Vấn đề di truyền trong TTPL là rõ ràng. Trong khi  tỉ lệ bị  TTPL  phổ  biến ở  cộng đồng là 1% thì nguy cơ bị bệnh trong nghiên cứu phả hệ lại cao (theo R.Breen, 2001 là 3 - 7%, theo Freedmann là khoảng 5%). D.W.  Black  và N.  Adreasen (1999) khi tổng hợp các nghiên cứu về gia đình cho thấy, trong gia đình có  một người bị TTPL thì những thành viên khác trong suốt cuộc đời có nguy cơ bị bệnh TTPL là 10% và trẻ em có bố hoặc mẹ bị TTPL thì nguy cơ bị TTPL là 5 - 6%.

Quan niệm di truyền đa gen được  nhiều tác  giả thừa nhận  hơn và  cho  rằng sự  tổ hợp nhiều gen quyết định tính di truyền của bệnh  TTPL.  Trong  cơ  chế  bệnh  sinh TTPL, hiện nay rất  khó  giải  thích được  là yếu tố nào  đóng vai  trò quyết  định di truyền mẫu gen của bệnh TTPL. Người  ta hy vọng  rằng trên cơ sở bản  đồ  gen  của người đã được xác lập, vấn đề di truyền trong TTPL sẽ được làm sáng tỏ.

Hoá dược là liệu pháp thông dụng và có hiệu quả nhất trong điều trị bệnh  TTPL. Việc lựa chọn từng loại thuốc và liều lượng thuốc phù hợp với  triệu chứng lâm sàng, thể bệnh và khả  năng  dung  nạp  của mỗi  cá thể. Thông  thường người  ta sử dụng chủ yếu là các thuốc an thần kinh, nhưng các thuốc bình thần, các thuốc chống trầm cảm và các thuốc điều hoà khí sắc cũng được sử dụng.

Chú ý sử dụng các loại thuốc khác:

Sử dụng các thuốc chống trầm cảm cần thận trọng, vì có thể hoạt hoá các ảo giác và hoang tưởng dẫn đến tự sát.

Các thuốc điều hoà khí sắc có tác dụng  tốt  trong dự phòng các đợt tái phát, nhất là các thể rối loạn cảm xúc.

Các thuốc thuốc chống Parkinson cũng cần được sử dụng hợp lí.

Tùy vào từng trường hợp, nguyên nhân và biểu hiện rối loạn thần kinh, bệnh loạn thần phân thành từng loại cụ thể:

Việc giáo dục trong gia đình có khả năng làm thay đổi  cảm  xúc  và  tạo  một  cuộc sống ít stress hơn có tác dụng phòng bệnh TTPL.  Văn  hoá giữa các khu vực công nghiệp và nông nghiệp liên quan  đến  bệnh  TTPL  đã  được  nghiên  cứu  và giải thích rất khác nhau, nhưng yếu tố kinh tế đã làm ảnh hưởng đến yếu tố dinh dưỡng, vệ sinh và chăm  sóc  sức  khoẻ  tâm  thần  cho  nhân  dân  chứ không phải  là sự khác biệt về văn hoá.

Type 1: khởi phát cấp tính, biểu hiện chủ yếu là các triệu chứng dương tính,  cấ trúc não hoàn toàn bình thường, dung nạp điều trị tốt.
Type 2: khởi phát từ từ, biểu hiện các triệu chứng âm tính là chủ yếu và có nhiều bất thường trong cấu trúc não, hiệu quả điều trị kém

- Liệu pháp tâm lý trực tiếp: Giải thích hợp lí, ám thị khi thức, ám thị trong giấc ngủ thôi miên, tự ám thị.

-  Liệu pháp tâm lý gia đình trong điều trị bệnh TTPL: Mục tiêu của liệu pháp tâm lý gia đình là giảm tái phát, cải thiện các mặt chức năng tâm lý xã hội của BN và giảm gánh nặng gia đình.
2. Liệu pháp lao động:
Đây là liệu pháp rất quan trọng trong tâm thần học, không thể thiếu được ở bất cứ cơ sở nào, nội trú cũng như ngoại trú.

a/. Nguyên tắc tổ chức: Lao động của bệnh nhân tâm thần nhằm mục đích chữa bệnh, khôi phục hoạt động tâm thần và khả năng lao động, nên có những yêu cầu nhất định:

- Phải là lao động tập thể và lao động sản xuất.

- Phải có nhiều hình thức lao động thích ứng cho nhiều loại trạng thái tâm thần, với khả năng nghề nghiệp bản thân bệnh nhân.

- Phải có cán bộ kỹ thuật hướng dẫn, có động viên, thi đua, khen thưởng.

- Lao động phải tiến hành từng bước từ dễ đến khó, từ ít đến nhiều, từ giản đơn đến phức tạp, nhất là đối với bệnh nhân thoát ly lao động đã lâu hay không chịu lao động.

b/. Tác động của liệu pháp điều trị:

- Lao động làm cho bệnh nhân ăn ngon hơn, ngủ yên hơn.

- Lao động khôi phục và duy trì thói quen và hoạt động sản xuất đơn giản để khi ra viện bệnh nhân có thể tiếp tục công tác sản xuất ngay được.

- Kết quả lao động có thể giúp bệnh nhân tự túc về kinh tế, đỡ gánh nặng cho gia đình, xã hội.
3. Liệu pháp tái thích ứng xã hội:

Gồm tất cả những biện pháp nhằm làm cho bệnh nhân tâm thần không tách rời qúa xa các phương thức sinh hoạt xã hội trước khi bị bệnh và làm cho bệnh nhân khi ra viện có thể thích ứng ngay với cuộc sống.

+ Bệnh nhân tâm thần mạn tính, nhất là bệnh nhân phân liệt, có khuynh hướng thoát ly thực tế xã hội, tránh tiếp xúc với người khác, không muốn hoạt động.

+ Bệnh nhân tâm thần nằm viện lâu ngày có thể mất những thói quen sinh hoạt trước kia khi bệnh nhân ra viện khó khôi phục được nhân cách bình thường trước khi bị bệnh, chưa thích ứng được với môi trường sinh sống cũ.

* Liệu pháp lao động: Đó là hình thức cơ bản nhất.

* Chế độ sinh hoạt của bệnh nhân phải linh hoạt và bao gồm nhiều mặt: Ngoài thời gian điều trị, lao động, phải bố trí để bệnh nhân tham gia thể thao thể dục, văn nghệ, tiếp người thân…

* Tổ chức cho bệnh nhân thường xuyên liên hệ với sinh hoạt xã hội bên ngoài:

* Tạo điều kiện cho bệnh nhân được tiếp tục sinh hoạt học tập theo khuynh hướng, năng khiếu, sở thích của mình.