Ngô Tử Văn là một kẻ sĩ nổi tiếng khẳng khái, chính trực vốn không chịu được sự tác yêu quái của hồn tên tướng bại trận nên đã đốt đền của hắn, trừ hại cho dân. Tên hung thần kiện chàng ở âm phủ. Tử Văn được thổ thần mách bảo về tung tích và tội ác của tên tướng giặc, đồng thời bày cho chàng cách đối phó với hắn. Xuống âm phủ, trước Diêm Vương, chàng đã dũng cảm vạch trần tội ác của tên hung thần. Công lý được thực thi: tên tướng giặc bị trừng trị, thổ thần được phục chức, Tử Văn được sống lại, sau đó được nhận chức phán sự đền Tản Viên chuyên trông coi việc xử án

Giá trị nội dung

- Qua hình tượng nhân vật người trí thức Ngô Tử Văn và tên giặc ngoại xâm, tác giả đã ca ngợi chính nghĩa và thái độ kiên quyết diệt trừ gian tà của con người.

- Bài học nhân sinh về chính - tà; thiện - ác.

3 điểm nổi bật ở nghệ thuật

1.Kết hợp yếu tố kì ảo và hiện thực🧙

2. Xây dựng nhân vật Từ Phán sự độc đáo 🦸‍♂️

3. Cốt truyện lôi cuốn, nhiều kịch tính 📖

Họ và tên học sinh : Mạc Thị Yến Nhi 10c2

Em xin nộp bài

Ngô Tử Văn, người huyện Yên Dũng, nổi tiếng cương trực, ghét điều gian tà. Trong vùng có một ngôi đền vốn là của một tên tướng giặc bạo ngược chết trận, hồn hắn chiếm đền tác oai tác quái, làm dân tình khiếp sợ.

Tử Văn thấy vậy liền nổi giận, đốt đền. Đêm ấy, hồn tướng giặc hiện về, hăm dọa và kiện Tử Văn xuống Diêm Vương.

Ở âm phủ, nhờ có thần Tản Viên đứng ra làm chứng, Ngô Tử Văn vạch trần tội ác của hồn tướng giặc. Cuối cùng, Diêm Vương trừng phạt tên giặc, trả lại sự bình yên cho dân.

II.Điểm nổi bật

+Kể chuyện kì ảo, hoang đường (ma quỷ, âm phủ, thần thánh).

+Lấy cảm hứng từ hiện thực, phản ánh tư tưởng chính nghĩa, đạo lí ở đời.

+Có sự kết hợp giữa hiện thực và hư cấu.

III.Giá trị nội dung

• Ca ngợi người trí thức cương trực, dám đấu tranh chống lại cái ác.

• Tố cáo và trừng trị thế lực gian tà, bạo ngược.

• Khẳng định công lý, chính nghĩa luôn chiến thắng.

👉 Nói gọn: Tác phẩm đề cao chính nghĩa, công lý và niềm tin cái thiện thắng cái ác.

IV.So sánh với truyện thần thoại

👉Thần thoại thiên về giải thích tự nhiên – nguồn gốc, còn truyền kỳ thiên về phản ánh xã hội – đạo lý.

- Ngô Tư Văn, 1 kẻ sĩ nối tiếng khẳng khái, chính trực vốn k° chịu đc sự tác yêu quái của hồn t tên tướng bại trân nên đã đốt đến của hán, trừ hại cho dân. Tên hung thần đe dọa Tử Văn và kiện chang ở âm phủ. Tử Văn đc thổ thần mách bảo về tung tích va tội ác của tên tương giặc, đồng thời bày cho chàng cách đối phó vs hắn. Tử Văn bị bắt giải xuống âm phủ. Đúng trc Diêm Vương, chòng đã k° hề run sợ mà dũng cảm vạch trần mọi tội ác cua tên hung thần. Có = chứng của thổ thần, mọi lời nói của Tứ văn đc xác minh là sự thật cuối cùng công lý đc thực thi : tên tướng giặc và bọn phán sự vô trách nghiệm bị trừng trị  thổ thần đc phục chức, Tử văn đc sông lại. Tiếp sau đó thổ Văn đc nhận chức phán sự đền Tản Viên chuyên trong coi vc sử án

* Giá trị nội dung

• Qua hình tg nv ng trí thức Ngõ Tử và tên giặc ngoại xâm, tg đã ca ngợi chính nghĩa và thái độ kiên quyết diệt trừ gian tà của con người

• Bài học nhân sinh về chính tà thiện- ác

* Giá trị Nghệ Thuật

- Xd cốt truyện giàu kịch tính, kết câu chăt chẽ

• Dẫn dất chuyện khéo léo, nhiều chi tiết gây sự chú ý , hấp dẫn

• Sd nhiêu yêu tố ki ảo,nhưng vẫn mang nét hiện thực

Tóm tắt:

Ngô Tử Văn (người huyện Yên Dũng, Bắc Giang) vốn tính cương trực, ghét gian tà. Trong làng có ngôi đền thờ một tên tướng giặc bại trận, sau khi chết lại tác oai tác quái, làm hại dân. Tử Văn nổi giận, liền đốt đền. Đêm ấy, hồn ma tên tướng giặc hiện về dọa nạt, sau đó kiện Tử Văn xuống Minh Ti phủ.

Tại âm phủ, lúc đầu Tử Văn bị luận tội, nhưng nhờ thần Tản Viên ra sức minh oan, mọi việc mới sáng tỏ. Tên tướng giặc bị trừng trị đích đáng. Tử Văn được tha, rồi sau này còn được tiến cử làm phán sự ở đền Tản Viên, giữ việc xét xử ma quỷ.

👉 Nội dung khẳng định:

Chính nghĩa nhất định thắng gian tà.

Ca ngợi tính cách kiên trực, dũng cảm của Ngô Tử Văn.

Thể hiện niềm tin công lý và sự đề cao khí phách của trí thức Việt Nam thời kì trung đại

Trong truyện “Tản Viên từ phán sự lục”, có thể rút ra 3 đặc điểm nghệ thuật nổi bật sau:

1. Yếu tố kỳ ảo kết hợp hiện thực

Có ma quỷ, thần thánh, Minh Ti phủ… → tạo màu sắc huyền ảo.

Nhưng lại gắn với nhân vật, sự kiện, địa danh có thật (Ngô Tử Văn, đền Tản Viên) → làm cho câu chuyện vừa thực vừa hư, tăng sức thuyết phục.

2. Xây dựng nhân vật điển hình, đối lập rõ rệt

Ngô Tử Văn: cương trực, dũng cảm, đại diện cho chính nghĩa.

Hồn ma tướng giặc: gian tà, xảo trá, hiện thân của cái ác.

Thần Tản Viên: chính trực, bảo vệ lẽ phải.

→ Đối lập thiện – ác, chính – tà làm nổi bật tư tưởng truyện.

3. Ngôn ngữ kể chuyện sinh động, giàu tính kịch

Có đối thoại, tranh biện ở Minh Ti phủ, tạo tính gay cấn, hấp dẫn.

Lời kể ngắn gọn, mạch lạc, khắc họa rõ thái độ, tính cách nhân vật.

Em Nguyễn Công thành gửi bài ạ

Ngô Tử Văn tên là Soạn, người Yên Dũng , Lạng Giang là người cương trực khảng khái, thấy sự gian tà thì không chịu được. Ở làng trước có tên tướng giặc bại trận chết, hồn hắn chiếm đền của thần Tản Viên, tác oai tác quái, hại dân. Tử Văn nổi giận, đốt đền trừ hại cho dân.Tên tướng giặc hiện hồn tự xưng là cư sĩ giả làn thổ công đòi làm trả lại ngôi đền như cũ,hắn khuyên mãi Tử Văn vẫn thờ ơ mặc kệ bèn kiện Tử Văn xuống âm phủ. Dưới điện Diêm Vương, hắn vu oan khiến Tử Văn thoạt đầu gặp nguy, nhưng nhờ có thần Tản Viên ra làm chứng nên mọi việc sáng tỏ. Tướng giặc bị trừng trị, Tử Văn được minh oan và trở thành phán sự ở đền Tản Viên.

•3 điểm nổi bật về nghệ thuật của tác phẩm:

1. Xây dựng nhân vật giàu tính điển hình:

   -Ngô Tử Văn hiện lên rõ nét với tính cách cương trực, khẳng khái, dám chống lại cái ác.

   -Đối lập giữa nhân vật chính nghĩa (Tử Văn, thần Tản Viên) và tà ác (tướng giặc, hồn ma).

2. Yếu tố kỳ ảo kết hợp với hiện thực:
   -Cảnh hồn ma kiện cáo, xử án ở âm phủ được miêu tả sống động, góp phần làm nổi bật tính chất của truyện truyền kỳ.

   -Các yếu tố kỳ ảo được đặt trong bối cảnh hiện thực, khiến câu chuyện vừa hấp dẫn vừa có tính giáo dục đức sống con ng.

3. Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, giàu kịch tính:
   -Cách dẫn dắt theo trình tự rõ ràng, có mở đầu – diễn biến – cao trào – kết thúc.

   -Các tình tiết đối thoại giữa Tử Văn và hồn ma, giữa nhân vật với Diêm Vương làm tăng tính căng thẳng, lôi cuốn cho câu chuyện

   •Khái quát về những giá trị nội dung mà tác phẩm gửi gắm tới độc giả.

   
   

   -Ngợi ca tinh thần chính trực, dũng cảm, dám đấu tranh chống lại cái ác vì lợi ích nhân dân.

   -Khẳng định công lí và chính nghĩa nhất định sẽ chiến thắng, cái ác bị trừng trị.

   -Phản ánh niềm tin dân gian về thế giới thần linh – âm phủ nhưng cũng thể hiện khát vọng công bằng xã hội.

   em Vanw Bảo gửi bài ạ

Ở Minh ti, tướng giặc vu cáo Tử Văn, ban đầu Diêm Vương còn ngờ vực. Nhưng nhờ Thổ công đứng ra làm chứng, sự thật được sáng tỏ, hồn ma gian ác bị trừng phạt thích đáng. Ngô Tử Văn được minh oan và được giao chức phán sự đền Tản Viên, tiếp tục thực hiện công việc bảo vệ công lý và chính nghĩa.

3 điểm nổi bật về nghệ thuật là: 1. Kết hợp yếu tố kỳ ảo với hiện thực: có ma quỷ, Diêm Vương, Minh ti… nhưng lại gắn chặt với bối cảnh lịch sử chống giặc ngoại xâm.

2. Xây dựng nhân vật điển hình, giàu tính cách: Tử Văn hiện lên hiên ngang, cứng cỏi; tướng giặc gian tà, hống hách; Thổ công chính trực, trung thành.

3. Cách kể chuyện kịch tính, logic chặt chẽ: tình huống gay cấn, đối thoại sinh động, tạo sức hút mạnh cho người đọc.

Giá trị nội dung là : Ca ngợi tính cách hiên ngang, tinh thần chính trực của kẻ sĩ Việt Nam.

Khẳng định niềm tin vào công lý: thiện luôn thắng ác

Thể hiện tinh thần yêu nước, ý thức dân tộc: kẻ thù xâm lược, dù đã chết, vẫn phải chịu sự trừng phạt.

Nguyễn Anh Thư gửi cô ạ

💥 3 điểm nổi bật về nghệ thuật

• Nhân vật có đủ cả ba cõi: cõi trần , cõi âm , cõi tiên

• Nhiều các yếu tố kì ảo như : xuống âm phủ , chết đi sống lại

• Cốt truyện thú vị , nhiều tình tiết thú vị

  => Giá trị nội dung

• Phê phán cái ác và sự giả dối: phơi bày bộ mặt giả dối, lộng quyền, tham lam của một bộ phận quan lại trong xã hội phong kiến, đồng thời lên án những kẻ hoành hành, làm hại dân lành.

• Bài học về bản lĩnh và hành động: khích lệ con người cần có bản lĩnh, dám nghĩ, dám làm, dám đương đầu với khó khăn thử thách, kiên quyết hành động để bảo vệ lẽ phải.

• Ca ngợi đức tính tốt đẹp: cũng đã góp phần làm nổi bật nên đức tính cương trực sống ngay thẳng

  Em Là Bùi Thị Khánh Ngọc

  Em xin nộp bài cho cô ạ💗🌷💗

Ngô Tử Văn tên là soạn, là người khảng khái, nóng nảy, thấy sự tà gian thì không thế chịu được nên đã châm lửa đốt đền để trừ hại cho dân. Sau khi đốt đền, Tử Văn lên cơn sốt, mơ thấy tên hung thần đòi trả đền và đe dọa kiện chàng ở âm phủ. Tuy vậy chàng vẫn không sợ hãi, Thổ thần cảm phục trước hành động dũng cảm của Tử Văn, kể chàng về tội ác tên hung thần và cách đối phó với hắn. Sau đó Tử Văn bị hai tên quỷ bắt xuống âm phủ. Trước Diêm Vương, Tử Văn đã tố cáo tội ác của tên hung thần để hắn bị trừng trị. Nhờ đó Thổ thần được phục chức, nhờ lập công lớn Tử Văn giữ chức phán sự đền Tản Viên

*Giá trị nghệ thuật:

•Kể chuyện lôi cuốn, tình tiết và diễn biến trong truyện giàu kịch tính

•Nhân vật được xây dựng sắc nét và sinh động

•Kết hợp những yếu tố kỳ ảo như: thế giới dưới Minh ti, với triều đình, vua chúa, ma quỷ, và sự sống lại

*Giá trị nội dung:

•Đề cao tinh thần khảng khái, cương trực, dám đấu tranh chống lại cái ác, của Ngô Tử Văn.

•Thể hiện niềm tin vào công lí, chính nghĩa nhất định sẽ thắng gian tà của tác giả

•Truyện phơi bày hiện thự bất công: nơi kẻ ác hưởng lợi, người hiền chịu oan; thần thánh, quan âm bị che mắt bởi tham đút của bao che cho cái

Em Hoàng Thị Phương Anh nộp bài ạ

   + Cốt truyện ly kì, hấp dẫn kết hợp yếu tố đời thường và cõi âm lôi cuốn người đọc.

   + Nghệ thuật xây dựng nhân vật Tử Văn ấn tượng với tính cách cương trực, là hình mẫu cho những người dũng cảm muốn đấu tranh chống lại cái ác.

   + Lời người kể chuyện sắc sảo, mang nhiều ý nghĩa.

• Giá trị nội dung của văn bản: Ca ngoiej tinh thần đấu tranh vì chính nghĩa của Ngô Tử Văn, phê phán thói xấu của xã hội phong kiến như tham lam, giả dối đồng thời đề cao niềm tin vào công lý, lẽ phải sẽ chiến thắng gian tà.

  Em Hoàng Tường Vy gửi bài ạ.

Tản Viên từ Phán sự lục là một truyện truyền kì trong tác phẩm Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ. Câu chuyện kể về Tản Viên từ Phán sự, một chức quan coi việc sổ sách ở đền Tản Viên.

Truyện bắt đầu khi Tản Viên từ Phán sự nhận lời giúp một người chết oan là Hà Nhân Thiếp kiện chồng là Mai Nhân Thuần. Tên này đã chiếm đoạt gia sản và chôn người vợ đầu là Thiếp để lấy vợ lẽ. Cùng lúc đó, có một viên quan lại ở huyện Đồng Lĩnh tên là Mai Khê cũng bị Thuần hãm hại, và hai linh hồn này đã gặp nhau để vạch trần tội ác. Tản Viên từ Phán sự xét án rất công minh, phán quyết Mai Nhân Thuần phải đền tội. Mai Khê và Hà Nhân Thiếp được đầu thai chuyển kiếp. Tuy nhiên, sau đó, Tản Viên từ Phán sự cũng bị quan trên là Thổ thần bắt bẻ vì đã xử án quá nhanh, vượt quyền. Tác phẩm đã khéo léo lồng ghép yếu tố thần linh, ma quỷ để làm nổi bật chủ đề công lí.

Đặc điểm nghệ thuật

* Kết cấu truyện độc đáo: Tác phẩm có kết cấu lồng truyện, khi câu chuyện của hai oan hồn Mai Khê và Hà Nhân Thiếp được lồng vào câu chuyện xét xử của Tản Viên từ Phán sự, tạo nên sự hấp dẫn và kịch tính.

* Sử dụng yếu tố kì ảo: Truyện sử dụng các yếu tố kì ảo như thần linh, thế giới ma quỷ, và các sự kiện siêu nhiên để làm nổi bật cốt truyện. Thế giới này không chỉ là một cái cớ để kể chuyện mà còn là không gian để tác giả gửi gắm những suy nghĩ về công lí và lẽ phải ở trần gian.

* Tạo hình nhân vật đặc sắc: Các nhân vật được xây dựng rất đặc sắc, từ những con người sống đầy tham vọng, độc ác (Mai Nhân Thuần), đến những oan hồn đòi công lí (Hà Nhân Thiếp, Mai Khê), và cả vị quan Tản Viên từ Phán sự công minh, chính trực.

Giá trị nội dung

Tản Viên từ Phán sự lục không chỉ là một câu chuyện giải trí mà còn mang đậm giá trị nhân văn và phê phán xã hội. Tác phẩm đã lên án, tố cáo những thế lực bất công, những con người tàn ác trong xã hội phong kiến. Đồng thời, tác phẩm cũng đề cao, ca ngợi những con người dám đứng lên đấu tranh vì công lí, lẽ phải, và sự chính trực. Qua đó, tác giả bày tỏ niềm tin vào công lí, dù là ở cõi trần hay cõi âm, cái thiện nhất định sẽ chiến thắng cái ác.

Ngô Tử Văn là một nho sinh ở huyện Yên Dũng (Bắc Giang), tính tình cương trực, ghét điều gian tà. Trong vùng có tên tướng giặc bại trận, chết rồi hồn vẫn chiếm đền Tản Viên làm yêu quái, tác oai tác quái, hại dân. Tử Văn bất bình, liền đốt ngôi đền.

Hồn ma tên tướng giặc hiện lên dọa nạt, rồi kiện Tử Văn xuống Minh ti (âm phủ). Ban đầu Tử Văn bị kết tội nặng, nhưng nhờ có thần Tản Viên giúp đỡ, sự thật được làm sáng tỏ. Cuối cùng, hồn ma giặc bị trừng trị, Tử Văn được tha và còn được giao cho chức phán sự đền Tản Viên

Sau này, Tử Văn mất, dân lập đền thờ để ghi nhớ công lao trừ hại cho dân.

3 đặc điểm nổi bật về nghệ thuật:

1. Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện đặc sắc

- Mâu thuẫn gay gắt: một kẻ sĩ trần thế dám đốt đền, đối đầu với hồn ma tướng giặc → tạo cao trào hấp dẫn.

- Có yếu tố ly kỳ (xuống âm phủ, xử kiện…) nhưng vẫn hợp logic và gắn với niềm tin dân gian.

2. Kết hợp nhuần nhuyễn yếu tố thực và ảo

- Nhân vật, địa danh, sự kiện lịch sử có thật (Ngô Tử Văn, Tản Viên Sơn Thánh…) xen lẫn yếu tố kì ảo (hồn ma, Minh ti).

- Cái ảo không nhằm hù dọa mà để khẳng định lẽ công bằng, chính nghĩa.

3. Khắc họa nhân vật điển hình, giàu ý nghĩa

- Ngô Tử Văn: hình tượng kẻ sĩ cương trực, dám đấu tranh chống lại cái ác.

- Tướng giặc: đại diện cho gian tà, phi nghĩa, bị trừng trị.

- Nghệ thuật đối lập giúp làm nổi bật tinh thần chính nghĩa.

Em Ngọc Anh gửi bài ạ.

Em Hải Lâm nộp bài ạ

Ngô Tử Văn, một kẻ sĩ nổi tiếng khẳng khái, chính trực vốn không chịu được sự tác yêu quái của hồn một tên tướng bại trận nên đã đốt đền của hắn, trừ hại cho dân. Tên hung thần đe dọa Tử Văn và kiện chàng ở âm phủ. Tử Văn được thổ thần mách bảo về tung tích và tội ác của tên tướng giặc, đồng thời bày cho chàng cách đối phó với hắn. Tử Văn bị bắt giải xuống âm phủ. Đứng trước Diêm Vương, chàng đã không hề run sợ mà dũng cảm vạch trần mọi tội ác của tên hung thần. Có bằng chứng của thổ thần, mọi lời nói của Tử Văn được minh xác là sự thật. Cuối cùng công lý được thực thi: tên tướng giặc và bọn phán sự vô trách nhiệm bị trừng trị, thổ thần được phục chức, Tử Văn được sống lại. Tiếp sau đó, nhờ thổ thần tiến cử Tử Văn được nhận chức phán sự đền Tản Viên chuyên trông coi việc xử án.

3 ĐIỂM NỔI BẬT Ở NGHỆ THUẬT:

• Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Sự đối lập giữa nhân vật chính nghĩa và tà ác.

• Nghệ thuật xây dựng cốt truyện: Sự kết hợp giữa yếu tố hiện thực và kì ảo.

• Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện: Kịch tính.

GIÁ TRỊ NỘI DUNG:

• Là lời khẳng định niềm tin vào công lý, chính nghĩa sẽ chiến thắng kẻ ác, đồng thời ca ngợi khí phách kiên cường, khăng khái của người tri thức như Ngô Tủ Văn, dám đấu tranh tới cùng để chống lại cái ác và bất công.

• Tác phẩm còn phê phán bộ phận quan lại tham lam, hối lộ, phơi bày hiện thực xã hội đầy rẫy bất công, thối nát, cungc như thể hiện ước vọng về một xã hội công bằng, chính trực.

Em Việt Hà gửi bài ạ.

Giá trị nội dung:

+ Ca ngợi phẩm chất cao đẹp của của Ngô Tự Văn - dũng cảm bảo vệ công lý, chính nghĩa ngay cả khi phải đối mặt với cái chết.

+ Khẳng định sức mạnh của công lý và lẽ phải sẽ luôn chiến thắng trước cái xấu, cái ác.

+ Lên án, phê phán cái xấu, cái ác trong xã hội phong kiến, phơi bày bộ mặt giả dối, lộng quyền, tham lam của một bộ phần quan lại lúc bấy giờ.

3 nét nghệ thuật nổi bật của văn bản:

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Ngô Tử Văn - nhân vật được xây dựng với tính cách cương trực, dũng cảm, dám đối đầu với những khó khăn, thách thức ==> Từ đó, giúp nhân vật thể hiện được tính cách rõ nét và ấn tượng. Nhân vật Ngô Tử Văn là một hình tượng tiêu biểu cho những kẻ sĩ chân chính, dũng cảm bảo vệ công lý, chính nghĩa ngay cả khi phải đối mặt với cái chết.

- Nghệ thuật kể chuyện và ngôi kể:

+ Ngôi kể thứ ba: Tác phẩm được kể theo ngôi thứ ba bởi tác giả, tạo cảm giác khách quan và bao quát, giúp người đọc dễ dàng theo dõi diễn biến câu chuyện mà không bị chi phối bởi suy nghĩ, tình cảm của nhân vật.

+ Giọng văn trang trọng, giàu cảm xúc: tuy kể theo ngôi thứ ba nhưng tác giả vẫn khéo léo lồng ghép quan điểm của mình qua những chi tiết, sự kiện của truyện, đặc biệt là qua lời bình ở cuối tác phẩm.

- Sự kết hợp giữa yếu tố hiện thực và kì ảo: Truyện sử dụng nhiều yếu tố kì ảo như hồn ma, thần linh,... để dẫn dắt câu chuyện, làm cho tác phẩm chở nên hấp dẫn và bí ẩn. Song song với yếu tố kì ảo, truyện vẫn phản ánh vấn đề hiện thực xã hội lúc bấy giờ, đó là sự bất công, giả dối, lộng quyền, tha hóa tham lam của một bộ phần quan lại, đồng thời ca ngợi những con người chính trực, dũng cảm như Ngô Tử Văn.

Em Ngọc Hà gửi bài ạ

“Tản Viên từ Phán sự lục” kể về Từ Văn – một nho sinh chính trực, khi tham gia lễ hội ở đền Tản Viên thì bị hồn ma kiện tụng dưới âm phủ. Nhờ trí tuệ, sự ngay thẳng và khí phách, Từ Văn đã tranh biện với Thổ công, được Diêm Vương minh xét, cuối cùng được minh oan và sau này trở thành Phán sự ở đền Tản Viên.

2. Ba điểm nghệ thuật nổi bật

1. Yếu tố kỳ ảo hòa quyện hiện thực: Có ma quỷ, Diêm Vương, Thổ công... nhưng phản ánh trực tiếp vấn đề xã hội (tham nhũng, kiện tụng, công lý).

2. Nghệ thuật xây dựng nhân vật sinh động: Từ Văn trí tuệ, cương trực; Thổ công gian tà; Diêm Vương công minh – qua đối thoại mà bộc lộ rõ tính cách.

3. Kết cấu truyện chặt chẽ, đối thoại kịch tính: Các màn chất vấn, tranh biện như một “phiên tòa” thể hiện sức hấp dẫn và tư tưởng đề cao công lý.

3. Giá trị nội dung

- Đề cao công lý, chính nghĩa, lên án kẻ gian tà, bảo vệ người ngay thẳng.

- Phản ánh khát vọng công bằng, công lý của nhân dân trước thực trạng bất công trong xã hội.

-Thể hiện niềm tin vào sức mạnh đạo đức và trí tuệ con người.

“Tản Viên từ Phán sự lục” là tác phẩm tiêu biểu cho truyền kỳ trung đại Việt Nam: kết hợp yếu tố kỳ ảo và hiện thực, qua đó khẳng định khát vọng công bằng, lẽ phải và niềm tin vào sức mạnh

Ngô Tử Văn (tên thật là Soạn), người ở huyện Yên Dũng, nổi tiếng tính cương trực, ghét gian tà. Trong làng có một ngôi đền vốn là chỗ thờ thần nhưng bị hồn tên tướng giặc phương Bắc chiếm giữ, tác oai tác quái, làm dân khổ sở.

Tử Văn thấy vậy, quyết tâm đốt đền. Đêm ấy, hồn ma tên tướng giặc hiện về dọa nạt, nhưng Tử Văn vẫn không sợ. Sau đó, Tử Văn bị quỷ sứ bắt xuống âm phủ.

Ở Minh ti, hồn tướng giặc kiện Tử Văn trước Diêm Vương, nhưng nhờ có minh thần Tản Viên bênh vực, sự thật được làm sáng tỏ. Tướng giặc bị trừng trị, còn Tử Văn được minh oan và cho sống lại. Từ đó, Tử Văn trở thành phán sự ở đền Tản Viên, chuyên lo việc trừ tà, diệt ác.

-3 điểm nghệ thuật nổi:

• Kết hợp yếu tố thực và kì ảo: có nhân vật, sự kiện lịch sử xen lẫn cảnh thần – ma, âm phủ → tạo sự hấp dẫn, li kì.

• Xây dựng nhân vật điển hình: Ngô Tử Văn hiện lên chính trực, cứng cỏi; đối lập với hồn tướng giặc gian ác, xảo trá.

• Ngôn ngữ kể chuyện sinh động: có đối thoại, miêu tả, giọng văn khi đanh thép, khi huyền bí → làm tăng sức truyền cảm.

  -Giá trị nội dung khái quát:

• Tác phẩm đề cao tinh thần người chính trực, dám đấu tranh chống cái ác.

• Thể hiện niềm tin vào công lí, chính nghĩa nhất định sẽ chiến thắng.

• Gửi gắm ước mơ công bằng xã hội, ở hiền gặp lành, ác giả ác báo.

      Truyện kể về Ngô Tử Văn, một người chính trực, đã đốt đền thờ quỷ dữ. Ông bị kiện xuống âm phủ nhưng vẫn dũng cảm đối chất, vạch trần tội ác của tên quỷ họ Thôi và minh oan cho Thổ Công. Nhờ sự cương trực của Tử Văn, ông được xử thắng kiện, quỷ bị trừng phạt. Tử Văn sau đó được tiến cử và nhậm chức Phán sự đền Tản Viên. Câu chuyện đã đề cao tinh thần dũng cảm chống lại cái ác và niềm tin vào sự chiến thắng của công lý.

nghệ thuật

-nghệ thuật xây dựng nhân vật Ngô Tử Văn mang tính biểu tượng cho lẽ phải, người anh hùng chính nghĩa, và việc xây dựng cuộc đấu tranh giữa thiện và ác, chính nghĩa và gian tà ở cõi âm như một ẩn dụ cho xã hội thực tại.

-Nghệ thuật xây dựng cốt truyện ly kỳ, ngôn ngữ sống động, kết hợp hài hòa giữa yếu tố thực và hư, kỳ ảo, qua đó gửi gắm niềm tin vào lẽ công minh và sự chiến thắng cuối cùng của chính nghĩa.

-Nghệ thuật kể truyện với ngôn ngữ trau chuốt

,lối kể chuyện linh hoạt, kết hợp tường thuật với đối thoại, cùng với ngôn ngữ cô đọng, giàu hình ảnh. Lối văn cổ kính, trang trọng đã tạo nên không khí huyền bí, làm tăng giá trị nghệ thuật của tác phẩm.

Khái quát giá trị nội dung:

         Tác phẩm đề cao tinh thần dũng cảm, kiên cường của con người trong cuộc chiến chống lại cái ác. Qua nhân vật Ngô Tử Văn, Nguyễn Dữ thể hiện niềm tin mãnh liệt vào sự chiến thắng của công lí, chính nghĩa. Đồng thời, truyện còn là lời phê phán những kẻ tham lam, đối xử bất công trong xã hội phong kiến, cũng như nhấn mạnh giá trị của sự ngay thẳng và chính trực.

Sự khác biệt giữa thể loại thần thoại và truyền thuyết

-Nhân vật:

+Thần thoại: Nhân vật chính là các vị thần, anh hùng có sức mạnh phi thường. Họ thường là những người tạo ra thế giới, chi phối thiên nhiên và các hiện tượng tự nhiên. (Ví dụ: Thần Trụ Trời, Thần Gió, Thần Mưa...)

+Truyền thuyết: Nhân vật chính là con người, thường là những nhân vật lịch sử hoặc anh hùng dân tộc, có thật hoặc được hư cấu, có sức mạnh và tài năng đặc biệt. (Ví dụ: Sơn Tinh, Thánh Gióng, An Dương Vương...)

-Cốt truyện:

+Thần thoại: Cốt truyện thường xoay quanh quá trình sáng tạo vũ trụ, giải thích nguồn gốc của thế giới, các hiện tượng tự nhiên, và các dân tộc. Thể hiện ước mơ chinh phục tự nhiên của con người.

+Truyền thuyết: Cốt truyện gắn liền với các cột mốc lịch sử thường kể về các sự kiện lịch sử, các nhân vật lịch sử, hoặc những sự tích liên quan đến các di tích, địa danh. Thể hiện thái độ của nhân dân đối với quá khứ, ca ngợi công lao của anh hùng, hoặc giải thích nguồn gốc của các phong tục tập quán.

-Thời kỳ ra đời:

+Thần thoại: Ra đời trong giai đoạn công xã nguyên thủy, khi con người còn chưa có nhiều kiến thức khoa học và phải dựa vào trí tưởng tượng để giải thích thế giới xung quanh.

+Truyền thuyết: Ra đời muộn hơn, trong giai đoạn phát triển của các bộ tộc và nhà nước sơ khai, khi đã có những nhân vật và sự kiện lịch sử cụ thể.

=> Thần thoại phản ánh thế giới quan của con người nguyên thủy.

=>Truyền thuyết phản ánh nhận thức lịch sử và lòng tự hào dân tộc của con người thời kì sau.

• Huấn Cao là thủ lĩnh khởi nghĩa, tài hoa và khí phách.

•   Ông bị bắt và giam chờ ngày xử tử.

•   Quản ngục Sơn và thầy thơ kính trọng tài năng và nhân cách Huấn Cao. âm thầm đối đãi tử tù tử tế với mong muốn xin được đôi chữ quý để treo trong nhà

•   Ban đầu Huấn Cao lạnh lùng, khinh bạc.

•   Khi hiểu lòng thành của quản ngục, Huấn Cao đồng ý cho chữ.

•   Đêm cho chữ diễn ra trong buồng giam tăm tối nhưng Trong khoảnh khắc đặc biệt ấy, tài năng, cái đẹp và thiên lương đã tỏa sáng, biến nhà tù thành một nơi trang nghiêm, cao cả.

•   Nét chữ rồng bay phượng múa thể hiện tài năng và khí phách của Huấn Cao.

•   Trước khi chia tay, Huấn Cao khuyên quản ngục giữ tấm lòng trong sạch để xứng đáng với chữ quý

👾Ba điểm nôi bật về nghệ thuật trong tác phẩm "Chữ Người Tử Tù":

1. Xây dựng tình huống truyện độc đáo

→ Tình huống "cho chữ" diễn ra trong nhà tù, nơi cái đẹp chiến thắng cái ác.

2. Khắc họa nhân vật bằng thủ pháp đối lập

→ Huấn Cao - tử tù đối lập với hình ảnh cao quý;

quản ngục - người cai tù lại có tâm hồn nghệ sĩ.

3. Ngôn ngữ giàu tính tạo hình và biểu cảm

→ Văn phong trang trọng, giàu hình ảnh, mang chất triết lý và thấm đẫm chất lãng mạn.

💕 Khái quát giá trị nội dung:

Tác phẩm ca ngợi vẻ đẹp của tài năng, khí phách và thiên lương trong con người, khẳng định sức mạnh cảm hóa của cái đẹp và cái thiện ngay cả

Huấn Cao là tử tù nổi tiếng viết chữ đẹp. Viên quản ngục yêu mến tài và đức của ông, mong có được chữ để treo. Trước khi ra pháp trường, cảm động trước tấm lòng trong sáng ấy, Huấn Cao đã cho chữ trong ngục tối. Cảnh cho chữ khắc họa vẻ đẹp tài hoa, khí phách và thiên lương tỏa sáng ngay giữa chốn ngục tù tăm tối.Khái quát nội dung Chữ người tử tù:

● 3 điểm nổi bật về nghệ thuật:

1. Hình tượng Huấn Cao: người tài hoa, khí phách hiên ngang, giàu thiên lương.

2. Giá trị tư tưởng: ngợi ca sức mạnh cái đẹp, cái thiện, tỏa sáng ngay trong ngục tù.

3. Nghệ thuật: tình huống cho chữ độc đáo, ngôn ngữ giàu tính tạo hình, đậm màu sắc lãng mạn – bi tráng.

● Giá trí nội dung đem lại:

Tác phẩm ca ngợi vẻ đẹp tài hoa, khí phách và thiên lương của Huấn Cao; đồng thời khẳng định sức mạnh, sự chiến thắng của cái đẹp, cái thiện ngay cả trong chốn ngục tù tăm tối.

-Tóm tắt nội dung: truyện ngắn xoay quanh cuộc gặp gỡ trong hoàn cảnh éo le giữa Viên Quản Ngục và Huấn Cao-một người văn võ song toàn nhưng là tử tù nhận án chém. Biết Huấn Cao hay chữ, viên quản ngục đã có biệt nhưỡng đối riêng với ông để xin ông viết cho hai câu đối treo trong nhà. Đêm trước khi bị đưa đi xử tử, Huấn Cao đã viết câu đối và khuyên răn sâu sắc viên quản ngục về việc chọn đúng chốn nương thân để giữ được cốt cách thanh cao giữa xã hội đen tối lúc bấy giờ khiến viên quản ngục phải cúi đầu bái lạy.

-Giá trị nội dung:

+ Ca ngợi cái đẹp cùng sự tài hoa vẫn sáng bừng trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.

+ Khẳng định dù trong hoàn cảnh nào, cái thiện lương, ngay thẳng vẫn sẽ chiến thắng cái ác. Trong hoàn cảnh này, dù vẫn bị xử tử nhưng cái thiện nơi Huấn Cao như đã thức tỉnh viên quản ngục khiến ông ta phải cúi đầu lạy.

+ Lên án xã hội bất công, đầy bạc đãi và xấu xa lúc bấy giờ.

-Nét nghệ thuật đặc sắc:

+ Xây dựng cốt truyện và tình huống truyện độc đáo: với hoàn cảnh gặp gỡ vô cùng éo le là trong nhà tù, trước khi Huấn Cao bị xử tử đã tạo nên nét kịch tính, hấp dẫn với độc giả.

+ Xây dựng và khắc hoạ nhân vật đại diện mang kí tưởng sống cao đẹp, luôn đứng về công lí, lẽ phải. Với Huấn Cao là người tài giỏi, ngay thẳng, không màng danh lợi , hiểu thấu đúng sai cũng như lòng dạ con người. Còn nhân vật Viên quản ngục lại là người trong sạch, có lí tưởng, tâm hồn thanh cao, trong sạch, biết chiêm nghiệm sau bao lời chỉ bảo, khuyên răn. Qua đó giúp xây dựng nên tình huống và mạch truyện.

+ Nghệ thuật tương phản: giữa chốn đen tối, toàn sự xảo trá, bất công lại có hai nhân vật là HC và VQN vẫn giữ được thiên lương, cái đẹp từ thâm tâm luôn đứng về công lí, lẽ phải. Nhờ vậy mà làm nổi bật nên cốt cách cao đẹp của nhân vật cũng như phản ánh rõ sự bất công, loạn lạc ở thời kì đó.

Trong những ngày Huấn Cao ở tù, viên quản ngục đã đối xử tốt với ông và những đồng chí của ông

Trước khi bị tử hình, viên quản ngục đã xin chữ. Dù ban đầu Huấn Cao còn tỏ thái độ lạnh lùng, khinh bạc. Nhưng trước tấm lòng chân thành và sự yêu cái đẹp của viên quan coi ngục, nên đã đồng ý cho chữ ngay trong đêm trước ngày xử án

=>Qua đó tác phẩm đã khắc họa thành công được cái đẹp và tài năng bất diệt trong xã hội loài người, đồng thời cũng thể hiện sự trân trọng đối với những người có tâm hồn cao đẹp

*Ba điểm nổi bật về nghệ thuật:

-Nghệ thuật xây dựng nhân vật: tác giả đã khéo léo xây dựng hình tượng Huấn Cao-một con người tài hoa, vượt lên trên hoàn cảnh sống khắc nghiệt. Làm một tử tù, con vẫn giữ được khí phách, lý tưởng sống và sự thanh cao

-Tình huống truyện độc đáo: kể về sự gặp gỡ giữa một viên quan coi ngục và một người tử tù

-Ngôn ngữ giàu giàu hình ảnh

.......

=>Truyện đã làm nổi bật cái đẹp, cái thiện trước cái xấu xa, tàn bạo

Em Mai Chi gửi bài ạ

Tác phẩm kể về Huấn Cao – một tử tù nổi tiếng văn võ song toàn, đặc biệt có tài viết chữ đẹp, chữ ông viết “vuông lắm, đẹp lắm”. Trước khi bị xử tử, Huấn Cao bị giam trong ngục của viên quản ngục. Quản ngục vốn là người yêu thích cái đẹp,yêu thích những giá trị vẻ đẹp của nghệ thuật, đặc biệt ngưỡng mộ tài viết chữ của Huấn Cao, nhưng ông đành giữ kín niềm khao khát có chữ bởi sự cách biệt giữa người tù và kẻ cai ngục.Khi hiểu được tấm lòng chân thành của quản ngục, Huấn Cao đã cảm động, đồng ý cho chữ ngay trong đêm cuối cùng trước khi ra pháp trường. Cảnh cho chữ diễn ra trong buồng giam tăm tối, chật hẹp, hôi hám nhưng chinhs nét chữ viết của tên tử tù ấy đã mang lại cho căn phòng giam tăm tối lại mang 1 tia sáng của tài hoa và cái đẹp lấn át bóng tối của ngục tù. Qua đó, Nguyễn Tuân ca ngợi vẻ đẹp của tài năng, khí phách và thiên lương mà cao cả của Huấn Cao.

II.3 điểm nổi bật của tác phẩm

1. Tình huống truyện: éo le đầy sự căng thẳng trong căn phòng giam tắm tối với nhân vật chính là người tử tù với tài năng bút pháp kì diệu đem lại ánh sáng cho những nơi tăm tối , cốt truyện độc đáo , nghịch lí với đời sống khi kể về cuộc gặp gỡ giữa người tử tù tài hoa và viên quản ngục – kẻ đại diện cho pháp luật nhưng lại khát khao cái đẹp, tạo nên đầy kịch tính.

2.Cách xây dựng ngôn ngữ người kể và nhân vật giàu giá trị

-Lời văn Nguyễn Tuân chau chuốt, trang trọng, giàu màu sắc cổ kính, gợi không khí trang nghiêm, đồng thời khắc họa cá tính nhân vật rõ nét.Lời thoại của các nhân vật mang tính trang nghiêm lịch thiệp, từ nơi tăm tối trong nhà giam chính những lời thoại ngôn ngữ đó đã biến không khí trong tác phẩm trở nên độc đáo , tự nhiên hơn không còn ngột ngạt căng thẳng .

3. Cách xây dựng cốt truyện đối lập.

   -Ánh sáng – bóng tối, cái đẹp – cái xấu, thiên lương – tội ác, ngục tù ô uế – cảnh cho chữ cao cả… tất cả làm nổi bật chủ đề.

   
   

III.Khái quát gtri nội dung

• Ca ngợi vẻ đẹp của Huấn Cao: tài năng, khí phách hiên ngang và tấm lòng trong sáng.

• Đề cao cái đẹp, cái thiện có sức mạnh cảm hóa, vượt lên trên mọi hoàn cảnh tăm tối.

• Thể hiện quan niệm thẩm mỹ và nhân sinh tiến bộ của Nguyễn Tuân: cái đẹp gắn liền với cái thiện, người nghệ sĩ chân chính luôn mang trong mình thiên lương cao cả.

Chữ người tử tù

•Tóm tắt

-Huấn Cao- một người tài hoa, nổi tiếng viết chữ đẹp, đồng thời là thủ lĩnh nghĩa sĩ chống triều đình → bị bắt giam và chờ ngày xử tử.

-Viên quản ngục và thầy thơ lại vốn ngưỡng mộ tài năng, nhân cách Huấn Cao,khát khao có được chữ ông viết.

-Ban đầu Huấn Cao khinh bạc, nhưng khi hiểu được tấm lòng chân thành của quản ngục, ông cảm động và đồng ý cho chữ. → để lại những lời khuyên về nhân cách sống.

👉🏻Tác phẩm tôn vinh cái đẹp, cái tài và khí phách hiên ngang, đồng thời thể hiện sự chiến thắng của ánh sáng, cái thiện ngay cả trong chốn ngục tù.

•Nghệ thuật nổi bật

-Khắc họa nhân vật độc đáo.

✨Huấn Cao là người vừa tài hoa vừa khí phách.

✨Viên quản ngục tuy làm trong tù nhưng tâm hồn lương thiện.

-Sự tương phản đối lập: giữa chính – tà, bóng tối – đẹp – xấu, thiện – ác, cảnh ngục tù – cảnh cho chữ trang nghiêm.

-Ngôn ngữ giàu tính tạo hình, tượng trưng.

• Giá trị nội dung

-Ca ngợi vẻ đẹp toàn bích của con người.

-Khẳng định sức mạnh, sự bất diệt của cái thiện.

-Thể hiện lên án, phê phán xã hội phong kiến còn tối tăm,bất công.

Chữ người tử tù kể về Huấn Cao – một tử tù nổi tiếng viết chữ đẹp, khí phách hiên ngang, không khuất phục cường quyền. Trong ngục Sơn, ông gặp quản ngục – một người yêu cái đẹp, ngưỡng mộ tài chữ của ông. Sau khi hiểu tấm lòng trong sáng ấy, Huấn Cao đồng ý cho chữ. Cảnh cho chữ trong ngục tối trở thành một khoảnh khắc rực rỡ, nơi ánh sáng của cái đẹp và cái thiện chiến thắng bóng tối.

3 điểm nghệ thuật nổi bật:

1. Tình huống truyện độc đáo: cuộc gặp gỡ giữa tử tù và quản ngục.

2. Bút pháp lãng mạn, đối lập: ánh sáng – bóng tối, cao cả – tầm thường.

3. Nghệ thuật khắc họa nhân vật bằng lời thoại và hình ảnh giàu tính biểu tượng.

Giá trị nội dung:

• Ca ngợi tài năng, khí phách và thiên lương của con người.

• Khẳng định sức mạnh bất tử của cái đẹp và cái thiện.

• Thể hiện tư tưởng nhân văn sâu sắc.

Đánh giá cá nhân:

Mình rất ấn tượng cảnh cho chữ trong ngục tối – một hình ảnh đẹp và cao cả. Nó khiến mình tin rằng, dù trong hoàn cảnh nào, cái đẹp và cái thiện vẫn có thể tỏa sáng và làm cho cuộc sống thêm ý nghĩa.

của tác phẩm này không chỉ đơn thuần là câu chuyện về một người viết chữ mà còn chứa đựng nhiều giá trị nhân văn sâu sắc.

Sự chiến thắng của cái đẹp và cái thiện: Nguyễn Tuân gửi gắm thông điệp rằng cái đẹp và cái thiện luôn tồn tại và có sức mạnh cảm hóa lớn lao, có thể chiến thắng cả cái xấu và những định kiến xã hội. Huấn Cao, với vẻ đẹp của tài năng và nhân cách, đã chinh phục được trái tim của quản ngục.

Sự tôn vinh vẻ đẹp của con người: Tác phẩm là một bản tuyên ngôn tôn vinh vẻ đẹp của con người. Đó là vẻ đẹp của tài năng, khí phách và tâm hồn cao thượng, không bị hoen ố bởi hoàn cảnh, thậm chí trong chốn lao tù tăm tối nhất.

Tình huống truyện độc đáo và kịch tính: Tác phẩm tạo ra một tình huống truyện hiếm có, nơi một viên quan ngục có tâm hồn yêu cái đẹp lại say mê con chữ của một tử tù. Tình huống này vừa làm nổi bật vẻ đẹp của nhân vật chính, vừa khẳng định sức mạnh cảm hóa của cái đẹp.

Xây dựng hình tượng nhân vật lí tưởng: Nguyễn Tuân đã thành công xây dựng hình tượng Huấn Cao, một nhân vật tài hoa, khí phách ngang tàng nhưng vẫn giữ được thiên lương. Huấn Cao là biểu tượng cho cái đẹp và cái thiện, đối lập với sự mẫn cảm của viên quản ngục, làm cho nhân vật trở nên sống động và có chiều sâu.

Ngôn ngữ giàu tính tạo hình và biểu cảm: Tác giả đã sử dụng ngôn ngữ một cách điêu luyện, tạo ra những hình ảnh sống động và giàu cảm xúc. Ngôn ngữ miêu tả vừa gân guốc, mạnh mẽ khi khắc họa khí phách của nhân vật, lại vừa tinh tế, giàu chất thơ khi miêu tả cảnh cho chữ.

• + Tình huống truyện độc đáo, bất ngờ khi  đặt hình tượng người tù tài hoa, biệt nhốt trong ngục tù tăm tối, vào một tình thế "chữ" và "đời" đối lập.

         + Nghệ thuật xây dựng nhân vật hình tượng người tù tài hoa, tài năng.

         + Ngôn ngữ giàu tính gợi hình, gợi cảm, góp phần khắc họa rõ nét chủ đề và tư tưởng của tác phẩm. 

• Giá trị nội dung của văn bản: ca ngợi vẻ đẹp của tư tưởng, tài năng và khí phách của những con người có tâm hồn nghệ sĩ, sẵn sàng bảo vệ và giữ gìn giá trị văn hóa truyền thống, ngay cả trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất. Tác phẩm cũng phê phán sâu sắc thái độ và hành động của những kẻ vô nhân đạo, tàn bạo, qua đó làm nổi bật quan niệm về cái đẹp và cái xấu, cái thiện và cái ác trong xã hội đương thời.

  Em Hoàng Tường Vy nộp bài ạ.

Tóm tắt:
Truyện kể về Huấn Cao – một tử tù nổi tiếng tài hoa, có tài viết chữ đẹp và khí phách hiên ngang. Khi bị giam chờ ngày xử tử, Huấn Cao được viên quản ngục và thầy thơ bộc lộ lòng ngưỡng mộ, mong muốn xin chữ. Ban đầu Huấn Cao lạnh lùng, khinh bạc, nhưng khi biết tấm lòng chân thành và sở thích cao quý của quản ngục, ông đã cảm động. Trước lúc ra pháp trường, trong cảnh tượng “cho chữ” đặc biệt ở ngục tối, Huấn Cao viết những dòng chữ đẹp, như gửi lại nhân cách và lí tưởng sống cho người tri kỷ.

👉 Ý nghĩa:

• Tác phẩm ca ngợi vẻ đẹp của người nghệ sĩ tài hoa, khí phách và thiên lương trong sáng.

• Đồng thời khẳng định sức mạnh bất tử của cái đẹp và cái thiện: ngay cả nơi tăm tối, cái đẹp vẫn tỏa sáng, cảm hóa con người

• Các nét nghệ thuật tiêu biểu trong Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân:

  1. Xây dựng tình huống truyện độc đáo

     • Tình huống nghịch lý: cảnh cho chữ diễn ra trong nhà ngục tối tăm, dơ bẩn → cái đẹp xuất hiện ở chỗ không ngờ tới.

  2. Khắc họa hình tượng nhân vật đặc sắc

     • Huấn Cao hiện lên vừa tài hoa, vừa khí phách, vừa có tấm lòng thiên lương.

     • Viên quản ngục và thầy thơ: những con người sống trong bóng tối nhưng vẫn hướng về ánh sáng của cái đẹp.

  3. Ngôn ngữ giàu tính tạo hình, trang trọng, cổ kính

     • Nguyễn Tuân sử dụng từ ngữ gợi không khí trang nghiêm, nâng cái đẹp lên tầm cao nghệ thuật.

  4. Sự đối lập nghệ thuật

     • Giữa ánh sáng và bóng tối, cái đẹp và cái xấu, người tù và quản ngục.

     • Tạo nên hiệu ứng làm nổi bật vẻ đẹp nhân cách và tài hoa.

  5. Biểu tượng giàu ý nghĩa

     • Hình ảnh “chữ viết” trở thành biểu tượng cho cái đẹp, cái thiện và nhân cách cao quý.

  Giá trị nội dung của Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân):

  1. Ca ngợi vẻ đẹp con người

     • Hình tượng Huấn Cao kết tinh 3 phẩm chất: tài hoa – khí phách – thiên lương.

     • Tôn vinh người nghệ sĩ tài năng và nhân cách cao đẹp.

  2. Khẳng định sức mạnh bất tử của cái đẹp và cái thiện

     • Cái đẹp có khả năng cảm hóa, làm thanh lọc tâm hồn con người, ngay cả nơi tối tăm, tội ác.

  3. Thể hiện quan niệm nhân sinh, thẩm mỹ của Nguyễn Tuân

     • Cái đẹp gắn liền với cái thiện, vượt lên trên mọi ranh giới xã hội.

     • Người nghệ sĩ chân chính sống và sáng tạo vì lý tưởng cao cả.

  Em Nguyễn Công Thành gửi bài ạ

Tóm tắt văn bản

1: Giới thiệu bối cảnh và các nhân vật

Huấn Cao là một tử tù, bị bắt vì chỉ huy quân chống lại triều đình, nhưng cũng là một nhà nho tài hoa và có tài viết chữ. Ông được giải đến nhà lao, nơi có viên quản ngục và thầy thơ lại, hai người rất yêu và ngưỡng mộ cái đẹp. Họ biết danh tiếng của Huấn Cao và rất mong muốn được xin chữ ông.

2: Sự thay đổi thái độ của Huấn Cao

Trong ngục, dù được viên quản ngục đối đãi rất tốt, Huấn Cao vẫn giữ thái độ khinh bạc. Tuy nhiên, khi viên quản ngục biết tin Huấn Cao sắp bị xử tử và bày tỏ quyết tâm xin chữ, lòng chân thành và sự biệt nhỡn liên tài của ông đã khiến Huấn Cao cảm mến và đồng ý cho chữ.

3:Cảnh cho chữ và lời khuyên

Tại nơi ngục thất tối tăm, một cảnh tượng chưa từng có đã diễn ra: Huấn Cao, mang đầy xiềng xích, đang vẽ từng nét chữ trên tấm lụa. Bên cạnh là viên quản ngục và thầy thơ lại run rẩy, khúm núm chờ đợi. Sau khi cho chữ, Huấn Cao khuyên viên quản ngục nên tìm nơi thanh tao để gìn giữ tấm lòng yêu cái đẹp. Viên quản ngục vô cùng xúc động, cúi đầu vái lạy Huấn Cao với tất cả sự biết ơn và trân trọng.

Giá trị nội dung

Nguyễn Tuân đã khắc họa thành công hình tượng Huấn Cao - môt con người tài hoa, có cái tâm trong sáng và khí phách hiên ngang bất khuất. Qua đó nhà văn thể hiện quan niệm về cái đẹp, khẳng định sự bất tử của cái đẹp và bộc lộ thầm kín tấm lòng yêu nước

  3 điểm nổi bật của nghệ thuật trong văn bản

Bạn có thể phân tích 3 nghệ thuật ấn tượng trong "Chữ người tử tù" như sau:

1. Xây dựng nhân vật phi thường

Nguyễn Tuân đã tạo ra nhân vật Huấn Cao đầy ấn tượng: một người vừa là anh hùng với khí phách ngang tàng, vừa là nghệ sĩ tài hoa với tài viết chữ đẹp. Sự kết hợp này làm nổi bật vẻ đẹp lý tưởng, cái tài đi đôi với cái tâm, biểu trưng cho vẻ đẹp lý tưởng mà tác giả hướng đến.

2. Tình huống truyện độc đáo

Câu chuyện diễn ra trong tình huống éo le: kẻ cai ngục và người tử tù gặp nhau và hòa hợp nhờ chung một tình yêu cái đẹp. Tình huống này làm nổi bật sự chiến thắng của cái đẹp trước mọi rào cản xã hội và thù hằn, thể hiện quan niệm của Nguyễn Tuân về sự hòa hợp giữa con người.

3. Ngôn ngữ giàu chất tạo hình

Nguyễn Tuân là bậc thầy trong việc sử dụng ngôn ngữ. Ông dùng các từ ngữ giàu tính tạo hình và biểu cảm, đặc biệt trong cảnh cho chữ, để biến câu chuyện thành một bức tranh nghệ thuật tráng lệ. Ngôn ngữ của ông không chỉ kể chuyện mà còn khắc họa rõ nét vẻ đẹp của con người và bối cảnh, mang lại cảm giác lãng mạn và đầy chất thơ.

~Nguyễn Tuân~

1.Tóm tắt văn bản: Truyện kể về Huấn Cao – một tử tù nổi tiếng văn võ song toàn, đặc biệt có tài viết chữ đẹp. Trước khi bị xử tử, Huấn Cao được giam ở một nhà ngục. Viên quản ngục ở đây là người yêu cái đẹp, hết lòng ngưỡng mộ tài viết chữ của Huấn Cao nhưng khổ nỗi lại là kẻ nắm quyền giam giữ ông. Sau nhiều lần thăm dò và đối đãi kính trọng, cuối cùng quản ngục bày tỏ mong muốn được Huấn Cao cho chữ. Ban đầu Huấn Cao lạnh lùng khước từ, nhưng về sau hiểu được tấm lòng chân thành của quản ngục, ông đã đồng ý.

Trong một đêm tối ngục tù, dưới ánh đuốc, cảnh tượng cho chữ diễn ra: ba người – tử tù, quản ngục, thầy thơ – quây quần bên tấm lụa trắng. Giữa chốn gông cùm tăm tối, cái đẹp và thiên lương bừng sáng. Huấn Cao để lại những nét chữ vuông tươi tắn cùng lời khuyên hãy “giữ thiên lương” trước khi ra pháp trường.

2.Những nét đặc sắc về nghệ thuatt:

-🌟 Tình huống truyện độc đáo: Cuộc gặp gỡ kỳ lạ giữa tử tù và quản ngục – hai con người ở hai vị trí đối lập – tạo nên cao trào cho tác phẩm.

-🖋️ Ngôn ngữ tài hoa, giàu hình ảnh: Nguyễn Tuân sử dụng nhiều từ ngữ trang trọng, cổ kính, gợi nên không khí trang nghiêm và giàu tính thẩm mỹ.

-🌌 Bút pháp lãng mạn: Khắc họa sự đối lập giữa ánh sáng và bóng tối, cái đẹp và cái xấu, làm nổi bật vẻ đẹp của nhân cách và nghệ thuật.

-🎨 Xây dựng nhân vật điển hình: Huấn Cao hiện lên như người nghệ sĩ – anh hùng, còn quản ngục là kẻ “tù ngục” nhưng tâm hồn trong sáng, yêu cái đẹp.

-🔥 Cảnh cho chữ độc nhất vô nhị: Một “cảnh tượng xưa nay chưa từng có” – cái đẹp tỏa sáng ngay trong ngục tù, trở thành biểu tượng bất

3.Giá trị nội dung :

-🌟 Ca ngợi con người tài hoa, khí phách và thiên lương: Huấn Cao vừa là nghệ sĩ viết chữ đẹp, vừa là bậc anh hùng hiên ngang, trọng nghĩa khinh lợi.

-🔥 Khẳng định sức mạnh và sự bất tử của cái đẹp, cái thiện: Dù trong ngục tù tăm tối, cái đẹp vẫn tỏa sáng, chiến thắng cái ác.

-🎨 Thể hiện quan niệm thẩm mỹ của Nguyễn Tuân: Cái đẹp luôn gắn với cái thiện, có khả năng cảm hóa và nâng con người lên cao cả.

-💎 Ngợi ca tấm lòng biết trân trọng cái đẹp: Viên quản ngục tuy làm nghề giam giữ nhưng lại có tâm hồn thanh cao, khát khao hướng thiện.

-Thấm đẫm tư tưởng nhân đạo: Nhà văn phát hiện và tin tưởng vào phẩm chất tốt đẹp ngay cả nơi tăm tối nhất.

Huấn Cao – người tài hoa, khí phách, nổi tiếng viết chữ đẹp – bị bắt giam chờ ngày xử tử. Viên quản ngục, vốn ngưỡng mộ tài chữ của ông, đã đối xử kính trọng, mong được chữ. Trước khi chết, Huấn Cao cho chữ ngay trong ngục tối. Cảnh “cho chữ” biến buồng giam dơ bẩn thành không gian thiêng liêng của ánh sáng, cái đẹp và thiên lương.

-đặc sắc về nghệ thuật

+Tình huống truyện độc đáo: Cảnh một tử tù cho chữ viên quản ngục trong nhà giam – nghịch lí nhưng giàu ý nghĩa, làm bừng sáng chủ đề.

+Thủ pháp đối lập – tương phản: giữa sáng và tối, đẹp và xấu, nghệ sĩ và ngục tù, cái cao cả và cái tầm thường.

+Ngôn ngữ tài hoa, giàu tính tạo hình: văn xuôi Nguyễn Tuân giàu chất điện ảnh, giàu biểu cảm, tạo nên bức tranh nghệ thuật trang trọng, kịch tính.

-về giá trị nội dung

+Ca ngợi vẻ đẹp của tài năng và khí phách: hình tượng Huấn Cao vừa tài hoa vừa bất khuất, hiên ngang trước cái chết.

+Tôn vinh thiên lương, nhân cách cao cả: cái đẹp gắn liền với cái thiện, có sức mạnh cảm hóa con người (quản ngục).

+Khẳng định sức sống bất diệt của cái đẹp và cái thiện: ngay cả trong ngục tù tăm tối, ánh sáng của nghệ thuật và nhân cách vẫn tỏa rạng.

Tác phẩm kể về cuộc gặp gỡ đặc biệt giữa Huấn Cao – một tử tù nổi tiếng giỏi viết chữ đẹp, tài hoa, khí phách và viên quản ngục – một người có tâm hồn yêu cái đẹp, biết trọng người tài.

Trong những ngày Huấn Cao bị giam chờ ngày xử tử, quản ngục tỏ ra rất kính trọng, biệt đãi, dù bên ngoài vẫn giữ lễ nghi cai tù. Thực chất, quản ngục mong ước có được chữ của Huấn Cao để treo trong nhà, coi đó như báu vật tinh thần cả đời.

Ban đầu, Huấn Cao hiểu lầm, tỏ ra khinh bạc, không hợp tác. Nhưng sau khi biết được tấm lòng chân thành và sở nguyện cao quý của viên quản ngục, ông đã cảm động. Đêm cuối cùng trước khi ra pháp trường, trong một không gian đặc biệt giữa ngục tối, Huấn Cao đã cho chữ quản ngục.

Cảnh cho chữ diễn ra thiêng liêng: trong ánh sáng mờ của ngọn đuốc, trên nền đất ẩm bẩn, Huấn Cao viết những nét chữ vuông vắn, đẹp đẽ. Đó là sự chiến thắng của ánh sáng, của cái đẹp, của thiên lương trước bóng tối ngục tù. Huấn Cao căn dặn quản ngục: “Ở đây khó giữ thiên lương cho lành vững… thầy quản nên tìm về quê mà sống cho xứng với tấm lòng.”

3 điểm nổi bật về nghệ thuật trong tác phẩm:

1. Xây dựng tình huống truyện độc đáo:

Tình huống “cho chữ” – cảnh tượng xưa nay chưa từng có: người tử tù cho chữ viên quản ngục ngay trong ngục tối, biến chốn bạo lực, tội ác thành nơi tỏa sáng của cái đẹp và thiên lương.

2. Khắc họa nhân vật bằng bút pháp lãng mạn – đối lập:

•Huấn Cao: vừa anh hùng khí phách, vừa nghệ sĩ tài hoa.

•Quản ngục: sống giữa chốn tăm tối nhưng vẫn giữ tâm hồn thanh cao.

Nghệ thuật đối lập: ánh sáng – bóng tối, cái đẹp – cái xấu, thiên lương – tội ác.

3. Ngôn ngữ giàu chất tạo hình, trang trọng, cổ kính:

Nguyễn Tuân dùng ngôn ngữ tinh luyện, gợi tả không khí trang nghiêm, thiêng liêng; nhiều câu văn giàu nhạc điệu, đậm chất hội họa, gợi cảm giác như một bức tranh sống động.

Huấn cao là thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa chống triều đình, nổi tiếng với tài viết chữ đẹp, bị bắt giam và kết án tử hình

Trong ngục, viên quản ngục đã đối xử tốt với Huấn Cao: cho dọn dẹp buồng giam, đối xử tử tế, mong có được chữ ông

Ban đầu Huấn Cao tỏ thái độ khinh miệt vì coi thường nghề coi ngục

Sau khi hiểu được tấm lòng trong sáng, thuần khiết của viên quản ngục, Huấn Cao xúc động và quyết định cho chữ

Cuối cùng, Huấn Cao khuyên viên quản ngục hãy rời chốn ngục tù về quê để gi gìn thiên lương

• Giá trị nghệ thuật:

-Tạo tình huống truyện độc đáo, đặc sắc

-Sử dụng thành công thủ pháp đối lập tương phản

-Ngôn ngữ giàu hình ảnh, vừa cổ kính vừa hiện đại

• Giá trị nội dung:

-Khắc hoạ thành công hình tượng Huấn Cao

-Thể hiện và khẳng định quan niệm về cái đẹp

-Bộc lộ lòng yêu nước thầm kín

Em Hoàng Thị Phương Anh nộp bài ạ

Tác phẩm kể về Huấn Cao – một tử tù nổi tiếng văn võ song toàn, đặc biệt có tài viết chữ đẹp. Trên đường giải về kinh chịu án tử, ông bị giam ở nhà ngục tỉnh Sơn. Viên quản ngục ở đây vốn là người yêu cái đẹp, ngưỡng mộ tài viết chữ của Huấn Cao nên hết lòng đối đãi tử tế. Ban đầu Huấn Cao thờ ơ, khinh bạc, nhưng khi biết tấm lòng chân thành của quản ngục, ông cảm động, nhận lời cho chữ. Trong cảnh tượng xưa nay chưa từng có – “cảnh cho chữ trong ngục tối” – Huấn Cao trao tặng nét chữ như gửi gắm tâm huyết và nhân cách cho quản ngục.

2. Ba nét nổi bật về nghệ thuật

• Xây dựng tình huống truyện độc đáo: Cuộc gặp gỡ giữa người tử tù và viên quản ngục – một cuộc đối đầu tưởng như đối nghịch nhưng lại xoay thành tri âm, tri kỉ.

• Khắc họa nhân vật bằng bút pháp đối lập: Giữa cái xấu – cái đẹp, bóng tối – ánh sáng, quyền lực – tự do; qua đó làm nổi bật phẩm chất cao cả của Huấn Cao và tâm hồn thanh cao của quản ngục.

• Ngôn ngữ giàu tính tạo hình và trang trọng: Giọng văn cổ kính, trang nghiêm; miêu tả giàu chất hội họa và kịch tính, đặc biệt ở cảnh cho chữ.

3. Giá trị nội dung khái quát

• Ca ngợi vẻ đẹp tài hoa và nhân cách cao quý của con người, dù ở trong hoàn cảnh bi kịch.

• Tôn vinh cái đẹp, cái thiện và sức mạnh cảm hóa của nghệ thuật.

• Thể hiện quan niệm nhân sinh tiến bộ: cái đẹp gắn liền với cái thiện, và cái đẹp có thể chiến thắng bóng tối, cái ác.

-Tóm tắt nội dung: truyện ngắn xoay quanh cuộc gặp gỡ trong hoàn cảnh éo le giữa Viên Quản Ngục và Huấn Cao-một người văn võ song toàn nhưng là tử tù nhận án chém. Biết Huấn Cao hay chữ, viên quản ngục đã có biệt nhưỡng đối riêng với ông để xin ông viết cho hai câu đối treo trong nhà. Đêm trước khi bị đưa đi xử tử, Huấn Cao đã viết câu đối và khuyên răn sâu sắc viên quản ngục về việc chọn đúng chốn nương thân để giữ được cốt cách thanh cao giữa xã hội đen tối lúc bấy giờ khiến viên quản ngục phải cúi đầu bái lạy.

-Giá trị nội dung:

+ Ca ngợi cái đẹp, cái tài, cái thiên lương – dù trong chốn ngục tù đen tối vẫn tỏa sánh

+ Khẳng định sức mạnh của cái thiện, cái cao cả – nó có thể cảm hóa và chiến thắng cái ác, cái xấu.

+  Phê phán xã hội đương thời – một xã hội tàn bạo, bất công, chà đạp lên những con người tài hoa,chính trực.

-Nét nghệ thuật đặc sắc:

+ Tình huống truyện độc đáo, kịch tính

+. Khắc họa nhân vật giàu khí phách, thiên lương.

+. Nghệ thuật tương phản giữa ánh sáng – bóng tối, cái đẹp – cái xấu.

Tác phẩm kể về Huấn Cao – một tử tù nổi tiếng văn võ song toàn, đặc biệt có tài viết chữ đẹp, chữ ông viết “vuông lắm, đẹp lắm”. Trước khi bị xử tử, Huấn Cao bị giam trong ngục của viên quản ngục. Quản ngục vốn là người yêu thích cái đẹp,yêu thích những giá trị vẻ đẹp của nghệ thuật, đặc biệt ngưỡng mộ tài viết chữ của Huấn Cao, nhưng ông đành giữ kín niềm khao khát có chữ bởi sự cách biệt giữa người tù và kẻ cai ngục.Khi hiểu được tấm lòng chân thành của quản ngục, Huấn Cao đã cảm động, đồng ý cho chữ ngay trong đêm cuối cùng trước khi ra pháp trường. Cảnh cho chữ diễn ra trong buồng giam tăm tối, chật hẹp, hôi hám nhưng chinhs nét chữ viết của tên tử tù ấy đã mang lại cho căn phòng giam tăm tối lại mang 1 tia sáng của tài hoa và cái đẹp lấn át bóng tối của ngục tù. Qua đó, Nguyễn Tuân ca ngợi vẻ đẹp của tài năng, khí phách và thiên lương mà cao cả của Huấn Cao.

- 3 điểm nổi bật của tác phẩm

1. Tình huống truyện: éo le đầy sự căng thẳng trong căn phòng giam tắm tối với nhân vật chính là người tử tù với tài năng bút pháp kì diệu đem lại ánh sáng cho những nơi tăm tối , cốt truyện độc đáo , nghịch lí với đời sống khi kể về cuộc gặp gỡ giữa người tử tù tài hoa và viên quản ngục – kẻ đại diện cho pháp luật nhưng lại khát khao cái đẹp, tạo nên đầy kịch tính.

2.Cách xây dựng ngôn ngữ người kể và nhân vật giàu giá trị

-Lời văn Nguyễn Tuân chau chuốt, trang trọng, giàu màu sắc cổ kính, gợi không khí trang nghiêm, đồng thời khắc họa cá tính nhân vật rõ nét.Lời thoại của các nhân vật mang tính trang nghiêm lịch thiệp, từ nơi tăm tối trong nhà giam chính những lời thoại ngôn ngữ đó đã biến không khí trong tác phẩm trở nên độc đáo , tự nhiên hơn không còn ngột ngạt căng thẳng .

3. Cách xây dựng cốt truyện đối lập.

   -Ánh sáng – bóng tối, cái đẹp – cái xấu, thiên lương – tội ác, ngục tù ô uế – cảnh cho chữ cao cả… tất cả làm nổi bật chủ đề.

   
   

- Khái quát giá trị nội dung

• Ca ngợi vẻ đẹp của Huấn Cao: tài năng, khí phách hiên ngang và tấm lòng trong sáng.

• Đề cao cái đẹp, cái thiện có sức mạnh cảm hóa, vượt lên trên mọi hoàn cảnh tăm tối.

• Thể hiện quan niệm thẩm mỹ và nhân sinh tiến bộ của Nguyễn Tuân: cái đẹp gắn liền với cái thiện, người nghệ sĩ chân chính luôn mang trong mình thiên lương cao cả.

  Em Thuỳ Trang gửi ạ

Nghệ thuật nổi bật:

1. Tình huống truyện độc đáo, giàu kịch tính.

2. Bút pháp đối lập – tương phản mạnh mẽ.

3. Ngôn ngữ tài hoa, giàu chất tạo hình cổ điển.

Giá trị nội dung: Tác phẩm ca ngợi tài hoa, khí phách, thiên lương; khẳng định sức sống bất diệt của cái đẹp và thể hiện tư tưởng nhân văn sâu sắc.

Huấn Cao – một tử tù tài hoa, nổi tiếng viết chữ đẹp, được viên quản ngục và thầy thơ lại hết lòng ngưỡng mộ. Trong ngục, dù sắp ra pháp trường, Huấn Cao vẫn đồng ý cho chữ quản ngục. Cảnh “cho chữ” diễn ra trong buồng giam tăm tối nhưng tràn đầy ánh sáng và khí phách, thể hiện sự chiến thắng của cái đẹp, cái thiên lương.

3 điểm nổi bật về nghệ thuật

1. Tình huống truyện độc đáo: cuộc gặp gỡ giữa tử tù và quản ngục trong cảnh cho chữ.

2. Thủ pháp tương phản: ánh sáng – bóng tối, cái đẹp – cái xấu, cái cao cả – cái tầm thường.

3. Ngôn ngữ giàu giá trị tạo hình và biểu cảm, kết hợp chất cổ kính với lãng mạn.

Giá trị nội dung (khái quát)

• Tôn vinh vẻ đẹp tài hoa, khí phách, thiên lương của con người.

• Khẳng định sức mạnh và sự bất tử của cái đẹp, cái thiện, ngay cả trong chốn tăm tối.

• Thể hiện quan niệm thẩm mĩ, nhân sinh sâu sắc của Nguyễn Tuân: cái đẹp gắn liền với cái thiện và cái cao cả.

Ngôn ngữ tài hoa, giàu hình ảnh: Nguyễn Tuân sử dụng nhiều từ ngữ trang trọng, cổ kính, gợi nên không khí trang nghiêm và giàu tính thẩm mỹ.

Bút pháp lãng mạn: Khắc họa sự đối lập giữa ánh sáng và bóng tối, cái đẹp và cái xấu, làm nổi bật vẻ đẹp của nhân cách và nghệ thuật.

Xây dựng nhân vật điển hình: Huấn Cao hiện lên như người nghệ sĩ – anh hùng, còn quản ngục là kẻ “tù ngục” nhưng tâm hồn trong sáng, yêu cái đẹp.

Cảnh cho chữ độc nhất vô nhị: Một “cảnh tượng xưa nay chưa từng có” – cái đẹp tỏa sáng ngay trong ngục tù, trở thành biểu tượng bất

2.✨ Giá trị nội dung:

Ca ngợi con người tài hoa, khí phách và thiên lương: Huấn Cao vừa là nghệ sĩ viết chữ đẹp, vừa là bậc anh hùng hiên ngang, trọng nghĩa khinh lợi.

Khẳng định sức mạnh và sự bất tử của cái đẹp, cái thiện: Dù trong ngục tù tăm tối, cái đẹp vẫn tỏa sáng, chiến thắng cái ác.

Thể hiện quan niệm thẩm mỹ của Nguyễn Tuân: Cái đẹp luôn gắn với cái thiện, có khả năng cảm hóa và nâng con người lên cao cả.

Ngợi ca tấm lòng biết trân trọng cái đẹp: Viên quản ngục tuy làm nghề giam giữ nhưng lại có tâm hồn thanh cao, khát khao hướng thiện.

Thấm đẫm tư tưởng nhân đạo: Nhà văn phát hiện và tin tưởng vào phẩm chất tốt đẹp ngay cả nơi tăm tối nhất.

3.Tóm tắt:

Truyện kể về Huấn Cao – một tử tù nổi tiếng văn võ song toàn, đặc biệt có tài viết chữ đẹp. Trước khi bị xử tử, Huấn Cao được giam ở một nhà ngục. Viên quản ngục ở đây là người yêu cái đẹp, hết lòng ngưỡng mộ tài viết chữ của Huấn Cao nhưng khổ nỗi lại là kẻ nắm quyền giam giữ ông. Sau nhiều lần thăm dò và đối đãi kính trọng, cuối cùng quản ngục bày tỏ mong muốn được Huấn Cao cho chữ. Ban đầu Huấn Cao lạnh lùng khước từ, nhưng về sau hiểu được tấm lòng chân thành của quản ngục, ông đã đồng ý.

Trong một đêm tối ngục tù, dưới ánh đuốc, cảnh tượng cho chữ diễn ra: ba người – tử tù, quản ngục, thầy thơ – quây quần bên tấm lụa trắng. Giữa chốn gông cùm tăm tối, cái đẹp và thiên lương bừng sáng. Huấn Cao để lại những nét chữ vuông tươi tắn cùng lời khuyên hãy “giữ thiên lương” trước khi ra pháp trường.

Em Đỗ Khắc Bình gửi bài ạ!

Tình huống truyện độc đáo: Cuộc gặp gỡ kỳ lạ giữa tử tù và quản ngục – hai con người ở hai vị trí đối lập – tạo nên cao trào cho tác phẩm.

Ngôn ngữ tài hoa, giàu hình ảnh: Nguyễn Tuân sử dụng nhiều từ ngữ trang trọng, cổ kính, gợi nên không khí trang nghiêm và giàu tính thẩm mỹ.

Bút pháp lãng mạn: Khắc họa sự đối lập giữa ánh sáng và bóng tối, cái đẹp và cái xấu, làm nổi bật vẻ đẹp của nhân cách và nghệ thuật.

Xây dựng nhân vật điển hình: Huấn Cao hiện lên như người nghệ sĩ – anh hùng, còn quản ngục là kẻ “tù ngục” nhưng tâm hồn trong sáng, yêu cái đẹp.

Cảnh cho chữ độc nhất vô nhị: Một “cảnh tượng xưa nay chưa từng có” – cái đẹp tỏa sáng ngay trong ngục tù, trở thành biểu tượng bất

2.✨ Giá trị nội dung:

Ca ngợi con người tài hoa, khí phách và thiên lương: Huấn Cao vừa là nghệ sĩ viết chữ đẹp, vừa là bậc anh hùng hiên ngang, trọng nghĩa khinh lợi.

Khẳng định sức mạnh và sự bất tử của cái đẹp, cái thiện: Dù trong ngục tù tăm tối, cái đẹp vẫn tỏa sáng, chiến thắng cái ác.

Thể hiện quan niệm thẩm mỹ của Nguyễn Tuân: Cái đẹp luôn gắn với cái thiện, có khả năng cảm hóa và nâng con người lên cao cả.

Ngợi ca tấm lòng biết trân trọng cái đẹp: Viên quản ngục tuy làm nghề giam giữ nhưng lại có tâm hồn thanh cao, khát khao hướng thiện.

Thấm đẫm tư tưởng nhân đạo: Nhà văn phát hiện và tin tưởng vào phẩm chất tốt đẹp ngay cả nơi tăm tối nhất.

3.Tóm tắt:

Truyện kể về Huấn Cao – một tử tù nổi tiếng văn võ song toàn, đặc biệt có tài viết chữ đẹp. Trước khi bị xử tử, Huấn Cao được giam ở một nhà ngục. Viên quản ngục ở đây là người yêu cái đẹp, hết lòng ngưỡng mộ tài viết chữ của Huấn Cao nhưng khổ nỗi lại là kẻ nắm quyền giam giữ ông. Sau nhiều lần thăm dò và đối đãi kính trọng, cuối cùng quản ngục bày tỏ mong muốn được Huấn Cao cho chữ. Ban đầu Huấn Cao lạnh lùng khước từ, nhưng về sau hiểu được tấm lòng chân thành của quản ngục, ông đã đồng ý.

Trong một đêm tối ngục tù, dưới ánh đuốc, cảnh tượng cho chữ diễn ra: ba người – tử tù, quản ngục, thầy thơ – quây quần bên tấm lụa trắng. Giữa chốn gông cùm tăm tối, cái đẹp và thiên lương bừng sáng. Huấn Cao để lại những nét chữ vuông tươi tắn cùng lời khuyên hãy “giữ thiên lương” trước khi ra pháp trường.

Em Phạm Bảo Linh gửi bài cô ạ

Huấn Cao vốn là một người nổi tiếng viết chữ rất nhanh và rất đẹp, tiếng vang của ông đã lan đến cả một vùng tỉnh Sơn.Nhưng vì Huấn Cao là người đứng đầu bọn phản nghịch chống lại triều đình nên bị bắt vào nhà giam chờ ngày tử hình.Trước khi bị xử tử, Huấn Cao bị giải đến nhà ngục nơi có viên quản ngục và thầy thơ lại, những người rất yêu mến cái đẹp và hâm mộ tài viết chữ của Huấn Cao. Ở đó ông cùng 5 người đồng chí đều được những đãi ngộ tốt . Ban đầu ông còn tỏ ra khinh bạt nhưng rồi ông dần nhận thấy được sự cung khính và coi trọng trong thái độ của người quản ngục và thầy thơ lại. Nên trước ngày bị xử tử ông đã đồng ý cho chữ , cũng như khuyên nhủ người thầy quản hãy bỏ nghề và tìm về quê nhà để giữ được cái lương thiện trong tâm.

💥💥 3 điểm nổi bật về nghệ thuật

• Nghệ thuật xây dưng nhân vật qua từng hành động, lời nói , suy nghĩ nội tâm giúp thể hiện được tính cách của nhân vât

• Tình huống độc đáo và ấn tượng

• Ngôn ngữ thì hàm súc , giàu hình ảnh

=> Giá trị nội dung:

• Tôn vinh được vẻ đẹp của con người , của nghệ thuât

• Trân trọng và đề cao nhưng người có tài

• Phê phán sự tàn bạo của xã hội hồi đó

Em Bùi Thị Khánh Ngọc nộp bài ạ

---

Tóm tắt cốt truyện “Chữ người tử tù” – Nguyễn Tuân

Truyện kể về Huấn Cao – một tử tù nổi tiếng tài hoa, văn võ song toàn, đặc biệt giỏi viết chữ đẹp. Ông bị giam chờ ngày xử tử. Viên quản ngục và thầy thơ lại vốn ngưỡng mộ tài viết chữ của Huấn Cao, nhưng không dám bày tỏ vì địa vị đối lập.

Khi gần đến ngày xử, quản ngục đã bộc lộ lòng ngưỡng mộ, xin chữ Huấn Cao. Cảm động trước tấm lòng “biệt nhỡn liên tài”, Huấn Cao đồng ý cho chữ. Cảnh cho chữ diễn ra trong buồng giam tối tăm, ẩm ướt, đầy mùi tử khí. Nhưng trong khung cảnh đó, ánh sáng của tài hoa và khí phách Huấn Cao rực rỡ, biến nơi ô uế thành chốn thiêng liêng. Huấn Cao vừa viết chữ vừa khuyên quản ngục hãy về quê, giữ thiên lương để xứng đáng với chữ đẹp.

Giá trị nghệ thuật

1. Tình huống truyện độc đáo: Cảnh “cho chữ” – cảnh tượng xưa nay chưa từng có, nơi cái đẹp và ánh sáng chiến thắng bóng tối và cái ác.

2. Xây dựng nhân vật: Huấn Cao được khắc họa như một “người anh hùng – nghệ sĩ” với khí phách hiên ngang, tài năng và thiên lương cao đẹp; viên quản ngục là “tấm lòng trong thiên hạ” biết kính trọng cái đẹp.

3. Ngôn ngữ giàu tính tạo hình: Văn phong Nguyễn Tuân trang trọng, cổ kính, gợi cảm giác như một bức tranh chữ.

4. Thủ pháp đối lập: Tài hoa – tội phạm, ánh sáng – bóng tối, thiên lương – tội ác → làm nổi bật tư tưởng và vẻ đẹp bi tráng của truyện.

👉 Ý nghĩa: Tác phẩm ca ngợi cái đẹp, cái tài và cái thiên lương của con người. Cái đẹp có thể nảy nở ngay trong hoàn cảnh ngục tù tăm tối, và nó có sức cảm hóa mạnh mẽ, vượt lên trên cái ác và cái chết.

Đặc điểm nghệ thuật nổi bật

1. Tình huống truyện độc đáo, giàu kịch tính: Cuộc gặp gỡ giữa tử tù và quản ngục – kẻ nắm quyền sinh sát – nhưng lại chuyển hóa thành mối tri âm tri kỷ.

2. Ngôn ngữ giàu tính tạo hình, trang trọng, cổ kính: Lời văn trau chuốt, giàu sức gợi, làm nổi bật vẻ đẹp của cảnh cho chữ và tính cách nhân vật.

3. Đối lập tương phản mạnh mẽ: Sáng – tối, cao cả – tầm thường, thanh cao – ô uế… tạo nên sức hấp dẫn và tôn vinh cái đẹp.

Giá trị nội dung

- Tôn vinh vẻ đẹp của thiên lương, tài hoa và khí phách của con người, dù trong hoàn cảnh khắc nghiệt vẫn giữ trọn phẩm giá.

- Khẳng định sức mạnh cảm hóa của cái đẹp, cái thiện, giúp con người vượt lên bóng tối của nhà tù, của chế độ tàn bạo.

- Thể hiện quan niệm thẩm mỹ của Nguyễn Tuân: cái đẹp gắn liền với cái thiện và chỉ thuộc về những tâm hồn cao cả.

• Tóm Tắt: Nhà tù tỉnh Sơn chuẩn bị đón 6 tên tử tù nguy hiểm trong đó đứng đầu là Huấn Cao. Trước khi tù đến viên quản ngục đã tỏ lòng khâm phục Huấn Cao vì cái tài viết chữ đẹp. Trong lòng viên quản ngục đã có ý định muốn biệt đãi Huấn Cao nhưng vẫn cảnh giác với cái tài bẻ khóa vượt ngục của ông. Đêm quản ngục ngồi một mình, nghĩ về mình: “hắn cũng như mình, chọn nhầm mất nghề rồi”. Sáng hôm sau Huấn Cao và 5 kẻ tử tù được giải đến. Họ đều tỏ khí phách ngang tàn ngạo nghễ (hành động giỗ gông đuổi rệp). Suốt nửa tháng ngục quản biệt đãi Huấn Cao và 5 người tử tù. Huấn Cao tỏ ra khinh bạc và sỉ nhục viên quản ngục “ngươi hỏi ta muốn gì, ta chỉ chỉ muốn từ nay ngươi đừng bao giờ đặt chân đến đây”. Viên quản ngục rất phục Huấn Cao và vẫn biệt đãi “một người chọc trời khuấy nước, đến trên đầu còn chả sợ nữa là mình”. Quản ngục mong muốn xin Huấn Cao mấy chữ đại tự. Có lệnh chuyển tù, quản ngục nhờ thơ lại đến nói với Huấn Cao tâm sự của mình. Huấn Cao đã đồng ý cho chữ. Đêm viết chữ kỳ lạ trong ngục. Một người tù cổ đeo gông chân vướng xiềng đang đậm tô từng nét chữ. Viết xong Huấn Cao khuyên quản ngục bỏ nghề. Quản ngục cảm động vái người tù chắp tay nói một câu mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ miệng nghẹn ngào “kẻ mê muội này xin bái lĩnh”.

• Đặc sắc về nghệ thuật của truyện:

  1. Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện độc đáo:

  + Nguyễn Tuân đã khéo léo đặt nhân vật vào tình thế éo le, đầy mâu thuẫn: một con người tài hoa, sống ngoài vòng pháp luật (Huấn Cao) và một viên quan coi ngục hèn kém, nhưng lại ngưỡng mộ tài năng và nhân cách của Huấn Cao.

  + Tình huống này tạo ra sự đối lập gay gắt, làm bộc lộ vẻ đẹp tâm hồn cao quý của người nghệ sĩ tự do và sự sùng bái nghệ thuật đầy tinh tế của viên quản ngục.

  2. Nghệ thuật khắc họa nhân vật: 

  + Nhân vật Huấn Cao: Nguyễn Tuân khắc họa Huấn Cao với vẻ đẹp của một con người tài hoa, ngang tàng, coi thường cái chết, và có khí phách cao đẹp. Ông sống trong hoàn cảnh tù đày nhưng vẫn giữ trọn vẹn nhân cách và tài năng nghệ thuật.

  + Nhân vật viên quản ngục: Một nhân vật có sự chuyển biến nội tâm sâu sắc. Ban đầu là một con người thực dụng, nhưng dần dần bị vẻ đẹp nghệ thuật và nhân cách của Huấn Cao chinh phục, từ chỗ muốn bắt người tử tù thành kẻ si mê, sùng bái tài năng của ông.

  3. Ngôn ngữ:

  + Nguyễn Tuân đã sử dụng một ngôn ngữ cổ kính, giàu hình ảnh, mang tính tạo hình cao, gợi lên không khí trang trọng, cổ kính của bối cảnh.

  + Ngôn ngữ này không chỉ miêu tả cảnh vật, con người mà còn thể hiện cả tâm trạng, tư tưởng của nhân vật, làm tăng sức gợi và tính thẩm mĩ cho tác phẩm.

• Giá trị nội dung:

  + Khắc họa thành công nhân vật Huấn Cao , người nghệ sĩ tài hoa tài tử có thiên lương trong sáng và tiêu biểu cho kiểu người chỉ còn vang bóng trong những tác phẩm đặc sắc của Nguyễn Tuân trước cách mạng.

  ==> Qua đó, ta cũng thấy được quan niệm thẩm mĩ của nhà văn Nguyễn Tuân. Đó là việc lựa chọn những con người để đưa vào tác phẩm của mình, phải là những con người tài hoa, tài tử, khí phách hiên ngang mang vẻ đẹp vang bóng thời xưa trong thời kì trước cách mạng và là con người lao động bình dị, thuần thục, nhuần nhuyễn với công việc của mình thời kì sau cách mạng.

  Ngọc Hà gửi bài ạ.

*Tóm tắt " Chữ người tử tù":

Huấn Cao là nhân vật chính trong Chữ người tử tù, mặc dù nổi tiếng và có tài viết chữ nhưng lại bị triều đình giam giữ và kết tội chết vì dám chống đối lại triều đình. Viên quản ngục đã nghe danh tiếng ông Huấn Cao nhưng không ngờ gặp nhau trong hoàn cảnh trớ trêu thế này. Viên quản ngục biệt đãi ông Huấn Cao nhưng Huấn Cao tỏ thái độ khinh thường. Khi thời gian xử tử sắp đến, viên quản ngục tiết lộ ông là người yêu cái đẹp và nghệ thuật, mong muốn xin chữ của Huấn Cao. Cảm động trước tấm lòng của viên quản ngục Huấn Cao quyết định cho chữ trước ngày ra pháp trường. Cảnh tượng cho chữ diễn ra ngay trong nhà tù - một cảnh tượng xưa nay chưa từng có. Sau cùng Huấn Cao khuyên viên quản ngục trở về quê sinh sống để giữ tấm lòng thanh cao.

*Ba điểm nổi bật về nghệ thuật của tác phẩm:

• Nghệ thuật xây dựng nhân vật

• Xây dựng tình huống truyện độc đáo

- Tình huống "cho chữ" diễn ra trong tù, nơi cái đẹp chiến thắng cái ác.

• Ngôn ngữ giàu tính tạo hình, tượng trưng

*Khái quát giá trị nội dung của tác phẩm:

• Tôn vinh cái đẹp và cái tài:

  Tác phẩm ca ngợi vẻ đẹp tài hoa của Huấn Cao, một con người có tài năng nghệ thuật thư pháp và cả tâm hồn trong sáng, khí phách hiên ngang, bất khuất.

• Bộc lộ tình yêu nước thầm kín:

  Bằng việc khắc họa một con người tài hoa, có khí phách, tác giả gián tiếp bộc lộ niềm ngưỡng mộ đối với những giá trị văn hóa, nghệ thuật truyền thống của dân tộc, thể hiện lòng yêu nước sâu sắc.

• Phản ánh quan niệm "cái đẹp" và "cái tài" thời đại:

  Tác phẩm làm nổi bật quan niệm của Nguyễn Tuân về con người có tài năng và có tâm hồn cao quý, thứ mà ngay cả trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất vẫn có thể giữ gìn được.

Ấn tượng sâu sắc nhất là sự hòa quyện tuyệt vời giữa chất thép và chất thơ, thể hiện qua việc người lính biến chiến hào thành không gian canh giữ sự sống và gieo mầm tương lai.

1. Chiến Đấu là Sự Tiếp Nối Lao Động

• Xóa nhòa Ranh giới giữa cầm súng và cầm liềm.

• Hành động chiến đấu là tiếp nối trách nhiệm của người nông dân, bảo vệ cánh đồng.

• Lý tưởng cụ thể bằng hình ảnh "mùa màng": Họ chiến đấu để đảm bảo sẽ "gặt hái" vụ mùa hòa bình, không còn cảnh "lúa cứ nằm phơi ngoài nắng" bi thương nữa.

2. Tâm Hồn Thấm đẫm Nhân Văn

• Nỗi buồn Lãng mạn của anh là sự đứt đoạn của sự sống (bi kịch lúa không người gặt), chứ không phải cái chết.

• Sức mạnh của Tư tưởng: Dù ở chiến hào, tâm trí anh lại ở cánh đồng. Sức mạnh nằm ở khả năng vượt thoát hiện thực bằng lý tưởng sống giản dị nhưng cao cả.

🌻 Phân Tích Hai Câu Thơ Cuối: "Cánh Đồng"

Hai câu thơ không chỉ là lời kết mà là sự đối thoại nội tâm của người lính, nơi hiện thực chiến trường và khát vọng cuộc sống giao thoa. Ngân Hoa đã khéo léo tạo ra một bi kịch nhân sinh (lúa không người gặt) được hóa giải bằng lý tưởng anh hùng (nghĩ đến mùa màng).

I. Bi Kịch Của Sự Sống Bị Đình Trệ

💔 "Không người gặt cứ nằm phơi ngoài nắng"

•Hạt lúa chín, đỉnh cao của vẻ đẹp và công sức lao động, nay trở thành vẻ đẹp bị lãng quên, phơi bày dưới cái nắng gay gắt.

• "Cứ nằm phơi": Gợi lên sự bất lực, chờ đợi vô vọng của thành quả lao động. Đây là sự hụt hẫng khi ý nghĩa của sự sống không được hoàn thành.

• "Không người gặt": Là minh chứng trực tiếp cho sự xói mòn của cuộc sống bình thường. Người gặt đã trở thành người lính – sự chuyển dịch đau đớn này là cái giá đích thực của chiến tranh. Cánh đồng trở thành ẩn dụ cho Quê hương đang bị tổn thương.

II. Sức Mạnh Của Tư Tưởng Vượt Thoát

💪 "Anh nằm đây anh nghĩ đến mùa màng."

• Sự đối lập:

• "Anh nằm đây": Không gian hẹp, hiện tại khắc nghiệt (chiến hào, gần kề cái chết).

• "mùa màng": Không gian rộng mở, tương lai sinh sôi (hòa bình, hy vọng).

• Vượt thoát tinh thần: Dù thân thể bị giam hãm trong chiến hào, tâm trí người lính vẫn hướng về chủ nghĩa nhân sinh, về ý nghĩa vĩnh cửu của sự sống.

• Hành động "nghĩ đến mùa màng": Đây là một Tuyên ngôn và lời cam kết. "Mùa màng" là biểu tượng tối thượng của hòa bình, sự tái sinh và tính vĩnh cửu của dân tộc.

• Hóa giải: Nỗi xót xa của câu trên (lúa bị bỏ phơi) được hóa giải bằng ý chí và lời hứa hẹn ở câu dưới. Người lính mang theo trách nhiệm lịch sử là kết nối lại sự đứt đoạn ấy.

III. Khẳng Định Giá Trị Nhân Văn

Hai câu thơ đạt đến nghệ thuật đỉnh cao nhờ sử dụng cặp hình ảnh đối lập kinh điển (Hiện thực/Tư tưởng). Chúng định nghĩa lại người lính Cụ Hồ không chỉ là người cầm súng dũng cảm mà còn là người bảo vệ hạt lúa, bảo vệ vẻ đẹp và tính nhân bản của cuộc sống. Bài thơ kết thúc không bằng tiếng súng mà bằng một tiếng lòng, một niềm tin sâu sắc vào sự chiến thắng của sự sống.

* Ý nghĩa thực tế: Chiếc bình gốm là một đồ vật thủ công mỹ nghệ quen thuộc, mộc mạc của người Việt Nam, dùng để cắm hoa. Màu "sẫm màu" (thường là màu nâu, màu đất nung) làm nền, tôn lên vẻ đẹp rực rỡ, tinh khôi của những đóa cúc vàng mùa xuân, tạo sự hài hòa giữa cái mộc mạc và cái kiêu sa.

* Ý nghĩa tượng trưng (Ẩn dụ):

* Biểu tượng của đất mẹ, cội nguồn: Màu sẫm của bình gốm gợi liên tưởng mạnh mẽ đến màu mỡ của đất đai, nơi ươm mầm và nuôi dưỡng sự sống. Chiếc bình như một phần của đất, chứa đựng và bảo quản vẻ đẹp mà đất tạo nên.

* Sự vững chãi, bền bỉ: Gốm là vật liệu được tôi luyện qua lửa, tượng trưng cho sự bền bỉ, sức chịu đựng. Nó là nền tảng vững chắc để vẻ đẹp (những đóa cúc) có thể tỏa sáng.

* Sự đối lập và hài hòa: Hình ảnh bình gốm sẫm màu đối lập với những bông hoa vàng tươi, tạo ra sự tương phản thị giác, nhấn mạnh sức sống mãnh liệt của mùa xuân trên nền của sự trầm mặc, cổ kính. 

2. Hình ảnh "dưới lớp đất cày" được lặp lại 2 lần liên tiếp 

Việc lặp lại hình ảnh "dưới lớp đất cày" (trong khổ thơ thứ 3) là một biện pháp tu từ nhằm nhấn mạnh, tạo nhịp điệu và làm nổi bật ý nghĩa sâu xa: 

Những trái cây đang ngủ trong hạt mầm vừa nứt

Đang ngủ trong đóa hoa nấp dưới đất cày

Dưới lớp đất cày có những chiếc bình gồm

Chưa kịp thành hình chờ đợi các loài hoa. 

* Nhấn mạnh sự sống tiềm ẩn: Sự lặp lại khẳng định rằng bên dưới bề mặt khô cằn, thô ráp của đất là một thế giới sống động, chứa chan tiềm năng. Hạt mầm, đóa hoa, hay thậm chí những ý tưởng, những hình hài tương lai đều đang chờ đợi thời cơ để bộc lộ.

* Tạo sự kết nối logic: Tác giả sử dụng cấu trúc lặp để liên kết hai ý tưởng:

* Lần 1: Nơi ẩn náu của mầm sống tự nhiên (hoa, trái cây).

* Lần 2: Nơi chứa đựng những thành phẩm văn hóa, nghệ thuật do con người tạo ra (những chiếc bình gốm).

* Khẳng định cội nguồn: Sự sống và nghệ thuật đều có chung một cội nguồn là đất mẹ. Đất không chỉ sinh ra cây cỏ mà còn là nguyên liệu làm nên những chiếc bình gốm – sự sáng tạo của con người. 

* Quá trình lao động sáng tạo: Hành động "cày xới" (dưới lớp đất cày) gợi liên tưởng đến quá trình lao động miệt mài, sự tìm tòi, khai phá gian khổ để tìm ra hoặc tạo ra những giá trị mới.

3. Ý nghĩa của 2 câu thơ cuối cùng 

Hai câu thơ kết thúc bài thơ mang ý nghĩa tượng trưng sâu sắc, khép lại dòng cảm xúc và mở ra một triết lý nhân sinh: 

"Dưới lớp đất cày có những chiếc bình gồm

Chưa kịp thành hình chờ đợi các loài hoa." 

* Mối quan hệ tương hỗ giữa Người sáng tạo và Mục đích: "Những chiếc bình gốm" đại diện cho thành quả lao động, tác phẩm nghệ thuật hoặc một kế hoạch, một dự án. "Các loài hoa" đại diện cho mục tiêu, nguồn cảm hứng, hoặc đối tượng thụ hưởng (công chúng).

* Sự chuẩn bị cho tương lai: Hình ảnh "chưa kịp thành hình chờ đợi" nói lên tính chất chủ động, sự chuẩn bị sẵn sàng của con người cho những giá trị thẩm mỹ, những thành tựu mới sẽ xuất hiện trong tương lai. Sáng tạo là một quá trình liên tục, luôn hướng về phía trước.

* Triết lý về sự hoàn thiện: Tác phẩm nghệ thuật hay thành quả lao động chỉ thực sự "hoàn thiện" khi nó tìm được mục đích, tìm được vị trí của mình trong đời sống, khi nó chạm đến được nguồn cảm hứng đích thực hoặc đối tượng thưởng thức.

4. Mục đích của việc sử dụng các từ ngữ/hình ảnh có tính đối lập nhau trong khổ thơ 4 này là để: 

1. Thể hiện sự đa dạng, phong phú của cuộc sống: Cuộc sống không chỉ có niềm vui (vang rền) mà còn có nỗi buồn (nức nở âm u), không chỉ có sự ồn ào mà còn có sự tĩnh lặng (lặng câm rực rỡ). Tác giả muốn ghi nhận mọi mặt của hiện thực, cả tích cực lẫn tiêu cực.

2. Làm nổi bật những cung bậc cảm xúc tinh tế: Những cặp đối lập (trầm đục/trong veo, nức nở/lặng câm) giúp bộc lộ sự nhạy cảm của nhân vật "em" trước những biến thái muôn màu của vạn vật và cảm xúc con người.

3. Tạo nhịp điệu, sức gợi cảm cho thơ: Biện pháp đối lập tạo ra sự cân đối, hài hòa trong câu chữ nhưng vẫn gây ấn tượng mạnh về mặt cảm xúc cho người đọc.

4. Khẳng định sự sống luôn tồn tại song hành: Sự đối lập cho thấy trong một chỉnh thể thống nhất (cuộc đời, tâm hồn con người) luôn chứa đựng những mặt đối nghịch nhau, nhưng chúng lại cùng tồn tại và tạo nên sự sống động, phức tạp của thế giới.

1. Biểu tượng của sự mộc mạc, bình dị của làng quê

Bình gốm là vật dụng quen thuộc trong đời sống nông thôn. Nó gợi cảm giác:

• đơn sơ, gần gũi,

• giản dị mà bền bỉ,

• gắn bó với tuổi thơ, với căn bếp, với ruộng đồng.

=> Từ đó, chiếc bình gốm làm nổi bật không gian quê hương trong trẻo, chân thật.

2. Biểu tượng của ký ức và tình cảm được “chứa đựng”

Bình có chức năng chứa – nước, hạt giống, hoa, hay những điều vô hình hơn như:

• kỷ niệm,

• tình yêu của người mẹ,

• hơi thở của cánh đồng.

=> Nó như một “vật chứa tâm hồn”, giữ lại những điều đẹp nhất của quê nhà.

3. Sự mong manh nhưng bền bỉ của cuộc đời người nông dân

Gốm vừa:

• chắc chắn (được nung trong lửa),

• vừa dễ vỡ (chỉ cần va chạm).

Điều này tượng trưng cho số phận người nông dân: chịu nhiều gian khó nhưng vẫn bền lòng, kiên cường.

4. Dấu hiệu của sự kết nối giữa con người và thiên nhiên

Bình gốm được làm từ đất – giống như những cánh đồng làm từ đất. Vì thế, nó thể hiện:

• vòng tuần hoàn của đất,

• mối quan hệ chan hòa giữa con người và ruộng đồng,

• sự sống nảy nở từ đất mẹ.

  
  

Thứ nhất, cần hiểu rằng thói quen xấu là những hành vi được lặp đi lặp lại, gây ảnh hưởng tiêu cực đến bản thân hoặc những người xung quanh. Trong đời sống hiện nay, một trong những thói quen đáng phê phán nhất là trì hoãn – luôn để mọi việc “để mai rồi làm”. Đây là trạng thái né tránh hành động, khiến các nhiệm vụ quan trọng bị kéo dài vô thời hạn. Do đó, “từ bỏ thói quen trì hoãn” là lời khuyên cần thiết để mỗi cá nhân có thể sống chủ động và hiệu quả hơn. Như vậy, việc phân tích thói quen này sẽ giúp chúng ta hiểu rõ vì sao cần kiên quyết loại bỏ nó.

Thực trạng thói quen trì hoãn hiện nay xuất hiện phổ biến ở nhiều lứa tuổi, đặc biệt là ở học sinh và người trẻ. Biểu hiện dễ thấy nhất là việc luôn để công việc đến sát hạn mới bắt đầu, chẳng hạn như học bài khi mai kiểm tra hoặc làm bài tập chỉ khi giáo viên nhắc nhở. Bên cạnh đó, nhiều người còn ưu tiên những hoạt động giải trí như lướt TikTok, xem phim, chơi game thay vì hoàn thành nhiệm vụ quan trọng, dẫn đến thời gian bị tiêu tốn một cách vô ích. Một số khác lại mang tâm lý “để chút nữa làm” và liên tục trì hoãn, khiến kế hoạch ngày nào cũng bị dồn sang hôm sau. Theo khảo sát của trang StudyMode, có đến 87% học sinh thừa nhận họ từng trì hoãn việc học để làm hoạt động giải trí, cho thấy mức độ phổ biến và đáng lo ngại của thói quen này. Rõ ràng, những biểu hiện ấy không chỉ làm giảm chất lượng học tập – làm việc, mà còn cho thấy sự thiếu chủ động trong lối sống hiện đại.

Thói quen trì hoãn là một thói quen xấu nguy hiểm và đáng sợ, bởi nó tác động xấu đến con người trên nhiều phương diện khác nhau. Trước hết, với bản thân mỗi người, trì hoãn làm cho cơ thể thường xuyên rơi vào trạng thái mệt mỏi do phải thức khuya, làm việc gấp gáp, từ đó gây ảnh hưởng xấu đến thể chất, giảm sức đề kháng, ảnh hưởng đến khả năng học tập và lao động.Không chỉ vậy, thói quen này còn khiến cho tinh thần luôn căng thẳng, lo âu, day dứt vì công việc chưa hoàn thành, lâu dần sẽ để lại hệ lụy tiêu cực về tâm lý: rối loạn lo âu, trầm cảm nhẹ,...Bên cạnh đó, vì trì hoãn mà ta dễ hình thành suy nghĩ sai lệch, xem nhẹ trách nhiệm, đánh mất đi tính kỷ luật, sự chăm chỉ và tinh thần chủ động, đặc biệt là luôn có cái nhìn phiến diện vào cuộc sống, không phân biệt được cái xấu- cái đẹp. Hơn nữa, trì hoãn còn khiến ta suy giảm năng lực quản lý thời gian, làm ta bỏ lỡ nhiều cơ hội học tập, phát triển bản thân và gây ảnh hưởng xấu đến các mối quan hệ do trễ hẹn, thất hứa. Không dừng lại ở đó, với xã hội, khi nhiều người cùng trì hoãn, năng suất chung bị suy giảm, tiến độ tập thể bị chậm trễ, dẫn tới sự cản trở sự phát triển bền vững của cộng đồng.Mặt khác, nó còn làm mai một, đứt gãy các truyền thống tốt đẹp, cũng như những giá trị nhân văn dần bị lãng quên.Như vậy, trì hoãn không chỉ làm hại chính mình mà còn tác động tiêu cực đến toàn xã hội.

Ngược lại, sức mạnh của việc từ bỏ thói quen trì hoãn mang đến những giá trị tích cực sâu sắc cho cả cá nhân và cộng đồng. Đầu tiên, đối với bản thân, khi không còn trì hoãn, con người được cải thiện về thể chất nhờ sinh hoạt điều độ, làm việc khoa học và nghỉ ngơi hợp lý. Đồng thời, việc hoàn thành công việc đúng thời hạn giúp cho tinh thần trở nên nhẹ nhõm, tự tin và tích cực hơn. Từ bỏ trì hoãn còn giúp ta hình thành cách nghĩ đúng đắn về giá trị của thời gian và trách nhiệm cá nhân, từ đó ta sẽ biết phát huy thế mạnh, cải thiện và tích cực thể hiện kĩ năng của bản thân hơn. Tiếp đến, thói quen chủ động còn thúc đẩy năng lực quản lý thời gian, nâng cao hiệu quả học tập, lao động và mở ra nhiều cơ hội phát triển mới. Xa hơn, khi mỗi người biết hành động kịp thời, điều đó lan tỏa lối sống tích cực, góp phần xây dựng một xã hội văn minh, nhân ái và tiến bộ. Đồng thời, những giá trị truyền thống tốt đẹp như: tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, tinh thần tương thân tương ái,... vẫn sẽ tiếp tục được giữ gìn, phát huy. Có thể khẳng định, từ bỏ trì hoãn chính là nền tảng để chúng ta sống chủ động và thành công hơn.

Thói quen trì hoãn không chỉ ảnh hưởng đến bản thân mỗi người mà còn tác động rõ rệt đến tâm lí của gia đình và người thân. Khi một người còn mắc phải thói quen này, những người xung quanh thường mang tâm trạng lo lắng, buồn bã, thậm chí thất vọng vì thấy sự thiếu chủ động và tinh thần trách nhiệm chưa rõ ràng. Tuy nhiên, khi bản thân nhận ra sai lầm và quyết tâm từ bỏ trì hoãn, gia đình, người thân sẽ luôn ủng hộ, đồng hành, nhẹ nhàng nhắc nhở và tạo điều kiện để sự thay đổi diễn ra. Cho đến khi thói quen xấu ấy thực sự được loại bỏ, niềm vui, sự tin tưởng và tự hào hiện rõ trong từng mối quan hệ. Nhờ đó, sự gắn kết được bồi đắp, tình cảm trở nên bền chặt và ấm áp hơn. Điều này cho thấy, từ bỏ trì hoãn không chỉ là chiến thắng của chính mình mà còn là niềm hạnh phúc chung của những người yêu thương và kỳ vọng vào ta.

Để từ bỏ được thói quen này,ta cần nhận thức về tác hại của thói quen trì hoãn để hình thành nền tảng cho sự thay đổi. Mỗi người cần chủ động đánh giá lại thói quen sống của mình, nhìn thẳng vào hậu quả của trì hoãn và tiếp cận các nguồn thông tin khoa học như bài viết, video giáo dục hay buổi tư vấn tâm lý về các hệ luỵ của thói trì hoãn. Khi hiểu rõ rằng trì hoãn không chỉ làm giảm hiệu suất mà còn khiến bản thân đánh mất nhiều cơ hội, con người sẽ hình thành ý thức tự điều chỉnh mạnh mẽ hơn. Trên thực tế, nhiều khóa học như “Tâm lý học hiệu quả cá nhân” của Đại học Stanford đã chứng minh rằng thay đổi nhận thức là bước đầu tiên và quan trọng nhất để phá vỡ vòng lặp trì hoãn. Vì vậy, việc nâng cao hiểu biết và tự nhận diện vấn đề là tiền đề giúp cá nhân hướng đến lối sống chủ động hơn.

Bên cạnh nhận thức, mỗi người cần áp dụng sự rèn luyện kỷ luật bản thân thông qua việc lập kế hoạch và hành động cụ thể. Để thực hiện, mỗi người có thể sử dụng các công cụ như sổ tay, bảng thời gian, hoặc ứng dụng quản lý nhiệm vụ để đặt mục tiêu rõ ràng và chia nhỏ công việc theo ngày, theo giờ; đồng thời, áp dụng nguyên tắc “bắt đầu ngay trong 5 phút đầu tiên” để vượt qua sự trì trệ ban đầu. Giải pháp này giúp cá nhân duy trì sự tập trung, chủ động kiểm soát thời gian và tạo cảm giác thành tựu sau mỗi nhiệm vụ hoàn thành. Theo nhiều báo cáo kỹ năng học tập, phương pháp Pomodoro – 25 phút tập trung, 5 phút nghỉ – đã giúp hàng triệu học sinh trên thế giới cải thiện đáng kể năng suất. Như vậy, thay đổi bằng hành động cụ thể sẽ giúp cá nhân tiến từng bước chắc chắn trong hành trình loại bỏ trì hoãn.

Cuối cùng, để tăng hiệu quả lâu dài, cần triển khai giải pháp xây dựng môi trường kỷ luật và tạo động lực phát triển từ phía gia đình, nhà trường và cộng đồng.Bằng cách tổ chức các buổi rèn luyện kỹ năng sống, xây dựng nhóm học tập có mục tiêu chung, thiết lập thời khóa biểu khoa học trong nhà trường và tạo không gian học tập yên tĩnh, hạn chế yếu tố gây xao nhãng. Khi đó, môi trường trở nên kỷ luật và hỗ trợ, cá nhân sẽ dễ duy trì thói quen tốt, bởi động lực và áp lực tích cực luôn được duy trì. Trong thực tế, nhiều trường học áp dụng mô hình “câu lạc bộ phát triển bản thân” đã ghi nhận học sinh giảm tới 40% tình trạng chậm trễ trong học tập. Điều đó chứng tỏ môi trường tích cực có vai trò quan trọng trong việc giúp con người duy trì sự chủ động và trách nhiệm.

Tóm lại, việc khuyên người khác từ bỏ thói quen trì hoãn là điều vô cùng cần thiết để mỗi cá nhân sống tích cực và hiệu quả hơn. Khi nhận thức đúng, hành động đúng và có môi trường hỗ trợ, con người hoàn toàn có thể thay đổi bản thân theo hướng tốt đẹp hơn. Vì vậy, mỗi chúng ta cần nghiêm túc nhìn lại thói quen của chính mình, đồng thời góp phần xây dựng một cộng đồng biết hành động kịp thời và có trách nhiệm. Chỉ khi loại bỏ được những thói quen xấu, con người mới có thể tiến gần hơn đến thành công và một cuộc sống ý nghĩa.

                                      Bài làm

          Cuộc đời con người được kiến tạo bởi chuỗi hành vi lặp đi lặp lại từ ngày này qua tháng nọ. Nhưng có người thành công, có người lại phân tâm và lạc lối. Như Benjamin Franklin đã từng nhấn mạnh: “Một thói quen xấu nhỏ hôm nay có thể trở thành rào cản lớn của ngày mai.” Thói quen xấu không ập đến một cách đột ngột, mà dần hình thành qua sự chủ quan và buông lỏng bản thân. Tồn tại ở một bộ phận không nhỏ ngày nay là thói quen hứa nhưng không giữ lời. Một thói quen tưởng chừng vặt vãnh nhưng lại ngấm ngầm bào mòn nhân cách và hành vi con người. Phải chăng, việc từ bỏ thói quen ấy sẽ giúp ta hướng tới cuộc sống tích cực và giá trị hơn.

          Hứa nhưng không làm là việc ai đó dễ dàng đưa ra lời hứa với người khác, song không có ý thức hoặc không đủ trách nhiệm để thực hiện đến cùng. Đó là khi lời hứa được nói ra một cách dễ dàng, thiếu suy nghĩ và thiếu trách nhiệm. Ban đầu, lời hứa được nói ra như một cách để thuyết phục ai đó tin tưởng, hài lòng và yên tâm về bản thân. Nhưng rồi, lời hứa đó cũng dần trở nên sáo rỗng và mất đi giá trị vốn có khi người ta thiếu kỉ luật bản thân và quyết tâm thực hiện. Trong đời sống hàng ngày, không khó để bắt gặp một người với những lời hứa được buột khỏi miệng một cách dễ dàng để đem lại lợi ích cá nhân nhưng sau lại viện đủ cớ để lảng tránh và phủi bay lời đã hứa. Lâu dần, việc thất hứa lặp đi lặp lại sẽ hình thành một thói quen xấu, làm suy giảm uy tín và niềm tin trong các mối quan hệ.

          Thói quen hứa nhưng không làm gây ra những hệ lụy nghiêm trọng không chỉ đối với nhận thức và hành động của cá nhân, mà còn làm suy giảm niềm tin và các giá trị đạo đức của cộng đồng, xã hội. Đối với cá nhân mang thói xấu ấy sẽ ngày càng xem nhẹ giá trị của lời nói, coi lời hứa như một hình thức để bao biện cho sự trì hoãn, song cũng hình thành lối sống thiếu kỉ luật. Từ đó sẽ luôn làm việc cẩu thả, làm để đối phó, thường xuyên không hoàn thành cam kết, dễ đánh mất uy tín và cơ hội phát triển bản thân. Không chỉ thế, việc thất hứa lặp đi lặp lại còn làm giảm lòng tin giữa con người với con người, gây ảnh hưởng tới hiệu quả của hoạt động chung, cũng là nguyên nhân của sự mai một những giá trị đạo đức truyền thống như chữ tín, tinh thần trách nhiệm.

           Từ bỏ thói quen hứa suông sẽ mang lại những giá trị tích cực cho cả cá nhân và cộng đồng, xã hội. Khi từ bỏ việc thường xuyên thất hứa, mỗi cá nhân sẽ nhận thức được ý thức trách nhiệm, biết cân nhắc trước khi cam kết và chủ động, quyết tâm thực hiện lời hứa. Từ đó rèn luyện tính kỉ luật, tạo dựng được niềm tin và uy tín đối với mọi người xung quanh, tạo nền tảng cho sự phát triển bản thân lâu dài. Đồng thời, khi mỗi người biết giữ lời hứa, niềm tin xã hội sẽ được củng cố, các mối quan hệ cũng trở nên bền vững và gắn kết hơn, giúp tăng hiệu quả hoạt động tập thể. Qua đó, góp phần hoàn thiện nhân cách con người và xây dựng xã hội văn minh, tiến bộ.

          Ngay từ những khoảnh khắc lời hứa được nói ra nhưng vội bay đi khi chưa được thực hiện, sẽ có những lần bực tức, khó chịu và trì triết từ người khác. Những người thân quanh ta sẽ cảm thấy như không được tôn trọng và mất niềm tin vào những lời ta nói. Lâu dần, ta sẽ thấy được những ánh mắt không gằn lên sự oán trách mà là nỗi thất vọng, lo âu của cha mẹ và người thân. Phần nào đó là nỗi lo cho con sẽ bị người đời chê trách, không làm gì đến nơi đến chốn từ nhân cách đến cuộc đời. Cũng bởi thế mà khi con cái nhận thức và có ý định từ bỏ việc thất hứa, không cha mẹ nào là cấm cản, mà còn động viên và đồng hành cùng con. Đến thời điểm lời hứa với ta là một mục tiêu, một công việc khiến bản thân phải để tâm mà hoàn thành nghiêm túc, không trì hoãn hay ỷ lại cũng sẽ chính là khoảnh khắc cha mẹ, người thân của ta thấy nhẹ lòng, yên tâm và hạnh phúc. Cũng là giây phút họ nhận ra con cái của họ thực sự trưởng thành, đã nhận ra sai lầm và sửa sai để thực sự bước đi.

          Để từ bỏ thói quen hứa nhưng không làm, trước hết mỗi cá nhân cần thay đổi từ nhận thức đến hành động một cách nghiêm túc. Về nhận thức, mỗi người phải hiểu rằng lời hứa không chỉ là lời nói, mà là cam kết gắn liền với uy tín và trách nhiệm của bản thân, nói ra một lời cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận thực hiện đến cùng. Khi đã có nhận thức đúng đắn, chúng ta cần hành động hoá nhận thức ấy để sửa sai bằng việc chỉ hứa khi thật sự có khả năng thực hiện, lập kế hoạch rõ ràng cho việc đã hứa và kiên trì thực hiện dù gặp khó khăn. Đồng thời, cần rèn luyện tính kỉ luật, tinh thần trách nhiệm nếu chưa hoàn thành lời hứa. Việc bắt đầu từ những cam kết nhỏ, thiết thực sẽ giúp ta hình thành thói quen giữ lời hứa. Nhờ đó, chúng ta sẽ không chỉ sửa được một thói quen xấu, mà còn xây dựng được uy tín và nhân cách vững vàng với cộng đồng, xã hội.

          “Thói quen quyết định phần lớn hành vi của con người"_William James. Vì vậy, từ bỏ thói quen xấu ấy chính là cách mỗi người tự hoàn thiện nhân cách của mình. Bản thân tôi tin rằng, khi đã có nhận thức đúng đắn và nhận được sự đồng hành, động viên từ gia đình, xã hội, những người mắc sai lầm, trong đó có thói quen thất hứa thường gặp hoàn toàn có thể thay đổi. Hơn hết, với quyết tâm sửa đổi, hướng về phía trước, những lời hứa của họ sẽ ngày càng chặt chẽ, bền vững, tạo dựng được niềm tin và cái nhìn tích cực từ những người xung quanh. Tiếp bước cho họ chạm tới mục tiêu, ý nghĩa và giá trị đích thực của cuộc sống.

Hvi

Từ lâu, làm bài tập về nhà đã trở thành nhiệm vụ quan trọng của người học sinh. Tuy nhiên, không phải cá nhân nào cũng nhận thức được điều đó. Một vài người đã hình thành và cho mình thói quen không làm bài tập về nhà. Đây là một thói quen xấu, cần gạt bỏ kịp thời.

Thông thường, sau mỗi tiết học, giáo viên bộ môn sẽ giao bài tập để học sinh củng cố và ôn tập kiên thức. Ay vậy, vài bạn vân chưa nhận ra ý nghĩa thiết thực của thói quen này. Có bạn thì lười biêng, không muôn làm. Sô khác lại bị hâp dân bởi điện thoại, mạng xã hội nên quên mât việc làm bài. Những bạn này thường dành thời gian cho các hoạt động vô bổ, không cần thiết như lướt Tiktok, Facebook, xem phim,... Một vài cá nhân luôn mang trong mình suy nghĩ ý lại vào người khác, đợi mai tới lớp chép bài bạn. Có thể nói, những nguyên nhân trên đây xuất phát từ chính bản thân mỗi học sinh.

Nếu thói quen này vẫn tiếp diễn, học sinh sẽ phải đổi mặt với nhiêu hậu quả khó lường. Trước hết, không làm bài tập về nhà đồng nghĩa với không tích lũy, bồi dưỡng các kiến thức quan trọng, dẫn đền tình trạng "học trước quên sau". Như vậy, đền kỳ thi hoặc kì kiềm tra, trong đầu chúng ta chăng có trị thức. Từ đây, một số bạn sẽ bất chấp nội quy mà làm ra các hành vi tiêu cực như quay cóp, gian lận. Dần dần, kết quả học tập giảm sút, không có sự tiến bộ hoặc vươn lên tích cực.

Bạn thân mến, thực hiện một công việc mang ý nghĩa tốt đẹp thì chẳng bao giờ là vô bổ và tốn thời gian cả. Người xưa đã từng nói "học đi đôi với hành". Chỉ học lí thuyết mà không thực hành, vận dụng thì rất dễ quên. Hoàn thiện bài tập về nhà sẽ giúp chúng ta ôn tập các tri thức, đồng thời mở rộng, nâng cao bài học. Nhờ đó, chúng ta trở nên tự tin, hứng thú hơn trong việc học và kết quả cũng có sự cải thiện rõ rệt. Ngoài ra, làm bài tập về nhà cũng rèn luyện tinh thần tự giác, chăm chi, có trách nhiệm ở mỗi người.

Mỗi người phải nhận ra tầm quan trọng của việc học, dù là học trên trường lớp hay ở nhà. Hãy từ bỏ thói quen không làm bài tập vê nhà ngay từ bây giờ, bạn nhé! Không ai câm hay ngăn cản việc giải trí sau giờ học mệt mỏi nhưng mọi người cân tự cân băng thời gian học và chơi. Chúng ta có thể lập thời gian biểu sao cho hợp lí, dành thời gian tự học khoảng 1-2 tiếng/ngày. Chúng ta cũng nên đề ra các mục tiêu cụ thể, nhằm kích thích tinh thần nỗ lực của bản thân. Khi gặp các vấn đề khó, chúng ta hãy cố gắng trao đổi với bạn bè, thầy cô thay vì chán nản, từ bỏ. Các bạn nên nhớ rằng không ai sinh ra đã là thiên tài, chi có "luyện mãi thành tài" mà thôi.

Bài tập về nhà chưa bao giờ là thừa thãi và vô tác dụng. Chúng ta hãy rèn luyện và bồi dưỡng thói quen thói quen tốt đẹp này để thêm chủ động, tự giác trong quá trình học. Từ đó, việc tích lũy tri thức của chúng ta sẽ hiệu quả hơn, tiến bộ hơn từng ngày

Lười biếng là trạng thái không muốn làm việc, học tập hay hoạt động, chỉ muốn nghỉ ngơi, vui chơi. Nó thể hiện qua việc trì hoãn, né tránh nhiệm vụ, không hoàn thành công việc đúng hạn, thiếu tập trung và động lực. Lười biếng không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn tác động tiêu cực đến sức khỏe, tâm lý và các mối quan hệ xã hội.

Sự lười biếng là một thói quen xấu đang tồn tại khá phổ biến trong đời sống hiện nay, đặc biệt là ở một bộ phận học sinh, sinh viên. Biểu hiện rõ nhất của lười biếng là ngại suy nghĩ, ngại hành động, luôn trì hoãn công việc đến phút cuối, ỷ lại vào người khác và thiếu tinh thần tự giác. Trong học tập, nhiều người lười học bài, không chuẩn bị bài trước khi đến lớp, học đối phó, sao chép bài của bạn hoặc phụ thuộc quá nhiều vào tài liệu có sẵn. Trong lao động và sinh hoạt, lười biếng thể hiện qua việc trốn tránh trách nhiệm, thích hưởng thụ, chỉ muốn kết quả mà không chịu bỏ ra công sức. Thực trạng này ngày càng đáng lo ngại khi sự phát triển của công nghệ và mạng xã hội khiến nhiều người sa đà vào giải trí, tiêu tốn thời gian vô bổ mà quên đi nhiệm vụ chính của bản thân. Nếu không sớm nhận thức và thay đổi, thói quen lười biếng sẽ làm con người mất dần ý chí, đánh mất cơ hội phát triển và trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Thói quen lười biếng là một thói quen xấu và nguy hiểm bởi nó tác động xấu đến con người trên nhiều phương diện khác nhau. Trước hết, với bản thân mỗi người sự lười biếng khiến con người trở nên thụ động, thiếu ý chí phấn đấu, ngại học tập và lao động, dẫn đến kết quả kém và đánh mất nhiều cơ hội trong cuộc sống. Lâu dần, người lười biếng dễ rơi vào tâm lý tự ti, chán nản, sống thiếu mục tiêu và lý tưởng. Đối với xã hội, sự lười biếng làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực, giảm năng suất lao động và cản trở sự phát triển chung. Khi nhiều người sống ỷ lại, thiếu trách nhiệm, xã hội không những chậm tiến bộ mà còn phải gánh chịu nhiều hệ quả tiêu cực khác.

Ngược lại, việc từ bỏ thói quen lười biếng mang đến những giá trị tích cực cho cả cá nhân và cộng đồng. Trước hết, đối với cá nhân, việc rèn luyện sự chăm chỉ, siêng năng giúp mỗi người hình thành tinh thần tự giác, ý chí kiên trì và thái độ sống tích cực. Nhờ đó, hiệu quả học tập và làm việc được nâng cao, bản thân có thêm nhiều cơ hội để phát triển năng lực, khẳng định giá trị và đạt được những mục tiêu đã đặt ra. Từ bỏ lười biếng còn giúp con người sống có kỷ luật, biết trân trọng thời gian, chủ động vượt qua khó khăn, thử thách, từ đó xây dựng được sự tự tin và bản lĩnh trong cuộc sống. Đối với xã hội, khi mỗi cá nhân đều chăm chỉ học tập và lao động, chất lượng nguồn nhân lực sẽ được nâng cao, năng suất lao động tăng lên, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội. Một cộng đồng gồm những con người cần cù, có trách nhiệm sẽ tạo nên môi trường sống lành mạnh, tích cực, khuyến khích tinh thần sáng tạo và cống hiến. Như vậy, từ bỏ thói quen lười biếng không chỉ giúp mỗi người hoàn thiện bản thân mà còn góp phần xây dựng một xã hội năng động, văn minh và phát triển bền vững.

Thói quen lười biếng không chỉ gây ảnh hưởng tiêu cực đến bản thân mỗi người mà còn tác động xấu đến những người thân xung quanh. Khi một người sống lười biếng, họ thường ỷ lại, trốn tránh trách nhiệm, khiến cha mẹ, người thân hoặc bạn bè phải gánh vác thay những công việc vốn thuộc về mình. Điều này lâu dần tạo nên sự mệt mỏi, áp lực và thất vọng cho những người xung quanh, làm sứt mẻ các mối quan hệ gia đình và tình cảm. Đặc biệt, trong môi trường tập thể, sự lười biếng của một cá nhân có thể ảnh hưởng đến tinh thần chung, làm giảm hiệu quả công việc và gây ra sự bất công đối với những người chăm chỉ. Không những thế, thói quen lười biếng còn có thể trở thành tấm gương xấu, tác động tiêu cực đến nhận thức và hành vi của người khác, nhất là đối với trẻ nhỏ. Vì vậy, lười biếng không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn là nguyên nhân làm suy giảm sự gắn kết và hài hòa trong các mối quan hệ xung quanh.

Để từ bỏ được thói quen này, trước hết mỗi người cần phải tự có nhận thức rõ ràng về tác hại mà sự lười biếng mang lại. Mỗi người cần xây dựng lại thái độ sống tích cực, có trách nhiệm. Rèn luyện tính tự giác và kỷ luật, cần chủ động lập kế hoạch học tập và làm việc rõ ràng, tiếp cận các bài báo, bài viết về tác hại to lớn của sự lười biếng. Khi hiểu rằng việc giữ thói quen lười biếng không chỉ làm giảm hiệu suất mà còn khiến bản thân đánh mất đi nhiều cơ hội phát triển, mỗi người sẽ tự có ý thức điều chỉnh và rèn luyện bản thân từ bỏ thói quen này. Một nghiên cứu nổi bật của Chales Duhig trong cuốn sách The power of habit cho thấy rằng việc tự nhận thức và thay đổi thói quen xấu chính là chìa khóa để vượt qua sự lười biếng.

Bên cạnh đó, việc  lập kế hoạch rõ ràng cho học tập, công việc và sinh hoạt hằng ngày cũng đóng một vai trò rất quan trọng trong việc từ bỏ thói quen lười biếng. Chúng ta có thể bắt đầu từ những việc nhỏ, dễ thực hiện như hoàn thành công việc đúng hạn, không lười biếng hay ỷ lại vào người khác. Rèn luyện tính kỷ luật và kiên trì, duy trì nề nếp học tập, lao động đều đặn.Tự đánh giá kết quả và điều chỉnh hành động khi cần, từ đó cải thiện hiệu quả. Một nghiên cứu của Matthews tại Đại học Dominican cho thấy những người viết ra mục tiêu và kế hoạch cụ thể có khả năng đạt được mục tiêu cao gấp ba lần so với người khác. Việc ghi lại các bước cần làm và cam kết với mục tiêu làm cho bản thân mỗi người cảm thấy có trách nhiệm hoàn thành, từ đó giúp giảm thiểu sự lười biếng.

Vượt qua sự lười, biếng là một thử thách không nhỏ nhưng không phải là không thể. Mỗi học sinh cần nhận thức rõ tầm quan trọng của việc học tập, rèn luyện và tự giác thay đổi bản thân. Chỉ có như vậy chúng ta mới có thể trưởng thành, thành công và đóng góp cho xã hội. Hãy luôn nhớ rằng: "Trên con đường thành công, không có dấu chân của kẻ lười biếng".

Trì hoãn là thói quen chần chừ, kéo dài thời gian, né tránh việc cần làm dù biết rõ trách nhiệm và hậu quả. Biểu hiện của trì hoãn rất quen thuộc trong đời sống hằng ngày: để việc hôm nay sang ngày mai, ưu tiên giải trí thay vì học tập hay làm việc, luôn tự nhủ “lát nữa sẽ làm” nhưng cuối cùng lại bỏ lỡ thời hạn. Lâu dần, trì hoãn trở thành một vòng lặp khiến con người mất đi tính chủ động và tinh thần trách nhiệm.

Thói quen trì hoãn gây ra nhiều tác động tiêu cực đối với cá nhân và xã hội. Trước hết, với bản thân mỗi người, trì hoãn làm suy giảm hiệu quả học tập và lao động, khiến cơ thể mệt mỏi do phải làm việc gấp gáp, tinh thần luôn căng thẳng, lo âu. Về lâu dài, nó khiến con người dễ chán nản, mất niềm tin vào chính mình, hình thành lối sống thụ động, lười biếng. Trì hoãn còn làm mai một ý chí, kỉ luật và phẩm chất trách nhiệm, khiến con người khó phát huy năng lực, đánh mất nhiều cơ hội quý giá. Trong các mối quan hệ, việc trễ hẹn, không hoàn thành công việc đúng thời gian do trì hoãn dễ làm mất lòng tin của người khác. Không chỉ vậy, khi nhiều cá nhân sống trì hoãn, xã hội cũng trở nên kém hiệu quả, thiếu tính kỉ luật và chậm phát triển.

Ngược lại, khi từ bỏ được thói quen trì hoãn, con người sẽ nhận lại nhiều giá trị tích cực. Với cá nhân, việc sống chủ động giúp nâng cao hiệu quả học tập và làm việc, tinh thần trở nên thoải mái, nhẹ nhõm khi không còn áp lực dồn nén. Con người tự tin hơn vào bản thân, dễ dàng nắm bắt cơ hội, từng bước khẳng định năng lực và giá trị sống. Với cộng đồng và xã hội, một lối sống kỉ luật, đúng giờ và có trách nhiệm sẽ lan tỏa năng lượng tích cực, góp phần xây dựng môi trường sống văn minh, tiến bộ và nhân ái hơn.

Để từ bỏ thói quen trì hoãn, trước hết mỗi người cần thay đổi nhận thức, hiểu rõ rằng trì hoãn không làm công việc nhẹ đi mà chỉ khiến khó khăn chồng chất. Nhiều tấm gương thành công như Benjamin Franklin luôn đề cao việc quản lí thời gian, coi hành động kịp thời và kỉ luật cá nhân là chìa khóa dẫn đến thành công. Bên cạnh đó, mỗi người cần xây dựng kế hoạch rõ ràng, chia nhỏ công việc, xác định thứ tự ưu tiên và rèn luyện thói quen “làm ngay” từ những việc nhỏ nhất. Sự động viên, nhắc nhở từ gia đình, thầy cô và bạn bè cũng là nguồn động lực quan trọng giúp ta kiên trì vượt qua chính mình.

Bản thân tôi cũng từng là người hay trì hoãn, thường để bài tập đến sát hạn mới làm, khiến tinh thần luôn mệt mỏi và kết quả học tập không như mong muốn. Khi nhận ra tác hại của thói quen ấy, tôi đã quyết tâm thay đổi bằng cách lập thời gian biểu cụ thể, hoàn thành công việc sớm và tự thưởng cho bản thân khi làm đúng kế hoạch. Nhờ đó, tôi cảm thấy nhẹ nhõm hơn, chủ động hơn và tự tin hơn vào khả năng của chính mình. Trải nghiệm ấy giúp tôi hiểu rằng từ bỏ trì hoãn không hề dễ, nhưng hoàn toàn có thể nếu đủ quyết tâm và kiên trì.

Khi mỗi người quyết tâm thay đổi, chắc chắn sẽ nhận được sự đồng tình và ủng hộ từ những người xung quanh. Gia đình sẽ tin tưởng hơn, thầy cô và bạn bè sẽ sẵn sàng động viên, giúp đỡ bởi tinh thần cầu tiến và thái độ sống tích cực ấy. Sự thay đổi của một cá nhân không chỉ mang lại lợi ích cho bản thân mà còn lan tỏa cảm hứng tốt đẹp trong cộng đồng.

Tóm lại, trì hoãn là thói quen xấu âm thầm cản trở sự trưởng thành và thành công của con người. Từ bỏ trì hoãn chính là chiến thắng bản thân – chiến thắng khó khăn nhưng ý nghĩa nhất. Mỗi người hãy bắt đầu hành động ngay hôm nay để sống chủ động, có trách nhiệm và hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.

Từ lâu, hình xăm thường bị gắn liền với những hình ảnh tiêu cực như bạo lực, giang hồ hay tệ nạn xã hội. Chính vì vậy, không ít người mặc nhiên cho rằng chỉ cần mang trên mình một hình xăm thì con người ấy chắc chắn có lối sống lệch lạc. Quan niệm ấy biểu hiện rất rõ trong đời sống hằng ngày: nhiều người tỏ ra dè chừng, xa lánh khi tiếp xúc với người có hình xăm; có người buông lời mỉa mai, xúc phạm; thậm chí có nơi còn từ chối cơ hội học tập hay việc làm chỉ vì ngoại hình của một con người. Những hành vi tưởng chừng vô thức ấy lại chính là biểu hiện rõ nét của định kiến – một định kiến được nuôi dưỡng bởi sự thiếu hiểu biết và thói quen đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài.

Nếu chúng ta không nhìn nhận đúng và tiếp tục duy trì quan niệm cổ hủ ấy, những tác động tiêu cực mà nó gây ra là vô cùng lớn. Trước hết, đối với cá nhân người có hình xăm, họ phải đối mặt với sự tổn thương âm thầm nhưng dai dẳng. Bị đánh giá sai khiến họ dễ rơi vào cảm giác tự ti, mặc cảm, thậm chí nghi ngờ chính giá trị của bản thân. Có những người dù sống tử tế, chăm chỉ, có ước mơ và khát vọng nhưng chỉ vì một hình xăm mà đánh mất cơ hội được tin tưởng, được công nhận. Đó là nỗi đau không dễ gọi thành lời.

Không chỉ dừng lại ở cá nhân, quan niệm sai lệch này còn ảnh hưởng nặng nề đến gia đình. Khi cha mẹ nhìn con cái bằng ánh mắt nghi ngại chỉ vì một hình xăm, khoảng cách thế hệ dần hình thành. Sự thấu hiểu bị thay thế bằng trách móc, kiểm soát và lo lắng thái quá. Tình cảm gia đình – vốn là nơi yêu thương vô điều kiện – lại trở thành áp lực khiến con người cảm thấy lạc lõng ngay trong chính mái ấm của mình.

Xa hơn nữa, đối với xã hội, việc duy trì định kiến về hình xăm góp phần tạo nên sự phân biệt và bất công. Khi con người không được đánh giá bằng nhân cách, năng lực mà chỉ qua bề ngoài, xã hội ấy khó có thể phát triển bền vững. Những giá trị tốt đẹp bị che khuất, sự sáng tạo và cá tính bị kìm hãm, còn lòng bao dung thì ngày một thu hẹp. Một xã hội như vậy sẽ trở nên lạnh lùng và thiếu đi sự nhân văn cần có.

Ngược lại, nếu chúng ta biết nhìn nhận hình xăm một cách đúng đắn và từ bỏ quan niệm cổ hủ ấy, những giá trị tích cực mà nó mang lại là vô cùng lớn lao. Đối với cá nhân, khi không còn bị phán xét, người có hình xăm sẽ cảm thấy được tôn trọng, được sống thật với chính mình. Hình xăm, trong nhiều trường hợp, chỉ đơn giản là một cách thể hiện cá tính, lưu giữ kỉ niệm, niềm tin hay dấu mốc quan trọng trong cuộc đời. Khi được thấu hiểu, họ sẽ có thêm động lực để sống tốt, hoàn thiện bản thân và đóng góp cho cộng đồng.

Đối với gia đình, sự thay đổi trong suy nghĩ sẽ giúp các thành viên xích lại gần nhau hơn. Khi cha mẹ biết lắng nghe và thấu hiểu con cái, những mâu thuẫn sẽ dần được hóa giải, thay vào đó là sự cảm thông và yêu thương. Gia đình khi ấy thực sự trở thành điểm tựa tinh thần, nơi mỗi người được là chính mình mà không sợ bị phán xét.

Với xã hội, việc từ bỏ định kiến về hình xăm sẽ góp phần xây dựng một môi trường sống cởi mở, công bằng và văn minh hơn. Con người được nhìn nhận bằng nhân cách, hành động và những giá trị họ mang lại, chứ không phải qua vẻ ngoài. Khi đó, xã hội sẽ trân trọng sự khác biệt, đề cao lòng nhân ái và tạo điều kiện cho mọi cá nhân phát triển.

Khi một người dần từ bỏ được quan niệm cổ hủ này, phản ứng tâm lý của người thân cũng có nhiều thay đổi tích cực. Ban đầu có thể là sự ngỡ ngàng, thậm chí lo lắng vì sợ rằng việc thay đổi suy nghĩ sẽ đi ngược lại những gì đã quen thuộc. Nhưng rồi, khi chứng kiến những mối quan hệ được cải thiện, khi thấy con người sống nhẹ nhõm và bao dung hơn, người thân sẽ cảm thấy vui mừng, an tâm và tự hào. Bởi thay đổi định kiến không phải là đánh mất giá trị, mà là bước tiến để hoàn thiện nhân cách.

Để từ bỏ được quan niệm cổ hủ về hình xăm, mỗi người cần bắt đầu từ những giải pháp thiết thực. Trước hết, hãy học cách tìm hiểu và lắng nghe, thay vì vội vàng phán xét. Mỗi con người đều có một câu chuyện riêng, và hình xăm đôi khi chỉ là một phần rất nhỏ trong cuộc đời họ. Bên cạnh đó, cần rèn luyện thói quen nhìn nhận người khác qua hành động, cách sống và đạo đức. Gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục thế hệ trẻ về sự tôn trọng, bình đẳng và lòng bao dung. Quan trọng hơn cả, mỗi người cần dũng cảm thay đổi chính mình, bởi chỉ khi tư duy thay đổi thì xã hội mới có thể thay đổi.

Tóm lại, quan niệm cho rằng hình xăm đồng nghĩa với cái xấu là một suy nghĩ lạc hậu, không còn phù hợp với xã hội hiện đại. Từ bỏ định kiến ấy không khiến chúng ta đánh mất giá trị truyền thống, mà ngược lại, giúp chúng ta sống nhân ái, công bằng và văn minh hơn. Tôi tin rằng, với sự chân thành và quyết tâm, mỗi người đều có thể mở rộng trái tim mình, nhìn nhận người khác bằng sự thấu hiểu thay vì phán xét, để cuộc sống trở nên ấm áp và tốt đẹp hơn mỗi ngày.

Cây chuối

Tự bén hơi xuân tốt lại thêm,

Ðầy buồng lạ, màu thâu đêm.

Tình thư một bức phong còn kín,

Gió nơi đâu, gượng mở xem.

Thuật hứng bài 24

Công danh đã được hợp về nhàn

Lành dữ âu chi thế nghị khen

Ao cạn vớt bèo cấy muống

Đìa thanh phát cỏ ương sen

Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc

Thuyền chở yên hà nặng vạy then

Bui có một lòng trung lẫn hiếu

Mài chăng khuyết, nhuộm chăng đen.

Tự bén hơi xuân tốt lại thêm,

Ðầy buồng lạ, màu thâu đêm.

Tình thư một bức phong còn kín,

Gió nơi đâu, gượng mở xem.

Nguyễn Trãi

Bài ca Côn Sơn

Côn Sơn suối chảy rì rầm,
Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.
Côn Sơn có đá rêu phơi,
Ta ngồi trên đá như ngồi đệm êm.
Trong ghềnh thông mọc như nêm,
Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm.
Trong rừng có bóng trúc râm,
Dưới màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.
Về đi sao chẳng sớm toan,
Nửa đời vướng bụi trần hoàn làm chi?
Muôn chung chín vạc làm gì,
Cơm rau nước lã nên tuỳ phận thôi.
Đổng, Nguyên để tiếng trên đời,
Hồ tiêu ăm ắp, vàng mười chứa chan.
Lại kia trên núi Thú San,
Di, Tề nhịn đói chẳng màng thóc Chu.
Hai đàng khó sánh hiền ngu,
Đều làm cho thỏa được như ý mình.
Trăm năm trong cuộc nhân sinh,
Người như cây cỏ thân hình nát tan.
Hết ưu lạc đến bi hoan,
Tốt tươi khô héo, tuần hoàn đổi thay.
Núi gò đài các đó đây,
Chết rồi ai biết đâu ngày nhục vinh.
Sào, Do bằng có tái sinh,
Hãy nghe khúc hát bên ghềnh Côn Sơn.

Nguyễn Trãi

Thuật hứng bài 15

Ngại ở nhân gian lưới trần,
Thì nằm thôn dã miễn yên thân.
Trúc mai chẳng phụ lòng quân tử,
Viên hạc đà quen bạn dật dân.
Hái cúc ương lan hương bén áo,
Tìm mai đạp nguyệt tuyết xâm khăn.
Đàn cầm suối trong tai dội,
Còn một non xanh là cố nhân.

Cảnh ngày hè (Bảo kính cảnh giới - bài 43)

Rồi hóng mát thuở ngày trường,
Hòe lục đùn đùn tán rợp trương.
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.
Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.
Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương.

No nước uống, thiếu cơm ăn.


Con đòi trốn, dường ai quyến,


Bà ngựa gầy, thiếu kẻ chăn.


Ao bởi hẹp hòi khôn thả cá,


Nhà quen thú thứa ngại nuôi vằn.


Triều quan chẳng phải, ẩn chẳng phải,
Góc thành Nam, lều một gian.

2. Ghẹo cô hàng chiếu

   Ả ở đâu ta bán chiếu gon,

   Chẳng hay chiếu ấy hết hay còn?


   Xuân thu phỏng độ chừng bao tuổi,
Đã có chồng chưa, được mấy con?

Nhàn trung tận nhật bế thư trai,
Môn ngoại toàn vô tục khách lai.
Đỗ Vũ thanh trung xuân hướng lão,
Nhất đình sơ vũ luyện hoa khai.

Tự thuật

Ở thế nhiều phen thấy khóc cười,

Năm nay tuổi đã ngoại tư mươi.

Lòng người một sự yêm chưng một,

Đèn khách mười thu lạnh hết mười.

Phượng những tiếc cao, diều hãy liệng,

Hoa thì hay héo, cỏ thường tươi.

Ai ai đều có hai con mắt,

Xanh bạc dầu chưng mặt chúng ngươi.

Nhàn trung tận nhật bế thư trai,

Môn ngoại toàn vô tục khách lai.

Đỗ Vũ thanh trung xuân hướng lão,

Nhất đình sơn vũ luyện hoa khai.

(Suốt ngày nhàn nhã khép phòng văn

Khách tục không ai bén mảng gần

Trong tiếng cuốc kêu xuân đã muộn

Đây sân mưa bụi nở hoa xoan)

(Mộ xuân tức sự, trích Ức Trai thi tập, Nguyễn Trãi)

Cây chuối

Tự bén hơi xuân, tốt lại thêm

Đầy buồng lạ, mầu thâu đêm

Tình thư một bức phong còn kín,

Gió nơi đâu, gượng mở xem.

Vũ hậu xuân trào trướng hải môn

Thiên phong xuy khởi lãng hoa bồn

Bán lâm tàn chiếu si yên thụ

Cách thủy cô chung đảo nguyệt thôn

Phong cảnh khả nhân thi nhập họa

Hồ sơn mãn mục tửu doanh tôn

Cựu du lịch lịch dư tăng ký

Vãng sự trùng tầm chỉ

mộng hồn. Quá Thần Phù Hải Khẩu

Thần Phù hải khẩu dạ trung qua

Nại thử phong thanh nguyệt bạch hà

Giáp ngạn thiên phong bài ngọc duẩn

Trung lưu nhất thủy tẩu thanh xà

Giang sơn như tạc anh hùng thệ

Thiên địa vô tình sự biến đa

Hồ Việt nhất gia kim hạnh đổ

Tứ minh tòng thử tức kình ba

Chiếc thuyền lơ lửng bên sông,
Biết đem tâm sự ngỏ cùng ai hay.
Chắc chi thiên hạ đời nay,
Mà đem non nước làm rầy chiêm bao.
Đã buồn về trận mưa rào,
Lại đau về nỗi ào ào gió đông.
Mây trôi nước chảy xuôi dòng,
Chiếc thuyền hờ hững bên sông một mình.

2.Thuật hứng bài 25

Thuật Lánh trần náu thú sơn lâm,
Lá thông còn tiếng trúc cầm.
Sách cũ ngày tìm người hữu đạo,
Trì thanh đêm quyến nguyệt vô tâm.
Say hết tấc lòng hồng hộc,
Hỏi làm chi sự cổ câm (kim).
Thế sự dầu ai hay buộc bện,
Sen nào có bén trong lầm.

   (Bản dịch của nhóm Đào Duy Anh)

Côn Sơn có khe,
Tiếng nước chảy rì rầm.
Ta lấy làm đàn cầm.
Côn Sơn có đá,
Mưa xối rêu xanh đậm,
Ta lấy làm chiếu thảm.
Trên núi có thông,
Muôn dặm rờn rơn biếc một vùng,
Ta tha hồ ngơi nghỉ ở trong.
Trong rừng có trúc,
Nghìn mẫu in biếc lục,
Ta tha hồ ca ngâm bên gốc.
Ngươi sao còn chửa về đi!
Nửa đời bụi bặm hoài lăn lóc,
Muôn chung, chín đỉnh có làm gì?
Nước lã, cơm rau miễn tri túc,
Ngươi chẳng thấy Ðổng Trác ngọc vàng chất đầy nhà?
Nguyên Tải hồ tiêu tám trăm hộc?
Lại chẳng thấy Bá Di với Thúc Tề?
Thú Dương chết đói không ăn thóc?
Hiền ngu dù chẳng giống nhau đâu,
Cũng đều muốn thoả lòng sở dục.
Người đời trong trăm năm,
Rốt cuộc như thảo mộc.
Vui buồn lo sướng đổi thay nhau,
Một tươi một héo vẫn tương tục.
Cồn hoang lầu đẹp cũng ngẫu nhiên,
Chết rồi ai vinh với ai nhục?
Nhân gian nếu còn bọn Sào Do,
Khuyên hãy nghe ta ca một khúc.

  (Nguồn: Đào Duy Anh, Nguyễn Trãi toàn tập, NXB Khoa học xã hội, 1976)

Cây chuối

Tự bén hơi xuân tốt lại thêm,

Ðầy buồng lạ, màu thâu đêm.

Tình thư một bức phong còn kín,

Gió nơi đâu, gượng mở xem.

Thuật hứng bài 24

Công danh đã được hợp về nhàn

Lành dữ âu chi thế nghị khen

Ao cạn vớt bèo cấy muống

Đìa thanh phát cỏ ương sen

Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc

Thuyền chở yên hà nặng vạy then

Bui có một lòng trung lẫn hiếu

Mài chăng khuyết, nhuộm chăng đen.

   (Nguồn: Nguyễn Trãi toàn tập, NXB Khoa học Xã hội, 1976).

2. Thủ vĩ ngâm

Góc thành Nam, lều một gian,
No nước uống, thiếu cơm ăn.
Con đòi trốn, dường ai quyến,
Bà ngựa gầy, thiếu kẻ chăn.
Ao bởi hẹp hòi khôn thả cá,
Nhà quen thú thứa ngại nuôi vằn.
Triều quan chẳng phải, ẩn chẳng phải,
Góc thành Nam, lều một gian

Cuối xuân

Tính từ gặp tiết lương thần,

Thiếu một hai mà no chín tuần.

Kiếp thiếu niên đi thương đến tuổi,

Ốc dương hoà lại ngõ dừng chân.

Vườn hoa khóc, tiếc mặt Phi tử,

Trì cỏ tươi, nhưng lòng tiểu nhân.

Cầm đuốc chơi đêm này khách nói,

Tiếng chuông chưa đóng ắt còn xuân.

Cúc

Người đua nhan sắc thuở xuân dương,

Nghỉ chờ thu, cực lạ dường.

Hoa nhẵn rằng đeo danh ẩn dật,

Thức còn thông bạn khách văn chương.

Tính thanh nào đoái bề ong bướm,

Tiết muộn chẳng nài thuở tuyết sương.

Dầu thấy xuân lan cùng lọn được,

Ai ai đều có mấy mùi hương.

Ngại ở nhân gian lưới trần,

Thì năm thôn dã miễn yên thân.

Trúc mai chẳng phụ lòng quân tử,

Viên hạc đà quen bạn dật dân.

Hái cúc ương lan hương bén áo,

Tìm mai đạp nguyệt tuyết xâm khăn.

Đàn cầm suối trong tai dội,

Còn một non xanh là cố nhân.

(Thuật hứng 15, Nguyễn Trãi toàn tập, NXB Khoa học xã hội, 1976, tr. 415-416)

Mộ xuân tức sự

Nhàn trung tận nhật bế thư trai,

Môn ngoại toàn vô tục khách lai.

Đỗ Vũ thanh trung xuân hướng lão,

Nhất đình sơn vũ luyện hoa khai.

(Suốt ngày nhàn nhã khép phòng văn

Khách tục không ai bén mảng gần

Trong tiếng cuốc kêu xuân đã muộn

Đầy sân mưa bụi nở hoa xoan)

(Mộ xuân tức sự, trích Ức Trai thi tập, Nguyễn Trãi)

Mộng xuân trung

(Trong Ức Trai thi tập)

Khách đến chim mừng hoa xảy nở,

Chè tiên nước ghín nguyệt đeo về.

Cảnh xuân trong mộng thêm xuân nữa,

Xuân hết còn xuân mãi chẳng hề.

Trại đầu xuân chợt

(Trong Ức Trai thi tập)

Cỏ mới xanh non mặt đất đầy,

Xuân về hoa nở khắp nơi đây.

Người nhàn giữa cảnh xuân tươi ấy,

Một tấm lòng son vẫn chẳng lay.

Côn Sơn suối chảy rì rầm,

Ta lấy làm đàn cầm mà nghe.

Côn Sơn có đá rêu phơi,

Ta lấy làm chiếu trải nằm ngồi nơi nơi.

Trong ghềnh có bóng thông dồi,

Ta lấy làm bóng rợp người bóng râm.

Trong rừng có bóng trúc râm,

Ta lấy làm bóng râm mát xanh.

2.Thuật hứng

Công danh đã được hợp về nhàn,

Lành dữ âu chi thế nghị khen.

Ao cạn vớt bèo cấy muống,

Trì thanh phát cỏ dưỡng sen.

Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc,

Thuyền chở yên hà nặng ngấn then.

Quê cũ nhà ta thiếu thốn gì,

Rau trong nội, cá trong ao.

Côn Sơn suối chảy rì rầm,

Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.

Côn Sơn có đá rêu phai,

Ta ngồi trên đá như ngồi đệm êm.

Trong ghềnh thông mọc như nêm,

Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm.

Trong rừng có bóng trúc râm,

Dưới màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.

Tự thán (bài 2)

Thân nhàn mà chẳng nhàn tâm,

Ngẫm hay muôn sự đều thâm nỗi đời.

Đã mang tiếng ở trong trời đất,

Phải có danh gì với núi sông.

Công nên tuổi tác càng cao,

Chớ để nhục nhằn tiếng chê cười.

Anh hùng đâu dễ mấy người,

Bền gan vững chí mới ngời sử xanh.

Ở thế nhiều phen thấy khóc cười,

Năm nay tuổi đã ngoại tư mươi.

Lòng người một sự yêm chưng một,

Đèn khách mười thu lạnh hết mười.

Phượng những tiếc cao, diều hãy liệng,

Hoa thì hay héo, cỏ thường tươi.

Ai ai đều có hai con mắt,

Xanh bạc dầu chưng mặt chúng ngươi.

Tùng bài 1

Thu đến cây nào chẳng lạ lùng,

Một mình lạt thuở ba đông.

Lâm tuyền ai rặng già làm khách,

Tài đống lương cao ắt cả dùng.

Chu Trung Ngẫu Thành

Vũ hậu xuân trào trướng hải môn
Thiên phong xuy khởi lãng hoa bồn
Bán lâm tàn chiếu si yên thụ
Cách thủy cô chung đảo nguyệt thôn
Phong cảnh khả nhân thi nhập họa
Hồ sơn mãn mục tửu doanh tôn
Cựu du lịch lịch dư tăng ký
Vãng sự trùng tầm chỉ mộng hồn

Tạm địch
Mưa tạnh trào lên sóng bể đầy
Như hoa trên nước phất phơ bay
Bên rừng nắng xế cành cây ngả
Trên bến chuông rền bóng nguyệt lay
Phong cảnh giục người thi với họa
Núi hồ trước mặt rượu thêm cay
Cuộc chơi khi trước nay mà nhớ
Việc cũ coi như nửa tỉnh say

Tịch mịch u trai lý

Chung tiêu thính vũ thanh


Tiêu tao kinh khách chẩm


Điểm trích sổ tàn canh


Cách trúc  xao song mật


Hòa chung nhập mộng thanh


Ngâm dư hồn bất mị


Đoạn tục đáo thiên minh.

-Nguyễn Trãi-

2. Ghẹo cô hàng chiếu

Ả ở đâu ta bán chiếu gon,


Chẳng hay chiếu ấy hết hay còn?


Xuân thu phỏng độ chừng bao tuổi,


Đã có chồng chưa, được mấy con?

2. Mạn thuật

   Ao cạn vớt bèo cấy muống,

   Đìa thanh phát cỏ ương sen.

   Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc,

   Thuyền chở yên hà nặng vạy then.

   
   

   Bui một tấc lòng ưu ái cũ,

   Đêm ngày cuồn cuộn nước triều lên.

Chiếc thuyền lơ lửng bên sông,
Biết đem tâm sự ngỏ cùng ai hay.
Chắc chi thiên hạ đời nay,
Mà đem non nước làm rầy chiêm bao^.
Đã buồn về trận mưa rào,
Lại đau về nỗi ào ào gió đông.
Mây trôi nước chảy xuôi dòng,
Chiếc thuyền hờ hững bên sông một mình.

2. Ngôn chí bài 7 ( Cơm trời áo cha )

Đã mấy thu nay để lệ nhà,

Duyên nào đeo đẳng khó chăng tha.

Một thân lẩn quất đường khoa mục,

Hai chữ mơ màng việc quốc gia.

Tài liệt lạt nhiều nên kém bạn,

Người mòn mỏi hết phúc còn ta.

Quân thân chưa báo lòng canh cánh,

Tình phụ cơm trời áo cha.

Bảo kính cảnh giới (bài 1)

(Quốc âm thi tập)

Ở đời vui đạo hãy tùy duyên,

Đói đến thì ăn mệt ngủ liền.

Trong nhà có báu thôi tìm kiếm,

Đối cảnh vô tâm chớ hỏi thiền.

Ngôn chí (bài 3)

(Quốc âm thi tập)

Côn Sơn suối chảy rì rầm,

Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.

Côn Sơn có đá rêu phơi,

Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm.

Trong ghềnh thông mọc như nêm,

Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm.

Trong rừng có bóng trúc râm,

Dưới màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.

Nguyệt trong đáy nước nguyệt trên không,
Xem ắt lắm, một thức cùng.
Hải nhược chiết nên cành quế tử,
Giang phi chiếm được thức Thiềm cung.
Thu cao thỏ ướm thăm lòng bể,
Vực lạnh châu mừng thoát miệng rồng.
Đạn khiếp thiên nhan chăng nỡ tịn,
Lui thuyền lãng đãng ở trên dòng.

Nước trời một sắc

Trời nghi ngút, nước mênh mông,
Hai ấy cùng xem, một thức cùng.
Hương thỏ chìm tăm Hải nhược,
Nhà giao giãi bóng Thiềm cung.
Bút thiêng Ma Cật tay khôn mạc,
Câu khéo Huyền Huy ý chửa đông.
Lẻ có chim bay cùng cá nhảy,
Mới hay kìa nước nọ hư không.

Chu Trung Ngẫu Thành

Vũ hậu xuân trào trướng hải môn
Thiên phong xuy khởi lãng hoa bồn
Bán lâm tàn chiếu si yên thụ
Cách thủy cô chung đảo nguyệt thôn
Phong cảnh khả nhân thi nhập họa
Hồ sơn mãn mục tửu doanh tôn
Cựu du lịch lịch dư tăng ký
Vãng sự trùng tầm chỉ mộng hồn

Côn Sơn suối chảy rì rầm,

Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.

Côn Sơn có đá rêu phơi,

Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm.

Trong ghềnh thông mọc như nêm,

Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm.

Trong rừng có bóng trúc râm,

Dưới màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.

Bài 2: Cảnh ngày hè

Rồi hóng mát thuở ngày trường,

Hòe lục đùn đùn tán rợp giương.

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,

Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.

Lao xao chợ cá làng ngư phủ,

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.

Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,

Dân giàu đủ khắp đòi phương.

Tình thư một bức phong còn kín,

Gió thổi chăng nên hé cánh đào.

Đêm nghe tiếng chuối reo rào rạt,

Nhớ người xưa, dạ lại nôn nao.

Mộ xuân tức sự (Nguyễn Trãi)

Nhàn trung tận nhật bế thư trai,

Môn ngoại toàn vô tục khách lai.

Đỗ Vũ thanh trung xuân hướng lão,

Nhất đình sơn vũ luyện hoa khai.

No nước uống, thiếu cơm ăn.

Con đòi trốn, dường ai quyến,

Bà ngựa gầy, thiếu kẻ chăn.

Ao bởi hẹp hòi khôn thả cá,

Nhà quen thú thứa ngại nuôi vằn.

Triều quan chẳng phải, ẩn chẳng phải,

Góc thành Nam, lều một gian.

2.Thính Vũ

Tịch mịch u trai lý

Chung tiêu thính vũ thanh
Tiêu tao kinh khách chẩm
Điểm trích sổ tàn canh
Cách trúc  xao song mật
Hòa chung nhập mộng thanh
Ngâm dư hồn bất mị
Đoạn tục đáo thiên minh.

Làm người chẳng có đức cùng tài,

So nghĩ đều thì kém hết hai

Hiểm hóc cửa quyền chăng đụt lặn

Thanh nhàn án sách hãy đeo đai.

Dễ hay ruột bể sâu cạn,

Khôn biết lòng người vắn dài.

Sự thế dữ lành ai hỏi đến,

Bảo rằng ông đã điếc hai tai

CÔN SƠN CA

Côn Sơn suối chảy rì rầm

Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.

Côn Sơn có đá rêu phơi,

Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm.

Trong ghềnh thông mọc như nêm,

Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm.

Trong rừng có trúc bóng râm,

Trong màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.

Vũ hậu xuân trào trướng hải môn

Thiên phong xuy khởi lãng hoa bồn

Bán lâm tàn chiếu si yên thụ

Cách thủy cô chung đảo nguyệt thôn

Phong cảnh khả nhân thi nhập họa

Hồ sơn mãn mục tửu doanh tôn

Cựu du lịch lịch dư tăng ký

Vãng sự trùng tầm chỉ mộng hồn

Thuật hứng

Côn Sơn suối chảy rì rầm,

Ta nghe như tiếng đàn câm bên tai.

Côn Sơn có đá rêu phơi,

Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm.

Trong ghềnh thông mọc như nêm,

Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm.

Trong rừng có bóng trúc râm,

Dưới màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.

Nhàn trung tận nhật bế thư trai,

Môn ngoại toàn vô tục khách lai.

Ðỗ Vũ thanh trung xuân hướng lão,

Nhất đình sơn vũ luyện hoa khai.

(Bản dịch của Khương Hữu Dụng:

Suốt ngày nhàn nhã khép phòng văn

Khách tục không ai bén mảng gần

Trong tiếng cuốc kêu xuân đã muộn

Ðầy sân mưa bụi nở hoa xoan.)

Thính Vũ

Tịch mịch u trai lý

Chung tiêu thính vũ thanh
Tiêu tao kinh khách chẩm
Điểm trích sổ tàn canh
Cách trúc  xao song mật
Hòa chung nhập mộng thanh
Ngâm dư hồn bất mị
Đoạn tục đáo thiên minh.

Nhàn trung tận nhật bế thư trai,

Môn ngoại toàn vô tục khách lai.

Ðỗ Vũ thanh trung xuân hướng lão,

Nhất đình sơn vũ luyện hoa khai.

.Thu đến cây nào chẳng lạ lùng,
Một mình lạt thuở ba đông.
Lâm tuyền ai rặng già làm khách,
Tài đống lương cao ắt cả dùng

(Theo Thi Viện, Quốc âm thi tập, bài 218) 
2. Bài thơ “ Cây chuối “ ( Ba tiêu)

Tự bén hơi xuân, tốt lại thêm

Đây buông lạ, mâu thâu đêm

Tình thư một bức phong còn kín,

Gió nơi đâu gượng mở xem

( Quốc âm thi tập) 

Rồi hóng mát thuở ngày trường,
Hòe lục đùn đùn tán rợp giương.
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.
Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.
Lẽ có đàn cầm cầm một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương.