โขน เป็นวัฒนธรรมร่วมของอาเซียน มีในหลายประเทศ อาจเรียกชื่อต่างๆ กันตามท้องถิ่น แต่หลักฐานพบเก่าสุดในกัมพูชา แล้วส่งแบบแผนให้ไทย, ลาว, พม่า ฯลฯ
โขนควรเป็นมรดกร่วมของกัมพูชา, พม่า, ไทย, ลาว ฯลฯ
ถ้าพิจารณาเฉพาะไทยกับกัมพูชา จะพบว่ามีบรรพชนร่วมกัน อยู่บริเวณลุ่มน้ำเจ้าพระยา ภาคกลาง เห็นได้จากกรุงศรีอยุธยาเป็นมรดกจากวัฒนธรรมกัมพูชา ผ่านรัฐละโว้ (ที่ ลพบุรี)
ได้รับข้อมูลจากเพจในFacebookที่ติดตามเกี่ยวกับเรื่องราวในประเทศอาเซียนและจากอาจารย์ที่สอนภาษาเขมรว่าโขนในประเทศอาเซียนก็มีแต่จะแตกต่างกันตามแต่ละการแสดงของประเทศนั้นๆ

.

.

/ สามปีแห่งความทุกข์ยาก สามปีแห่งความลำบากยากลืมเลือน ทุกอย่างถูกทำลาย เลือดหลั่งไหลลงกับดิน ลูกเล็กกำพร้าพ่อแม่ กัมพูชาคือลานฆ่า มันสั่งเราไถนา เหนื่อยและล้า ล้มลงไป สามี ภรรยา คนคุ้นหน้าถูกแยกไกล เราถูกบังคับให้ลืมผองเพื่อน จวบจนวันที่ 7 มกราฯ ชาวกัมพูชารอดพ้นโศกภัย /

.

คือเนื้อเพลงจากบทบรรเลงจะเป็ยประกอบคำร้อง ‘เพลงแห่งการปลดปล่อย’ (Liberation Song) ที่กง ไณยประพันธ์หลังได้กลับบ้าน

.

อย่างที่ได้บรรยายไปข้างต้น เพื่อนร่วมอาชีพของกง ไณยหลายคนเสียชีวิตในช่วงเวลาที่โหดร้ายเหล่านั้น ชายหนุ่มที่รอดตายมาได้ราวปาฏิหาริย์จึงถือเป็นพันธกิจของตนที่จะปลุกฟื้นคืนจิตวิญญาณในเสียงดนตรีให้แก่กัมพูชาอีกครั้ง

.

เริ่มจากรับตำแหน่งครูสอนจะเป็ยให้คนรุ่นถัดไปในประเทศ สู่การบินลัดฟ้าไปนานาเมืองเพื่อเผยแพร่วัฒนธรรมให้ต่างชาติได้สัมผัส จากเอเชียถึงตะวันตก พร้อมด้วยจะเป็ยคู่กาย ที่ ‘อาจารย์กง ไณย’ ได้พากเพียรไปร้องและเล่นให้ใครก็ตามบนโลกได้ฟัง สอดประสานกับการทำงานของนักดนตรีชั้นครูคนอื่น ๆ และการสนับสนุนจากรัฐและหน่วยงานเอกชน เสียงดนตรีแห่งกัมพูชาก็ดูราวแสงคบไฟที่ค่อย ๆ สว่างขึ้นทุกขณะในเวทีดนตรีโลก

ความแตกต่างของนาฏศิลป์ในอาเซียน

นาฏศิลป์ไทย เป็นศิลปะการละครฟ้อนรำและดนตรีอันมีคุณสมบัติตามคัมภีร์นาฏะ หรือนาฏยะกำหนดว่า ต้องประกอบไปด้วยศิลปะ 3 ประการ คือ การฟ้อนรำ การดนตรี และการขับร้องเกิดจากความรู้สึกกระทบกระเทือนทางอารมณ์ไม่ว่าจะอารมณ์แห่งสุข หรือความทุกข์และสะท้อนออกมาเป็นท่าทางแบบธรรมชาติและประดิษฐ์ขึ้นมาเป็นท่าทางลีลาการฟ้อนรำนาฏศิลป์ไทย แบ่งออกเป็น 4 ประเภท ได้แก่ ระบำ รำ ฟ้อน โขน-ละคร

                นาฏศิลป์ลาวเป็นนาฏศิลป์ที่เป็นเอกลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ลาวซึ่งพบในภาคตะวันออกเฉียง เหนือของไทยด้วย และการแสดงพื้นบ้านของกลุ่มชาติพันธุ์อื่นๆ มีทั้งนาฏศิลป์ในราชสำนัก และนาฏศิลป์พื้นบ้าน เช่น หมอลำ

นาฏศิลป์ลาวมีประเภทของการแสดงดังนี้

1.       นาฏศิลป์คลาสสิก  ได้แก่ เรื่องรามเกียรติ์ลาว (พระลามพระลัก) เป็นต้น

2.       ลำลาว ลำลาวหรือหมอลำเป็นการแสดงดนตรีพื้นบ้านของลาว โดยนักร้องเป็นผู้เล่าเรื่อง ใช้แคนเป็นเครื่องดนตรีหลัก

3.       ฟ้อนรำพื้นเมือง ฟ้อนรำพื้นเมืองเป็น การฟ้อนรำโดยที่มีชื่อเสียงที่สุดคือ ลำตังหวาย เป็นต้น

นาฏศิลป์กัมพูชา นาฏศิลป์คลาสสิก เป็นการแสดงที่เกิดขึ้นในราชสำนัก ใช้วงพิณพาทย์บรรเลงประกอบเอกลักษณ์ของกัมพูชา ตัวอย่างเช่นระบำเทพอัปสร

ระบำพื้นบ้าน เป็นนาฏศิลป์ที่ใช้แสดงในกลุ่มประชาชนทั่วไป และชนเผ่าต่างๆของกัมพูชา เช่น ชาวจาม เขมรบน และการแสดงของชาวนาและกรรมกร ส่วนใหญ่ใช้ วงมโหรี

 นาฏศิลป์พม่า พม่าเริ่มต้นจากพิธีทางศาสนา ต่อมาเมื่อพม่ามีการติดต่อกับอินเดียและจีน ท่าร่ายรำของ 2 ชาติดังกล่าว ก็จะมีอิทธิพลแทรกซึมในนาฏศิลป์พื้นเมืองของพม่า แต่ท่าร่ายรำของเดิมมีความเป็นเอกลักษณ์ของพม่าเด็กพม่าหัดละครไทย ละครแบบพม่าในยุคนี้เรียกว่า "โยธยาสัตคยี" หรือละครแบบโยธยา ท่ารำ ดนตรี และเรื่องที่แสดงรวมทั้งภาษาที่ใช้ก็เป็นของไทย มีการแสดงอยู่ 2 เรื่อง คือ รามเกียรติ์ เล่นแบบ โขน

นาฏศิลป์มาเลเซีย เป็นนาฏศิลป์ที่มีลักษณะคล้ายกับนาฏศิลป์ชวา ซันตน และบาหลีมาก นาฏศิลป์ซันตนและบาหลีก็ ได้รับอิทธิพลมาจากมาเลเชีย ซึ่งได้รับอิทธิพลตกทอดมาจากพวกพราหมณ์ของอินเดียอีกทีหนึ่ง