Je ontdekt de tentoonstelling a.d.h.v. 7 thema's. In deze padlet vind je meer uitleg bij deze thema's zodat je helemaal voorbereid de tentoonstelling kan bezoeken.

Info

• Looptijd: 7/3/2026-31/5/2026

• Openingsuren:

  ma.: gesloten

  di.-vrij.: 9u30-17u30

  za.-zo.: 10u-18u

• Paasvakantie:

  ma.: gesloten

  di.-vrij.: 10u-18u

Klik snel op de afbeelding om jouw rondleiding met je klas te boeken!

De tentoonstelling brengt deze vergeten kunstenaars terug onder de publieke aandacht, die ze verdienen!

De kunstenaars waren naast alle genres in de schilderkunst (portretten, stillevens en landschappen) ook actief in andere media zoals design. Dat bewijst een prachtig beschilderd meubel dat in de tentoonstelling te zien is. De kwaliteit waarmee deze kunstvormen zijn geschilderd bewijst de hoge ambitie die deze kunstenaars bezaten om uit te blinken in hun kunnen!

In lagere klassen was het vervaardigen van handwerk een manier om een inkomen te genereren en het hoofd boven water te houden. Meisjes kregen vaak een opleiding via een liefdadigheidsinstelling die hun werk verkocht of konden het thuis leren, van moeder op dochter.

In de middenklasse had je 'artistieke familiebedrijven': ondernemingen geleid door een familie, die in grote ateliers kunstwerken produceerden. Vrouwen binnen die families kregen (soms) de kans mee in het bedrijf te stappen, naam te maken en een opleiding te krijgen binnen de familie.

In de rijke klasse en adel was tekenen en schilderen vooral een sociale bezigheid en was kunst geen product om te verkopen. Vrouwen werden vaak opgeleid door een gerenommeerde kunstenaar.

Vrouwelijke kunstenaars konden via hun man een grote rol opnemen in het familiebedrijf en genoten veel respect. Vrouwelijke kunstenaars die trouwden zetten soms hun eigen praktijk stop om te zorgen voor het bedrijf/het gezin, maar er zijn voorbeelden van kunstenaars die na hun huwelijk hun carrière verder zetten.

Als ongehuwde vrouw kon je nog steeds een kunstzinnige loopbaan uitbouwen. Soms traden ongehuwde vrouwen in het klooster of werden ze geestelijke dochter.

Ze maakten schilderijen, verkochten die en pasten de onderwerpen aan volgens de vraag van verzamelaars en andere klanten. Sommige onder hen, zoals Clara Peeters, hadden leerlingen en een atelier met medewerkers die konden helpen bij het vervaardigen van werk. Zo hielpen ze mee de stijgende vraag de baas te blijven.

Knipkunst was in de 17de eeuw erg populair, maar er is weinig bewaard gebleven omdat papier heel kwetsbaar is en snel vergaat. Bekende knipkunstenaars uit die tijd waren Johanna Koerten en Elisabeth Rijberg. Door in het papier te knippen, krassen en vouwen te maken creëerden deze kunstenaars heel gedetailleerde taferelen.

Deze schilderijen waren belangrijk voor de koper om status weer te geven. Wie kon zich immers een schilderij met voordien onbekende planten of dieren veroorloven?

In deze periode vullen kunst en wetenschap elkaar aan. In de tentoonstelling zal je tal van zeer gedetailleerde aquarellen en tekeningen terugvinden. Ze hadden niet alleen een nut als kunstobject, ze dienden ook als wetenschappelijk model om de ontdekkingen van deze verre werelden te illustreren.

Dit gebeurt a.d.h.v. kunsthistorisch onderzoek door historici die pleiten voor genderdiversiteit en de erkenning van vrouwelijke kunstenaars uit alle lagen van de kunstgeschiedenis. Zo zet het MSK ook stappen naar een meer evenwichtige vaste collectie, waarin Onvergetelijk het startpunt vormt.

