Ik werk met leerlingen van 12 tot 17 jaar en ik vind het belangrijk dat iedereen zich gezien en gehoord voelt. Daarom probeer ik iedere leerling evenveel aandacht te geven. Als je aandacht geeft en echt luistert, merk je dat er een veilige en fijne sfeer ontstaat in de groep. Dat is niet alleen prettig voor de leerlingen, maar ook voor mezelf, want zo kan ik goed samenwerken en een band opbouwen met iedereen.

Daarnaast vind ik het leuk om actief bezig te zijn en samen met de leerlingen nieuwe dingen te ontdekken. Of het nu gaat om een opdracht, een spel of gewoon een gesprek, ik probeer altijd een positieve en open houding te hebben. Op die manier hoop ik dat de leerlingen zich op hun gemak voelen en dat we samen een gezellige en leerzame tijd hebben.

Waarom zijn relaties zo belangrijk?

Studenten leren beter wanneer ze zich gezien en gewaardeerd voelen. Een docent die laten ziet dat hij op zijn studenten kan teergevoelig zijn, legt vertrouwen. Daarvoor zorgt het vertrouwen dat jongeren durven: vragen stellen, fouten maken en zichzelf laten zien. Zulke veilige basis biedt ruimte om te groeien, niet alleen op school, maar ook als mens.

Wat zegt de theorie?

Hechting: Net zoals ouders en verzorgers benaderen ook jongeren opnieuw hun leerkrachten met behoefte aan steun en veiligheid. Een betrouwbare en aandachtige leerkracht geeft die veilige groeibeentjes.

Motivatie: Naar mening van psycho's heeft een leerling drie dingen nodig: autonomie (zelf keuzes maken kunnen), competentie (gevoel dat je wel iets kunt) en verbondenheid (iets bijhoren). Dat verbonden zijn ontwikkelt juist op basis van goede relaties, en dat maakt leerlingen gemotiveerder.

Leren door interactie: Leren wordt gezamenlijk gedaan. Het loopt goed als de samenwerking tussen leraren en leerlingen van goede kwaliteit is, want dan is er meer vertrouwen in die gebalanceerde samenwerking en wordt de kans op leren groter.

Wat levert het op?

Zwarte cijfers maken duidelijk dat goede relaties zorgen voor:

Minder gedragsproblemen in de klas

Meer motivatie en betrokkenheid bij leerlingen

Hogere prestaties en betere sfeer op school

Een veilig en positief schoolklimaat

Hoe doe je dat in de praktijk?

Vriendelijk contact: Laat jezelf openlijk geïnteresseerd tonen in wie je leerlingen zijn, en niet alleen in wat ze kunnen.

Transparant en eerlijk zijn: Relaties ontstaan niet door alweer "vriend" te zijn, maar doordat je betrouwbaar en consequent bent.

Tijd nemen: Relaties vergen werk en aandacht. Een korte grap of een compliment kan al veel opleveren.

Ruimte geven: Laat leerlingen zien dat hun opwachting ertoe doet en dat ze iets mogen bijdragen in de klas.

Ortolaan Roermond VMBO leerjaar 2 t/m 4

Connect college Echt VMBO en lager leerjaar 1 t/m 4

De activiteit die wij verzonnen hebben gaat als volgt: Geef ieder leerling een klein blaadje en laat ze een aantal dingen opschijven over wat ze in hun vakantie gedaan hebben. Hierna leveren de leerlingen hun blaadje terug in bij de docent en kan de docent de blaadjes of uitwisselen aan de leerlingen zodat de leerlingen bij het blaadje wat ze gekregen hebben kunnen raden van wie die zou kunnen zijn, of de blaadjes klassikaal bespreken. Door deze activiteit uit te voeren stimuleer je de leerlingen om te gaan vragen naar elkaars vakantie, waardoor je hun een band laat opbouwen. Ook kan je hier zelf een goede band door opbouwen zodat je weer wat hun hebben gedaan en hier zelf ook op kan inspelen en vragen over kunt stellen of over kunt praten. Leuk is dan ook dat je zelf meedoet met deze activiteit.

Zet de stoelen in een cirkel (of laat de leerlingen in een kring staan).

Eén leerling krijgt een voorwerp (bijvoorbeeld een zachte bal).

Die leerling geeft de bal door aan een ander en zegt daarbij iets positiefs of aardigs over die persoon (bijvoorbeeld: “Jij bent altijd behulpzaam in de klas” of “Je kan goed tekenen”).

