Do specjalizacji logopedycznych należą:

Logopeda ogólny – zajmuje się profilaktyką, stymulowaniem prawidłowego rozwoju mowy u dzieci, leczeniem wad wymowy u dzieci i dorosłych oraz zaburzeniami komunikacyjnymi.

Surdologopeda – zajmuje się osobami głuchymi oraz słabo słyszącymi. Stymuluje ich rozwój od wczesnego dzieciństwa, przed oraz po zaaparatowaniu lub zaimplantowaniu.

Neurologopeda – pracuje z pacjentami z szeroko pojętymi dysfunkcjami Ośrodkowego Układu Nerwowego, z zespołami genetycznymi, z dziećmi z nieprawidłowych ciąż i porodów oraz z  zaburzonymi odruchowymi reakcjami oralnymi, z rozszczepami podniebienia, z dorosłymi z afazją, dyzartrią oraz dysfagią (zaburzeniami połykania). Zajmuje się również rehabilitacją mowy laryngektomowanych (osób po operacji usunięcia krtani).

Specjalista wczesnej interwencji logopedycznej – zajmuje się wspomaganiem rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie, noworodków z grupy ryzyka okołoporodowego oraz dzieci z wadami genetycznymi.

Balbutologopeda – pracuje z osobami mającymi zaburzenia płynności mowy, jąkającymi się oraz odczuwającymi strach przed mówieniem (logofobia).

Oligofrenologopeda – zajmuje się wspomaganiem rozwoju mowy i komunikacji u osób z niepełnosprawnością intelektualną.

Glottodydaktyk – jest specjalistą w zakresie wychowania językowego dzieci, diagnozy, profilaktyki i terapii dzieci z trudnościami w czytaniu, pisaniu i dysleksją, dysgrafią, dysortografią.

Gerontologopeda – zajmuje się profilaktyką i diagnozą zaburzeń komunikacji językowej u osób starszych.

Specjalista logopedii medialnej / artystycznej – w obszarze jego zainteresowań są osoby na co dzień pracujące głosem zawodowo, a terapia obejmuje problemy wynikające z operowania słowem czytanym i mówionym.

Ortoepik – zajmuje się kulturą mówienia, odczytywania i interpretacji, tak zwaną sztuką żywego słowa.

Dodatkowo, osoby z wykształceniem w dziedzinach takich jak psychologia, filologia, kierunki medyczne, językoznawstwo czy medioznawstwo również mogą pracować jako logopedzi, wykorzystując swoją wiedzę w określonym obszarze.

Przedszkola stosunkowo rzadko realizują wwrd, bo takie zajęcia w formie indywidualnej oferuje bezpłatnie wiele placówek pozaprzedszkolnych. Rolą rodzica - po otrzymaniu orzeczenia o wczesnym wspomaganiu rozwoju dziecka - jest zapewnić maluchowi dostęp do takich zajęć w wybranej przez siebie poradni specjalistycznej.

Kształcenie specjalne to dokument uprawniający do indywidualnej terapii na terenie przedszkola (jeśli oczywiście dysponuje ono odpowiednimi specjalistami) lub poza placówka przedszkolną. Orzeczenie o kształceniu specjalnym jest jednak wydawane tylko w określonych przypadkach: to różnego rodzaju niepełnosprawności, spektrum autyzmu, afazja i niedostosowanie społeczne.

Z kolei pomocą psychologiczno-pedagogiczną (nie tylko psychologa i pedagoga, ale także logopedy czy terapeuty SI) można objąć właściwie każde potrzebujące wsparcia dziecko. W teorii. W praktyce wszystko zależy od możliwości organizacyjnych przedszkola i jego specjalistów, a także od ograniczeń nakładanych na placówki rozporządzeniem (np. w zakresie liczebności grup).

Na pewno warto przedyskutować kwestię możliwości w zakresie udzialanej pomocy z dyrektorem przedszkola, zwłaszcza jeśli dotyczy ona kształcenia specjalnego czy uzupełnienia terapii w ramach wczesnego wspomagania. Czasem lepsze efekty da poszukanie pomocy dla dziecka poza przedszkolem. Dotyczy to zwłaszcza takich specjalistów, których w placówce przedszkolnej znajdziemy rzadziej (np. balbutologopeda, surdopedagog, terapeuta SI, fizjoterapeuta, terapeuta ASD), a dostęp do ich usług jest trudniejszy.

W tej sekcji najpierw przypomnę niektóre ćwiczenia pomocne w pionizowaniu języka.

