Lúc nhỏ Nguyễn Dữ chăm học, đọc rộng, nhớ nhiều, từng ôm ấp lý tưởng lấy văn chương nối nghiệp nhà. Sau khi đậu Hương tiến (tức Cử nhân), ông làm quan cho nhà Mạc, rồi về với nhà Lê làm Tri huyện Thanh Tuyền (nay là Bình Xuyên, Vĩnh Phúc); nhưng mới được một năm, vì bất mãn với thời cuộc, lấy cớ nuôi mẹ, xin về ở núi rừng Thanh Hóa. Từ đó trải mấy năm dư, chân không bước đến thị thành rồi mất tại Thanh Hóa.

Phần thân thế Nguyễn Dữ và thời điểm sáng tác Truyền kỳ mạn lục, ở mỗi sách vẫn còn một vài điểm dị biệt.Sáng tác duy nhất của ông là quyển Truyền kỳ mạn lục (Ghi chép tản mạn những truyện kì lạ được lưu truyền). Theo lời Tựa của Hà Thiện Hán viết năm 1547 thì ông viết ra tập lục này để ngụ ý trong thời gian ẩn cư ở rừng núi xứ Thanh.

Sách gồm 20 truyện, viết bằng chữ Hán, theo thể loại tản văn, xen lẫn biền văn và thơ ca, cuối mỗi truyện (trừ truyện 19 Kim hoa thi thoại ký) đều có lời bình của tác giả hoặc của một người có cùng quan điểm của tác giả. Tác phẩm được Hà Thiện Hán, người cùng thời, viết lời Tựa, Nguyễn Bỉnh Khiêm phủ chính, Nguyễn Thế Nghi, dịch ra chữ Nôm; và đã được Tiến sĩ Vũ Khâm Lân (1702-?), đánh giá là một "thiên cổ kỳ bút": Nghĩa là áng văn hay ngàn năm có một. Tác phẩm hướng tới những người tài nhưng bất mãn với thời cuộc hoặc những người phụ nữ đẹp người, đẹp nết nhưng có cuộc sống bất hạnh.

Theo bản Tân biên truyền kỳ mạn lục tăng bổ giải âm tập chú in năm 1763, thì tên tác giả là Nguyễn Dư. Trong quyển Việt Nam văn học sử yếu (bản in lần thứ nhất, 1944, trang 290), của Dương Quảng Hàm, đầu sách in là Nguyễn Dữ, song ở cuối sách, tác giả có đính chính lại là Nguyễn Dư. Theo Nguyễn Cẩm Xuyên tên tác giả Truyền kỳ mạn lục là Nguyễn Dư (阮 璵). Chữ 璵 thuộc bộ Ngọc vốn có nghĩa rất đẹp, là tên một loại ngọc quý; Từ nguyên tự điển đã chú cách đọc chữ này như sau: 璵 以 諸 切; 魚 韻 (DƯ: dĩ chư thiết, ngư vận). Vậy chữ này đọc là "Dư" chứ không đọc là "Dữ". Bản Truyền kỳ mạn lục do Nhà xuất bản Trẻ & Hội Nghiên cứu giảng dạy văn học TP. HCM, in lại năm 1988 (tr. 239), sau khi nêu ra sai lầm này, Hà Mâu Nhai & GS. Hoàng Như Mai đã giải thích rằng: "Có lẽ do số đông chúng ta không để ý đến, cứ đọc mãi thành thói quen".Nam Xương nữ tử truyện hay Nam Xương nữ tử lục (chữ Hán: 南昌女子傳), được diễn Nôm thành Chuyện người con gái Nam Xương, là câu chuyện thứ 16 trong 20 truyện được chép lại trong tác phẩm chữ Hán Truyền kỳ mạn lục của danh sĩ Nguyễn Dữ cuối thế kỉ XVI nhà Lê Sơ, đầu thời nhà Mạc. Tác phẩm dựa trên một câu chuyện dân gian về một nỗi oan khuất của một người thiếu phụ.

Chuyện người con gái Nam Xương

Thông tin tác phẩm

Tên gốc: Nam Xương nữ tử truyện (南昌女子傳)

Tác giả: Nguyễn Dữ

Thời gian sáng tác: Thế kỷ XVI

Triều đại sáng tác: Nhà Lê trung hưng

Quốc gia: Việt Nam

Ngôn ngữ: Văn ngôn bằng Chữ Hán (bản gốc)

Thể loại: Truyền kỳ

Bộ sách: Truyền kỳ mạn lục

Chủ đề: Số phận người phụ nữ

Tiểu sử

- Nguyễn Dữ là con trai cả của Nguyễn Tường Phiêu, một tiến sĩ dưới thời vua Lê Thánh Tông.

- Ông đậu Hương tiến (Cử nhân) và làm quan dưới triều nhà Mạc, sau đó về với nhà Lê làm Tri huyện Thanh Tuyền.

- Tuy nhiên, ông chỉ làm quan được một năm thì xin từ quan về ở ẩn tại Thanh Hóa do bất mãn với thời cuộc.

Sự nghiệp sáng tác

- Tác phẩm duy nhất của Nguyễn Dữ là "Truyền kỳ mạn lục", một tập truyện viết bằng chữ Hán, gồm 20 truyện ngắn.

- "Truyền kỳ mạn lục" là một sáng tác văn học với sự gia công hư cấu, sáng tạo, trau chuốt, gọt giũa của Nguyễn Dữ.

- Tác phẩm thể hiện số phận bi thảm của những con người nhỏ bé trong xã hội, những bi kịch tình yêu mà thiệt thòi thường rơi vào người phụ nữ.

Phong cách sáng tác

- Nguyễn Dữ kết hợp nhuần nhuyễn giữa hiện thực và kỳ ảo, giữa giá trị nhân đạo và tinh thần dân tộc trong tác phẩm của mình.

- Ông đề cao đạo đức nhân hậu, thủy chung và khẳng định quan điểm sống "lánh đục về trong" của tầng lớp trí thức ẩn dật.

- Tác phẩm của Nguyễn Dữ mang đậm tính hiện thực và nhân đạo, phản ánh rõ nét sự bất công của xã hội phong kiến.

• Chuyện người con gái Nam Xương là truyện thứ 16 trong tập Truyền kỳ mạn lục.

• Thuộc thể loại truyền kỳ (truyện kỳ lạ được lưu truyền, kết hợp giữa thực và ảo).

• Dựa trên truyện dân gian “Vợ chàng Trương” nhưng được Nguyễn Dữ sáng tác lại, nâng lên thành tác phẩm có giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc.

I. Tác giả Nguyễn Dữ

• 1. Tiểu sử và cuộc đời của ông

- Nguyễn Dữ là một nhà văn nổi tiếng sống vào khoảng thế kỷ XVI, trong thời kỳ hậu Lê sơ và đầu thời Mạc – một giai đoạn đầy biến động trong lịch sử phong kiến Việt Nam, khi triều đình suy yếu, loạn lạc liên miên, đời sống nhân dân cơ cực. Chính bối cảnh xã hội đó đã tác động mạnh đến tư tưởng và sáng tác của ông.

- Quê quán : xã Trường Tân, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương ngày nay.

- Học vấn:Nguyễn Dữ là người học rộng, thông thạo kinh sử. Ông từng ra thi cử và đỗ Hương cống (Cử nhân), nhưng vì không muốn bon chen nơi quan trường rối ren, ông chọn cuộc sống ẩn dật, chuyên tâm viết văn và ghi chép những chuyện dân gian.

• 2. Sự nghiệp văn học

Nguyễn Dữ nổi tiếng với tác phẩm “Truyền kỳ mạn lục” – một tập truyện truyền kỳ bằng chữ Hán gồm 20 truyện, ghi chép lại những “chuyện lạ được lưu truyền tản mạn trong dân gian”.

- Ảnh hưởng: Tác phẩm chịu ảnh hưởng sâu sắc từ văn học Trung Quốc, đặc biệt là tác phẩm “Liêu trai chí dị” (sau này), nhưng mang đậm màu sắc và tinh thần dân tộc Việt Nam.

#Đặc điểm nổi bật trong sáng tác:

- Lồng ghép các yếu tố kỳ ảo để phản ánh hiện thực xã hội.

