μην βαλετε το ιδιο

«Ποια αιτία λοιπόν μας εμποδίζει να θεωρήσουμε ότι η Ελένη ήρθε στην Τροία χωρίς τη θέλησή της, το ίδιο όπως αν αρπάχτηκε από απαγωγέων τη βία; Αφού η επίδραση της πειθούς, αν και δεν έχει του εξαναγκασμού τη μορφή, έχει την ίδια μ᾽ αυτόν δύναμη. Γιατί ο λόγος που έπεισε την ψυχή εξανάγκασε και αυτήν την οποία έπεισε να πιστέψει αυτά που λέχθηκαν και να συγκατατεθεί σ᾽ αυτά που έγιναν. Αυτός λοιπόν που την έπεισε, εφόσον την εξανάγκασε, διέπραξε αδίκημα, ενώ αυτή που πείσθηκε, εφόσον εξαναγκάστηκε από τον λόγο, άδικα κατηγορείται.»

(μετάφραση Π. Καλλιγάς)

γιουλη

«…τίς οὖν αἰτία κωλύει καὶ τὴν Ἑλένην νομίσαι ἐλθεῖν ὁμοίως ἂκουσαν οὖσαν ὥσπερ εἰ βιατήρων βίᾳ ἡρπάσθη· …» 

«Ποια αιτία λοιπόν μας εμποδίζει να θεωρήσουμε ότι η Ελένη ήρθε στην Τροία χωρίς τη θέλησή της, το ίδιο όπως αν αρπάχτηκε από απαγωγέων τη βία; Αφού η επίδραση της πειθούς, αν και δεν έχει του εξαναγκασμού τη μορφή, έχει την ίδια μ᾽ αυτόν δύναμη. Γιατί ο λόγος που έπεισε την ψυχή εξανάγκασε και αυτήν την οποία έπεισε να πιστέψει αυτά που λέχθηκαν και να συγκατατεθεί σ᾽ αυτά που έγιναν. Αυτός λοιπόν που την έπεισε, εφόσον την εξανάγκασε, διέπραξε αδίκημα, ενώ αυτή που πείσθηκε, εφόσον εξαναγκάστηκε από τον λόγο, άδικα κατηγορείται.» 

(μετάφραση Π. Καλλιγάς)

μια Ελένη άφθαρτη στέκει, δίχως ψέμα στο λαιμό.

Όχι εκείνη που οι μύθοι σέρνουν σε πολέμους και φωτιές,

μα η αληθινή, που η μοίρα έκρυψε σε ξένες προκυμαίες.

Σαν κύμα που δεν λύγισε στον άνεμο του χρόνου,

κρατάει ακόμη την τιμή, το φως του ονόματός της.

Κι όταν ο Μενέλαος φτάνει, σκονισμένος απ’ τον πόνο,

βλέπει πως ό,τι κυνήγησε ήταν σκιά δική του.

Τότε η αλήθεια λάμπει — όχι σαν δόρυ ή φλόγα,

μα σαν ανάσα που γυρίζει πίσω τη ζωή.

Γιατί η Ελένη δεν υπήρξε αιτία πολέμου,

μα καθρέφτης που έδειξε τι φοβάται η ανθρωπότητα να δει.

Κι έτσι, χέρι με χέρι, φεύγουν πάνω στο κύμα,

όχι σαν μύθος που πληγώνει, μα σαν άνθρωποι που σώθηκαν.

Κι η Ιστορία μένει πίσω, να θυμάται πως κάποτε

η ομορφιά δεν ήταν κρίμα, μα λύτρωση που άργησε να φανεί.

chat.gpt

Βαλεντινα Μπλεδακη

Τώρα ξεχνώ τα πιο γνωστά μου ονόματα ή τα συγχέω μεταξύ τους - 

Πάρις, Μενέλαος, Αχιλλέας, Πρωτέας, Θεοκλύμενος, Τεύκρος, 

Κάστωρ και Πολυδεύκης - οι αδελφοί μου, ηθικολόγοι· αυτοί, νομίζω, 

έγιναν άστρα - έτσι λένε, - οδηγοί καραβιών· - Θησέας, Πειρίθους, 

Ανδρομάχη, Κασσάνδρα, Αγαμέμνων, - ήχοι, μόνον ήχοι 

χωρίς παράσταση, χωρίς το είδωλό τους γραμμένο σ’ ένα τζάμι, 

σ’ έναν μετάλλινο καθρέπτη ή στα ρηχά, στ’ ακρογιάλι, όπως τότε 

μιαν ήσυχη μέρα με λιακάδα, με πολλά κατάρτια, όταν η μάχη 

είχε κοπάσει, και το τρίξιμο των βρεγμένων σκοινιών στις τροχαλίες 

κρατούσε τον κόσμο ψηλά, σαν τον κόμπο ενός λυγμού σταματημένον 

μέσα σ’ ένα κρυστάλλινο λαρύγγι – κ’ έβλεπες τον κόμπο να σπιθίζει, 

να τρέμει 

χωρίς να γίνεται κραυγή, και ξαφνικά όλο το τοπίο με τα καράβια, 

τους ναύτες και τ’ αμάξια, βούλιαζε μέσα στο φως και στην ανωνυμία. 

Ελένη, ορθή φτερούγα στον αγέρα, 

φλογάτη στα μαλλιά της ζωής μαντίλα, 

σκισμένη της αγάπης μπαντιγέρα, 

άγρα ελπίδα του ανέλπιδου πολέμου ... 

[…] η Ελένη, που τους άλλους 

τόσο στην ομορφιά περνούσε, χώρισε 

τον άριστο τον άντρα, 

π' όλο της Τροίας κατάστρεψε το κράτος, 

κι ούτε την κόρη, ουδέ τους ακριβούς της 

θυμήθηκε γονιούς, μα ερωτευμένην 

ξεσήκωσέ τη η Κύπρις. 

Πολύ εύκολα η καρδιά λυγάει τ' ανθρώπου. 

Κι αμέσως λαχταράει στο νου ό,τι βάλει. 

Σαπφώ, απόσπασμα 16 L.-P. (μτφρ. Π. Λεκατσάς) 

«…τίς οὖν αἰτία κωλύει καὶ τὴν Ἑλένην νομίσαι ἐλθεῖν ὁμοίως ἂκουσαν οὖσαν ὥσπερ εἰ βιατήρων βίᾳ ἡρπάσθη· …» 

«Ποια αιτία λοιπόν μας εμποδίζει να θεωρήσουμε ότι η Ελένη ήρθε στην Τροία χωρίς τη θέλησή της, το ίδιο όπως αν αρπάχτηκε από απαγωγέων τη βία; Αφού η επίδραση της πειθούς, αν και δεν έχει του εξαναγκασμού τη μορφή, έχει την ίδια μ᾽ αυτόν δύναμη. Γιατί ο λόγος που έπεισε την ψυχή εξανάγκασε και αυτήν την οποία έπεισε να πιστέψει αυτά που λέχθηκαν και να συγκατατεθεί σ᾽ αυτά που έγιναν. Αυτός λοιπόν που την έπεισε, εφόσον την εξανάγκασε, διέπραξε αδίκημα, ενώ αυτή που πείσθηκε, εφόσον εξαναγκάστηκε από τον λόγο, άδικα κατηγορείται.» 

(μετάφραση Π. Καλλιγάς)

''Τ΄ αηδόνια'',  Ανδρέας Λασκαράτος 

Τ’ αηδόνια να σωπάσουνε. 

Λίγη ησυχία να γένει, 

να ταγουδήσ’ η Ελένη 

με τη γλυκεία φωνή. 

Τ’ αηδόνια να σωπάσουνε· 

να μη φυσάει τ’ αέρι, 

ένα αγγελούδι αϊταίρι 

τσ’ Ελένης να φανεί. 

Να έλθει από την Παράδεισο 

σ’ εμάς εν αγγελούδι 

να πει αν εκεί τραγούδι 

άκουσε πλέα γλυκό. 

Να πει αν εις την Παράδεισο 

είναι κι’ εκεί μια Ελένη, 

να τραγουδά, να ευφραίνει 

τον άπειρο ουρανό. 

Ανθολογία Ποιήσεως, Α΄ Τόμος, Μ. Περάνθη 

Σκηνή από τη γαμήλια πομπή του Πάρη – Αλέξανδρου και της Ελένης στην Τροία. 

Οι νιόνυμφοι απομακρύνονται πάνω σε τέθριππο άρμα. Τέσσερα ζευγάρια Τρώων τους ... 

........................................................................... 

Ακέρια μες στα στήθη μας μαζώχτηκε η πατρίδα· 

κι έργο της, λόγος, όνειρο, βαθιά τους αντηχεί, 

σαν από δόρυ ορμητικό, βογκώντας, μιαν ασπίδα 

που, πίσωθέ της, άγρυπνη παραφυλάει ψυχή! 

.......................................................................... 

Άγγελος Σικελιανός. 1967. Λυρικός Βίος. Επιμ.: Γ. Π. Σαββίδης. Τόμ. Δ΄. Αθήνα: Ίκαρος. 

Είμ’ η Ελένη· από του Ήλιου 

την πηγή χυμένη εγώ, 

το χρυσόνειρο είμαι του Ήλιου 

και στον Ήλιο, εκεί, γυρνώ· 

γύρω μου, όχι· σε είδωλό μου 

θεόπλαστο ολοζωντανό 

θεοί και ήρωες γύρω αψήφησαν 

πόλεμο και χαλασμό. 

Όχι εμένα! τον υπέρκαλο 

νυχτανεβασμένο ίσκιο μου 

σε γη και ώρα στοιχειωμένη 

πήρε ταίρι ο γόης Κιμμέριος· 

είμ’ η ανέγγιχτη κι η αχάλαστη, 

κι η άφταστη. Και είμ’ η Ελένη. 

Ωραία εσύ η ανίδωτη 

μέσα στον ουρανό του ποιήματος 

καυτερή θρησκεία γυναίκα αγέρινη 

ντυμένη χαραυγές ένα άστρο σύμβολο 

με τ΄ όνομά σου δένοντας των εποχών τις γέφυρες. 

Ωραία εσύ 

νυχτερινή του απείρου εξαίσιο του θανάτου λάφυρο 

από τη σκόνη του θανάτου αναγεννώμενη. 

Σ΄ αναγνωρίζω Ελένη μου μέσα στους μαύρους έρωτες 

που κάψανε μ΄ οράματα τα χρόνια μου. Ω, ποτέ 

ποτέ μη φύγεις για τους τόπους του χαμού 

στις χώρες τις απάνθρωπες μη σπαταλήσεις 

τούτη τη σάρκα σου από σμάλτο κι από κρύσταλλο. 

Σε περιμένω. 

Κοίταξε σούφερα καπνούς κι αρώματα από τα βουνά 

πετράδια από τη θάλασσα 

ήλιους και φύλλα σούφερα κατηφοριές κι ανέμους 

καλάμια από τις ποταμιές βράχια και πέτρες κι όνειρα 

και καταχνιές κι αφρούς για σένα προσφορά. 

Με χέρια και με γόνατα σπασμένα παραμόνεψα 

γυμνός πλανήθηκα πάνω στη γη σε κάθε στρίψιμο 

του κόσμου παραμόνεψα. Σε περιμένω. 

Είμαι νεκρός τα βράδια κάτω απ΄ το λυχνάρι μου 

κι όμως ακόμα ζωντανός αστράφτοντας απ΄ τη δική σου δύναμη. 

Κοιμάμαι σε κρεβάτι φορτωμένο με γεννήτορες 

που μου γυρεύουν να μιλήσω. Κι ανυμνώ τη χώρα μου 

κι εσένα και τη βλάστηση 

γίνομαι μνήμες όνειρα και βλάστηση 

και χώμα αιώνιο απ΄ τη δική μας γη 

προπάντων χώμα χώμα Ελένη. 

Και τούτο τ΄ ονομάζω προσμονή. Η γέννηση του ποιήματος …

Τάχα θα' ρθείς; 

Μια νύχτα Ελένη τάχα θα σε συναντήσω, 

όταν ο χρόνος θα 'ναι ακίνητος από τα θαύματα, 

στεφανωμένη υποταγή κι ανάσταση τρεμάμενη; 

Μες στην πελώρια πόλη του ύπνου θα συναντηθούμε 

σάμπως σε μια αυτοκρατορία νεκρών ποιητών 

κατάμεστη από σταλαχτίτες - ποιήματα 

και τάχα θα μιλήσουμε θα κοιταχτούμε 

λουλουδισμένοι κι άφωνοι με τη χωμάτινη καρδιά 

να ζωντανεύει και να γίνεται 

ξανά ένα ρόδο πορφυρό ξανά μια πυρκαγιά απαράμιλλη 

τάχα θα σμίξουμε άλλη μια φορά 

μια νύχτα που η σιωπή θα 'ναι μια απέραντη σιωπή 

εγώ γεμάτος διάστημα 

εσύ γεμάτη μ' άστρα 

πάντα άφθαρτη παρθένα ανέγγιχτη 

μεταρσιωμένη; 

Οἰ μὲν ἰππήων στρότον οἰ δὲ πέσδων
οἰ δὲ νάων φαῖσ’ ἐπὶ γᾶν μέλαιναν
ἔμμεναι κάλλιστον, ἔγω δὲ κῆν’ ὄττω
τις ἔραται.

…καὶ γὰρ Ἑλένα…
τὸν ἄνδρα τὸν πανάριστον
λιποῦσ’ ἔβη πρὸς Τροίαν.

Στο ποίημα αυτό, η Σαπφώ λέει πως ό,τι θεωρεί ο καθένας πιο όμορφο είναι αυτό που αγαπά. Φέρνει ως παράδειγμα την Ελένη, η οποία άφησε τον άντρα της και πήγε στην Τροία, παρασυρμένη από τον έρωτα.