-Khả năng nhận thức hoàn thiện hơn

+Nhân cách được ngày càng hoàn thiện hơn trong giai đoạn này, cần có sự giáo đục đúng đắn

+Khả năng nhận thức trở nên sâu sắc hơn, nhìn nhận được bản chất của vấn đề, ít còn phiến diện và nông nổi

+Tuy nhiên đây là giai đoạn phát triển tâm sinh lý khá phức tạp và mâu thuẫn, là thời kỳ quá độ từ tuổi thơ sang tuổi trường thành, thời kỳ trẻ ờ "ngã ba đường " của sự phát triển. Trong đó có rất nhiều khả năng, nhiều phương án, nhiều con đường để mỗi trẻ em trở thành một cá nhân.Trong thời kỳ này, nếu sự phát triển được định hướng đúng, được tạo thuận lợi thì trẻ em sẽ trở thành cá nhân thành đạt, công dân tốt. Ngược lại, nếu không được định hướng đúng, bị tác động bởi các yếu tố tiêu cực thì sẽ xuất hiện hàng loạt nguy cơ dẫn trẻ em đến bến bờ của sự phát triển lệch lạc về nhận thức, thái độ, hành vi và nhân cách.

-Ý thức về cái tôi

+Do đời sống nội tâm phát triển, ý thức về cái tôi trở nên mạnh mẽ hơn, có nhu cầu bộc lộ cá tính

-Định hướng về tương lai

+Đứng trước độ tuổi 20, học sinh tự hình thành những kế hoạch cuộc đời riêng cho bản thân, thường bị chi phối bởi những thần tượng/hình mẫu

+Đây là giai đoạn quan trọng, cần có sự định hướng nghề nghiệp đúng đắn cho tương lai, tránh bị rơi vào tình trạng khủng hoảng, hoang mang về bản thân

-Tình cảm nam nữ

+Học sinh có phát sinh tình cảm nam nữ dù ở độ tuổi này chưa đủ chín chắn cho tình yêu đôi lứa bền vững, dễ bị sa đà vào tình yêu.

• Ở lứa tuổi 15–18, học sinh rất năng động, thích trải nghiệm mới. Vì vậy, giáo dục nên được tổ chức bằng nhiều hoạt động sôi nổi và sáng tạo như: câu lạc bộ, diễn đàn, trò chơi học tập, hoạt động tình nguyện, văn nghệ, thể thao, v.v.

• Những hoạt động này tạo sự hứng thú và thu hút học sinh tham gia tích cực, giúp các em phát triển nhân cách một cách tự nhiên, hình thành lối sống lành mạnh và có trách nhiệm.

2. Tăng cường tác động tích cực qua phương tiện truyền thông

• Nhà trường và xã hội cần sử dụng các phương tiện thông tin đại chúng (phim ảnh, sách báo, mạng xã hội, chương trình giáo dục trực tuyến…) để truyền tải những thông điệp, giá trị sống tích cực phù hợp với lứa tuổi học sinh.

• Điều này giúp học sinh hình thành nhận thức đúng đắn về đạo đức, lý tưởng sống, trách nhiệm xã hội, tránh xa các ảnh hưởng tiêu cực.

3. Xây dựng hệ thống giá trị và niềm tin đúng đắn

• Giáo dục phải giúp học sinh hiểu và tin tưởng vào những giá trị tốt đẹp như trung thực, nhân ái, chăm chỉ, tôn trọng, và tự lập.

• Khi học sinh có niềm tin vào những giá trị này, các em sẽ biết lựa chọn cách sống đúng đắn, được xã hội đánh giá cao, góp phần hình thành nhân cách vững vàng.

4. Người giáo dục là bạn đồng hành đáng tin cậy

• Giáo viên cần gần gũi, lắng nghe, tôn trọng và khuyến khích học sinh.

• Khi học sinh cảm thấy được tôn trọng và tin tưởng, các em sẽ mạnh dạn thể hiện bản thân, phát huy khả năng sáng tạo và sống có trách nhiệm hơn.

• Thầy cô không chỉ là người dạy kiến thức, mà còn là người bạn định hướng và đồng hành trong quá trình trưởng thành của học sinh.

Ví dụ: 

• Học sinh ở THPT tham gia các cuộc thi như văn nghệ chào đón ngày 20/11, thi đấu thể thao => tạo dựng sân chơi bổ ích, phát triển kỹ năng mềm và xây dựng tình bạn không chỉ trong học tập mà còn trong hoạt động xã hội.

• Giáo dục giới tính được lồng ghép vào các môn học như Sinh học, giúp thanh niên nhận biết cơ thể, tâm sinh lý, quyền, trách nhiệm của bản thân, cũng như nhận thức đúng đắn về mối quan hệ lành mạnh và cách ứng xử đúng mực.

2. Hướng dẫn thanh niên xây dựng kế hoạch cuộc đời phù hợp với sự phát triển cá nhân trong xã hội.

Ví dụ: Một học sinh có năng lực tốt về một lĩnh vực đặc biệt như múa, hát, làm MC nhưng chưa được phát huy. Giáo viên cùng phụ huynh sẽ hỗ trợ phát hiện năng lực, định hướng học tập và nghề nghiệp phù hợp, giúp em phát triển toàn diện và đóng góp tích cực cho xã hội.

3. Giúp thanh niên xây dựng lí tưởng sống cao đẹp và biết định hướng vào hệ thống giá trị lành mạnh, tích cực theo chuẩn mực xã hội. 