Ważne jednak, by pozostać czujnym. Jeśli czterolatek używa konsekwentnie tylko głosek syczących (s, z, c, dz) w miejscu szumków (sz, ż, cz, dż), czyli sepleni (mówi: safa, zaba, capka, dzem zamiast: szafa, żaba, czapka, dżem), warto zacząć w zabawach usprawniać język, by go przygotować do wymowy tych dźwięków mowy. Logopeda chętnie pomoże, a i w internecie jest już cała masa propozycji takich ćwiczeń.

I spokojnie należy podejść do hiperpoprawności w wymowie dziecka, gdy szczęśliwe, że już szumi, mówi na przykład: szukienka, żabawa, czukierek, dżwonek. To normalne i zwykle szybko mija, a nasz przedszkolak zaczyna dostrzegać różnicę między głoskami syczącymi i szumiącymi. Jeśli nie... Zawsze warto podpytać logopedę, co z tym robić. Często wystarczy jedynie subtelna korekta przy codziennych rozmowach (np. Mamo, ładna SZukienka? Piękna Sukienka, córeczko!), bez zwracania uwagi: Źle powiedziałaś, mówi się inaczej... Nie zawstydzajmy, bądźmy za to dobrym przykładem wymowy dla naszych dzieci.

Mam nadzieję, że rodzice zaniepokojeni rozwojem mowy swoich pociech chętnie z powyższej grafiki (oraz kilku moich wskazówek) skorzystają i będą spać nieco spokojniej :) Zatem smacznego, torcik podano! Pozdrawiam ciepło!

1. dzięki niemu oddychamy, to wydaje się oczywiste, ale mało kto uświadamia sobie, że to praca cała dobę, bez wytchnienia,

2. nos oczyszcza powietrze, którym oddychamy, z wszelkich zanieczyszczeń (dlatego często cierpi, np. na alergie),

3. nos również nawilża powietrze, którym oddychamy,

4. nos ogrzewa powietrze, które wdychamy, chroniąc tym samy gardło przed poważniejszymi infekcjami,

5. dzięki niemu rozróżniamy różne zapachy, przyjemne i nieprzyjemne, to nos ostrzega nas przed zagrożeniami, np. nieświeżym jedzeniem, to nos dba o nasz relaks, kiedy wdychamy miłe dla niego aromaty.

Nos przyjaźni się z naszym językiem i ustami. A wiecie dlaczego? Otóż, kiedy język przywiera do podniebienia, a usta są zamknięte - nos może spokojnie pracować. Dbajmy więc o jego higienę i prawidłowe funkcjonowanie. Szczególnie wtedy, gdy jest mały i bardzo wrażliwy, jak noski naszych dzieci:

> infekcje przytykają drogi oddechowe oraz dają pożywkę wirusom i bakteriom, dlatego warto zadbać o skuteczne leczenie, a to trwa zwykle około tygodnia lub nawet dłużej,

> zatkany nos wymusza oddychanie ustami, a to zawsze trudne dla naszego gardła i uszu, a w konsekwencji może także doprowadzić do kolejnych komplikacji,

> wysuszony nos utrudnia oddychanie i oczyszczanie powietrza z nieczystości.

Fizjologiczna niepłynność mówienia występuje w okresie intensywnego rozwoju systemu językowego u dziecka i zmniejsza się ona wraz z wiekiem.  Niepłynność ta powinna ustępować ok. 5-go roku życia, a ostatecznie wygasnąć wraz z rozpoczęciem nauki  w szkole.

W fizjologicznej niepłynności zauważa się momenty krytyczne, do których należą okresy przejściowe w rozwoju językowym. Jest to najczęściej okres pomiędzy drugim a trzecim rokiem życia. Dziecko chce dużo opowiedzieć najbliższym, ale nie jest w stanie z uwagi na niedostateczną sprawność narządów mownych.

Wśród przyczyn pojawienia się rozwojowej niepłynności mówienia można również wymienić sytuacje, w których dziecko:

• chce mówić, ale chwilowo nie wie, co powiedzieć i jak przekazać informację słowną,

• nie chce mówić, a mimo to nakłaniane jest do wypowiedzi słownych w konkretnej sytuacji,

• ma trudności, by poprzez komunikaty słowne wyrazić swoje myśli,

• doświadcza labilności emocjonalnej, takich jak zmiany nastroju czy gwałtownych emocji.

Te przyczyny mogą sprawić, że dziecko odczuwa stan niepokoju. Towarzyszyć temu mogą też trudności ze snem, brak elastyczności ruchu. Dziecko może być bardziej drażliwe i apatyczne.

Co ważne, rozwojowa niepłynność, nie jest uświadomiona przez dziecko i nie ujawnia się u niego lęk przed mówieniem (tzw. logo fobia). W przypadku jąkania u dziecka występuje świadomość tego zaburzenia, która pociąga za sobą strach, poczucie utraty wartości, frustrację czy agresję. Objawy nasilają się około piątego roku życia i jąkanie rozwija się w wieku wczesnoszkolnym.

Wskazówki, które warto zastosować, u dzieci, u których wystąpiła rozwojowa niepłynność mówienia:

• nie zwracać dziecku uwagi na niepłynność mówienia, nie poprawiać, słuchać tego, o czym chce ono opowiedzieć, a nie w jaki sposób mówi,

• nie zmuszać dziecka do wypowiadania się publicznie (np. na forum rodzinnym lub przy obcych mu osobach), jeśli nie ma na to ochoty,

• dać dziecku czas na rozpoczęcie lub zakończenie wypowiedzi, nie przerywać dziecku w trakcie mówienia, nie kończyć za niego zdań

• mówić do dziecka w sposób zrozumiały i w odpowiednim tempie, utrzymując kontakt wzrokowy,

• wprowadzić stały rytm dnia, ponieważ daje to dziecku poczucie stabilności,

• zapewnić odpowiednią ilość snu (ok. 10 godzin) i wyciszenie przed udaniem się do spania,

• pomóc dziecku odczytywać jego uczucia i emocje, gdyż to wspomoże go w upraniu się z gwałtownymi emocjami,

• zmniejszyć dodatkowe bodźce w domu, takie jak korzystanie z telewizji, telefonu czy komputera (max 10 do 30 minut dziennie w zależności od wieku),

• zaproponować spacery i wspólne zabawy na świeżym powietrzu,

• stwarzać okazje, by dziecko miało możliwość przejmowania inicjatywy podczas wspólnej zabawy (np. w odgrywaniu domowego teatrzyku),

• zachęcać do zabaw oddechowych, takich jak dmuchanie na piórka, piłeczki, bibułki, bańki mydlane, wiatraczki,

• śpiewać z dzieckiem znane piosenki oraz recytować wierszyki, wyliczanki i rymowanki,

• proponować zabawy z instrumentami i inne aktywności związane z rytmem muzycznym, np. taniec

• zachęcać dziecko do samodzielności i umożliwić mu odnoszenie sukcesów, np. w trakcie ubierania się,

• KOCHAĆ I AKCEPTOWAĆ BEZ WZGLĘDU NA WSZYSTKO :)

Powodzenia i udanych wspólnych zabaw!

Tak właśnie było, kiedy to mnie zaskoczyła jedna z pań logopedek w ośrodku, w którym oczekiwałam z dwuletnią córką na zakończenie zajęć jej brata... Moja Zośka była uparciuchą, trudno jej było rozstać się z buteką i smoczkiem. Znacie to? :)

Pożegnałyśmy jednak ukochaną butlę Zosi, zastępując ją... czerwonym bidonem i bardzo praktycznymi butelkami z korkiem niekapkiem (baaardzo wygodne w samochodowych podróżach). I właśnie! Jakież było moje zdumienie, gdy wspomniana wcześniej pani logopeda, mijając Zosię na korytarzu, uśmiechnęła się do mnie i powiedziała: Ale tę butelkę to czas pożegnać... Jak to???

Ano, tak to! Spójrzcie, jak wygląda butelka ze smoczkiem, bidon, kubek niekapek czy butelka z korkiem niekapkiem... Wszystkie bez wyjątku mają wypustkę, którą dziecko radośnie omiata językiem, jak niegdyś matczyną pierś przy ssaniu. Ssaniu niemowlęcym, które powinno stopniowo zanikać w czasie, gdy maluch zaczyna przygodę z pokarmami stałymi. Wtedy zaczyna się nauka innego sposobu połykania. Wspomniane wyżej gadżety wcale temu procesowi nie pomagają.

Bardziej przydatne są kubek 360 stopni czy po prostu otwarty kubeczek oraz zwykła butelka na wodę. One pomogą twemu dziecku wyćwiczyć właściwy odruch przełykania.

Ten krótki filmik instruktażowy pokazuje doskonale, na co należy zwrócić uwagę:

1. nie opieramy krawędzi szklanki lub kubka na wysuniętych zębach czy wargach,

2. nie unosimy języka do góry, bo to uniemożliwia pobranie płynu ze szklanki lub kubka i prawidłowe przełknięcie,

3. krawędź szklanki lub kubka obejmujemy obydwoma wargami,

4. język przywiera do krawędzi szklanki lub kubka, tworząc dla płynu coś w rodzaju zwodzonego mostu do naszej buzi,

5. kiedy płyn znajdzie się w naszych ustach, podnosimy język do góry, by nic nie wylało się na zewnątrz :)

Najczęściej powtarzane wymówki?

> Wcześniej czy później dziecko musi się nauczyć obsługi elektronicznych gadżetów, to takie przydatne w życiu!

> E tam, tylko bajki tam troszkę ogląda...

> Jestem nowoczesnym rodzicem, smartfon musi być, klasyczne zabawki są nudne i passe.

Cóż, statystyki są jednak nieubłagane. Coraz młodsze dzieci - roczne lub dwuletnie - mają zbyt częsty kontakt z niebieskim światłem z ekraników. Zamiast uczyć się świata wszystkimi zmysłami, patrzą bezrefleksyjnie w ekran telewizora lub telefonu. Z bajką jednak nie da się porozmawiać, to zaleta obcowania z drugim człowiekiem, najlepiej mamą lub tatą. Wtedy młody mózg się rozwija, wtedy dbamy o budowanie umiejętności komunikowania się z innymi osobami i budowania z nimi relacji, wtedy wreszcie jesteśmy aktywni i kreatywni.

Niech nikogo nie zdziwi, że potem wasz maluch nie potrafi się skupić na niczym, mało i niechętnie rozmawia z wami, jest niespokojny przed snem i płaczliwy, kiedy nie dostanie na żądanie telefonu do zabawy lub nie puścicie mu bajki w telewizji. To pierwsze objawy uzależnienia od ekraników...

Rozważcie to, drodzy dorośli, zanim dla własnej wygody staniecie się tabletowymi rodzicami. To wasze dziecko i wasza odpowiedzialność...

Wiele firm proponuje logopedyczne gry planszowe. Bardzo doświadczona ekipa ekspertów KOMLOGO proponuje podwójne gry. Świetny materiał obrazkowy, z jedną wadą jednakże: bardzo małymi ilustracjami.

Bardziej komerycyjne wydawnictwa, takie jak Alexander czy Adamigo, oferują w swoich grach ciekawszą szatę graficzną i większe ilustracje plus propozycję wykorzystania ich na różne sposoby.

Tu - na prośbę wspomnianej mamy Piotrusia - pokazuję przykłady gier ćwiczących szereg szumiący (czyli głoski SZ, Ż, CZ, DŻ). W ofercie wydawnictw są oczywiście dostępne zabawy z innymi głoskami. Zachęcam do ich wykorzystania w codziennych ćwiczeniach z Waszymi dziećmi. Gwarantuję dobrą zabawę i życzę miło spędzonego czasu! :)

PS. A może już odkryliście z Waszymi dziećmi jakieś ciekawe zabawy logopedyczne? Jeśli tak, podzielcie się swoimi doświadczeniami ze mną i innymi rodzicami! Każda podpowiedź będzie na wagę złota :)

1. język leży swobodnie na dnie buzi (mówimy aaaa...), a kiedy rakieta startuje, język unosi się do góry i "leci" w stronę górnych zębów (jeśli dziecko już to wyćwiczy, jego język powiniem dotykać wałeczka dziąsłowego tuż za górnymi zębami). Rakieta stara się jak najdłużej utrzymać w górze.

2. astronauta tworzy mapę gwiazd, które rakieta minęła w kosmosie. Dotykamy czubkiem języka gwiazdek na niebie (czyli naszym podniebieniu), robimy kropeczki na mapie gwiazd. Spadającą gwiazdkę (np. rodzynkę) można dłużej przytrzymać u góry czubkiem języka.

3. rakieta wraca powoli na Ziemię. Przy otwartej szeroko buzi śpiewamy piosenkę "La, la, laaa", pokazując dłonią trasę rakiety. Na koniec mówimy: "Luuuu..." i rakieta opada bezpiecznie na Ziemię.

Otrzymana kartę pracy dzieci mogą pokolorować i włożyć do swoich teczek :)

Za każdym razem po przejechaniu trasy dziecko koloruje jeden kwiatek na dole karty pracy. Na koniec może pokolorować cały obrazek wedle własnego pomysłu :)

Do żonglowania z kolei nie trzeba koniecznie piłki i cyrkowych umiejetności. Wystarczy podrzucić w górę np. misia czy poduszkę, wołając "le, le, le, le..." jak najszybciej, a potem złapać, dodając na zakonczenie krótkie: "Le!". To ćwiczenie przydaje się, gdy nie musimy już kontrolować tego, czy dziecko mówi ze wspomaganiem (patrzcie: wpis powyżej dotyczący żuchwy).

1. zbliżyć język do górnych zębów (a właściwie nieco za nimi)

2. ułożyć usta w kółeczko

3. dmuchnąć nieco w czubek języka i zaszumieć :)

Potem możemy wykonac drugie wyzwanie:

1. wodzimy palcem po literce S, mówiąc długie: szszszsz... Powtarzamy to samo z literką Z.

