ณ หมู่บ้านแสนสุขริมธารน้ำใส มีเด็กชายสองคนเป็นเพื่อนรักกัน ชื่อ "ใจดี" ผู้มีน้ำใจเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และ "ฉลาด" ผู้เฉลียวฉลาดช่างคิดช่างสังเกต

วันหนึ่ง ขณะที่ทั้งสองกำลังเล่นสนุกอยู่ในป่า พวกเขาบังเอิญไปพบตะกร้าสานเก่าแก่ใบหนึ่งวางอยู่ใต้ต้นไม้ใหญ่

"ดูสิใจดี! ตะกร้าอะไรกันนี่?" ฉลาดเอ่ยด้วยความสงสัย

ใจดีเดินเข้าไปดูใกล้ๆ แล้วกล่าวว่า "แปลกจังเลย ฉันไม่เคยเห็นตะกร้าแบบนี้มาก่อน"

ทันใดนั้นเอง ก็มีเสียงกระซิบแว่วมา "หากเจ้าปรารถนาสิ่งใด จงเอ่ยออกมาเบาๆ แล้วตะกร้านี้จะให้สิ่งที่เจ้าต้องการ"

ฉลาดได้ยินดังนั้นก็ตาเป็นประกาย "จริงหรือนี่! งั้นขอลองหน่อย" เขาคิดถึงขนมหวานแสนอร่อยที่อยากกินมานาน จึงกระซิบเบาๆ ว่า "ขอขนมเค้กช็อกโกแลต!"

พริบตาเดียว ขนมเค้กช็อกโกแลตหอมหวานก็ปรากฏขึ้นในตะกร้า ฉลาดดีใจมาก รีบหยิบขนมเค้กมากินอย่างเอร็ดอร่อย

ใจดีมองด้วยความประหลาดใจ แต่เขากลับคิดว่า "ถ้าตะกร้านี้ให้สิ่งที่ต้องการได้จริง... แล้วเราจะใช้มันเพื่ออะไรดีนะ?"

ฉลาดกินขนมเค้กจนหมดก็เริ่มคิดถึงตัวเองอีก "คราวนี้อยากได้ของเล่นใหม่!" เขากระซิบอีกครั้ง ตะกร้าก็ปรากฏของเล่นที่เขาอยากได้

ใจดีมองเพื่อนด้วยความสงสัย เขาเริ่มคิดวิเคราะห์ถึงพลังของตะกร้าวิเศษนี้ "ถ้าเราใช้ตะกร้าเพื่อความสุขส่วนตัวอย่างเดียว แล้วคนอื่นๆ ในหมู่บ้านล่ะ? พวกเขาอาจจะต้องการความช่วยเหลือมากกว่าของเล่นเสียอีก"

เมื่อฉลาดเริ่มเบื่อของเล่น ก็เริ่มคิดถึงสิ่งของมีค่าอื่นๆ ใจดีเห็นท่าไม่ดีจึงเอ่ยเตือนเพื่อนว่า "ฉลาด... ตะกร้านี้อาจจะมีประโยชน์มากกว่าที่เราคิดนะ ลองคิดดูสิว่าเราจะใช้มันช่วยเหลือคนอื่นในหมู่บ้านได้อย่างไรบ้าง?"

ฉลาดขมวดคิ้ว "ช่วยเหลือคนอื่น? ทำไมเราต้องทำอย่างนั้นด้วยล่ะ? ตะกร้านี้เป็นของเรา เราอยากได้อะไรก็ขอได้นี่นา"

ใจดีส่ายหน้าอย่างอ่อนใจ "แต่การเป็นคนดีของสังคม ไม่ได้หมายถึงการคิดถึงแต่ตัวเองเท่านั้นนะฉลาด การช่วยเหลือผู้อื่น ทำให้สังคมของเราน่าอยู่มากขึ้น และเราก็จะมีความสุขที่แท้จริงด้วย"

ฉลาดเริ่มคิดตามคำพูดของใจดี เขาเงยหน้ามองเพื่อนอย่างพิจารณา "แล้วเราจะช่วยใครได้บ้างล่ะ?"

