+ Kinh tế: Lực lượng sản xuất phát triển → chế độ tư hữu xuất hiện thay thế cho công hữu nguyên thủy → nhiều của cải dư thừa → tỉnh trạng chiếm đoạt lợi ích của nhau cần có thiết chế để điều hòa mâu thuẫn.

+ Xã hội: Chế độ thị tộc dần bị phá vỡ kết cấu xã hội thay đổi, giai cấp xuất hiện mâu thuẫn, đối kháng → đấu tranh giai cấp ngày càng gay gắt - cần có thiết chế làm dịu bớt xung đột, duy trì trật tự XH.

Theo Giáo trình Lý luận chung về Nhà nước và Pháp luật ( mng tham khảo nhé) :

- Sự phát triển của lực lượng sản xuất → xuất hiện của cải dư thừa. Chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất hình thành.

- Phân công lao động xã hội ngày càng sâu sắc. Dẫn đến sự phân hóa giai cấp, hình thành các giai cấp đối kháng.

- Mâu thuẫn giai cấp nảy sinh, ngày càng gay gắt, không thể tự điều hòa.

Các công cụ điều chỉnh xã hội truyền thống (phong tục, tập quán, tín ngưỡng, đạo đức) trở nên không còn đủ sức giải quyết.

Từ đó, đòi hỏi phải có một tổ chức đặc biệt để duy trì trật tự, quản lý xã hội, bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị.

Nhà nước là tổ chức có quyền lực chính trị đặc biệt, có quyền quyết định cao nhất trong phạm vi lãnh thổ, thực hiện quản lí xã hội bằng pháp luật và bộ máy nhà nước được duy trì bằng nguồn đóng thuế từ xã hội

Định nghĩa pháp luật

Theo quan điểm phổ biến của khoa học pháp lí Việt Nam thì pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận để điều chỉnh các quan hệ xã hội phù hợp với ý chí của giai cấp thống trị và nhà nước đảm bảo thực hiện.

• Sự phát triển kinh tế – xã hội (xã hội hàng hóa, nhu cầu bảo vệ quyền sở hữu, ổn định quản lý).

• Sự trỗi dậy của giai cấp mới (tư sản) và phong trào đấu tranh dân chủ.

• Tư tưởng triết học, nhân quyền, pháp trị thúc đẩy giới hạn quyền lực nhà nước.

→ Tất cả nhằm xây dựng một nhà nước của dân, do dân và vì dân, nơi pháp luật tối cao, mọi cá nhân và cơ quan quyền lực đều bình đẳng và chịu trách nhiệm trước pháp luật.

• Trong xã hội nguyên thủy, sản xuất mang tính tự cung tự cấp, của cải chung và chưa có giai cấp.

• Khi năng suất lao động tăng lên, của cải dư thừa xuất hiện → một số người chiếm hữu nhiều tài sản hơn → chế độ tư hữu ra đời.

  -Sự phân hóa giai cấp

  • Tư hữu tư liệu sản xuất dẫn đến phân hóa giàu nghèo, xuất hiện mâu thuẫn giữa người có tài sản (giai cấp bóc lột) và người không có tài sản (giai cấp bị bóc lột).

  • Mâu thuẫn giai cấp ngày càng gay gắt, không thể điều hòa bằng các hình thức tổ chức cũ → cần một thiết chế mới để duy trì trật tự, bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị.

  • Khi có xung đột lợi ích giữa các nhóm người (giai cấp, bộ lạc...), cần có một công cụ cưỡng chế có tổ chức để duy trì ổn định xã hội.

  • Nhà nước ra đời để thực hiện chức năng này: thiết lập quyền lực chính trị, quản lý xã hội, bảo vệ trật tự.

​1. Nguyên nhân kinh tế

​Ba lần phân công lao động xã hội:

​Lần thứ nhất: Chăn nuôi tách khỏi trồng trọt.

​Lần thứ hai: Thủ công nghiệp tách khỏi nông nghiệp.

​Lần thứ ba: Thương nghiệp (người buôn bán) xuất hiện.