2. potem dotykamy palcem każdej z kropek na literce S, mówiąc krótko SZ! (gdy dobrze wyżwiczymy wymowę głoski SZ, można spróbować wyzwania z kropkami na literce Z, których jest więcej).

Po każdej serii drugiego wyzwania można w nagrodę zamalować jedną kropkę na dowolny kolor. Tak, to oznacza duuużo ćwiczeń, ale warto! :)

A dzieci? Głęboki wdech i: fffff... Wydychamy głoskę F. Potem kolejny wdech i ffffff... Tak pracują fale morskie. Nie spieszą się nigdzie, są spokojne i dość ciche.

Tylko jak to F wymówić? Kiedy dmuchamy (np. świeczki na torcie), to palcem dociskamy dolną wargę do zębów. Powstanie dźwięk F :)

Szukamy literek W (takich jak ta w chmurce) i po nich jedziemy trasą do mety. Uwaga na rondzie, żebyście nie wjechali pod prad!

A wtedy bierzemy głęboki wdech i... WWWWWWW - staramy się na jednym wydechu jak najdłużej udawać silnik jadącego walca. Czy komuś uda przebyć na jednym wydechu cała trasę do mety? A może będziecie bili rekordy, kto to zrobi najdłużej?

Ze słuchaniem to jak z nauką chodzenia: najpierw trzeba zacząć raczkować, potem odważyć się wstać, by wreszcie zrobić pierwszy samodzielny krok. Aby dziecko prawidłowo usłyszało mowę innych i swoją własną, musi potrenować.

Dzisiaj z dziećmi zaczęliśmy zabawę z instrumentami, czyli trening słuchu fizjologicznego (i muzycznego jednocześnie, w końcu trochę też graliśmy w wybranym rytmie). Pytacie Państwo o trening w przypadku np. mowy bezdźwięcznej... Właśnie tego typu zabawy uwrażliwiają uszko dziecka. Uczą je rozpoznawać dźwięki, definiować je, łączyć z określoną ilustracją. Wierzcie mi, to się potem bardzo przydaje przy analizie i syntezie zdaniowej, a potem sylabowej lub głoskowej.

Jak możecie się bawić? Dzieci dostały do teczek czarno- białe karty pracy. Jeśli macie w domu instrumenty, wykorzystajcie je, można też skorzystać z nagrań z internetu.

1. zawsze wszystkie dźwięki trzeba dziecku zaprezentować i nazwać, żeby jego uszy umiały je potem rozpoznać, a buzie - zdefiniować, co to.

2. schowajcie przed wzrokiem dziecka wybrany instrument i poproście, by rozpoznało dźwięk, a następnie wskazało właściwy obrazek.

3. a może zagrajcie na czymś, czego nie ma na ilustracjach? Pianinko? Zabawkowa gitara? Zwykłe drewniane pudełko, w które można postukać pałeczką lub palcem? Ciekawe, czy wasze dziecko da się nabrać?

4. potem przejdźcie do sekwencji: zagrajcie na dwóch instrumentach, a dziecko niech wybierze je spośród 3-4 obrazków do wyboru.

Udanej zabawy z muzyką!! :)

https://www.youtube.com/shorts/Niqrg_HDKqg

W obu terapiach podstawą jest dobre wyćwiczenie języka, o czym już wspominałam np. w sekcji dotyczącej sygmatyzmu.

Potem jednak kluczową rolę odgrywa przekształcanie głosek T, D, N w dźwięk zbliżony do R właśnie. Temu służą karty pracy poniżej :)

CHMURKA - powtarzamy głoskę T, najpierw wolno i dokładnie, potem coraz szybciej. Po jednej serii powtórzeń rysujemy kroplę deszczu pod chmurką.

SŁOŃCE - powtarzamy głoskę D, najpierw wolno i dokładnie, potem coraz szybciej. Po jednej serii powtórzeń rysujemy promyk słońca.

KAKTUS - powtarzamy naprzemiennie T i D, coraz szybciej i szybciej. Po każdej serii powtórzeń rysujemy na kaktusie kolejne kolce.

ŚPIEWAJĄCY JEŻYK - powtarzamy naprzemiennie głoski T, D, N. Zwiększamy tempo. Po każdej serii powtórzeń rysujemy jeżykowi kolejne kolce. W wersji rozszerzonej Norbercik śpiewa (La la la na dowolną melodię ulubionej piosenki), a po każdej serii powtórzeń można mu nad głową dorysować kolorowe nutki.

