phần của VB, cụ thể:

- Hình 1 cung cấp thông tin chi tiết về tỉ lệ xói - bồi bở sông trung bình trong một năm của giai đoạn 2020 - 2022 ở một số tỉnh thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Đó là những thông tin chi tiết không được trình bày bằng phương tiện ngôn ngữ trong VB. Hình ảnh trực quan giúp người đọc hiểu rõ hơn về thực trạng "đói" phù sa mịn ở một số dòng sông thuộc Đồng bằng sông Cửu Long. - Hình 2 cung cấp thông tin trực quan về sự gần gũi giữa vị trí các mỏ cát và vị trí sạt lở ở khu vực cù lao An Bình, Vĩnh Long, năm 2012 để giúp người đọc hình dung rõ hơn về mối quan hệ nhân quả giữa việc khai thác cát với vụ sạt lở đã xảy ra ở cù lao An Bình. Hình ảnh ấy vừa minh hoa trực quan vừa cung cấp thêm thông tin chi tiết ở dạng hình ảnh để thông tin trong những phần VB được trình bày trước và sau hình 2 trở nên rõ hơn.

- Hình 3 giúp người đọc hiểu hơn về cái giá phải trả nếu con người tác động quá mức đến thiên nhiên, cả một diện tích rộng vốn là xóm làng nay đã trở thành một bãi sông rộng phủ kín lục binh.

Câu 6: Xác định đề tài của văn bản. Đề tài ấy có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của vùng Đồng bằng sông Cửu Long hiện nay?

tác động của con người đến thiên nhiên, mỗi quan hệ giữa con người với thiên nhiên, bảo vệ thiên nhiên và môi trường vùng Đồng bằng sông Cửu Long,...

- Ý nghĩa của để tài trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của vùng Đồng bằng sông Cửu Long: HS có thể trình bày những ý kiến đánh giá hác nhau miễn là hợp lí và thuyết phục. Sau đây là một số gợi ý tham khảo: thiết thực, cấp bách, giàu tính thời sự, đặt ra vấn đề khai thác, sử dụng các nguồn lợi của sông ngòi ở khu vực Đồng bằng sông Cứu Long theo hướng bền vững và hiệu quả,...

Câu 7 : Bạn đánh giá như thế nào về quan điểm: “Mọi tác động qua lại giữa con người và dòng sông đều mang tính nhân quả, có tầm ảnh hưởng liên khu vực”.

-Tôi đánh giá rằng quan điểm này rất đúng. Sông là một phần quan trọng của môi trường sống và cung cấp nhiều lợi ích cho con người. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần phải nhớ rằng mọi tác động của chúng ta đều có thể gây ra hậu quả không mong muốn đối với môi trường và cộng đồng xung quanh. Chúng ta cần có trách nhiệm bảo vệ và quản lý tốt tài nguyên nước để đảm bảo sự cân bằng và phát triển bền vững.

Bối cảnh và Đề tài

Tác phẩm lấy tâm điểm là Đồng bằng sông Cửu Long – nơi đang đối mặt với cuộc khủng hoảng sạt lở nghiêm trọng nhất trong lịch sử. Thay vì chỉ đưa ra những con số khô khan, nhóm tác giả bắt đầu từ câu chuyện đau xót của những người dân cụ thể (như ông Thảo, bà Sáu) tại cù lao An Bình, tỉnh Vĩnh Long – một "điểm nóng" về sạt lở.

Ý nghĩa nhan đề

- "Dòng Mê Kông": Biểu tượng của sự sống, nguồn sinh kế và văn hóa của hàng triệu con người.

- "Giận dữ": Một cách nhân hóa đầy ám ảnh. Cơn giận của dòng sông không phải tự nhiên mà có; đó là phản ứng mãnh liệt trước những tác động thô bạo của con người vào quy luật dòng chảy.

Câu 1: Bố cục và Nhan đề

Bố cục: Văn bản sử dụng kiểu bố cục phân tích theo quan hệ nhân quả. Tác giả đi từ hiện tượng (vụ sạt lở cụ thể tại Vĩnh Long) đến phân tích các nguyên nhân cốt lõi và cuối cùng là thông điệp về hệ quả lâu dài.

Nhận xét nhan đề: Rất phù hợp và giàu sức gợi. Từ "giận dữ" thực hiện phép nhân hóa, biến dòng sông vốn hiền hòa thành một thực thể có cảm xúc, đang phản kháng lại những tác động thô bạo của con người. Nó vừa gây tò mò, vừa dự báo về những hiểm họa khốc liệt đang diễn ra.

Nhan đề khác: "Mê Kông: Sự im lặng của phù sa và tiếng gầm của đất lở"

Lí giải: Sử dụng sự đối lập giữa sự biến mất của phù sa (nguyên nhân thầm lặng) và sự sụp đổ của nhà cửa, bãi bồi (hậu quả khốc liệt). Nhan đề này có tính văn học cao, nhấn mạnh vào sự đứt gãy giữa quá khứ bồi đắp và hiện tại hủy diệt, làm nổi bật thông điệp về sự mất cân bằng sinh thái.

Câu 2: Ý nghĩa thời sự của thông tin, dữ liệu

Có ý nghĩa thời sự cực kỳ cao: Dù số liệu dựa trên các mốc thời gian trước đây, nhưng tình trạng sạt lở tại Đồng bằng sông Cửu Long không phải là sự cố nhất thời mà là một tiến trình đang diễn ra ngày càng trầm trọng. Các vấn đề như an ninh nguồn nước xuyên quốc gia, hệ quả của các đập thủy điện thượng nguồn và nạn khai thác cát lậu vẫn là những "điểm nóng" trong các nghị sự về phát triển bền vững và biến đổi khí hậu tại Việt Nam hiện nay.

Câu 3: Thông tin trong phần "Sông đói 'ngoạm' bờ"

Thông tin cơ bản: Phân tích nguyên nhân sâu xa của sạt lở là hiện tượng "dòng sông đói" do thiếu hụt trầm tích và sự khai thác cát quá mức của con người.

Thông tin chi tiết: Tải lượng phù sa mịn giảm mạnh (từ 160 triệu tấn xuống dự báo còn 4,5 triệu tấn vào năm 2040).

- Hệ quả của 11 đập thủy điện hạ lưu.

- Hoạt động khai thác cát tạo ra các hố xói sâu từ 2m đến 10m dưới lòng sông.

Vai trò: Các thông tin chi tiết (số liệu, dẫn chứng khoa học) giúp cụ thể hóa thông tin cơ bản, tạo tính thuyết phục, khách quan và làm tăng sức nặng cho lời cảnh báo của các chuyên gia, biến một vấn đề cảm tính thành bằng chứng khoa học không thể phủ nhận.

Câu 4: Hiệu quả của các từ ngữ "vết thương", "nội soi tổng quát", "cơ thể tự nhiên"

Nhận xét: Đây là việc sử dụng thuật ngữ y học theo phương thức ẩn dụ và nhân hóa.

Hiệu quả: Cách dùng từ này biến dòng sông thành một sinh mệnh, một "thực thể sống" biết đau đớn. Nó giúp người đọc hình dung sự tàn phá không chỉ diễn ra ở bề mặt mà còn là sự tổn thương sâu sắc, âm ỉ bên trong cấu trúc địa chất. Từ đó, tác giả đánh thức sự thấu cảm và trách nhiệm đạo đức của con người đối với thiên nhiên.

Câu 5: Hiệu quả biểu đạt khi thiếu phương tiện phi ngôn ngữ

Hậu quả: Nếu không có các hình ảnh (như vụ sạt lở nhìn từ trên cao), biểu đồ số liệu hay bản đồ điểm nóng, văn bản sẽ trở nên khô khan và kém trực quan. Người đọc khó có thể hình dung được mức độ khốc liệt của việc bãi bồi bị "ngoạm" mất mảng lớn và các con số thống kê sẽ khó ghi nhớ, làm giảm đi sức mạnh tác động vào cảm xúc và nhận thức của độc giả.

Câu 6: Đề tài và ý nghĩa đối với Đồng bằng sông Cửu Long

Đề tài: Sự biến đổi dòng chảy và thảm họa sạt lở đất do tác động của con người tại lưu vực sông Mê Kông.

Ý nghĩa: Trong bối cảnh phát triển kinh tế Đồng bằng sông Cửu Long hiện nay, đề tài này nhắc nhở các nhà hoạch định chính sách về việc cân bằng giữa lợi ích kinh tế ngắn hạn và sự an toàn lâu dài. Nó khẳng định tầm quan trọng của việc chuyển đổi sang mô hình phát triển bền vững, "thuận thiên" thay vì tận diệt tài nguyên.

Câu 7: Đánh giá về quan điểm: "Mọi tác động qua lại giữa con người và dòng sông đều mang tính nhân quả, có tầm ảnh hưởng liên khu vực"

Đánh giá:Tôi đánh giá quan điểm này rất đúng vì sông ngòi là nguồn sống thiết yếu của con người. Mọi tác động tiêu cực vào dòng chảy đều gây ra hậu quả khôn lường cho môi trường và cộng đồng theo quy luật nhân quả. Do đó, chúng ta cần có trách nhiệm quản lý tốt tài nguyên nước để đảm bảo sự cân bằng tự nhiên và phát triển bền vững.