​Chế độ tư hữu xuất hiện: Sự phân công lao động xã hội đã thúc đẩy năng suất lao động, tạo ra sản phẩm dư thừa. Từ đó, tài sản không còn là của chung mà trở thành tài sản riêng của một số người, hình thành nên chế độ tư hữu.

​2. Nguyên nhân xã hội

​Phân hóa giai cấp: Chế độ tư hữu đã tạo ra sự phân hóa giàu - nghèo, hình thành các giai cấp đối kháng trong xã hội. Giai cấp chiếm hữu tư liệu sản xuất và tài sản (giai cấp thống trị) và giai cấp không có tư liệu sản xuất (giai cấp bị trị).

​Mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa: Những mâu thuẫn, xung đột giữa các giai cấp ngày càng gay gắt, vượt quá khả năng giải quyết của các tổ chức thị tộc, bộ lạc cũ. Xã hội cần một công cụ mới, một tổ chức quyền lực đặc biệt để duy trì trật tự và bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị.

​3. Nguyên nhân khác

​Bên cạnh hai nguyên nhân chính trên, một số yếu tố khác cũng góp phần thúc đẩy sự ra đời của Nhà nước:

​Nhu cầu thủy lợi: Ở các vùng châu thổ sông lớn, việc xây dựng và quản lý các công trình thủy lợi (đê điều, kênh mương) đòi hỏi một tổ chức có đủ quyền lực để huy động và điều phối sức lao động của toàn xã hội.

​Nhu cầu chống ngoại xâm: Để bảo vệ lãnh thổ và tài sản trước các cuộc tấn công từ bên ngoài, các bộ lạc cần liên kết lại với nhau dưới sự lãnh đạo của một tổ chức tập trung.

​Sự phát triển của dân số và lãnh thổ: Dân số tăng lên và lãnh thổ mở rộng làm cho việc quản lý trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi một cơ cấu tổ chức chặt chẽ và chuyên nghiệp hơn.

• Kinh tế: Lực lượng sản xuất phát triển, xuất hiện của cải dư thừa và chế độ tư hữu.

• Xã hội: Phân hóa giàu nghèo, hình thành giai cấp và mâu thuẫn đối kháng.

• Chính trị: Cần một tổ chức quyền lực đặc biệt để duy trì trật tự, bảo vệ lợi ích giai cấp thống trị.

👉 Vì vậy, nhà nước và pháp luật ra đời để quản lý xã hội, điều chỉnh quan hệ và duy trì ổn định trong điều kiện có sự phân hóa giai cấp.

1. Nguyên nhân kinh tế – xã hội
   

   • Khi lực lượng sản xuất phát triển, xuất hiện sản phẩm dư thừa, dẫn đến nhu cầu quản lý, phân phối.

   • Xã hội phân chia thành các giai cấp có lợi ích khác nhau (người giàu – kẻ nghèo, chủ nô – nô lệ, địa chủ – nông dân…), từ đó phát sinh mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa.

2. 
   

3. Nguyên nhân chính trị – xã hội
   

   • Để duy trì trật tự xã hội và bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị, cần một tổ chức quyền lực đặc biệt, có sức mạnh cưỡng chế → Nhà nước ra đời.

   • Đồng thời, cần có hệ thống quy tắc xử sự chung do nhà nước ban hành và đảm bảo thực hiện để điều chỉnh các quan hệ xã hội → Pháp luật hình thành.

4. 
   

5. Nguyên nhân quản lý xã hội
   

   • Khi xã hội mở rộng, quan hệ ngày càng phức tạp (kinh tế, thương mại, giao lưu, lãnh thổ…), không thể chỉ dựa vào tập quán, đạo đức.

   • Nhà nước và pháp luật ra đời để quản lý xã hội thống nhất, tạo kỷ cương và ổn định.

6. 
   

👉 Tóm lại: Nhà nước và pháp luật ra đời do sự phát triển của lực lượng sản xuất, sự phân hóa giai cấp và nhu cầu quản lý xã hội, nhằm bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị và duy trì trật tự chung.