b.    Öğrencinin yaşı, gelişim düzeyi, genel sağlık durumu, genel yeteneği, sosyo-kültürel koşulları da öğrenmeyi etkilemektedir.

c.    Öğrencinin ön öğrenmeleri de yeni öğrenmelerin kolay ve anlamlı olmasını sağlar.

b.    Anlamlı bir şekilde öğrenilen bilgi kalıcıdır ve genellenebilir.

c.    Mantıksal olarak iyi organize edilmiş bilgi kolay öğrenilir ve hatırlanır.

d.    Resimler, tablolar, grafikler ve benzetimler gibi somutlaştırmalar öğrencinin daha kolay öğrenmesini sağlar.

Biliş ve yürütücü biliş arasındaki fark: 

Biliş, herhangi bir şeyin farkında olma, onu anlama

Yürütücü biliş, herhangi bir şeyi öğrenmeye, anlamaya ek olarak onu nasıl öğrendiğinin de farkında olma, nasıl öğrendiğini bilmedir.

Yürütücü biliş bilgisi, aşağıdaki soruları kendimize sorabilmemizi ve cevaplayabilmemizi kapsar:

·       Bu konuyu öğrenmedeki amacım nedir?

·       Bu konu hakkında ne biliyorum?

·       Bu konuyu öğrenmek için ne kadar zamana ihtiyaç duyarım?

·       Bu konuyu en etkili şekilde öğrenmek için nasıl bir plan yapmalıyım, nasıl bir yol izlemeliyim?

·       Plandaki aksaklıkları gidermek için yeniden nasıl gözden geçirip düzeltmeliyim?

·       Hata yaptığım takdirde hatamı nasıl bulmalıyım?

·       Bu işlemler sonucunda elde edeceğim ürün beklentime uygun mudur? Uygun değilse planlamamı nasıl değiştirmeliyim?

Yürütücü biliş becerileri öğrenmeyi kolaylaştırır. Bu becerilerin kazanılmasında yapılan öğretimin etkisi, tek başına olgunlaşmanın etkisinden çok daha fazladır. Bu nedenle öğretmenler, öğrencilerin yürütücü biliş becerilerini kazanmalarına rehberlik etmelidirler.

Bireyin öğrenme etkinliklerini düzenlemesi ile ilgili faktörler:

·       Yürütücü biliş bilgisi

·       Yürütücü biliş yaşantısı

·       Öğrenme birimi (amaçlar)

·       Öğrenme stratejileri (eylemler)

Birey, belli bir öğrenme birimine ilişkin amaçlara ulaşmak için, yürütücü biliş yaşantılarına dayalı olarak edindiği yürütücü biliş bilgisi doğrultusunda hangi öğrenme stratejilerini kullanması gerektiğine karar verir ve uygular. Amaçlara ulaşılmış ise yürütücü biliş bilgisi doğrulanır. Aksi takdirde bireyin yürütücü biliş bilgisinde, bu yeni kazanılan yürütücü biliş yaşantısı sonucuna göre bir değişiklik meydana gelir. Birey, kullanılan stratejinin kendini amaca ulaştırmadığına karar verir ve başka bir stratejiyi yürürlüğe koyar. Ne kadar çok yürütücü biliş yaşantısı kazanılırsa, yürütücü biliş becerisi de o denli artar. Hangi durumda hangi stratejiyi kullanarak amaca ulaşılacağına doğru bir şekilde karar verme olasılığı artar. Böylece kendi öğrenmesini kendi düzenleyebilen etkili bir öğrenici haline gelebilir.

Flavell’e göre bireyin yürütücü biliş bilgisi; bireyin kendine, öğrenme birimine ve bilişsel stratejilere ilişkin bilgilerinin etkileşimi sonucunda meydana gelir.

·       Bireyin kendi öğrenme özellikleri ile ilgili bilgisi

·       Öğrenme birimi ile ilgili bilgisi

·       Bilişsel stratejilerle ilgili bilgisi

Bu üç değişkenin etkileşimleri sonucunda yürütücü biliş bilgisi oluşmaktadır. Öğrencilerin bu üç değişkenle ilgili bilgilerini geliştirmemiz gereklidir.

Bilgiyi işleme sürecinde bilişsel süreçleri kontrol eden sistem yürütücü
 kontroldür. 

Yürütücü kontrol sistemi;

ü  Bireyin güdüsel süreçlerinin kontrolü (amaç, beklenti. Örneğin; ödevini yapmak için hazırlanma) ve

ü  Bilginin dışardan alınıp performans olarak üretilinceye kadar tüm
 bilgiyi işleme süreçlerini yürüten yönergeleri üretip uygulayan bir sistemdir.

Yürütücü kontrol sisteminin işe koştuğu bu süreçlere yürütücü biliş stratejileri adı da verilmektedirler.

Bireyin kendi yürütücü kontrol sisteminin (öğrenmede kullandığı kendi bilişsel süreçlerinin) farkında olması yürütücü biliş (metacognition) olarak adlandırılmaktadır.