- Materiaal: Schoendoos, zwarte verf, bonte verzameling materiaal: kleine voorwerpen, linten, papier, lijm, draad, plakband, ...

- Individueel

In de tentoonstelling vind je tal van stillevens. De voorwerpen op deze werken vertellen een verhaal. Een ananas vertelt over de liefde voor tuinieren van de opdrachtgever. Het stilleven past bij de identiteit van de kunstenaar die het maakte en de koper die de opdracht gaf.

• Laat de leerlingen de binnenkant van een schoendoos zwart verven.

• Verzamel (samen met de leerlingen) verschillende voorwerpen en bespreek ze kort in de klas.

• Stel een paar beginvragen: Waarom ligt dit in het midden? Passen voorwerpen bij elkaar?

• Laat elke leerling een object kiezen dat bij hem of haar past. Dat kan op verschillende manieren: kleur, onderwerp, hobby's, ...

• Laat de leerlingen een stilleven maken met de gekozen voorwerpen in de schoendoos. Geef hen daarbij de instructie om te stapelen, steunen, draperen, ... Laat je inspireren door de stillevens in Onvergetelijk!

• Plaats de stillevens in de schoendozen naast en onder elkaar zodat een 'stillevenkabinet' ontstaan. Elke leerling stelt zichzelf voor aan de rest van de klas a.d.h.v. het eigen stilleven.

Geef een score aan de berichten en opdrachten zodat het museum kan inschatten welke soort berichten en opdrachten voor herhaling vatbaar is.

Wil je meer feedback kwijt? Stuur een mail naar msk.educatie@stad.gent

- Materiaal: fototoestel en statief of tablet met gratis app 'Stopmotion studio', soorten papier, scharen, touw

- In groep

Uit dun papier werden heel gedetailleerde figuren geknipt/gesneden die samen een wonderlijk tafereel vormen. Veel oude knipkunst bestaat vandaag niet meer omdat papier erg broos is wanneer het ouder wordt.

• Ontwerp jullie eigen geknipte figuren. Laat je leiden door de titel van de tentoonstelling: 'Wie of wat wil jij onvergetelijk maken?'.

• Verzamel de antwoorden in een moodboard in de klas vol onvergetelijke figuren.

• Geef de leerlingen de instructie hun eigen papieren figuren te knippen. Let op grootte en papiersoorten!

• Maak samen een opstelling met het fototoestel en het statief of de tablet. Zorg ervoor dat het toestel stevig staat en naar beneden naar een plat oppervlak wijst. Tape de randen van het fotografeerbare vlak af.

• Laat de geknipte figuren bewegen. Trek een foto van het figuur nadat je telkens een klein deeltje hebt bewogen. Zo ontstaat een stop-motionanimatie waarin de figuren tot leven komen!

- Materiaal: Betekenisvolle voorwerpen, karton, verf, papier, penselen, water

- Individueel

Iedereen kent wel iemand onvergetelijk: is het nu iemand die je heel graag ziet, iets voor jou heeft betekend, of er niet meer is.

• Start met een klasgesprek om het thema aan te brengen. Let op: dit kan een gevoelig gesprek worden! Maak ruimte voor deze gevoelens in de kring en benoem ze.

• Laat de leerlingen nadenken over hun onvergetelijk persoon. Tegen de volgende les nemen ze spulletjes mee die ze met deze persoon associëren. Denk aan foto's, tickets, haarklem, ...

• Denk met de leerlingen na over een manier om deze spulletjes tentoon te stellen in de klas; op een kleine zelfgemaakte sokkel in karton, opgehangen aan het plafond, ...?

• Laat de leerlingen een lofkaartje schrijven bij de voorwerpen. Je kan dit gewoon schrijven of in het Oud-Nederlands. Gebruik de quotes in deze padlet als inspiratie!

• De leerlingen lopen rond in de klas en maken kennis met elkaars onvergetelijke personen. Laat elke leerling hun eigen onvergetelijke persoon voorstellen (als ze dit willen).

- Materiaal: papier, potlood, pen of veer

- In groep

In Onvergetelijk ontmoet je vrouwelijke kunstenaars die opgroeiden in een tijd waarin geboorte en afkomst nog steeds sterk bepaalden wat er in je leven van je verwacht werd. Vandaag bepalen deze dingen nog steeds wie je bent maar geniet je wel meer vrijheden.

• Laat iedereen rechtstaan en verdeel de klasruimte in vakken: akkoord-geen mening-niet akkoord. Geef de leerlingen stellingen waarbij ze een positie moeten innemen:

  • Meisjes moeten kunnen koken.

  • Jongens moeten trouwen en kinderen krijgen.

  • Meisjes zijn beter in bepaalde dingen dan jongens.

  • ...

• Start een klasgesprek volgens bovenstaande stelling:

  • Wat vinden ze van deze uitspraak?

  • Is dit altijd het geval?

  • Hebben ze dit zelf al meegemaakt? Willen ze dit delen?

• Laat de leerlingen een 6-woorden verhaal maken met de bevindingen van bovenstaande oefeningen. Waar ze leestekens gebruiken, kiezen ze zelf. De enige regel is dat het verhaal slechts 6 woorden lang is. Bv. Meisjes en jongens? Iedereen is gelijk! of Ik ben wie ik ben. Mezelf!

- Materiaal: potlood/pen/veer/inkt, papier, vergrootglazen, kaarsen, aansteker

- In groep/individueel

In Onvergetelijk kan je fantastische boeketten bewonderen. Door de manier waarop ze geschilderd zijn leid je af dat de kunstenaars die ze gemaakt hebben meesters waren van hun vak!

• Breng een groot boeket bloemen naar de klas. Zet het boeket in het midden van de ruimte.

• Zet een timer op 30 seconden. Bestudeer samen heel intensief de ruiker. Wat valt de leerlingen op? Zien ze enkel de bloemen of meer details?

• Laat elke leerling één bloem kiezen. Deze bloem proberen ze zo nauwkeurig mogelijk na te tekenen. Geef de leerlingen daarbij kleine vergrootglazen om details uit te vergroten.

• Extra: herhaal de oefening, maar in kaarslicht en met pen en inkt (zoals vroeger). Wat ervaren de leerlingen nu? Hoe moeilijk vonden ze deze oefening? Verzamel de uitgeknipte bloemen in een 'klasboeket'.

- Materiaal: Grote gom of lino, snijmesjes/gutsen, tekenpapier, potloden, houten blokjes, inkt

- In groep/individueel

In Onvergetelijk probeert het MSK om vergeten vrouwelijke kunstenaars terug onder de aandacht te brengen door hun werk tentoon te stellen en vooroordelen rond deze kunstenaars weg te werken via kunsthistorisch onderzoek.

• Start een klasgesprek rond het idee van identiteit: wat betekent dat voor de leerlingen? Wat vormt jouw identiteit? Wat maakt wie je bent?

• Koppel aan Onvergetelijk: Vraag de leerlingen wat ze vinden van de vooroordelen over vrouwelijke kunstenaars. Bespreek na het bezoek: kloppen die vooroordelen?

• Geef de opdracht aan de leerlingen op papier een ontwerp te maken van een eigen symbool.

• Laat de leerlingen het symbool overtekenen op een gom of stukje lino.

• Geef de leerlingen de opdracht om alles rond de lijnen weg te snijden en de tekening uit te sparen.

• Kleef de gom of de lino op een stukje hout zodat je een stempel hebt om jullie toekomstige werkjes te markeren!

- Materiaal: Grote wereldkaart, PC, printer, duimspijkers, lint of wol

-Individueel

De vrouwelijke kunstenaars die je in Onvergetelijk ziet waren deel van een weidse wereld. Ze reisden, namen objecten mee uit verre streken en namen ze op in hun kunst.

• Laat de leerlingen 5 elementen kiezen uit hun dagelijks leven, bv. muziek, een idool, eten,...

• Geef de leerlingen de opdracht op te zoeken waar dat element vandaan komt.

• Geef de instructie aan de leerlingen om op een wereldkaart in een eigen kleur een stuk lint of wol te spannen tussen België en het land waar dat element vandaan komt.

• Bespreek samen in de klas het spinnenweb dat ontstaat: hoe verbonden zijn wij vandaag? Voel je dat ook?

- Materiaal: papier, potloden, penselen, ...

- In groep

Kunstenaars die geboren werden in een familie met een artistiek bedrijf konden vaak aansluiten in het bedrijf en zo naamsbekendheid krijgen.

• Start met de leerlingen 'artistieke klasbedrijven'. Verzamel de antwoorden op de vragen 'Wie heb je allemaal nodig om kunst te importeren of te maken, te verhandelen, op de markt te brengen?' aan het bord.

• Verdeel de klas in groepen van 5. Elke groep vertegenwoordigt een artistiek bedrijf en elke leerling belichaamt één rol:

  • Kunstenaar: maakt het werk.

  • Leerling: assisteert kunstenaar en maakt verf.

  • Verzamelaar/klant: vertelt wat die persoon wil.

  • Zakelijk persoon: bedenkt prijs en onderhandelt.

  • Presentator: stelt het kunstwerk voor aan de klas.

• Geef elke groep een scenario:

  • Een rijke burgerfamilie wil een portret van hun dochter.

  • Een koopman wil een klein schilderijtje als cadeau voor zijn vrouw.

  • Een klooster bestelt een religieus schilderij voor de kapel.

• Geef de opdracht aan elk bedrijf om aan de vraag te voldoen. Elk groepje denkt na over de prijs, welk type kunstwerk, wat moet erop staan, ... Het kunstwerk wordt geschetst of beschreven.

• Geef de opdracht aan de presentatoren om de kunstwerken in één minuut voor te stellen aan de andere groepen.

• Koppel terug met de leerlingen: Hoe gingen jullie te werk? Waar botsten jullie tegenaan?

- Materiaal: potlood/pen/veer/inkt, papier,

- Individueel

In Onvergetelijk probeert het MSK je voor te stellen aan vergeten vrouwelijke kunstenaars.

• Laat de leerlingen een brief schrijven aan Clara Peeters, Judith Leyster of Michaelina Wautier: Wat willen ze precies weten? Hoe leefden ze? Waarom zijn ze vergeten?

• Ga vervolgens naar de tentoonstelling met de brief en maak kennis met de kunstenaars: vinden de leerlingen de antwoorden op hun vragen?

• Terug in de klas: formuleer antwoorden op de vragen.

• Geef de opdracht om een klein toneelstuk voor te bereiden waarbij de leerlingen in de huid kruipen van de kunstenaar. In het toneelstuk stellen ze de kunstenaar voor en formuleren ze al spelend de antwoorden op hun brief. Gebruik doeken/verkleedkleren/rekwisieten!

Arnold Houbraken over juffrouw Rozee in 'De groote schouburghder Nederlantsche konstschilders en schilderessen'(1718)

Anna Roemersdr. Visscher over Anna Maria van Schurman, in 'Gedichten' (1620)

Klik snel op bovenstaande link om de audiotours te ontdekken!

MSK ontwikkelde een opdrachtenmuur bij de start van de tentoonstelling die je uitdaagt met 18 verschillende opdrachten. Leuk voor iedereen, voor mensen met en zonder een beperking, en voor families en klasgroepen van elke leeftijd. Klik op de link hierboven om de opdrachtenmuur te ontdekken.

De opdrachtenmuur is beschikbaar gedurende de looptijd van de tentoonstelling.