Ví dụ: 

• Các clb thiện nguyện, tình nguyện được thành lập trong nhà trường.

• Các chiến dịch Hoa Phượng Đỏ, Tết Đong Đầy, Đền Ơn Đáp Nghĩa được phát động và hưởng ứng mạnh mẽ.

• Nhà trường khen thưởng, tán dương những cá nhân có hành động đẹp như : nhặt được của rơi trả lại người mất, cứu người đuối nước,…

4. Tạo điều kiện cho thanh niên lựa chọn đúng loại nghề nghiệp của bản thân bằng cách cung cấp thông tin về các loại nghề nghiệp trong xã hội (đặc điểm, nhu cầu của nghề đối với người lao động). Xác định cho các em biết những nghề nghiệp mà địa phương đang có nhu cầu phát triển. Giúp học sinh THPT nhận ra hứng thú nghề nghiệp và khả năng tương ứng của bản thân.

Ví dụ: 

• Chương trình GDPT 2018 có môn “Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp” nhằm trang bị kiến thức, hình thành năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh, giúp học sinh lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực, tính cách, sở thích cá nhân, điều kiện gia đình và nhu cầu xã hội.

• Bộ GD&ĐT kết hợp cùng VTC Academy triển khai Đề án “Hỗ trợ học sinh sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025” với chương trình đào tạo thúc đẩy khởi nghiệp và hỗ trợ chuyên môn cho học sinh THPT; tư vấn việc làm và hỗ trợ khởi nghiệp cho các trường THPT trên cả nước. (Link tham khảo: https://vtc.edu.vn/huong-nghiep-ben-vung-cho-hoc-sinh-thpt-trong-the-gioi-bien-dong) 

Đặc điểm:

Ở tuổi 15–18, học sinh thay đổi mạnh về thể chất và tâm lý, dễ nảy sinh cảm xúc, tò mò về bản thân và các mối quan hệ.

Đây là giai đoạn hình thành nhân cách, thói quen và giá trị sống ảnh hưởng lâu dài đến tương lai.

Giáo dục:

Giúp học sinh biết cư xử đúng mực trong tình bạn, tình yêu.

Hình thành phẩm chất trung thực, tôn trọng, trách nhiệm.

Rèn luyện kỹ năng giao tiếp, đồng cảm, giải quyết xung đột.

Nhận biết hành vi đúng – sai, tránh tổn thương tinh thần.

Ví dụ:

Tham gia các hoạt động Đoàn, thi văn nghệ, thể thao giúp gắn kết tình bạn và phát triển kỹ năng mềm.

Môn Sinh học, GDCD lồng ghép giáo dục giới tính, giúp học sinh hiểu rõ cơ thể, tâm lý và hành vi phù hợp.

2. Hướng dẫn thanh niên xây dựng kế hoạch cuộc đời

Đặc điểm:

Học sinh bắt đầu nhận thức về năng lực, hành vi của mình.

Tuy nhiên, còn thiếu trải nghiệm, dễ mơ hồ khi chọn ngành học, nghề nghiệp hay hướng đi tương lai.

Giáo dục:

Giúp các em xác định mục tiêu sống rõ ràng, phát huy năng lực bản thân và tự tin bước vào tương lai.

Ví dụ:

Giáo viên phối hợp với phụ huynh phát hiện năng khiếu (như múa, hát, MC...) để định hướng học tập và nghề nghiệp phù hợp.

3. Giúp thanh niên xây dựng lí tưởng sống và giá trị tích cực

Đặc điểm:

Học sinh bắt đầu tư duy độc lập, biết phân tích vấn đề xã hội và quan tâm đến giá trị cuộc sống.

Cần được định hướng để hình thành lý tưởng sống lành mạnh, tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái.

Giáo dục:

Giúp xác định giá trị sống tích cực, hiểu chuẩn mực xã hội và biết tôn trọng người khác.

Ví dụ:

Các CLB thiện nguyện, chiến dịch Hoa Phượng Đỏ, Mùa Hè Xanh, Tết Đong Đầy giúp rèn luyện lòng nhân ái.

Nhà trường tuyên dương hành động đẹp như nhặt được của rơi trả lại, cứu người, giúp bạn bè khó khăn.

4. Tạo điều kiện cho thanh niên lựa chọn nghề nghiệp phù hợp

Đặc điểm:

15–18 là giai đoạn học sinh phải định hướng nghề nghiệp tương lai nhưng thường bối rối trước nhiều lựa chọn.

Cần được cung cấp thông tin về ngành nghề, nhu cầu xã hội và năng lực bản thân.

Giáo dục:

Giúp học sinh nhận ra hứng thú, khả năng nghề nghiệp,

Tìm hiểu các ngành nghề, nhu cầu lao động,

Xây dựng kế hoạch học tập và trải nghiệm thực tế.

Ví dụ:

Môn Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong chương trình GDPT 2018 giúp học sinh chọn nghề phù hợp.

Đề án “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025” giúp tư vấn việc làm và phát triển năng lực chuyên môn.

Qua đó:

• Học sinh được tham gia hoạt động sôi nổi, hấp dẫn → phát triển nhân cách lành mạnh.

• Truyền thông được tận dụng tích cực → mở rộng ảnh hưởng giáo dục.

• Học sinh được giáo dục giá trị sống đúng đắn → xây dựng hệ giá trị cá nhân.

• Giáo viên đóng vai trò bạn đồng hành, khuyến khích sáng tạo.