ใจดีจึงชวนฉลาดเดินสำรวจหมู่บ้าน พวกเขาเห็นคุณยายข้างบ้านกำลังลำบากในการหาบน้ำ เด็กน้อยคนหนึ่งไม่มีรองเท้าใส่ไปโรงเรียน และชาวนากำลังกังวลเรื่องน้ำในการเพาะปลูก

"เห็นไหมฉลาด? พวกเขาต้องการความช่วยเหลือ" ใจดีกล่าวด้วยน้ำเสียงจริงจัง

ฉลาดมองดูเพื่อนบ้านด้วยความรู้สึกเห็นใจเป็นครั้งแรก เขาเริ่มตระหนักว่าความสุขจากการได้ของตนเองนั้นช่างน้อยนิด เมื่อเทียบกับการได้เห็นผู้อื่นมีความสุข

"แล้วเราจะช่วยพวกเขาได้อย่างไร?" ฉลาดถามด้วยความกระตือรือร้น

ใจดีจึงเสนอว่า "เราลองขอสิ่งที่พวกเขาต้องการจากตะกร้าวิเศษกันเถอะ"

ทั้งสองคนจึงเริ่มใช้ตะกร้าวิเศษช่วยเหลือเพื่อนบ้าน พวกเขาขอน้ำให้คุณยาย ขอรองเท้าให้น้องน้อย และขอฝนให้ชาวนา หมู่บ้านกลับมามีความสุขอีกครั้ง ผู้คนต่างยิ้มแย้มและขอบคุณสองสหาย

ฉลาดมองภาพเหล่านั้นด้วยความรู้สึกอิ่มเอมใจอย่างที่ไม่เคยรู้สึกมาก่อน เขาเข้าใจแล้วว่า การเป็นผู้ให้และการช่วยเหลือผู้อื่นนั้น นำมาซึ่งความสุขที่แท้จริงและยั่งยืนกว่าการได้รับสิ่งของเพียงอย่างเดียว

คติเตือนใจ: ความสุขที่แท้จริงไม่ได้อยู่ที่การครอบครอง แต่เกิดจากการแบ่งปันและช่วยเหลือผู้อื่น การคิดวิเคราะห์ถึงผลกระทบของการกระทำตนเองต่อสังคม จะนำมาซึ่งการเป็นคนดีที่มีคุณค่าต่อส่วนรวม

ในทุ่งนาแถบชนบทภาคอีสาน มีเจ้ากบตัวเล็ก ๆ อาศัยอยู่ในบึงข้างคันนา มันมักจะโดนสัตว์ตัวใหญ่แกล้งเสมอ วันหนึ่ง ฝนตกหนัก น้ำท่วมจนเจ้ากบหาที่อยู่ใหม่ไม่ได้ มันกระโดดขึ้นคันนา แต่ดินลื่นจนกลิ้งตกลงไปในหลุมดินลึก

เจ้ากบร้องเรียกให้คนช่วยอยู่หลายชั่วโมง แต่ไม่มีใครผ่านมาสักคน จนกระทั่งควายเฒ่าตัวหนึ่งเดินผ่านมา เห็นเจ้ากบอยู่ในหลุมก็ถามว่า

“เจ้ากบ เจ้าตกลงไปได้ยังไง”

กบตอบทั้งน้ำตา “ข้าพเจ้าลื่นตกลงมา แล้วก็ขึ้นไม่ได้เลย ข้ากลัวจะอดตายอยู่ในนี้”

ควายเฒ่าคิดอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนจะใช้เขาเกี่ยวกิ่งไม้ยาว ๆ แล้วเอื้อมลงไปให้เจ้ากบเกาะขึ้นมาได้อย่างปลอดภัย

กบดีใจมาก กระโดดโลดเต้นแล้วกล่าวขอบคุณ “ท่านควาย ข้าซาบซึ้งในน้ำใจของท่านยิ่งนัก ถึงแม้ข้าจะตัวเล็ก ไม่มีค่าอะไร แต่ท่านก็ยังช่วย”

ควายเฒ่ายิ้มแล้วตอบว่า “ความดีไม่ขึ้นอยู่กับว่าใครใหญ่หรือเล็ก แต่ขึ้นอยู่กับใจที่พร้อมจะช่วยเหลือผู้อื่นต่างหาก”

จากวันนั้น เจ้ากบเปลี่ยนไป มันไม่แกล้งใครอีก และยังชวนเพื่อน ๆ ช่วยกันเก็บขยะในบึง ทำบึงให้สะอาดน่าอยู่ เพื่อให้เป็นที่พึ่งของสัตว์อื่นต่อไป

คติเตือนใจ:
การเป็นคนดี ไม่ต้องรอให้ตัวใหญ่หรือเก่ง ขอแค่มีใจช่วยเหลือ แค่นี้ก็เป็นคนดีของสังคมได้แล้ว