Powtarzamy szybko, lecz wyraźnie zbitki spółgłoskowe: TTA, TTA, TRA. TTE, TTE, TRE itd. Następnie to samo z głoską D: DDO, DDO, DRO. DDY, DDY, DRY itd.

Po każdej serii powtórzeń dziecko może pokolorować kolejne żarówki.

W internecie jest cała masa filmików, które podpowiadają, jak dziecku pomóc. Szukajcie w nich inspiracji. Tu i poniżej proponuję dwa nagrania, moim zdaniem bardzo przejrzyste i przydatne dla rodziców przedszkolaków.

https://www.youtube.com/watch?v=OCagCzNtcXs

Teczka powinna być podpisana imieniem i nazwiskiem małego właściciela. Dziecko może ją dodatkowo ozdobić ulubionymi naklejkami lub obrazkami. Są rodzice, którzy swoim pociechom kupili teczki z ulubionymi postaciami, wyścigówkami, dinozaurami. I świetnie - dzieci wtedy chętnie się nimi chwalą i zwykle o nich pamiętają :)

Przypominajcie dzieciom w piątek, żeby zabrały teczki do domu. Obejrzyjcie ich zawartość, przećwiczcie z synem / córką karty pracy. Wasze dziecko ze spokojem pójdzie na zajęcia, by zaprezentować grupie i pani logopedzie, jak w domu ćwiczy. Nie wystarczy dać dziecku tylko obrazek do pokolorowania - brak trenowania kart pracy zawsze wychodzi, mimo sprytnie podrzucanych dziecku wymówek...

https://www.youtube.com/watch?v=5FXqUMMh05Q

1. zabawami szpatułkowymi - przydają się na etapie wymawiania głosek w izolacji, pomagając dzieciom w utrzymaniu języka we właściwym miejscu (np. na dole, kiedy artykułujemy syczki). Dodatkową atrakcją dla dzieci mogą być wtedy drewniane szpatułki smakowe (np. firmy Puritan), a dla dzieci mających problemy sensoryczne - plastikowe szpatułki ze zwierzakami (np. firmy GIMA, jak na zdjęciu powyżej).

2. mówieniem na zwartych zębach - dzieci uśmiechają się i mówią przez zamknięte ząbki, aby uniemożliwić swoim niesfornym językom wychodzenie z buzi :) Mowa jest wtedy nieco zniekształcona, ale w tym wypadku chodzi o kształtowanie nawyku, a nie wyrazistość komunikatu.

1. metoda małych kroczków - warto dawać dzieciom małe wyzwania i obserwować efekty. Takim wyzwaniem może być pamiętanie w poniedziałek, by zabrać teczkę logopedyczną do przedszkola i włożyć do szafki;

2. drobne podpowiadanie - "Hm, a o czym trzeba pamiętać, Krzysiu?". I patrzymy w miejsce, gdzie leży teczka dziecka w domu (tak, warto mieć takie stałe miejsce). A w przedszkolu: "Agnieszko, dziś piątek, pamiętasz?". I pokazujemy gest otwierania i zamykania dłoni. Wierzcie mi, potem podpowiedzi nie będą potrzebne. W niczym.

3. uczenie odpowiedzialności - nie przepraszajcie swoich dzieci za ich "zapominajki", ale też ich nie zbywajcie żartem. Cóż, zapominanie się zdarza, ale trzeba się starać, by się to nie powtarzało. Zatem: "Nie zabrałaś/eś teczki? Trudno. Następnym razem na pewno już będziesz o tym pamiętać, prawda?". Te słowa bardziej malucha zmotywują niż uspokajanie, że to rodzic zawalił, bo był zajęty albo że to "Nie szkodzi". Szkodzi, w budowaniu poprawnego nawyku.

4. zauważanie sukcesów - kiedy wasze dziecko pierwszy raz wejdzie do przedpokoju z teczką, by się ubrać lub przywita was w piątek, niosąc ją do domu na ćwiczenia, ucieszcie się, zauważcie ten postęp, możecie nawet nagrodzić dziecko uściskiem czy przybiciem piątki. Bądźmy dumni z małych sukcesów, a na duże długo nie będziemy musieli czekać... :)

"Okazuje się, że zwykły zeszyt potrafi zrobić dla mózgu coś, czego nie da najbardziej zaawansowana elektronika." Badania neurobiologiczne na ten temat prowadzili ze swoimi zespołami naukowców m.in. Giuseppe Marano z Istituto Superiore di Sanità w Rzymie oraz Kuniyoshi L. Sakai z Uniwersytetu Tokijskiego.

