Nie każdy wie, że jego losy wielokrotnie splatały się z Chełmem. Po raz pierwszy pojawił się tutaj 1901 roku. W czerwcu, po ucieczce z Petersburga nocował u niejakiego Filipowicza. Piłsudski zajmował wtedy pokój przy aptece.
Po raz kolejny w Chełmie pojawił się w 1915 roku - we wrześniu, w trakcie marszu 1 Brygady Legionów na wschód.
Potem marszałek pojawiał się jeszcze kilkukrotnie - 19 marca 1920 dokonywał inspekcji pułków kawalerii. Między 30 lipca a 2 sierpnia, w bursie męskiej Gimnazjum Państwowego w Chełmie znajdowała się jego kwatera.

Jedna z najważniejszych wizyt odbyła się 19 marca 1921 roku. Tego dnia, w uznaniu zasług, odznaczył 1 Pułk Szwoleżerów wojennym, bojowym Orderem Virtuti Militari V klasy.
Warto też wiedzieć, że Piłsudski otrzymał honorowe obywatelstwo Chełma - stało się to za sprawą uchwały rady miasta z 17 czerwca 1925 roku.
Mówiąc o marszałku, nie można oczywiście pominąć ulicy jego imienia. Aleja Piłsudskiego otrzymała swoją nazwę w 1928 roku. 

Rodzina Goldszmitów mieszkała przy ulicy Bielańskiej 18 (prawdopodobne miejsce urodzenia), w 1881 przeprowadziła się na Krakowskie Przedmieście 77, gdzie przyszły pisarz mieszkał z rodzicami, siostrą Anną i babcią ze strony matki, Emilią (Mila) Gębicką, w 1883 zamieszkali przy ul. Miodowej 19, gdzie zajmowali siedem pokoi, następnie przy placu Krasińskich 3, przy Nowosenatorskiej 6 (obecnie ul. Moliera), na Świętojerskiej i na Leszno 18 m. 10.

Od połowy lat 80. Korczak uczęszczał do szkoły początkowej Augustyna Szmurły przy ulicy Freta, a następnie w 1891 rozpoczął naukę w ośmioklasowym (licząc z klasą wstępną) VII Rządowym Gimnazjum Męskim mieszczącym się tamtym czasie w wynajmowanej kamienicy Karola Mintera przy ul. Brukowej 16 (obecnie Sierakowskieg).Gimnazjum miało wtedy profil filologiczny z nieobowiązkowym językiem polskim (jego tradycje kontynuuje VIII Liceum Ogólnokształcące im. Władysława IV przy Jagiellońskiej 38). Jako uczeń gimnazjum udzielał korepetycji, by pomóc w utrzymaniu rodziny, a jego matka Cecylia Goldszmit prowadziła stancję dla uczniów przy ulicy Leszno i Nowosenatorskiej. Zaczął się gorzej uczyć i musiał powtarzać jedną klasę.

W 1898 zdał maturę i rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Cesarskiego Uniwersytetu w Warszawie, na którym studiował sześć lat, powtarzając pierwszy rok. Uczestniczył w wykładach m.in. Edwarda Przewoskiego (anatomia i bakteriologia), Nikołaja Nasonowa (zoologia) i Aleksandra Szczerbaka (psychiatria)^]. Uczęszczał na Uniwersytet Latający. Jego mentorem był m.in. Wacław Nałkowski.

Przeniósł się do Fryburga i został asystentem J. Wierusza-Kowalskiego, profesora fizyki miejscowego uniwersytetu. Prowadził tam badania w zakresie chemii fizycznej i elektrochemii.

Inżynier chemik, profesor elektro-chemii, wynalazca, położył wielkie zasługi w dziedzinie elektrotechniki. Wykrył wyładowania powierzchniowe i opublikował prace z dziedziny wytrzymałości dielektryków na przebicie. Opracowywał technologie chemiczne (kwas azotowy, nawozy sztuczne i rafinacja ropy naftowej) oraz projektował fabryki chemiczne.

Opracował metodę i technologię produkcji tlenków azotu w łuku elektrycznym, rewelacyjną w skali światowej. Była ona podstawą produkcji nawozów azotowych. Opracował również wysokonapięciowe kondensatory produkowane we Fryburgu przez ok. 20 lat pod nazwą kondensatorów Mościckiego. Był profesorem elektrochemii na Uniwersytecie Lwowskim od 1912r., a od 1925 r. na Politechnice Warszawskiej. Doktor honoris causa Politechniki Warszawskiej (1924). W latach 1926-39 był Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej .

Przez wiele lat kierował szkołami średnimi, najpierw Gimnazjum im. Stanisława Żółkiewskiego w Siedlcach (do 1917). W latach 1917–1930 pełnił funkcję dyrektora Gimnazjum im. Stefana Czarnieckiego w Chełmie. Gdy 30 października 1918 Rada Regencyjna przejęła administrację c.k. Generalnego Gubernatorstwa Lubelskiego, w nocy z 1 na 2 listopada Wiktor Ambroziewicz, dyrektor chełmskiej Szkoły Filologicznej, przywiózł do Chełma nominacje dla nowych władz polskich. Następnie w latach 1930–1936 kierował Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie. Pod jego kierunkiem prowadzony był przez nauczycieli tego gimnazjum eksperyment pedagogiczny, zakładający rozwój sprawności uczniów w praktycznym posługiwaniu się wiedzą teoretyczną. W sierpniu 1936 Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Wojciech Świętosławski mianował go na stanowisko kuratora Okręgu Szkolnego Warszawsko-Łódzkiego (w miejsce Ludwika Pytlakowskiego), które zajmował do wybuchu II wojny światowej. 

Po II wojnie światowej był dyrektorem Państwowego Instytutu Robót Ręcznych, uruchomionego początkowo w Łodzi, a następnie przeniesionego do Bielska-Białej, tu pod nazwą Państwowego Instytutu Robót Ręcznych dla Nauczycieli im. Władysława Przanowskiego. W 1950 władze komunistyczne zlikwidowały Instytut bez podania przyczyny, zwalniając Ambroziewicza z pracy. 

Wiktor Ambroziewicz był działaczem społecznym, aktywnym m.in. w Związku Młodzieży Polskiej „Zet”, Polskiej Macierzy Szkolnej, Światowym Związku Polaków z Zagranicy, Towarzystwie Miłośników Robót Ręcznych (prezes). 

Podczas całej swojej pracy zawodowej był znany jako propagator idei świetlic pozaszkolnych, szczególnie w okresie, gdy był kuratorem. Był też inicjatorem powołania Muzeum Chełmskiego (obecnie Muzeum Ziemi Chełmskiej w Chełmie). Od 2009 roku jest jego patronem. 

Dr Edward Łuczkowski urodził się 12 marca 1865 r. w Chełmie, w rodzinie od dziesięcioleci związanej z miastem. Wśród Łuczkowskich było wielu rolników, rzemieślników i kupców. Ojciec doktora – Jan Łuczkowski, prowadził gospodarstwo rolne przy ulicy Browarnej (obecnie Zakątek). Matka Julia wywodziła się również ze starej chełmskiej rodziny Halickich. Edward Łuczkowski ukończył w Chełmie szkołę początkową, a następnie został uczniem rosyjskiego Rządowego Męskiego Gimnazjum Klasycznego, funkcjonującego w dawnym Kolegium Pijarów. Jednym ze szkolnych kolegów Edwarda Łuczkowskiego był urodzony w Białej Podlaskiej Józef Beck, który wraz młodszymi braćmi trafił do gimnazjum w Chełmie. Przyjaźń zaowocowała więzami rodzinnymi. Żoną Józefa Becka został młodsza siostra Edwarda Bronisława. Z tego związku urodził się w 1896 r. przyszły minister spraw zagranicznych Józef Beck.

W 1886 r. Edward Łuczkowski został studentem Uniwersytetu Warszawskiego na wydziale medycznym. Przebywał w Warszawie w gorącym okresie rozwoju ruchu narodowego i socjalistycznego (studiujący również w tym czasie Józef Beck był jednym z działaczy Związku Robotników Polskich i więźniem politycznym). Rozwijał swoje zainteresowania sportowe, działając między innymi w Warszawskim Towarzystwie Cyklistów. W 1891 r. po ukończeniu studiów powrócił do rodzinnego miasta rozpoczął prywatną praktykę lekarską. Od początku traktował swoją pracę wyjątkowo, często udzielając bezpłatnie porad biednym mieszkańcom Chełma. W 1894 r. poślubił Bronisławę Danielewicz. W kolejnym roku przyszła na świat jedyna córka Jadwiga. Równocześnie zaangażował się w działalność społeczną, w tym charytatywną. Posiadając bogate zainteresowania, w orbicie których znajdował sport, krajoznawstwo i turystyka, w 1905 r. był inicjatorem powołania Kółka Cyklistów. Po powstaniu w 1906 r. Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, został członkiem organizacji i podjął starania w celu powołania chełmskiego oddziału PTK. Wysiłki zostały zwieńczone sukcesem i 28 kwietnia 1910 r. jako jeden z pierwszych na Lubelszczyźnie (po utworzonym w 1908 r. Oddziale w Lublinie) powstał Oddział PTK w Chełmie. Dr Edward Łuczkowski, który został pierwszym prezesem Oddziału, wspierany był szerokie grono chełmskiej inteligencji, duchowieństwa i ziemiaństwa. Już w 1910 r. zorganizowano pierwsza wycieczkę krajoznawczą, a w kolejnych latach bibliotekę z czytelnią, muzeum i prężnie działającą sekcję odczytową.

W 1915 r. doktor wraz z rodziną został ewakuowany w głąb Rosji. Przez blisko dwa lata przebywał w Czernihowie, gdzie udzielał pomocy lekarskie polskim uchodźcom i miejscowej ludności. W 1916 r. powrócił do zajętego przez wojska austriackie Chełma. Potrzebą chwili była pomoc zubożonej w wyniku wojny ludności, szczególnie opuszczonym dzieciom. Z gronem chełmskich społeczników, powołał Chełmskie Towarzystwo Dobroczynności, które między innymi prowadziło ochronkę dla dzieci. 27 czerwca 1918 r. doprowadził również do reaktywowania Oddziału PTK.

Po odzyskaniu niepodległości aktywność dr. Edwarda Łuczkowskiego uległa wydatnemu rozszerzeniu. W 1919 r. został członkiem Rady Miejskiej Chełma (pełnił funkcję radnego do 1927 r.). W początku 1921 r. został powołany w skład Magistratu u boku burmistrza Antoniego Kusza, jednak władze wojewódzkie nie zatwierdziły tego wyboru. Nadal aktywny był w reaktywowanym Towarzystwie Cyklistów. Przez dwie kadencje kierował chełmskim gniazdem Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Uczestniczył w działalności sportowej i charytatywnej. Wielość działań nadwątliła zdrowie doktora, który cierpiał na dolegliwości sercowe. Po wielu latach zmagania z chorobą, dr Edward Łuczkowski zmarł 20 lutego 1932 r. Spoczął na cmentarzu przy ulicy Lwowskiej. Na skromnym nagrobku znajdującym się przy kaplicy Zajdlerów, wykuto znamienne słowa: „ŻYŁ SERCEM ZGINĄŁ PRZEZ SERCE”.

Mieszkańcy Chełma nie zapomnieli o wybitnym społeczniku. Pogrzeb doktora, według relacji zamieszczonej w tygodniku „Zwierciadło”, „był niespotykaną w dziejach miasta manifestacją”.Nad grobem przemawiali: ksiądz Wacław Adamski, kierujący wiele lat Ochronką, dr Kazimierz Zaleski w imieniu Związku Lekarzy oraz dr Edward Rettinger jako przedstawiciel Stronnictwa Narodowego. Według Konstantego Prożogo w pogrzebie uczestniczył także siostrzeniec doktora Józef Beck, pełniący w tym czasie funkcję wiceministra spraw zagranicznych. W ramach uczczenia pamięci wybitnego społecznika, decyzją Rady Miejskiej dotychczasowy Mały Rynek otrzymał nazwę: Plac Doktora Edwarda Łuczkowskiego. Po II wojnie światowej pamięć o doktorze była podtrzymywana przede wszystkich w środowisku działaczy Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (kontynuującego tradycje PTK). W 75. rocznicę powstania Oddziału ufundowano wspomnianą na wstępie tablicę na fasadzie domu doktora. W 1986 r. Oddział PTTK w Chełmie wydał medal z wizerunkiem pierwszego prezesa stowarzyszenia. Opublikowano także szereg artykułów poświęcony postaci doktora. Najczęściej o Edwardzie Łuczkowskim pisał Konstanty Prożogo (na łamach „Tygodnika Chełmskiego”, Kameny”, „Pro Patrii” i w publikacji „Patroni ulic Chełma”). Postać doktora przypominali także Zygmunt Gardziński (na łamach „Słowa Chełma”) i Waldemar Kozłowski (na łamach „Super Tygodnia Chełmskiego” i w publikacji „Zasłużeni chełmianie dla kultury fizycznej”). W 1992 r. doktor ponownie stał się patronem dawnego rynku staromiejskiego, który po II wojnie światowej funkcjonował jako Plac Konstytucji. Kolejną okazją do przypomnienia postaci zasłużonego społecznika będzie przypadające w przyszłym roku 100-lecie powstania Oddziału PTK w Chełmie.