- Thể hiện cái nhìn nhân đạo, đồng cảm với số phận con người, nhất là người phụ nữ trong xã hội phong kiến.

- Phê phán sâu sắc những bất công, định kiến trong xã hội cũ.

---

II. Tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương”

• 1. Nguồn gốc và hoàn cảnh sáng tác

- Là truyện thứ 16 trong "Truyền kỳ mạn lục".

- Dựa trên cốt truyện dân gian về "Vợ chàng Trương", nhưng được Nguyễn Dữ sáng tạo lại với chiều sâu tâm lý và tư tưởng nhân đạo rõ rệt hơn.

• 2. Tóm tắt nội dung

- Vũ Thị Thiết, người con gái quê ở Nam Xương, là một người vợ hiền, dâu thảo, sống nết na, đức hạnh.

- Cô kết hôn với Trương Sinh – con nhà giàu nhưng ít học, tính tình đa nghi và hay ghen.

- Khi Trương Sinh ra trận, Vũ Nương một mình ở nhà, chăm lo cho mẹ chồng bị bệnh và nuôi con nhỏ, chu đáo tận tình.

- Mẹ chồng qua đời, con trai lớn dần. Vì muốn con đỡ nhớ cha, Vũ Nương thường chỉ bóng mình trên vách và bảo đó là “cha Đản”.

- Khi Trương Sinh trở về, nghe lời con nói “cha Đản đêm nào cũng đến”, sinh nghi ngờ vợ ngoại tình. Dù Vũ Nương hết lời thanh minh, anh vẫn xua đuổi, không tin, khiến nàng uất ức mà gieo mình xuống sông tự vẫn.

- Sau khi nàng chết, nhờ Linh Phi – vợ vua Thủy Tề cứu giúp, nàng được sống nơi thủy cung.

- Cuối truyện, nhờ sự vô tình của bé Đản khi chỉ bóng cha trên vách, Trương Sinh mới hiểu ra nỗi oan của vợ. Nhưng lúc đó, mọi chuyện đã quá muộn. Vũ Nương hiện lên trong làn sương để từ biệt chồng và con, rồi biến mất mãi mãi.

---

• 3. Phân tích nội dung và ý nghĩa

a. Giá trị hiện thực

- Phản ánh số phận đau khổ của người phụ nữ trong xã hội phong kiến: chịu nhiều áp bức, hi sinh, và bất công, nhưng không được thấu hiểu, không có tiếng nói.

- Lên án tư tưởng gia trưởng, trọng nam khinh nữ và sự gò bó trong luân lý phong kiến – nguyên nhân chính đẩy Vũ Nương vào bi kịch.

b. Giá trị nhân đạo

- Cảm thông sâu sắc với nỗi oan và sự bất hạnh của người phụ nữ.

- Đề cao phẩm hạnh của Vũ Nương: là người vợ thủy chung, người con dâu hiếu thảo, người mẹ yêu thương con hết mực.

- Mong muốn giải oan cho người phụ nữ, bảo vệ danh dự, nhân phẩm cho họ – thể hiện qua chi tiết kỳ ảo như sự xuất hiện của Linh Phi, thủy cung, sự trở về của Vũ Nương.

---

4. Giá trị nghệ thuật

- Sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố hiện thực và yếu tố kỳ ảo: giúp tăng tính hấp dẫn và chiều sâu cho câu chuyện.

- Kết cấu truyện chặt chẽ, logic: mở đầu – diễn biến – cao trào – kết thúc rõ ràng, cảm động.

- Xây dựng nhân vật có chiều sâu tâm lý: đặc biệt là nhân vật Vũ Nương – đại diện cho hình tượng người phụ nữ lý tưởng nhưng chịu nhiều oan trái.

- Ngôn ngữ trang nhã, giàu chất trữ tình, đậm chất văn học trung đại.

5. Thông điệp và bài học rút ra từ tác phẩm

- Cần biết lắng nghe, thấu hiểu và tin tưởng lẫn nhau trong cuộc sống gia đình.

- Phải trân trọng và bảo vệ danh dự, nhân phẩm của con người, đặc biệt là phụ nữ.

- Xã hội cần loại bỏ những định kiến hà khắc, tư tưởng trọng nam khinh nữ để con người được sống đúng với phẩm giá của mình.

Chuyện người con gái Nam Xương tên chữ Hán của truyện là Nam Xương nữ tử truyện. Truyện được sáng tác vào thế kỷ XVI. Đây là thiên truyện thứ 16 trong Truyền kỳ mạn lục. Thuộc thể loại truyền kỳ (truyện kỳ lạ lưu truyền trong dân gian, kết hợp giữa yếu tố thực và ảo). Cốt truyện dựa theo truyền thuyết dân gian “Vợ chàng Trương”. Câu chuyện diễn ra vào thời Trần – Hồ, phản ánh xã hội phong kiến đầy ràng buộc, nơi số phận người phụ nữ phụ thuộc vào quan niệm và định kiến nam quyền. Nhân vật chính là Vũ Nương (tên đầy đủ: Vũ Thị Thiết), quê ở Nam Xương, một người phụ nữ hiền thục, đức hạnh. Nàng lấy Trương Sinh, một người đàn ông ít học nhưng có tính đa nghi, hay ghen. Khi Trương Sinh đi lính, Vũ Nương ở nhà chăm sóc mẹ già và con thơ. Nàng tận tụy, hiếu thảo, lo tang mẹ chồng chu đáo khi bà qua đời. Để con đỡ nhớ cha, nàng thường chỉ bóng mình trên vách và bảo đó là “cha Đản”. Sau ba năm, Trương Sinh trở về. Đứa con nhỏ vô tư kể chuyện “cha Đản đêm nào cũng đến” khiến Trương Sinh sinh nghi, cho rằng vợ không thủy chung. Dù Vũ Nương hết lời giải thích, chồng vẫn mắng nhiếc, đánh đuổi. Uất ức và tủi nhục, nàng gieo mình xuống sông Hoàng Giang để minh oan. May nhờ Linh Phi – vợ vua Nam Hải – cứu giúp, nàng được sống ở thủy cung. Sau này, Trương Sinh mới hiểu ra sự thật từ lời kể của con. Hối hận, chàng lập đàn giải oan bên sông. Hồn Vũ Nương hiện lên giữa dòng nước, cảm ơn nhưng rồi biến mất vĩnh viễn, không thể trở về nhân gian. Tác phẩm ca ngợi vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam (hiền thục, thủy chung, giàu đức hi sinh), đồng thời phê phán xã hội phong kiến bất công đã chà đạp số phận con người. Về nghệ thuật, truyện kết hợp hài hòa giữa yếu tố thực và kỳ ảo, giữa tự sự và trữ tình; nhân vật được khắc họa sinh động, tâm lý tinh tế; ngôn ngữ kể chuyện giản dị mà giàu sức gợi.

       'Chuyện người con gái Nam Xương' là một truyện được trích từ tập truyện Truyền kì mạn lục của tác giả. Đây là một trong hai mươi câu chuyện trong tập truyện này. Tác phẩm ghi lại câu chuyện bi thảm của Vũ Nương, một người phụ nữ ở Nam Xương (nay thuộc tỉnh Hà Nam).

       Vũ Thị Thiết - một cô gái quê ở Nam Xương dịu dàng, hiền hậu và có vẻ đẹp tự nhiên. Trương Sinh, một chàng trai được mến mộ vì đức hạnh, đã cầu hôn nàng bằng cách đem trăm lạng vàng về. Nhưng không lâu sau, Trương Sinh phải đi lính. Trong khi đang mang bầu, Vũ Nương phải xa chàng trong thời gian dài và sau đó sinh ra một cậu con trai tên là Đản. Sau nửa năm, mẹ của Trương Sinh qua đời vì già yếu và nhớ con, và Vũ Nương chăm sóc mẹ chồng của mình một cách tận tình. Sau năm năm, khi quân giặc rút lui, Trương Sinh trở về. Con trai của họ đã chỉ mới học nói, nhưng chỉ vì một câu nói ngây thơ của đứa trẻ mà Trương Sinh hiểu lầm rằng vợ mình đã lừa dối. Trương Sinh trách móc và đuổi Vũ Nương đi. Mặc dù Vũ Nương giải thích, và hàng xóm cũng bênh vực, nhưng không ai tin. Trước cảnh đau buồn đó, Vũ Nương đã tự tử bằng cách nhảy xuống sông Hoàng Giang. Sau khi nàng qua đời, một ngày nọ Trương Sinh ngồi buồn dưới ánh đèn tối và đứa con nói: 'Cha, Đản đến rồi' và chỉ vào bức tranh trên tường. Lúc đó, Trương Sinh mới nhận ra sự oan ức mà Vũ Nương phải chịu. Sau đó, còn kể về Phan Lang đã được Linh Phi cứu giúp sau khi anh ta đã cứu Linh Phi, vợ của vua biển Nam Hải, từ tay kẻ xâm lăng. Trong hành trình thăm động của Linh Phi, Phan Lang tình cờ gặp Vũ Nương. Nàng đã gửi cho chồng mình một bông hoa vàng và nhắn nhủ chồng con nhớ đàn giải oan... Phan Lang trở về kể cho Trương Sinh nghe. Vũ Nương đến cảm ơn tình yêu của anh ấy nhưng không thể quay về thế giới của người sống được.

       Chuyện người con gái Nam Xương thể hiện lòng xót thương đối với phụ nữ tài năng, đức hạnh, nhưng lại chết oan trong bi kịch gia đình. Vũ Nương, một người phụ nữ mạnh mẽ, hiếu thảo, tự mình nuôi con nhỏ và chăm sóc mẹ già. Cái chết của Vũ Nương phản ánh sâu sắc hiện thực, lên án chiến tranh phong kiến đã phá vỡ hạnh phúc gia đình, buộc người vợ trẻ phải sống trong cô đơn và gánh chịu sự độc đoán của gia trưởng. Vì những lí do đó, Chuyện người con gái Nam Xương mang lại giá trị nhân đạo sâu sắc.

       Với kỹ thuật tinh tế, cốt truyện rành mạch, chi tiết sinh động, Chuyện người con gái Nam Xương khẳng định vẻ đẹp tâm hồn truyền thống của phụ nữ Việt Nam và thể hiện sự đồng cảm với số phận bi thảm của họ dưới thời phong kiến. Đây là một tác phẩm văn học thành công về mặt cốt truyện, nhân vật, và kết thúc ấn tượng. Mặc dù mang yếu tố hoang đường, nhưng chuyện 'Người con gái Nam Xương' mang lại giá trị nhân đạo sâu sắc.

       Qua 'Truyền kì mạn lục', độc giả sẽ mãi mãi cảm thông với Vũ Nương và những phụ nữ trong xã hội cổ.

- Nguyễn Dữ là người xã Đỗ Tùng, huyện Trường Tân nay là xã Phạm Kha, huyện Thanh Miện, Hải Dương.

- Ông là con trai cả Tiến sĩ Nguyễn Tường Phiêu.

- Chưa rõ Nguyễn Dữ sinh và mất năm nào.

- Tương truyền ông là học trò của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bạn học của Phùng Khắc Khoan, tức là vào khoảng thế kỷ XVI. Tuy nhiên mối quan hệ giữa ba người (mà phần lớn từ nguồn dân gian lưu truyền trong nhiều thế kỷ) ngày nay đang gặp phải sự bác bỏ của giới nghiên cứu văn học sử.

- Lúc nhỏ Nguyễn Dữ chăm học, đọc rộng, nhớ nhiều, từng ôm ấp lý tưởng lấy văn chương nối nghiệp nhà.

- Sau khi đậu Hương tiến (tức cử nhân), ông làm quan dưới nhà Mạc, rồi về với nhà Lê làm Tri huyện Thanh Tuyền (nay là Bình Xuyên, Vĩnh Phúc); nhưng mới được một năm, vì bất mãn với thời cuộc, lấy cớ nuôi mẹ, xin về ở núi rừng Thanh Hóa. Từ đó trải ”mấy năm dư, chân không bước đến thị thành” rồi mất tại Thanh Hóa.

2 tác phẩm "Chuyện người con gái Nam Xương "

Chuyện người con gái Nam Xương kể về cuộc đời và cái chết thương tâm của nàng Vũ Nương. Vũ Nương, quê Nam Xương, vừa đẹp người lại vừa đẹp nết, nàng được gả cho Trương Sinh, một người vốn có tính đa nghi, đối với vợ phòng ngừa quá sức. Khi Trương Sinh đi lính, ở nhà, Vũ Nương hết lòng chăm lo cho mẹ chồng, con thơ và cáng đáng chuyện gia đình. Những ngày ở một mình, nàng hay đùa con, trỏ bóng mình trên vách bảo đó là cha Đản. Khi Trương Sinh trở về, vì nghe lời ngây thơ của con trẻ, lại đa nghi, đã nghi oan cho Vũ Nương, nàng không thể giải thích cho chồng hiểu nên đã nhảy xuống sông tự vẫn để minh chứng cho sự thủy chung của mình. Vũ Nương được Linh Phi cứu, sống tiếp đời mình ở chốn thủy cung. Tới khi gặp được Phan Lang, là người cùng làng, nàng tâm sự cùng Phan Làng rồi nhờ gửi lời cho chồng lập đàn giải oan ở bến sông thì nàng sẽ trở về. Trương Sinh theo lời lập đàn giải oan cho vợ, nhưng hình bóng Vũ Nương chỉ hiện lên chốc lát rồi loang loáng mờ nhạt dần mà biến đi mất, nàng vĩnh viễn sống ở thủy cung, không thể quay lại nhân gian.

- Sống vào khoảng thế kỉ 16.

- Quê quán: Xã Đỗ Tùng, huyện Trường Tân (nay là xã Phạm Kha, huyện Thanh Miện), Hải Dương.

- Theo tương truyền, ông là học trò của Tuyết Giang Phu Tử Nguyễn Bỉnh Khiêm và là bạn học của Phùng Khắc Khoan.

- Ông là người học rộng, chăm chỉ, từng làm quan dưới thời nhà Mạc, làm Tri huyện dưới thời nhà Lê nhưng rồi bất mãn với thời cuộc nên cáo quan về ở chốn rừng núi Thanh Hóa.

- Ông có quan điểm chính trị và thái độ nhân sinh rõ ràng: luôn khát khao về một xã hội yên bình, công bằng, con người được sống trong tình yêu thương và sự đủ đầy.

II. Tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương

- Xuất xứ:

+ Trích trong tập “Truyền kì mạn lục”.

+ Bắt nguồn từ truyện cổ tích “Vợ chàng Trương”.

- Giá trị nội dung:

+ Ca ngợi vẻ đẹp của người phụ nữ qua hình tượng nhân vật Vũ Nương: một người vợ thủy chung, người con dâu hiếu thảo, người mẹ thương yêu con, một người giàu lòng tự trọng và sống ơn nghĩa, biết sau - trước.

+ Lên án, phê phán chế độ nam quyền tàn ác, cổ hủ trong xã hội phong kiến đã đẩy người phụ nữ vào tận cùng bi kịch.

- Đặc sắc nghệ thuật:

+ Nghệ thuật kể chuyện và sắp xếp cốt truyện logic, hợp lí.

+ Có chi tiết thắt nút, mở nút, gây được sự tò mò cho độc giả.

+ Kết hợp các yếu tố hư cấu, kì ảo để tăng sức hấp dẫn cho tác phẩm.

3. Kết bài:

- Khẳng định lại tài năng của Nguyễn Dữ và giá trị của tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương.

- Kêu gọi mọi người tự mình thưởng thức tác phẩm.

Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là “Truyền kỳ mạn lục”, gồm 20 truyện viết bằng chữ Hán. Trong số đó, “Người con gái Nam Xương” là thiên truyện tiêu biểu và quen thuộc nhất.

Nguyễn Dữ thường dùng yếu tố kì ảo, hoang đường để phản ánh hiện thực, qua đó bày tỏ niềm cảm thương sâu sắc với những phận người bất hạnh, đặc biệt là người phụ nữ trong xã hội phong kiến.

Sinh vào : thế kỉ XVI, thời Lê sơ suy vong – xã hội rối ren, loạn lạc, nhân dân cực khổ. (Không rõ năm sinh, năm mất).

Quê quán: Huyện Trường Tân (nay là Thanh Miện, Hải Dương).

Con người:

Học trò của Nguyễn Bỉnh Khiêm (bậc danh sĩ nổi tiếng).

Đỗ hương tiến (cử nhân).

Từng ra làm quan nhưng chỉ một năm thì cáo quan, về quê ở ẩn → chứng tỏ ông là người không màng danh lợi, giữ khí tiết.

Sự nghiệp văn học:

Tác phẩm tiêu biểu: Truyền kì mạn lục – viết bằng chữ Hán, gồm 20 truyện.

Nội dung: mượn chuyện kì ảo để phản ánh hiện thực, nói lên nỗi oan khuất, bất hạnh của con người, đặc biệt là phụ nữ; đồng thời phê phán xã hội phong kiến bất công.

Giá trị: được mệnh danh là “thiên cổ kỳ bút” (bút pháp kỳ lạ của muôn đời).

Phong cách sáng tác:

Kết hợp hiện thực và kì ảo.

Truyện giàu tính nhân đạo, đề cao phẩm chất tốt đẹp và ước mơ hạnh phúc của con người.

Có ảnh hưởng sâu sắc từ văn học dân gian và truyền thống nhân văn Việt Nam.Truyện Người con gái Nam Xương

1. Tác giả

Nguyễn Dữ: sống ở thế kỉ XVI, quê Hải Dương.

Là học trò Nguyễn Bỉnh Khiêm, từng đi thi đỗ hương tiến (cử nhân), có làm quan một thời gian ngắn nhưng rồi cáo quan, về sống ẩn dật.

Ông là tác giả của tập “Truyền kì mạn lục” gồm 20 truyện chữ Hán, được coi là “thiên cổ kỳ bút” (bút pháp kì diệu muôn đời).

Tác phẩm của ông thường:

Mượn yếu tố kì ảo để phản ánh hiện thực xã hội.

Thể hiện nỗi thương cảm với số phận con người, đặc biệt là phụ nữ.

Đề cao khát vọng công bằng, hạnh phúc và lòng nhân đạo

2. Tác phẩm

Xuất xứ: Truyện Người con gái Nam Xương trích trong Truyền kì mạn lục.

Nguồn gốc: dựa vào truyện dân gian “Vợ chàng Trương” (gắn với địa danh Nam Xương – nay thuộc tỉnh Hà Nam).

3. Tóm tắt

Vũ Nương lấy Trương Sinh (hay ghen). Khi chồng đi lính, nàng tận tụy với mẹ chồng và con thơ. Trương Sinh về, nghe con nói bóng gió chuyện “người đàn ông đêm nào cũng đến” → ghen tuông, ruồng bỏ. Vũ Nương uất ức, gieo mình xuống sông Hoàng Giang. Sau được Linh Phi cứu. Nhờ câu chuyện “cái bóng”, Trương Sinh hiểu ra sự thật, hối hận. Vũ Nương chỉ hiện về để giải oan rồi biến mất mãi mãi

4. Nhân vật chính

Vũ Nương:

Phẩm chất: thùy mị, hiếu thảo, giàu lòng vị tha, luôn hết lòng vì chồng con và gia đình.

Số phận: oan khuất, bi thảm, phải tìm đến cái chết để giữ gìn danh dự; cuối cùng chỉ được minh oan trong thế giới kì ảo, không thể trở lại cuộc đời thực.

Trương Sinh: con nhà giàu, ít học, tính đa nghi, hay ghen, đại diện cho thói gia trưởng và bất công với phụ nữ trong xã hội xưa

5. Giá trị nội dung

Giá trị hiện thực:

Phản ánh cuộc sống bất công, số phận đau khổ của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.

Lên án thói ghen tuông mù quáng, độc đoán của đàn ông và tư tưởng trọng nam khinh nữ.

Giá trị nhân đạo:

Bày tỏ niềm thương cảm trước nỗi oan khuất, bất hạnh của phụ nữ.

Đề cao, trân trọng vẻ đẹp phẩm hạnh của người phụ nữ Việt Nam: hiếu thảo, thủy chung, hết lòng vì chồng con.

Thể hiện khát vọng công bằng, hạnh phúc và quyền được yêu thương, bảo vệ

6. Giá trị nghệ thuật

Kết hợp nhuần nhuyễn yếu tố hiện thực và yếu tố kì ảo.

Cốt truyện kịch tính, giàu sức hấp dẫn, gây xúc động mạnh.

Nghệ thuật xây dựng nhân vật sinh động, gợi cảm, đặc biệt là nhân vật Vũ Nương.

Lời văn giàu chất trữ tình, xen lẫn yếu tố tự sự và kịch.

Tiểu sử

Gia đình: Nguyễn Dữ là con trai cả của Tiến sĩ Nguyễn Tường Phiêu.

Học vấn và Hoài bão: Ông là người có tài năng, chăm học, đọc rộng, nhớ nhiều, ôm ấp lý tưởng nối nghiệp cha.

Sự nghiệp và Tư tưởng: Nguyễn Dữ có tinh thần dân tộc và tư tưởng thân dân sâu sắc. Sau khi ra làm quan một năm, ông cáo quan về ở ẩn do bất mãn với chế độ xã hội, nhưng vẫn giữ hoài bão giúp đời. chứng thông tin.

Nam Xương nữ tử truyện hay Nam Xương nữ tử lục (chữ Hán: 南昌女子傳)[1], được diễn Nôm thành Chuyện người con gái Nam Xương[2], là câu chuyện thứ 16 trong 20 truyện được chép lại trong tác phẩm chữ Hán Truyền kỳ mạn lục của danh sĩ Nguyễn Dữ cuối thế kỉ XVI nhà Lê Sơ, đầu thời nhà Mạc. Tác phẩm dựa trên một câu chuyện dân gian về một nỗi oan khuất của một người thiếu phụ.

• Quê quán và thân thế: Nguyễn Dữ quê ở xã Đỗ Tùng, huyện Trường Tân (nay là xã Phạm Kha, Thanh Miện, Hải Dương). Ông là con trai cả của Tiến sĩ Nguyễn Tường Phiêu .

• Sự nghiệp và con đường ẩn dật: Nguyễn Dữ đỗ Hương tiến (tương đương Cử nhân ngày nay), làm quan dưới triều nhà Mạc, sau đó giữ chức Tri huyện Thanh Tuyền (nay là Bình Xuyên, Vĩnh Phúc) dưới triều Lê. Nhưng chỉ sau một năm, bất mãn với thời cuộc, ông cáo quan lui về ở ẩn tại Thanh Hóa để phụng dưỡng mẹ già và sống an nhàn suốt phần đời còn lại .

• Tác phẩm nổi bật: Sáng tác duy nhất của ông là tuyển tập Truyền kỳ mạn lục (ghi tản mạn những truyện kỳ lạ lưu truyền), gồm 20 truyện viết bằng chữ Hán, kết hợp văn xuôi, biền văn và thơ ca.

Tác phẩm — Chuyện người con gái Nam Xương

• Xuất xứ: Đây là truyện thứ 16 nằm trong tuyển tập Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ, viết vào thế kỷ XVI và dựa trên truyền thuyết dân gian lâu đời

• Thể loại và phong cách: Truyện thuộc thể loại truyền kỳ kết hợp yếu tố kì ảo và hiện thực, kể theo lối tự sự pha biểu cảm, ngôn từ vừa sinh động vừa đầy hình tượng

• Tóm tắt nội dung:Vũ Thị Thiết người thùy mị, nết na, hiếu thảo được gả cho Trương Sinh, một người giàu có nhưng đa nghi và chưa học hành.Khi Trương Sinh đi lính, Vũ Nương ở nhà chăm mẹ chồng và nuôi con nhỏ. Để dỗ trẻ ngủ, nàng chỉ vào bóng mình trên tường và nói đó là cha.Khi Trương Sinh trở về, mẹ chồng đã mất, đứa trẻ nói với cha rằng cha về đêm mới đến. Vốn tính ghen, Trương Sinh nghi ngờ Vũ Nương phản bội, mắng nhiếc rồi đuổi nàng đi.Vũ Nương oan uổng tự vẫn ở bến Hoàng Giang. Trương Sinh tỉnh ngộ, làm lễ giải oan cho nàng. Linh hồn Vũ Nương hiện lên giữa sông rồi biến mất .

