Giải thích theo triết học thì mối quan hệ giữa người xấu và luật sư là mối quan hệ biện chứng tác động lẫn nhau, chuyển hóa nhau. Định lý nhân quả này cho rằng mọi sự kiện, bao gồm cả hoạt động của con người, đều được quyết định bởi các sự kiện và điều kiện trước đó.

Cái xấu và người xấu là thực tiễn, là hiện thực xã hội. Nó luôn tồn tại từ khi con người hình thành ý thức, xuất hiện cộng đồng, nhà nước. Chính sự tồn tại của cái xấu, người xấu, hành vi xấu khiến xã hội cần có hệ thống pháp luật để kiểm soát, ngăn chặn, răn đe, giáo dục và trừng phạt các hành vi vi phạm. Luật sư được sinh ra để bảo vệ công lý, đảm bảo rằng hệ thống pháp luật được áp dụng đúng, công bằng.

"Nếu không có người xấu thì sẽ chẳng có luật sư tốt" là sự thật hiển nhiên về mối quan hệ giữa nghề luật sư và sự tồn tại của cái xấu trong xã hội. Tôi hoàn toàn đồng ý với nhận định này, vì những lý do sau:

1. Người xấu tạo nên môi trường để bộc lộ phẩm chất luật sư

Một luật sư tốt được đánh giá qua khả năng giải quyết các vụ án phức tạp, những tranh chấp gay gắt, mà trong đó, thân chủ của họ có thể là những người bị buộc tội hoặc những người có hành vi vi phạm pháp luật. Khi không có "người xấu" – tức là không có tội phạm, không có tranh chấp – nhu cầu về một luật sư tài giỏi, môi trường để luật sư thể hiện phẩm chất của sẽ giảm đi đáng kể.

Chẳng hạn, vụ thiệt hại 291 tỷ đồng tại ngân hàng Agribank ở Cần Thơ từ năm 2015. Đây là một vụ án phức tạp, các bị cáo bị truy tố ở nhiều tội danh và bị đề nghị nhiều mức án khác nhau. Sau 7 năm, đầu năm 2022, TAND TP Cần Thơ xét xử sơ thẩm lần đầu đã tuyên cả 6 bị cáo nói trên không phạm tội. Sau đó, Viện KSND TP Cần Thơ kháng nghị toàn bộ bản án sơ thẩm. Tháng 8/2022, xử phúc thẩm, TAND cấp cao tại TPHCM đã tuyên hủy án sơ thẩm để điều tra, xét xử lại. Tháng 8/2024, TAND TP Cần Thơ xử lại, không chấp nhận lời bào chữa, đề nghị của các luật sư và bị cáo trước đó và tuyên các bị cáo phạm tội vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng. Mặc dù phán quyết cuối cùng không như mục đích của các luật sư, song qua vụ việc phức tạp này luật sự cũng đã có môi trường để bộc lộ phẩm chất tốt nhất của mình.

2. Vai trò của luật sư trong việc bảo vệ công lý

Luật sư không chỉ bảo vệ quyền lợi cho người bị cáo buộc mà còn đảm bảo quá trình xét xử diễn ra công bằng, không thiên vị. Nghề luật sư đòi hỏi những phẩm chất như kỹ năng phân tích, khả năng tranh luận, và sự nhạy bén trong việc phát hiện các điểm yếu trong hồ sơ vụ án. Để trở thành một luật sư giỏi, họ phải rèn luyện qua nhiều vụ án khác nhau, đặc biệt là những vụ án phức tạp, nơi mà sự đối mặt với những "người xấu" là không thể tránh khỏi.