Pisanie odręczne jest nie lada łamigłówką dla naszego mózgu: planujemy ruch, czujemy opór papieru, śledzimy wzrokiem kształt liter, zastanawiamy się nad treścią. To aktywuje w naszym mózgu szereg połączeń neuronalnych w rozmaitych obszarach. Aktywnie działa nasza kora ruchowa i przedruchowa, móżdżek, płaty ciemieniowe odpowiedzialne za orientację w przestrzeni, ośrodki mowy oraz rejony rozpoznawania słów.

Pisanie na klawiaturze komputera to powtarzalne stukanie w odpowiednie klawisze i śledzenie treści na ekranie. Korektor sam poprawi większość naszych błędów. Jeszcze mniej nam daje dyktowanie notatek.

Jakie korzyści przynosi umiejętność odręcznego pisania?

1. wolniejsze tempo pisania sprzyja aktywizacji naszej pamięci i zmusza nasz mózg do analizowania treści, którą tworzy ręka; nie bez przyczyny dzieci szybciej uczą się liter, kiedy je piszą, a dorośli lepiej zapamiętują treści, gdy je własnoręcznie notują;

2. papier stawia lekki opór, długopis zostawia ślad, palce czują nacisk - w trakcie pisania uruchamiają się nasze zmysły, a mózg - żeby skoordynować pracę - tworzy więcej połączeń neuronowych;

3. odręczne pisanie to też zabezpieczenie dla naszego mózgu na starość, by pozostawał sprawny - to po prostu codzienny trening, tak samo wymagający jak inne aktywności: taniec, granie na instrumentach, nauka języków obcych.

Warto więc czasem zrobić ukłon w stronę metod może nie tak nowoczesnych, ale niezwykle skutecznych i pomocnych w życiu.

/źródło: pl.alateia.org oraz PAP/

Trening logopedyczny:

a.           ćwiczenia oddechowe:

Ø  zabawa w gotowanie zupy (wąchanie wywaru, dmuchanie na łyżkę z gorącą zupą, pochlipywanie, pokazywanie, że zupa jest bardzo pikantna),

Ø  chuchanie na zmarznięte dłonie (lub szybę / lustro, jeśli mama pozwoli – zabawa jest wtedy ciekawsza),

Ø  zabawy z piórkiem (kichanie na piórko, by spadło z ramienia lub zdmuchiwanie go z otwartej dłoni),

Ø  zabawa ze zwariowanym torcikiem (zdmuchiwanie bardzo niesfornych świeczek),

Ø  zabawa z chusteczką higieniczną lub woreczkiem (dmuchanie wolne i szybkie, jedno długie lub kilka krótkich, lekkie lub mocne),

Ø  zabawa z pomponami i rurką (zasysanie i przenoszenie pomponów do kubeczka);

b.           ćwiczenia podniebienia miękkiego:

Ø  chrapanie na wdechu i wydechu (senny ufoludek),

Ø  kasłanie z nisko opuszczoną żuchwą i językiem na dole jamy ustnej;

c.            ćwiczenia słuchowe – memo z jajek niespodzianek, zabawa w „szukanie uchem” dwóch jajek z identyczną zawartością.

Głoski F i W powstają, gdy dmuchamy (nie bez przyczyny więc były te ćwiczenia oddechowe), opierając górne ząbki na dolnej wardze. Jak sprawdzić, czy robimy to dobrze? Testem dłoni: otwartą dłoń trzymamy na wysokości swoich ust. Kiedy dmuchamy, czujemy powietrze na czubkach palców. Kiedy mówimy F, powietrze zmienia kierunek (zamiast płynąć prosto, pod wpływem bariery zębów płynie na skos, nieco w dół) i powinniśmy to poczuć na środku dłoni właśnie. Jednak przy mówieniu W nasze gardło włącza dodatkowo taki motorek, który powoduje, że ta głoska dźwięczy. Możemy to sprawdzić, dotykając swojej krtani przy wymawianiu głosek F i W. Przy tej pierwszej nic nie czujemy pod palcami. Przy W da się wyczuć wibrację lub leciutkie łaskotanie.

Jak wywołać głoskę W (czyli takie nasze F z brzęczącym motorkiem)? Gdy mówimy dłuuuugie U i jednocześnie dociskamy palcem dolną wargę do zębów, prawdopodobnie usłyszymy ten dźwięk właśnie. Trzeba tylko potrenować przed lustrem.

A skąd wiemy, że te głoski są dla siebie opozycyjne? Wystarczy powiedzieć głośno wyraz kończący się na W, np. rów, staw, paw. Co usłyszycie na końcu?

F, oczywiście :)

Jeśli dzieci dobrze radzą sobie z artykułowaniem pojedynczej głoski F w opozycji do W, przechodzimy do sylab. Najpierw dzieci miały za zadanie pomóc znaleźć małym foczkom ich mamy. Maluchy szły za głosem swoich opiekunek (przedłużamy głoskę fffff, dodając kolejne samogłoski, każdą dla innej foczki, np. ffffffaaaa, ffffffoooo itd.) i po trasie wyznaczonej przez dzieci.

Kolejne wyzwanie to wyścigi samochodowe. Każda trasa ma swój kolor, do niej dobieramy odpowiedni pojazd. Włączamy silniki: WWW!! WWW!! i ruszamy w trasę. Uważajcie na słupki, bo was czeka dyskwalifikacja. Kto będzie pierwszy? Kto ma najlepszy czas? Komu silnik wysiadł i auto ma awarię? Grę można prowadzić w parach lub indywidualnie. Wtedy można mierzyć czas przejazdu i bić rekordy. Zadaniem dorosłego jest zwracanie uwagi, czy silnik działa (dziecko ciągle przedłuża wwww…), w przeciwnym razie będzie musiało wrócić na start, naprawić wyścigówkę i zaczynać od początku.

Jeśli karty pracy z foczkami i wyścigami to za mało, warto poćwiczyć na wisienkach. Na różne sposoby:

1. zgodnie z instrukcją dziecko koloruje tylko brzęczące wisienki (wa... wo... we... itd)

2. potem uczymy dziecko rozpoznawania tych sylab, poprzez wskazywanie sylab i ciche/głośne ich artykułowanie (ciche są sylaby z Ffff..., głośne - sylaby z Wwww!)

3. można wyciąć pary sylab i porozcinać na pół, a zadaniem dziecka jest prawidłowe ułożenie tych dwuelementowych puzzli; potem dziecko niech powkłada wisienki do dwóch koszyczków, jeden to koszyk cichych wisienek, a drugi to koszyk wiśni brzęczących

Dzieci dostały ode mnie karty pracy z WUjciem WItkiem, który ma brata WOjtka. Każdy z braci jest WEsoły. Obaj mają WĄsy. Lubią WYcieczki latem, w czasie WAkacji. Prawdziwi z nich WĘdrownicy.

Czemu służą te karty? Utrwalaniu słuchowemu sylab i kojarzeniu ich z konkretnymi wyrazami (ten bank słówek będziemy wzbogacać o nowe wyrazy). Można to połączyć z zabawą kostką logopedyczną: Jakie słowo zaczyna się na sylabę...

Zabawa polega na zdobyciu pucharu zWYcięzcy, oczywiście. Kostkę i pionki możecie zrobić sami lub pożyczyć z innej planszówki. Kiedy dziecko stanie na sylabie, ma wyzwanie: wymyślić słowo zawierające tę sylabę. Jeśli to się nie uda, cofa się o jedno pole. Kiedy dziecko trafi na pole z obrazkiem, musi go prawidłowo nazwać. W grze wykorzystano następujące wyrazy: ołówek, sowa, wanna, walizka, krawat, waga, bałwan, worek, krowa, wałek, mewa, wazon, wełna (lub trudniejsze: włóczka), kawa. Wyzwaniem dla niektórych dzieci będą słowa zawierające głoski W-Ł. Jeśli są dla maluchów trudne i je przekręcają, podzielcie je najpierw na sylaby, zanim wymówicie w całości. To powinno pomóc.

Podstawa terapii mowy bezdźwięcznej jest zawsze różnicowanie słuchowe ćwiczonych głosek. Tu poziom trudności wzrasta, bo sylaba może pojawić się na początku, w środku lub na końcu słowa. Wykorzystane w karcie słownictwo to (od góry rzędami): laWA, alFAbet, szaFA, podkoWA, soFA, kraWAty, meWA, traWA, soWA.

Na początek proszę dzieci o pokolorowanie cegiełek z sylabami: FA na niebiesko, a WA na czerwono. Tymi kolorami łączymy obrazki z właściwą cegiełką sylabową.

Na przykładzie wyrazów: sofa i sowa tłumaczę też zawsze dzieciom, dlaczego rozróżnianie głosek F-W jest ważne. Czym innym jest sofa, a czym innym sowa :)

...czyli od wyrazu do wyrażenia :) Dzieci symbolicznie "wkładają" do kufra słówka z F, a do walizki - brzęczące wyrazy z W.

Starszaki zwykle dostają ode mnie dodatkowe wyzwanie z dodaniem określeń do wyrazów z karty pracy. A są to: wata, wełna, owoce, pantofle, agrafka, serwetka, futro, flet i krawaty. Watę i wełnę można pokolorować na kolory zawierające W lub F (np. czerwony, różowy, fioletowy) i już powstaje wyrażenie! Puśćcie wodze wyobraźni!