• Giá trị nội dung:Tiểu thuyết lòng trắc ẩn trước số phận người phụ nữ dưới chế độ phong kiến.Dưới lớp ngôn ngữ truyền kỳ, truyện tố cáo các hủ tục, lễ giáo hà khắc; đề cao phẩm chất hiếu thảo, chung tình, đoan chính của Vũ Nương .

• Giá trị nghệ thuật:Nghệ thuật dựng truyện chặt chẽ, hấp dẫn với nút thắt cảm động.Nhân vật được khắc họa sâu sắc: Vũ Nương chân thành, hiền dịu; Trương Sinh ghen tuông đến bi kịch.Kết hợp linh hoạt giữa tự sự và biểu cảm, giữa hiện thực và sự kỳ ảo

Nguyễn Dữ là một danh sĩ tiêu biểu sống vào thế kỷ XVI, thời kỳ nhà Lê bắt đầu suy yếu, đất nước loạn lạc, xã hội rối ren, đạo đức phong kiến nhiều mặt khủng hoảng.

Ông quê ở huyện Trường Tân, nay thuộc tỉnh Hải Dương, và ông cũng là học trò của Nguyễn Bỉnh Khiêm, một danh nhân văn hóa lớn, ông nổi tiếng với tài học và tấm lòng vì dân vì nước.

Tuy từng làm quan, nhưng Nguyễn Dữ không chấp nhận được sự hỗn loạn, bất công của triều đình, nên đã rút về quê ở ẩn, vừa viết sách vừa phụng dưỡng mẹ già. Cuộc sống ấy thể hiện phẩm chất của một nhà nho có cốt cách thanh cao, sống có lý tưởng và lòng nhân ái.

Tác phẩm tiêu biểu nhất của ông là Truyền kỳ mạn lục, gồm 20 truyện viết bằng chữ Hán, ghi chép lại những câu chuyện kỳ lạ trong dân gian. Tác phẩm nổi bật với lối kết hợp giữa yếu tố kỳ ảo và hiện thực, phản ánh hiện thực xã hội phong kiến bất công đồng thời thể hiện tư tưởng nhân đạo sâu sắc.

2. Về tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương

Nguồn gốc:

Tác phẩm nằm trong Truyền kỳ mạn lục, được Nguyễn Dữ sáng tác dựa trên cốt truyện dân gian “Vợ chàng Trương”. Ông đã kế thừa tinh thần nhân văn của truyện cổ, đồng thời nâng tầm nó qua nghệ thuật sáng tạo và lối kể chuyện sinh động.

Nội dung:

Truyện kể về Vũ Thị Thiết – hay còn gọi là Vũ Nương, một người phụ nữ sống ở làng Nam Xương. Cô nổi tiếng với nhan sắc xik đẹp, phẩm hạnh, tính tình hiền dịu, hiếu thảo và thủy chung.

Khi chồng là Trương Sinh ra trận, Vũ Nương ở nhà chăm sóc mẹ chồng chu đáo, nuôi con thơ cực khổ. Dù sống trong thiếu thốn, nàng vẫn giữ trọn đạo lm con và nghĩa vợ chồng.

Tuy nhiên, sau khi Trương Sinh trở về, vì lời nói ngây thơ của đứa con nhỏ, anh đã nghi ngờ vợ không chung thủy, dẫn đến nhiều lời mắng nhiếc, trách móc nặng nề. Không thể giãi bày nỗi oan, Vũ Nương đã quyên sinh bằng cách nhảy xuống sông, thể hiện nỗi oan ức đến tận cùng.

Sau đó, nhờ yếu tố kỳ ảo, Linh Phi – vợ của vua Nam Hải – đã cứu nàng, và đưa về thủy cung. Tại đây, dù sống bình yên, Vũ Nương vẫn không nguôi nỗi nhớ chồng con. Nàng không oán hận, chỉ mong được lập đàn giải oan và được gặp lại con1 lần cuối cùng, rồi vĩnh viễn rời xa thế gian.

3. Giá trị của tác phẩm

Về nghệ thuật:

- Kết hợp hài hòa giữa yếu tố hoang đường kỳ ảo và hiện thực đời sống, giúp câu chuyện vừa hấp dẫn, vừa cảm động, và có chiều sâu.

- Bố cục chặt chẽ, tình tiết đan xen logic, đẩy dần lên cao trào rồi mở ra cái kết đầy bi thương, cảm động

- Lời văn ngắn gọn, trong sáng mà giàu cảm xúc, giúp khắc họa rõ nét bi kịch và phẩm chất nhân vật.

Về nội dung:

- Tác phẩm phản ánh số phận bi kịch của người phụ nữ trong xã hội phong kiến, nơi mà họ thường là nạn nhân của định kiến, ghen tuông mù quáng và sự gia trưởng.

- Đồng thời, qua hình tượng Vũ Nương, truyện ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ: thủy chung, hiền hậu, giàu lòng vị tha, luôn cam chịu và biết hy sinh vì gia đình.

- Truyện còn thể hiện tư tưởng Nho giáo với các giá trị đạo đức truyền thống như hiếu thảo, trinh tiết, nghĩa vợ chồng… nhưng đồng thời cũng phê phán mặt tiêu cực của tư tưởng trong xã hội xưa

4. Ý nghĩa nhân đạo và tư tưởng:

Tác phẩm gửi gắm một thông điệp nhân văn sâu sắc: lên án bất công, bảo vệ người yếu thế, đặc biệt là phụ nữ – những người luôn chịu thiệt thòi trong xã hội phong kiến thời bấy h.

Qua đó, Nguyễn Dữ thể hiện khát vọng công lý, sự thấu hiểu và cảm thông với những thân phận bị oan ức. Tác phẩm chính là tiếng nói bênh vực sự công =, thể hiện giá trị nhân đạo lớn lao của văn học trung đại.

Kết luận:

Chuyện người con gái Nam Xương là một tác phẩm vừa giàu giá trị nghệ thuật, vừa mang tư tưởng nhân văn sâu sắc. Qua câu chuyện ấy, chúng ta không chỉ cảm thương cho số phận Vũ Nương, mà còn thêm cảm phục tài năng và tấm lòng của Nguyễn Dữ – một nhà văn luôn đứng về lẽ phải và sự công bằng.

Nguyễn Dữ (thế kỉ XVI), quê ở Trường Tân, nay thuộc huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương. Ông xuất thân trong một gia đình có truyền thống hiếu học, cha là Nguyễn Tường Phiêu từng đỗ tiến sĩ. Nguyễn Dữ cũng nổi tiếng thông minh, học giỏi, đỗ Hương tiến, từng ra làm quan dưới triều nhà Mạc nhưng chỉ một năm thì cáo quan về quê, chọn cuộc sống ẩn dật, chuyên tâm nghiên cứu, sáng tác.

Ông được coi là học trò xuất sắc của Nguyễn Bỉnh Khiêm, chịu ảnh hưởng tư tưởng “lánh đục về trong”, hướng về sự trong sạch, thanh cao.

Cuộc đời và sự nghiệp của ông phản ánh tâm thế của tầng lớp trí thức thời kì phong kiến suy thoái, đầy biến động, khi nhiều người chọn cách lui về sống ẩn dật để giữ khí tiết.

Tác phẩm để lại duy nhất và nổi tiếng của ông là “Truyền kì mạn lục” – tập truyện viết bằng chữ Hán, gồm 20 truyện, ra đời vào khoảng nửa đầu thế kỉ XVI. Đây là tập truyện truyền kì tiêu biểu của văn học trung đại Việt Nam, được mệnh danh là “thiên cổ kì bút” (bút kì muôn đời). Tác phẩm kết hợp giữa hiện thực và kì ảo, vừa phản ánh số phận con người và hiện thực xã hội, vừa thể hiện khát vọng về công lí, cái thiện chiến thắng cái ác.

2. Tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương”

Trong số 20 truyện của Truyền kì mạn lục, “Chuyện người con gái Nam Xương” là một trong những tác phẩm tiêu biểu và được giảng dạy nhiều nhất ở trường học.

Tác phẩm kể về Vũ Nương, một người phụ nữ nết na, hiền thục, giàu lòng vị tha, hết mực yêu thương chồng con. Thế nhưng, do sự ghen tuông mù quáng của chồng là Trương Sinh, nàng bị oan khuất, uất ức mà gieo mình xuống sông tự vẫn. Sau này, nàng được Linh Phi cứu giúp nhưng mãi mãi không thể trở về nhân gian.

Qua hình tượng Vũ Nương, tác giả đã ngợi ca vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam: thủy chung, hiền thục, giàu tình thương, đồng thời lên án xã hội phong kiến bất công, thói gia trưởng độc đoán đã chôn vùi hạnh phúc và quyền sống của họ.

Tác phẩm còn kết hợp khéo léo giữa yếu tố hiện thực (bi kịch gia đình, sự bất công xã hội) và yếu tố kì ảo (sự xuất hiện của thủy cung, Linh Phi), làm cho câu chuyện vừa chân thực, xúc động vừa lung linh màu sắc huyền thoại.

3. Giá trị của tác phẩm

Giá trị hiện thực: Phản ánh nỗi oan khuất và số phận bi thảm của người phụ nữ trong xã hội phong kiến nam quyền.

Giá trị nhân đạo: Ngợi ca vẻ đẹp, đòi quyền được trân trọng, yêu thương và hạnh phúc của người phụ nữ; thể hiện niềm xót thương, cảm thông sâu sắc với những kiếp người bất hạnh.

Nghệ thuật: Kết hợp nhuần nhuyễn hiện thực và kì ảo, xây dựng nhân vật sinh động, tình tiết truyện giàu kịch tính, ngôn ngữ vừa trang trọng vừa giàu sức gợi.

👉 Như vậy, Nguyễn Dữ là nhà văn tiêu biểu của thế kỉ XVI với Truyền kì mạn lục – “thiên cổ kì bút” của văn học trung đại. Và “Chuyện người con gái Nam Xương” là một trong những tác phẩm đặc sắc nhất, thể hiện rõ tư tưởng nhân đạo, tài năng nghệ thuật của ông, đồng thời để lại những giá trị bền vững trong nền văn học dân tộc

Nguyễn dữ

• Nguồn gốc:

  Quê ở xã Phạm Kha, huyện Thanh Miện, Hải Dương. 

• Sự nghiệp:

  • Là học trò của Nguyễn Bỉnh Khiêm. 

  • Đỗ Hương tiến (Cử nhân) rồi làm quan cho nhà Mạc. 

  • Sau đó, ông làm Tri huyện Thanh Tuyền thời nhà Lê. 

  • Vì bất mãn với thời cuộc, ông xin cáo quan về quê nuôi mẹ. 

• Cuộc sống ẩn dật:

  Sau khi xin về ở ẩn, Nguyễn Dữ sống ở núi rừng Thanh Hóa, chân không bước đến thị thành, rồi mất tại đó. 

• Tác phẩm tiêu biểu:

  • Ông là tác giả của Truyền kỳ mạn lục (Ghi chép tản mạn những truyện lạ), một tác phẩm văn xuôi cổ viết bằng chữ Hán, gồm 20 truyện. 

  • Tác phẩm được đánh giá là một "áng thiên cổ kỳ bút" và có giá trị nhân đạo cao. 

• Nội dung tác phẩm:

  • Chủ yếu dựa trên các truyện dân gian, có yếu tố hoang đường. 

  • Nhân vật phần lớn là phụ nữ tài sắc nhưng bất hạnh, phản ánh sự xót thương đối với người phụ nữ trong xã hội phong kiến. 

  • Phê phán xã hội đương thời, đề cao tư tưởng nhân nghĩa, hi vọng vào một xã hội tốt đẹp hơn. 

1,Tác giả Nguyễn Dữ

• Nguyễn Dữ sống vào nửa đầu thế kỷ XVI, thời kỳ Triều đình nhà Lê bắt đầu khủng hoảng, các tập đoàn phong kiến Lê, Mạc, Trịnh tranh giành quyền lực.

• Ông là người huyện Trường Tân, nay là Thanh Miện - Hải Dương.

• Nguyễn Dữ học rộng tài cao nhưng chỉ làm quan một năm rồi cáo về, sống ẩn dật ở vùng núi Thanh Hóa, thể hiện sự phản kháng của nhiều tri thức tâm huyết đương thời.

=> Phong cách sáng tác của Nguyễn Dữ là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa hiện thực và kỳ ảo, giữa giá trị nhân đạo và tinh thần dân tộc. Với Truyền kỳ mạn lục, ông không chỉ để lại một di sản văn học vô giá mà còn khẳng định tài năng, tư tưởng sâu sắc của mình, làm rạng danh nền văn học trung đại Việt Nam

2,Tác phẩm "Chuyện người con gái Nam Xương"

• Là thiên thứ 16 trong 20 truyện của "Truyền kì mạn lục", một tác phẩm văn học nổi tiếng của Nguyễn Dữ.

• Câu chuyện xoay quanh cuộc đời của Vũ Nương, một người phụ nữ có phẩm chất tốt đẹp, nhưng chịu nhiều oan uổng và bất hạnh.

• Tác phẩm thể hiện niềm cảm thương cho số phận bi kịch của người phụ nữ và lên án các lễ giáo phong kiến vô nhân đạo, các hủ tục hà khắc trong chế độ phong kiến đương thời.

Nội dung chính của tác phẩm

• Cuộc hôn nhân giữa Trương Sinh và Vũ Nương.

• Nỗi oan của Vũ Nương và cái chết bi thảm của nàng.

• Vũ Nương được giải oan.

Giá trị nghệ thuật

• Kết hợp những yếu tố hiện thực và yếu tố kì ảo, hoang đường với cách kể chuyện và xây dựng nhân vật thành công.

• Tác phẩm có giá trị nội dung và nghệ thuật sâu sắc, phản ánh chân thực cuộc sống xã hội phong kiến đương thời.

-Nguyễn Dữ là một danh sĩ thế kỷ 16. -Quên quán của ông ở Đỗ Tùng, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương, Việt Nam.

-Theo tương truyền ông là học trò của Nguyễn Bình Khiêm và là bạn học của Phùng Khắc Khoan

-Ông là 1 người học tập chăm chỉ, học rộng,nổi tiếng là thông minh,Uyên bác,có tài văn chương, từng làm quan dưới thời nhà Mạc ,làm Tri huyện dưới thời nhà Lee nhưng rồi bất mãn với thời cuộc nên cáo quan về ở chốn rừng núi Thanh Hoá

Tác phẩm người con gái Nam Xương

-Xuất xứ: Nằm trong Truyền kỳ mạn lục – được mệnh danh là “thiên cổ kì bút”

-Giá trị nội dung:

Ca ngợi phẩm hạnh, vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam.

Lên án sự bất công, định kiến phong kiến đã đẩy họ vào bi kịch.

Thể hiện ước mơ công lí, khát vọng hạnh phúc gia đình.

-Đặc sắc nghệ thuật

+nghệ thuật kể Cách kể chuyện tự nhiên, hấp dẫn

Diễn biến theo trình tự logic: hạnh phúc → bi kịch → cái chết → giải oan.

Các chi tiết được chọn lọc, tiêu biểu, vừa đủ để khắc họa tính cách nhân vật và làm nổi bật ý nghĩa.

-Kết bài

Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm.

Liên hệ: nhắc nhở con người ngày nay phải biết trân trọng, bảo vệ, đề cao phẩm chất và quyền lợi của người phụ nữ.

-là con trai cả Tiến sĩ Nguyễn Tường Phiêu. Là ng Đỗ Tùng, huyện Trường Tân nay là xã Phạm Kha, huyện Thanh Miện, Hải Dương. Tương truyền ông là học trò của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bạn học của Phùng Khắc Khoan, tức là vào khoảng thế kỷ XVI. Tuy nhiên mối quan hệ giữa ba người (mà phần lớn từ nguồn dân gian lưu truyền trong nhiều thế kỷ) ngày nay đang gặp phải sự bác bỏ của giới nghiên cứu văn học sử. Lúc nhỏ Nguyễn Dữ chăm học, đọc rộng, nhớ nhiều, từng ôm ấp lý tưởng lấy văn chương nối nghiệp nhà. Sau khi đậu Hương tiến (tức cử nhân), ông làm quan dưới nhà Mạc, rồi về với nhà Lê làm Tri huyện Thanh Tuyền (nay là Bình Xuyên, Vĩnh Phúc); nhưng mới được một năm, vì bất mãn với thời cuộc, lấy cớ nuôi mẹ, xin về ở núi rừng Thanh Hóa. Từ đó trải ”mấy năm dư, chân không bước đến thị thành” rồi mất tại Thanh Hóa. Ông có đóng gọp quan trọng đối với thể loại truyện truyền kì.

2 tác phẩm " chuyện người con gái Nam Xương"

-là tác phẩm được rút trong tập truyện Truyền kì mạn lục của tác giả. Đây là một trong hai mươi truyện của tập sách này. Tác phẩm ghi lại cuộc đời thảm thương của Vũ Nương, quê ở Nam Xương (thuộc tỉnh Hà Nam) ngày nay. Với việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố kì ảo và yếu tố thực trong tác phẩm, nhà văn đã thể hiện niềm xót xa, thương cảm đối vs số phận bi kịch của người phụ nữ trong xã hội phong kiến cũng như sự nâng niêu trân trọng đối với những phẩm chất đẹp của họ

• tóm tắtác giả Nguyễn Dữ (thế kỉ XVI)

-là con trai cả Tiến sĩ Nguyễn Tường Phiêu. Là ng Đỗ Tùng, huyện Trường Tân nay là xã Phạm Kha, huyện Thanh Miện, Hải Dương. Tương truyền ông là học trò của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bạn học của Phùng Khắc Khoan, tức là vào khoảng thế kỷ XVI. Tuy nhiên mối quan hệ giữa ba người (mà phần lớn từ nguồn dân gian lưu truyền trong nhiều thế kỷ) ngày nay đang gặp phải sự bác bỏ của giới nghiên cứu văn học sử. Lúc nhỏ Nguyễn Dữ chăm học, đọc rộng, nhớ nhiều, từng ôm ấp lý tưởng lấy văn chương nối nghiệp nhà. Sau khi đậu Hương tiến (tức cử nhân), ông làm quan dưới nhà Mạc, rồi về với nhà Lê làm Tri huyện Thanh Tuyền (nay là Bình Xuyên, Vĩnh Phúc); nhưng mới được một năm, vì bất mãn với thời cuộc, lấy cớ nuôi mẹ, xin về ở núi rừng Thanh Hóa. Từ đó trải ”mấy năm dư, chân không bước đến thị thành” rồi mất tại Thanh Hóa. Ông có đóng gọp quan trọng đối với thể loại truyện truyền kì.

2 tác phẩm " chuyện người con gái Nam Xương"

-là tác phẩm được rút trong tập truyện Truyền kì mạn lục của tác giả. Đây là một trong hai mươi truyện của tập sách này. Tác phẩm ghi lại cuộc đời thảm thương của Vũ Nương, quê ở Nam Xương (thuộc tỉnh Hà Nam) ngày nay. Với việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố kì ảo và yếu tố thực trong tác phẩm, nhà văn đã thể hiện niềm xót xa, thương cảm đối vs số phận bi kịch của người phụ nữ trong xã hội phong kiến cũng như sự nâng niêu trân trọng đối với những phẩm chất đẹp của họ

-tóm tắt

Chuyện người con gái Nam Xương kể về cuộc đời và cái chết thương tâm của nàng Vũ Nương. Vũ Nương, quê Nam Xương, vừa đẹp người lại vừa đẹp nết, nàng được gả cho Trương Sinh, một người vốn có tính đa nghi, đối với vợ phòng ngừa quá sức. Khi Trương Sinh đi lính, ở nhà, Vũ Nương hết lòng chăm lo cho mẹ chồng, con thơ và cáng đáng chuyện gia đình. Những ngày ở một mình, nàng hay đùa con, trỏ bóng mình trên vách bảo đó là cha Đản. Khi Trương Sinh trở về, vì nghe lời ngây thơ của con trẻ, lại đa nghi, đã nghi oan cho Vũ Nương, nàng không thể giải thích cho chồng hiểu nên đã nhảy xuống sông tự vẫn để minh chứng cho sự thủy chung của mình. Vũ Nương được Linh Phi cứu, sống tiếp đời mình ở chốn thủy cung. Tới khi gặp được Phan Lang, là người cùng làng, nàng tâm sự cùng Phan Làng rồi nhờ gửi lời cho chồng lập đàn giải oan ở bến sông thì nàng sẽ trở về. Trương Sinh theo lời lập đàn giải oan cho vợ, nhưng hình bóng Vũ Nương chỉ hiện lên chốc lát rồi loang loáng mờ nhạt dần mà biến đi mất, nàng vĩnh viễn sống ở thủy cung, không thể quay lại nhân gian.

- Nguyễn Dữ là người xã Đỗ Tùng, huyện Trường Tân nay là xã Phạm Kha, huyện Thanh Miện, Hải Dương.

- Ông là con trai cả Tiến sĩ Nguyễn Tường Phiêu.

- Chưa rõ Nguyễn Dữ sinh và mất năm nào. 

- Tương truyền ông là học trò của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bạn học của Phùng Khắc Khoan, tức là vào khoảng thế kỷ XVI. Tuy nhiên mối quan hệ giữa ba người (mà phần lớn từ nguồn dân gian lưu truyền trong nhiều thế kỷ) ngày nay đang gặp phải sự bác bỏ của giới nghiên cứu văn học sử.

- Lúc nhỏ Nguyễn Dữ chăm học, đọc rộng, nhớ nhiều, từng ôm ấp lý tưởng lấy văn chương nối nghiệp nhà.

- Sau khi đậu Hương tiến (tức cử nhân), ông làm quan dưới nhà Mạc, rồi về với nhà Lê làm Tri huyện Thanh Tuyền (nay là Bình Xuyên, Vĩnh Phúc); nhưng mới được một năm, vì bất mãn với thời cuộc, lấy cớ nuôi mẹ, xin về ở núi rừng Thanh Hóa. Từ đó trải ”mấy năm dư, chân không bước đến thị thành” rồi mất tại Thanh Hóa.

2. Tác phẩm chính

- Sáng tác duy nhất của ông là Truyền kỳ mạn lục (Ghi chép tản mạn những truyện kì lạ được lưu truyền), là một sáng tác văn học với sự gia công hư cấu, sáng tạo, trau chuốt, gọt giũa của Nguyễn Dữ chứ không phải một công trình ghi chép đơn thuần.

- Sách gồm 20 truyện, viết bằng chữ Hán, theo thể loại tản văn, xen lẫn biền văn và thơ ca, cuối mỗi truyện đều có lời bình của tác giả hoặc của một người có cùng quan điểm của tác giả.

- Qua tác phẩm, người đọc thấy được số phận bi thảm của những con người nhỏ bé trong xã hội, những bi kịch tình yêu mà thiệt thòi thường rơi vào người phụ nữ. Tác phẩm cũng thể hiện tinh thần dân tộc, bộc lộ niềm tự hào về nhân tài, văn hóa nước Việt, đề cao đạo đức nhân hậu, thủy chung, đồng thời khẳng định quan điểm sống “lánh đục về trong” của tầng lớp trí thức ẩn dật đương thời.

- Truyền kỳ mạn lục vừa có giá trị hiện thực và nhân đạo cao, vừa là một tuyệt tác của thể loại truyền kì. Tác phẩm được dịch ra nhiều thứ tiếng nước ngoài và được đánh giá cao trong số các tác phẩm truyền kì ở các nước đồng văn

- Tác phẩm được Hà Thiện Hán, người cùng thời, viết lời Tựa, Nguyễn Bỉnh Khiêm phủ chính, Nguyễn Thế Nghi, dịch ra chữ Nôm; và đã được Tiến sĩ Vũ Khâm Lân (1702-?), đánh giá là một "thiên cổ kỳ bút".

3. Đặc điểm văn học

-Phong cách: Sử dụng yếu tố kỳ ảo, huyền thoại nhưng phản ánh hiện thực xã hội.

-Giá trị nhân văn: Cảm thông với số phận người phụ nữ, phê phán xã hội phong kiến bất công.

-Ảnh hưởng: Có ảnh hưởng từ văn học Trung Quốc (nhất là Liêu trai chí dị), nhưng vẫn mang bản sắc dân tộc rõ nét.

Về tác giả Nguyễn Dữ

1. Tiểu sử

Nguyễn Dữ (chữ Hán: 阮與, có sách chép là Nguyễn Dư) là một danh sĩ, nhà văn nổi tiếng sống vào thế kỷ XVI. Ông quê ở xã Đỗ Tùng, huyện Trường Tân (nay thuộc xã Phạm Kha, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương).

Nguyễn Dữ sinh ra trong một gia đình khoa bảng danh giá. Cha ông là Tiến sĩ Nguyễn Tường Phiêu. Mặc dù không rõ năm sinh, năm mất cụ thể, nhưng có thể biết ông sống cùng thời với nhiều nhân vật nổi tiếng khác như Nguyễn Bỉnh Khiêm (thầy học) và Phùng Khắc Khoan (bạn học).

Thời trẻ, Nguyễn Dữ nổi tiếng là người ham học, đọc rộng, hiểu sâu và ôm ấp hoài bão "lấy văn chương truyền nghiệp nhà". Sau khi đỗ Hương tiến (tức Cử nhân), ông ra làm quan một năm, nhưng vì bất mãn với thời cuộc xã hội phong kiến đầy biến động, rối ren và phức tạp bấy giờ, ông đã từ quan về quê ở ẩn để phụng dưỡng mẹ già. Mặc dù sống cuộc đời ẩn dật, nhưng tâm hồn ông vẫn đau đáu với vận mệnh đất nước, với cuộc đời con người, và ông đã gửi gắm những suy tư, trăn trở đó vào các tác phẩm của mình.

2. Sự nghiệp sáng tác và phong cách nghệ thuật

Nguyễn Dữ là tác giả của tác phẩm nổi tiếng nhất trong văn học chữ Hán của Việt Nam thời trung đại: Truyền kì mạn lục (Ghi chép tản mạn những truyện kì lạ). Tác phẩm này gồm 20 truyện, được đánh giá là "thiên cổ kỳ bút" (ngòi bút kỳ lạ của muôn đời).

Truyền kì mạn lục được sáng tác trong thời gian ông về ở ẩn. Đây là tập truyện mang đậm yếu tố truyền kỳ, hoang đường, kì ảo nhưng lại phản ánh sâu sắc hiện thực xã hội và số phận con người, đặc biệt là người phụ nữ trong xã hội phong kiến.

Phong cách nghệ thuật của Nguyễn Dữ được thể hiện qua:

• Lối viết truyền kỳ: Dựa trên các câu chuyện dân gian, truyền thuyết, dã sử, rồi thêm thắt các yếu tố hoang đường, kì ảo, hư cấu để tạo nên những câu chuyện li kì, hấp dẫn.

• Tư tưởng nhân đạo: Các tác phẩm của ông thể hiện sự đồng cảm sâu sắc với số phận bi kịch của con người, đặc biệt là người phụ nữ tài sắc nhưng bất hạnh. Ông lên án, tố cáo xã hội phong kiến bất công, thối nát.

• Nghệ thuật kể chuyện tinh tế: Lời văn cô đọng, súc tích, chặt chẽ, kết hợp hài hòa giữa tự sự và trữ tình, tạo nên sức lôi cuốn cho người đọc.

Về tác phẩm "Chuyện người con gái Nam Xương"

1. Hoàn cảnh sáng tác và nguồn gốc

"Chuyện người con gái Nam Xương" là truyện thứ 16 trong 20 truyện của tập Truyền kì mạn lục. Tác phẩm được viết vào khoảng thế kỷ XVI, trong bối cảnh xã hội phong kiến Việt Nam có nhiều biến động, chiến tranh loạn lạc, gây nên những bi kịch đau thương cho con người, đặc biệt là phụ nữ.

Truyện có nguồn gốc từ một truyện cổ tích dân gian Việt Nam là "Vợ chàng Trương". Nguyễn Dữ đã dựa vào cốt truyện dân gian này, thêm thắt các chi tiết, nhân vật để tạo nên một câu chuyện hoàn chỉnh với giá trị nghệ thuật và tư tưởng sâu sắc.

2. Tóm tắt nội dung

Vũ Thị Thiết, người con gái quê ở Nam Xương, không chỉ xinh đẹp mà còn có tính nết thùy mị, nết na. Chàng Trương Sinh mến đức hạnh của nàng nên đã xin mẹ trăm lạng vàng cưới nàng về. Dù Trương Sinh có tính đa nghi, Vũ Nương vẫn luôn giữ gìn khuôn phép, vun đắp hạnh phúc gia đình.

Chiến tranh nổ ra, Trương Sinh phải đi lính. Vũ Nương một mình chăm sóc mẹ già, nuôi dạy con thơ. Khi mẹ chồng mất, nàng hết lòng lo ma chay, tế lễ chu đáo. Để con trai là bé Đản không cảm thấy thiếu thốn tình cha, mỗi đêm, nàng thường chỉ cái bóng của mình trên tường và bảo đó là cha của Đản.

Sau một năm, Trương Sinh trở về. Bé Đản đã lớn, nhưng khi chàng hỏi đến, đứa trẻ lại nói rằng "Ông ấy cũng đi, cha Đản cũng đi, nhưng ông ấy chỉ nín thin thít thôi". Trương Sinh nghe vậy, tưởng vợ thất tiết, phụ bạc mình nên đã mắng chửi và đuổi nàng đi. Mặc cho Vũ Nương một mực giải thích, phân trần, chàng vẫn không tin. Quá đau khổ và tuyệt vọng, Vũ Nương đã gieo mình xuống sông Hoàng Giang tự vẫn để minh oan cho tấm lòng trong sạch của mình.

Linh hồn Vũ Nương được Linh Phi, vợ vua thủy cung, cứu giúp và đưa về sống dưới thủy cung. Một thời gian sau, khi bé Đản chỉ cái bóng của Trương Sinh và gọi là cha, Trương Sinh mới vỡ lẽ ra sự thật. Chàng hối hận vô cùng, lập đàn giải oan cho vợ. Cuối cùng, Vũ Nương trở về trên kiệu hoa, nói lời tạ từ và biến mất mãi mãi.

3. Phân tích giá trị

• Giá trị hiện thực: Tác phẩm phản ánh số phận bi kịch của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Dù có đầy đủ công, dung, ngôn, hạnh, họ vẫn phải chịu nhiều đau khổ, oan khuất do những định kiến và sự bất công của xã hội. Câu chuyện tố cáo chiến tranh phong kiến đã chia cắt, gây ra bi kịch cho các gia đình và lên án sự ghen tuông mù quáng, ích kỷ của người chồng.

• Giá trị nhân đạo: "Chuyện người con gái Nam Xương" là tiếng nói ngợi ca vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam:

  • Vẻ đẹp ngoại hình và phẩm chất: Vũ Nương là hình mẫu người phụ nữ hoàn hảo, "tính đã thùy mị, nết na, lại thêm tư dung tốt đẹp".

  • Tình yêu thủy chung: Nàng hết lòng yêu thương, vun đắp hạnh phúc gia đình, sẵn sàng hi sinh, chịu đựng để giữ gìn mái ấm.

  • Lòng hiếu thảo: Nàng chăm sóc mẹ chồng tận tình như cha mẹ ruột của mình.

• Giá trị nghệ thuật:

  • Xây dựng nhân vật: Nguyễn Dữ đã xây dựng thành công nhân vật Vũ Nương, một nhân vật điển hình cho vẻ đẹp và số phận bi kịch của người phụ nữ.

  • Kể chuyện: Kể chuyện theo ngôi thứ ba, mạch lạc, hấp dẫn, kết hợp giữa yếu tố tự sự và trữ tình.

  • Sử dụng yếu tố kì ảo: Việc thêm chi tiết Vũ Nương sống dưới thủy cung, được Linh Phi cứu giúp và hiện về để nói lời tạ từ không chỉ làm tăng tính li kì, hấp dẫn cho câu chuyện mà còn thể hiện thái độ trân trọng, cảm thông của tác giả với Vũ Nương. Yếu tố kì ảo này còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc: cái đẹp và cái thiện luôn được trân trọng, bảo vệ. Tuy nhiên, nó cũng cho thấy Vũ Nương không thể trở về với cuộc sống trần thế, bi kịch của nàng vẫn là bi kịch vĩnh viễn, không thể hàn gắn.