Στο νομικό πλαίσιο των ΗΠΑ, η λέξη ναρκωτικό αναφέρεται στο όπιο, τα παράγωγά του και τα ημισυνθετικά ή πλήρως συνθετικά υποκατάστατά τους "καθώς και στην κοκαΐνηκαι τα φύλλα κόκας", τα οποία αν και έχουν κατηγοριοποιηθεί ως ναρκωτικά σε σχετικό νόμο των ΗΠΑ (Controlled Substances Act), από χημικής άποψης δεν είναι ναρκωτικά. Πολλοί εκπρόσωποι του νόμου στις ΗΠΑ χρησιμοποιούν ανακριβώς τη λέξη "ναρκωτικό" (drug) για να αναφερθούν σε οποιοδήποτε παράνομο φάρμακο ή παράνομα αποκτημένο φάρμακο. Επειδή ο όρος χρησιμοποιείται συχνά με ευρύτερη έννοια, ανακριβώς και εκτός ιατρικού περιεχομένου,κάτι που είναι λογικό να συμβαίνει στον τελικό χρήστη, οι περισσότεροι επαγγελματίες του ιατρικού χώρου προτιμούν τον πιο ακριβή όρο "οπιοειδή" (opioids), ο οποίος αναφέρεται σε φυσικές, ημι-συνθετικές και συνθετικές ουσίες, οι οποίες συμπεριφέρονται φαρμακολογικά όπως η μορφίνη, το κύριο ενεργό συστατικό του φυσικού οπίου.

Τα παραπάνω στοιχεία προκύπτουν από την Ετήσια Εκθεση 1999 σχετικά με την κατάσταση του προβλήματος των ναρκωτικών στην Ευρωπαϊκή Ενωση, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας με αφορμή την αυριανή επέτειο της Παγκόσμιας Ημέρας για την Καταπολέμηση των Ναρκωτικών.

Η υψηλότερη χρήση ναρκωτικών ουσιών παρατηρείται στην Ιταλία, στο Λουξεμβούργο (περίπου 8 χρήστες ανά 1.000 κατοίκους) και στη Βρετανία (7 χρήστες ανά 1.000 κατοίκους). Χαμηλότερη φαίνεται ότι είναι η χρήση στη Γερμανία, στην Αυστρία, στη Φινλανδία και στη Σουηδία. Η πλέον διαδεδομένη παράνομη ουσία σε όλες τις χώρες είναι η κάνναβη, αναφέρει η Εκθεση. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι πάνω από 40 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρωπαϊκή Ενωση έχουν δοκιμάσει κάνναβη. Η χρήση της ­ τουλάχιστον μία φορά ­ κυμαίνεται στους ενηλίκους από 10% (στη Φινλανδία) ως 20%-30% (στη Δανία, στην Ισπανία και στη Βρετανία). Τα ποσοστά είναι υψηλότερα στους νεαρούς ενηλίκους (16%-17% στη Φινλανδία και στη Σουηδία και 35%-40% στη Δανία, στην Ισπανία και στη Βρετανία). Χρήση αμφεταμινών, που είναι η δεύτερη πιο διαδεδομένη ουσία, αναφέρει ότι έχει κάνει τουλάχιστον μία φορά το 1%-4% των ενηλίκων και το 1%-5% των νεαρών ενηλίκων στην Ευρωπαϊκή Ενωση. «Εκσταση» έχουν δοκιμάσει ευρωπαίοι ενήλικοι σε ποσοστό 0,5%-3% και οι νεαροί ενήλικοι σε ποσοστό 1%-5%. Στη Βρετανία τα ποσοστά τόσο για τις αμφεταμίνες όσο και για την «έκσταση» είναι σημαντικά υψηλότερα.

Κοκαΐνη έχουν δοκιμάσει οι ευρωπαίοι ενήλικοι σε ποσοστό 1%-3% και οι νεαροί σε ποσοστό 1%-5%. Στην Ισπανία και στη Γαλλία τα ποσοστά για την κοκαΐνη είναι υψηλότερα απ' ό,τι για τις αμφεταμίνες. Πρόσφατη χρήση κάνναβης (κατά το προηγούμενο έτος) αναφέρει το 1%-9% των ευρωπαίων ενηλίκων και το 2%-20% των νεαρών (6%-10% στις περισσότερες χώρες).
Διαδεδομένη η χρήση κάνναβης στους μαθητές

Η κάνναβη είναι η πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία στους μαθητές όλων των χωρών της Ευρώπης, πλην της Ελλάδας και της Σουηδίας, όπου τα παιδιά πειραματίζονται συχνότερα με διαλύτες (βενζίνη, μπογιές, βερνίκι, μπλάνκο κ.ά.).

Χρήση κάνναβης τουλάχιστον μία φορά έχει κάνει το 5% (στη Πορτογαλία και στη Φινλανδία) ως το 40% (στην Ιρλανδία και στη Βρετανία) των νέων ως 16 ετών. Οι διαλύτες στις υπόλοιπες χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης κατέχουν τη δεύτερη θέση στους νέους ηλικίας 15-16 ετών και τα ποσοστά χρήσης κυμαίνονται στο 3%-4% (στη φλαμανδική κοινότητα του Βελγίου, στην Ισπανία και στο Λουξεμβούργο).

Χρήση αμφεταμινών αναφέρει το 1%-13% των νεαρών ηλικίας 15-16 ετών (2%-8% στις περισσότερες περιπτώσεις), χρήση «έκστασης» το 1%-9%, LSD και παραισθησιογόνων το 1%-10% (2%-5% στις περισσότερες περιπτώσεις). Κοκαΐνη έχει δοκιμάσει το 1%-3% των μαθητών και ηρωίνη κάτω από το 1%, αν και το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 2% στη Δανία, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία και στη Βρετανία.

«Γενικά η ανοδική τάση της χρήσης κάνναβης από τον νεαρό πληθυσμό» επισημαίνεται στην Ετήσια Εκθεση «συνεχίστηκε τα τελευταία χρόνια, όπως και της χρήσης αμφεταμινών και "έκστασης", αν και σε μικρότερο βαθμό. Ωστόσο η χρήση κάνναβης από νέους στη Φινλανδία και στη Βρετανία σταθεροποιήθηκε ή μειώθηκε».

Υπάρχουν πολλές ενδείξεις, σε σωματικό επίπεδο και σε επίπεδο συμπεριφοράς, οι οποίες υποδεικνύουν ότι γίνεται χρήση φαρμάκων/ναρκωτικών. Κάθε φάρμακο/ναρκωτικό έχει τις δικές του μοναδικές εκδηλώσεις, αλλά υπάρχουν μερικές γενικές ενδείξεις που δείχνουν ότι ένα άτομο παίρνει φάρμακα/ναρκωτικά: