Merkatuan nekazaritzako produktu gehiago zeuden, eta landako jendeaj erosahalmen handiagoa zen. Horrekin batera, garraioan eta ordainketa sisteman izandako zenbait barrikuntzak trukeak sustatu zituzten.

• Berrikuntza garraioan: Lepokoak eta ferrek zaldi eta mandoen trakzioa areagotzen zuten, eta, horri esker, gurdi bidezko lehorreko garraioa hobetu zen.

• Merkataritza berrikuntzan: Diru gehiago zegoen zirkulazioan, eta zenbait merkatatritza teknika hobetu ziren.

  
  

• Lehorreko ibilbideak: Monarkek merkatariei eta artisauei kobratutako zergak baliatuz, beren autoritatea inposatu zieten nobleei.

• Itsas ibilbideak:

  Bikingoen inbasioak amaitu ondoren, Ozeano Atlantikoa seguruagoa izan zen. Mediterraneoan Gerutzadak tarteko.

Erdi Aroko hiriak komunikazio bideetatik gertu kokatzen ziren, biztanleen behar garrantzitzuenak asetzeko moduko ezaugarrial zituen lurralde batean.

... bertako hirigintza irregularra zen...

Hiri nukleoa harresiz inguratuta egoten zen, honako hauek errezago egiteko: hiria defendatzea borrokak sarritan izten ziren.

... eta hiriko patrizioek osatzen zuten gobernua

Biztanleek beren magistratuak zinegotziak hautatzen zituzten.

Ikasi dugunez, hirietan ekoizten ziren produktut gehienak eta egiten ziren merkataritza truke gehienak. Hiriak txikiak izaten ziren, eta 15000 biztanletik 30 000 biztanle zituzten, nahiz eta gutxi batzuek 200 000 biztanle ere izan zituzten, hala nola Parisek eta Kordobak.

Artisauek lanbideen gremioten antolatzen ziren. Gremioek beren arauak ezartzen ziuzten.

... eta gizarte talde berriak sortu ziren haietan

Burgu edo hirietan gizarte talde berri bat sortu zen, burgesia.

Burgesiaz gain, Erdi Aroko hirietan, nobleeak krelikoak eta herri xeheko jende asko bizi zen.

Alde sozio ekonomikoak handiak izan arren, hirietako biztanleak pertsona askeak ziren.

Feudalismoaren garai bete-betean, XII. mendeareb erdialdera arte, erregea berdinkideen arteko lehena zen; hau da erresumako jaun feudal boterotsuena.

• Monarkek: Burgesiaren babesa behar zuten berean autoritatea nobleziari inposatzeko.

• Burgesek: Babesa behar zuten jaun feudalen kontra, erresuma guztiko bideetan, itsasoetan eta hirietan merkataritza aritzeko.

... eta gorteen edo parlamentuen sorrera bultzatu zuen.

Gobernatzeko, monarkek Curiaren laguntza zuten. Kontzei.u hori nobleziako eta kleroko zenbait handikik osatzen zuten, eta erregeak egiten zituen erakunde hori biltzeko deialdiak. Baina XII.

Izurrite Beltza Europara iritsi zen...

Izurrite Beltza 1348. urtearen inguruan iritsi zen Europara, Asiatik. Gaixotasun infekziosoa zen.

... eta jada ahulduta zegoen biztanleriri eragin zion

Gaixotasun horren hedapenak oso ondorio larriak izanbaterazituen gizartean ata krisi orokorra eragin zuen Europan.

• XIV. mendean, gerra ugari gertatu ziren, eta horren ondorioz, hildako asko eta ekonomia- galera handiak izan ziren.

• Lurren zati handi baten produktibitatea oso txikia zen, aurreko mendeetan kalitate gutxiko lurrak lugorritu baitzituzten.

  
  

• Aldi horretan, izotz Aro Txikia hasi zen. Izotzaldi txingor eta euri ugari izan ziren, eta, horren ondorioz, uztak galdu ziren eta goseteak gertatu ziren.