Dit gaat door totdat iedereen een compliment heeft gekregen.

Jij als onderwijsassistent doet ook mee en geeft zo het goede voorbeeld.

Stimuleren betekent dat je het kind activiteiten en materialen aanbiedt die passen bij wat het kind nu leert, maar die ook net een beetje uitdaging geven. Zo leert het kind steeds nieuwe dingen. Belangrijk hierbij is om positieve aandacht te geven, zodat het kind zelfvertrouwen opbouwt en plezier houdt in leren.

Een leerling gaat voor de groep zitten met de rug naar het bord of houdt een kaartje omhoog zonder dat hij/zij ziet wat erop staat.

Jij (of een klasgenoot) schrijft/tekent op het kaartje of bord een positieve eigenschap van die leerling, bijvoorbeeld: "creatief", "grappig", "goed in samenwerken".

De andere leerlingen geven om de beurt hints of voorbeelden (“Je hebt laatst een mooie tekening gemaakt” of “Je laat iedereen meedoen bij spelletjes”).

De leerling mag raden welke positieve eigenschap bedoeld wordt.

Daarna is de volgende aan de beurt.

Bron: Nederlands Jeugdinstituut, Werken aan een veilig pedagogisch klimaat in de klas. Waarin staat dat leerlingen zich in een veilige omgeving gezien, gehoord en gewaardeerd moeten voelen, zodat zij zich kunnen ontwikkelen.

• Ga staan als je koken leuk vind.

• Ga staan als je de taal lessen leuk vind.

• Ga staan als je de dag voor de een toets pas begint met leren.

Door dit soort activiteit uit te voeren, leer je wat de leerlingen graag of niet graag doen. Hierdoor kun je inspelen op hun wensen en behoeftes door dit te onthouden, en bijvoorbeeld een gesprekje te starten met een leerling, zoals "Goh, jij zei de vorige keer dat je van koken houdt. Wat vind je dan leuk om te koken?". Dit zorgt ervoor dat de leerlingen merken dat je ook luisterd als ze wat zeggen, wat bijdraagt aan een vertrouwde sfeer in de klas. Dit kun je ook inzetten als een korte energyzer, omdat je de activiteit zo kort of lang lan maken als je zelf wil. Ook past deze activiteit bij iedere doelgroep, waardoor het makkelijk toe te passen is. Je kunt ook kleine aanpassingen maken zoals dat in plaats van staan dat de leerlingen een pose moeten doen, of op de tafel moeten staan.

Positief praten: je geeft complimenten als iets goed gaat en praat op een vriendelijke manier.

Goed voorbeeld zijn: je laat zelf zien hoe je respectvol met anderen omgaat.

Betrokken zijn: je toont interesse in de leerling, niet alleen in schoolwerk maar ook in hoe het met hem of haar gaat.

Professioneel blijven: je kan een band opbouwen, maar je blijft altijd de onderwijsassistent en niet een vriend(in).

Eerlijk en duidelijk zijn: als je consequent bent in afspraken, voelen leerlingen zich veilig en eerlijk behandeld.

Hoe het werkt:

De leerlingen zitten in een kring.

Een leerling begint met een zin van een verhaal, bijvoorbeeld: “Er was eens een kat die kon praten.”

De volgende leerling voegt een zin toe, de daaropvolgende leerling weer een zin, enzovoort, totdat iedereen een bijdrage heeft geleverd.

Het verhaal kan gek, spannend of grappig worden, het belangrijkste is dat iedereen actief meedenkt.

De onderzoekers beschrijven verschillende schoolprogramma’s die zich richten op het versterken van deze relatie. Effectieve interventies ondersteunen leraren bij het ontwikkelen van communicatieve en relationele vaardigheden, stimuleren structurele aandacht voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen en zorgen ervoor dat positieve interacties een vast onderdeel worden van de dagelijkse lespraktijk.

Een belangrijke conclusie is dat zulke interventies vooral effectief zijn wanneer ze vroeg in het schooljaar worden ingezet en structureel in het schoolbeleid zijn verankerd. Het gaat dus niet om losse acties, maar om een duurzame, brede aanpak. Daarbij benadrukken de auteurs dat het essentieel is om de kwaliteit van de relatie zowel vanuit het perspectief van de leraar als vanuit de leerling te bekijken. Bovendien kan de werking van een interventie verschillen afhankelijk van de culturele en schoolcontext.