Biliş: Bireyin herhangi bir şeyin farkına varması, onu anlamasıdır.

Yürütücü biliş: Bireyin herhangi bir şeyi nasıl öğrendiğini fark etmesidir. Bir
öğrencinin bir metni okurken hangi stratejiyi kullanırsa daha iyi anlayacağını bilmesi
ve anlayıp anlamadığını kontrol etmesidir. 

Bireyin kendi zihinsel süreçlerinden haberdar olması, kendi
 yeteneklerinin farkına varması, bunları değerlendirmesi ve kendi düşüncelerini
 gözlemlemesiyle ilgili bilgileridir.

Yürütücü biliş bilgisi; biliş hakkında bilgidir. Bir öğrencinin bir soruyu çözerken hangi problem çözme stratejisini kullanacağı, soruyu doğru çözüp çözmediğine dair nasıl bir kontrol stratejisi kullanacağı bilgisi yürütücü biliş bilgisini oluşturur. Yazılı, sözlü ya da çoktan seçmeli sınavlara hazırlanırken öğrencilerin farklı stratejiler kullanması yürütücü biliş bilgisini oluşturur.

Bir sınıfta öğrenciler nasıl öğreneceklerini düşünmeye zorlandıklarında
 yürütücü biliş bilgisi işlemeye başlar. Yürütücü biliş bilgisi öğrenenlere bilgiyi daha
 kolay öğrenme ve hatırlayabilmenin yolları olduğunu, bazı stratejilerin diğerlerinden daha etkili olduğunu gösterir. 

Yürütücü biliş bilgisi yürütücü biliş yaşantıları sayesinde kazanılır.

Flavell’e (1979) göre, bireyin bilişsel etkinliklerini düzenlemesi; 

v  Yürütücü biliş bilgisi, 

v  Yürütücü biliş yaşantısı, 

v  Öğrenme birimi (amaçlar) ve 

v  Öğrenme stratejileri (eylemler) öğelerinin etkileşimi sonucunda oluşur.

Örneğin bir öğrenci bir matematik sorusuyla karşılaştığında yürütücü biliş yaşantılarından yola çıkarak daha önce öğrendiği problem çözme stratejilerinden hangisini kullanması gerektiğine karar verir ve uygular. Bu strateji ile problemi doğru çözmüş ise yürütücü biliş bilgisi doğrulanır. Doğru çözememiş ise başka bir strateji dener ve bu strateji ile doğru sonuca ulaşmışsa yeni bir yürütücü biliş yaşantısı kazanmış olur.

Dolayısıyla bir öğrenme durumunda bir bilişsel stratejinin etkili
 olacağı ya da olmayacağı fikri yürütücü biliş yaşantımız sonucunda oluşur.

Ne kadar çok yürütücü biliş yaşantısı kazanırsa, yürütücü biliş
 becerisi de o denli artar ve hangi durumda hangi stratejiyi kullanarak amaca
 ulaşacağına doğru olarak karar verme olasılığı artar.

Flavell’e (1979) göre, yürütücü biliş bilgisi, üç öğenin etkileşimi sonucunda meydana gelir:

1. Bireyin kendi öğrenme özellikleri ile ilgili bilgisi: Bireyin daha başarılı olduğu alanları bilmesi, kendisi için daha etkili olan öğrenme stratejilerini bilmesi, güçlü ve zayıf yanlarını bilmesi, kendisi ilgi ve yeteneklerinin farkında olması. Bireyin kendisi ile ilgili doğru bilgilere sahip olması öğrenmesini kolaylaştırır. Bu nedenle öğretmenler öğrencilerin kendilerine ilişkin bilgilerini değerlendirmelerine yardım etmelidir.

2. Öğrenme birimi ile ilgili bilgisi: Bireyin öğreneceği konu hakkındaki bilgisidir. Bir öğrenci bir konuyu öğrenmek için kendisi için zorluk derecesine karar vererek öğrenmesi için gereken süreye karar verebilir.

3. Bilişsel stratejilerle ilgili bilgisi: Bireyin bir konuyu öğrenmesinde hangi stratejinin etkili
 olabileceği hakkındaki bilgisidir. Bir öğrenci bir konuyu hangi stratejileri kullanarak daha kolay öğrenebileceğini karar verebilir.

            Bireyin kendi düşünme ve öğrenme süreçlerinin farkında olmasıdır. Birey hangi öğrenme stratejileri ilde daha iyi öğrendiğinin farkına varır ve o stratejileri kullanır. Kullandığı öğrenme stratejilerinden kendisine uygun olmayan ya da bilgiyi anlamlandırmasını kolaylaştırmayan stratejileri fark eder ve bu stratejiler üzerinde yeniden düzenleme yapar. MURDER olarak bilinen yürütücü biliş stratejisi; Mood (yoğunlaş), Understand (anla), Recall (hatırla), Digest (özümse), Expand (genişlet), Review (gözden geçir) basamaklarını içerir.