7 тақырып: Жасуша органоидтерінің құрылысы мен қызметтерінің ерекшеліктері by Moldir Ermuhanova

1 топ - Цитоплазма

molyamasha — 2020-10-05 05:05:12 UTC

ЦИТОПЛАЗМА-ЖАСУША ЖАРҒАҚШАСЫ МЕН ЯДРО АРАСЫН ТОЛТЫРЫП ТҰРАТЫН ҚОЙМАЛЖЫҢ СҰЙЫҚТЫҚ.КЛЕТКА ЦИТОПЛАЗМАСЫНЫҢ СЫРТЫ ПЛАЗМОЛЕММАМЕН ҚАПТАЛҒАН.

2 топ - Ядро

molyamasha — 2020-10-05 05:05:27 UTC

Ядро– жануарлар мен өсімдіктер жасушаларының ең маңызды құрам бөлігі. Ядро тұқым қуалаушылық ақпараттың сақталуы және осыған байланысты жасуша цитоплазмасындағы белоктар мен ферменттердің түзілуін қамтамасыз етеді. Ядроны алғаш рет тауықтың жұмыртқа жасушасынан байқаған 1825 ж. чех ғалымы Я.Пуркине болды. Ядроны өсімдіктер жасушасынан ағылшын ботанигі Р.Броун, ал жануарлар жасушасынан Т.Шванн анықтады. Ядро кариолеммадан (ядро қабықшасы), хромосомалардан, ядрошықтан және кариоплазмадан (ядро сөлі, шырыны) құралады. Кариолемма ядроны жасуша цитоплазмасынан бөліп тұрады.Ядро қабықшасы тесіктері арқылы жасуша цитоплазмасы мен ядро аралығында зат алмасу үздіксіз жүріп отырады. Кариолемма тесіктері арқылы ядро цитоплазмалық тормен, одан әрі жасушаны қоршаған ортамен байланысады. Ядроның біркелкі қоймалжың сұйық бөлігі кариоплазма деп аталады. Оның құрамына су, белок, көмірсулар, нуклеопротеидтер, витаминдер, ферменттер, минералды тұздар иондары кіреді. Кариоплазма митоз кезінде цитоплазмамен қосылып кетеді. Ол ядроның құрам бөліктерін байланыстырып тұрады. Ядро құрамындағы қара-көк түске боялған, дөңгелек келген денешікті ядрошық деп атайды. Ядрошықтың саны 1 – 2, кейде одан да көп болуы мүмкін. Ядрошық нуклеопротеидтен құралған. Онда рибосомалық РНҚ және рибосомалар түзіледі.
Ядро (лат. nucleus, грек, kaiyon — ядро) — организмдегі протеиндік алмасуды реттеу арқылы тұқымқуалаушылық қасиеттерді ұрпақтан-ұрпаққа жеткізетін жасушаның негізгі бөлігі. Интерфазалық жасуша ядросы хроматин дәншелерінен (хромосомалардың көрінетін бөліктері), ядрошықтан, нуклеоплазмадан (кариоплазма — ядро сөлі) және нуклеолеммадан (кариолема) тұрады. Сыртқы және ішкі жарғақтардан құралған нуклеолеммада цитоплазмамен қатысатын диаметрі 80-90 нм тесіктер болады. Интерфазалық хроматин дәншелері хромосомалардың микроскоппен көрінетін бөліктері. Хромосомалардың таратылған, нашар боялатын және белсенді қызмет атқаратын бөліктерін — эухроматин, ал ширатылып жақсы боялатын, енжар қызмет атқаратын бөліктерін гетерохроматин деп атайды. Хромосомалар тұқымқуалаушылық қасиеттерді ұрпақтан-ұрпаққа жеткізетін құрылым. Олар дезоксирибонуклеопротеидтерден тұрады. Ядрошық дөңгелек келген, диаметрі 1-5 мкм денешік. Ядрошықта рибосомалар түзіледі. Кариоплазма ядроның біркелкі боялған қоймалжың бөлігі. Кариоплазма құрамында нуклеин қышқылдары мен протеиндерді түзуге керекті нуклеопротеидтер, гликопротеидтер және әртүрлі ферменттер болады.

3 топ Жасуша мембранасы

molyamasha — 2020-10-05 05:05:37 UTC

Жасуша мембранасы негізінен ақуыздар мен липидтердің қоспасынан тұрады. Мембрананың орналасуына және организмдегі рөліне байланысты, липидтер мембрананың 20-дан 80 пайызына дейін, кез-келген жерде протеин болып табылады.
тірі организмдердің құрылымының ең қарапайым бөлігі, құрылысы мен тіршілігің негізгі жеке тіршілік ете алатын қарапайым тірі жүйе

4 топ Рибосомалар

molyamasha — 2020-10-05 05:05:49 UTC

Екі суббірліктен туратын мембранасыз органойд
Ақуыз синтезін жүзеге асыратын жасуша-ішілік органойд. Олар жасуша цитоплазмасындағы магний иондарының концентрациясына байланысты диссоциацияланып (молек. ыдырауы) және реассоциацияланып (молекулалардың қайта бірігуі) отырады. Рибосомалар жасушада ақуыз синтезіне қатысатын құраушыларды ұстап тұру, оларды бір-бірімен байланыстыру қызметін атқарады. Бос рибосомалар жасушаның өзіне керекті протеиндерді, ал эндоплазмалық тор қабырғасындағы рибосомалар жасушадан сыртқа шығарылатын протеиндерді түзуге қатысады.
Рибосомасының 60 — 65%-ы РНҚ және 35 — 40%-ы ақуыздан
Рибосомалар - екі орташа: үлкен және кіші өлшем бірлігінен тұрады
Рибосомаларды алғаш рет 50-ші жылдардың ортасында румын-американдық жасуша биологы Джордж Паладе тығыздалған бөлшектер немесе түйіршіктер ретінде сипаттаған.

5 топ Митохондриялар

molyamasha — 2020-10-05 05:05:59 UTC

Митохондриялар — жіпше және түйіршік тәрізді органоид.Митохондриялардың көлемі тұрақты емес, сондықтан да олардың сыртқы пішіні әркез өзгермелі келеді.Митохондрияның саны жасушаның түріне қарай өзгермелі болады. (•ө•)♡

6 топ Пластидтер

molyamasha — 2020-10-05 05:06:13 UTC

7 топ Гольджи аппараты

molyamasha — 2020-10-05 05:06:23 UTC

2020-10-05 05:17:46 UTC