Ví dụ, vụ án Lê Văn Luyện cướp tiệm vàng Ngọc Bích, giết hại 3 người trong gia đình chủ tiệm vàng ở Bắc Giang năm 2011. Với hành vi man rợ, tàn nhẫn của Luyện, xã hội đều phẫn nộ và yêu cầu phải tử hình đối với Luyện. Tuy nhiên, thời điểm gây án Luyện mới 17 tuổi, 10 tháng, 6 ngày nên tổng hợp các hình phạt là 18 năm tù. Gia đình nạn nhân phẫn nộ, kháng án. Dư luận lên tiếng đòi sửa luật để tử hình kẻ như Luyện. Lúc này các luật sư bảo vệ Luyện phải vượt qua sự phẫn nộ của công chúng, dư luận để bảo vệ quyền được xét xử công bằng cho Luyện, bởi đó là nghĩa vụ của luật sư được quy định trong Luật và quy tắc đạo đức nghề nghiệp. Chính những vụ án như thế này đã giúp luật sư phát triển kỹ năng, kinh nghiệm và củng cố vị trí của mình trong xã hội.

3. Người xấu là thử thách để luật sư tốt phát triển

Sự xuất hiện của những người vi phạm pháp luật là cơ hội để luật sư trau dồi kiến thức và kỹ năng. Một vụ án đơn giản, dễ giải quyết sẽ không đủ để thách thức và rèn luyện khả năng của một luật sư. Trái lại, những vụ án phức tạp, những thân chủ có vấn đề đạo đức là nơi mà luật sư phải vận dụng toàn bộ khả năng để tìm ra giải pháp tốt nhất.

Chẳng hạn, vụ án Nguyễn Thanh Chấn tại Việt Nam, một người bị kết án oan vì giết người. Trong quá trình xét xử lại, các luật sư tài giỏi đã phải điều tra lại toàn bộ vụ án, đưa ra các bằng chứng để chứng minh sự vô tội của ông Chấn. Nếu không có những tình huống oan sai, không có những vụ án mà hệ thống pháp lý mắc sai lầm, các luật sư giỏi sẽ không có cơ hội để thể hiện khả năng và phát triển danh tiếng.

4. Hệ thống pháp luật cần sự thử thách để hoàn thiện

Sự tồn tại của người xấu không chỉ giúp luật sư trở nên giỏi hơn mà còn giúp hệ thống pháp luật ngày càng được cải thiện. Các vụ án phức tạp đòi hỏi hệ thống pháp luật phải thích ứng, cải tiến và phát triển để đối phó với những thách thức mới.

Ví dụ, trong vụ án Phan Sào Nam, các tội phạm công nghệ cao như đánh bạc, lừa đảo qua mạng, tấn công mạng ngày nay đã tạo ra một thách thức lớn cho hệ thống pháp lý. Các luật sư phải liên tục học hỏi và cập nhật kiến thức mới để đối phó với những loại tội phạm mới này. Điều này cho thấy rằng sự tồn tại của cái xấu là yếu tố kích thích sự phát triển không chỉ của luật sư mà còn của cả hệ thống pháp lý.

Kết luận

Câu nói của Charles Dickens, "Nếu không có người xấu thì sẽ chẳng có luật sư tốt," là một sự thật không thể phủ nhận trong xã hội. Người xấu, những hành vi trái pháp luật, chính là môi trường thử thách để các luật sư tốt rèn luyện và phát triển. Họ là những người giúp cân bằng giữa sự phức tạp của cái ác và cái thiện, đảm bảo rằng mọi người, dù tội phạm hay nạn nhân, đều được quyền xét xử công bằng. Chính nhờ những thử thách từ các vụ án phức tạp do người xấu tạo ra, những luật sư mới có thể tỏa sáng, thể hiện phẩm chất tốt nhất của mình.

Giống như câu nói: “Nếu không có bóng tối thì mặt trời chẳng có ý nghĩa gì cả”.

Trong phạm vi thời gian hạn hẹp và trong khuôn khổ buổi thảo luận hôm nay, góc nhìn của Nhóm 1 đưa ra chỉ là 1 góc nhìn rất hẹp trong tổng thể chung các yếu tố, điều kiện để tạo nên 1 luật sư tốt. Chắc chắn bài thuyết trình còn chưa đầy đủ và có nhiều thiếu sót, cảm ơn mọi người đã lắng nghe và xin mời những ý kiến góp ý, thảo luận.

Xin cảm ơn!