Телемедицина сізге қолайлы ма?

Бұл сұраққа дұрыс жауап беру үшін оның не екенін түсіну керек.

Телемедицина – электронды байланыс арқылы бір сайттан екінші сайтқа медициналық ақпарат алмасу. Бұл адамның денсаулығын жақсарту мақсатында жасалады.

Телемедицина 40 жылдан астам пайда болды. Бұл қарқынды дамып келе жатқан сала. Бастапқы медициналық көмек дәрігерлері мен мамандарының қабылдауына жазылу өте қиын болуы мүмкін. Күту тізімі ұзақ болуы мүмкін, тіпті жолдама алу да тез кездесуге кепілдік бермейді. Телемедицина сізді және дәрігерді тиімдірек біріктіруге көмектеседі.

Телемедицинаның бірнеше артықшылығы бар. Ең үлкенінің бірі – ол сізге басқаша қол жеткізе алмайтын мамандар мен ақпаратқа қол жеткізуге мүмкіндік береді. Телемедицина кеңесі кезінде әдетте дәрігерге ауру тарихы туралы айтып, сұрақтар қоюға мүмкіндігіңіз бар. Өз кезегінде маман сізге сұрақтарды тікелей қоя алады.

Бұл телемедицина орнату ақпаратты дәрігерге немесе медбикеге жеткізуге тырысқаннан гөрі жақсырақ. Маман сіздің жөтеліңіздің дыбысын естиді немесе ісінген көзіңізді көреді. Сіз өзіңіздің диагностикаңыз бен емдеу мүмкіндіктеріңіз туралы тікелей тыңдай аласыз. Телемедицина тұрақты денсаулық сақтау қызметі болып саналады. Көп жағдайда ол сіздің медициналық сақтандыруыңызға проблемасыз төленуі керек.

Негізгі кемшіліктердің бірі – қолжетімділік пен баға. Сізде телемедицина қызметтеріне қол жеткізе алмауыңыз мүмкін. Провайдер үшін орнату және қызмет көрсету қымбат болуы мүмкін. Керемет және лайықты қызмет болғанымен, телемедицина кішігірім медициналық мекемелер үшін тым қымбат болуы мүмкін.

Аурулар мен мәселелердің кейбір түрлері бетпе-бет физикалық бағалауды қажет етеді және телемедицина арқылы диагноз қою мүмкін емес.

Бүгінде телемедицина технологияларына нені жатқызуға болады?

Жалпы, ауруларға қандай да бір қатысы бар, кез келген түрдегі және кез келгеннің арасындағы кез келген ақпарат алмасуды жатқызуға болады. Оларды былай белгілеуге болады:

• медицина бейінді маман (міндетті түрде дәрігер емес) нақты бір пациентке телефон арқылы немесе қолжетімді кез келген басқа байланыс арнасы арқылы консультация, кеңес береді;

• бір медициналық қызметкер кәсіптік, оның ішінде нақты бір пациенттің диагностикасымен/емімен байланысты проблемаларды шешу немесе жалпы әлдебір нозологиялық формаларды шешу бойынша екінші бір медқызметкерменақылдасады (немесе кеңеседі);

• сұхбаттасу немесе бейнеконференция түрінде телеконсилиум ұйымдастырылады, бұл ретте аудиобайланысы орнатылған пациенттің бейнекөрінісі берілуі мүмкін;

• емдеуші дәрігер түсіндіре алмайтын медициналық зерттеулердің (сәулелік, электромагниттік, ультрадыбыстық, зертханалық, морфологиялық зерттеулердің) нәтижелері байланыс арналары арқылы осы салада білімі бар мамандарға қорытынды жасау үшін және жіберушіге жұмысында пайдалануға сол тәсілмен қайтару үшін жіберіледі;

• туысқандар, көршілер, дені саулар мен науқастар арасындағы телефон, SMS-хабарлама және Интернет арқылы жүретін ортақ, ұқсас және әртүрлі аурулар туралы пікір алмасуларды да, негізінде, стихиялы кәсіби емес сипатқа ие болса да телемедицинаға жатқызу керек.

Телемедицина бағыттары

Қарастырып жатқан ұғымымыз көптеген міндеттер мен шешімдерді қамтиды. Жалпы алғанда олар екі үлкен санатқа бөлінеді: «дәрігер-пациент» және «дәрігер-дәрігер». Қазіргі уақыттағы негізгі бағыттары:

«Дәрігер-пациент» түріндегі шешімдер:

• пациенттер үшін телемедициналық консультациялар;

• қашықтықты биомониторинг.

«Дәрігер-дәрігер» түріндегі шешімдер:

• дәрігерлер үшін шұғыл консультациялар;

• оталарды жасап жатқан уақытта трансляциялау;

• мамандарды қашықтықтан оқыту және біліктіліктерін көтеру.

+

Бірнеше негізгі бағыттарына жеке-жеке тоқтап өтеміз.

Қашықтықты биомониторинг

Медқызметкерлер пациенттерді алыстан бақылау жүйелерін олардың денсаулық ахуалын бақылау үшін қолданады. Ол үшін арнайы телемедициналық жабдық қажет, соның көмегімен дәрігер пациентін алыстан бақылай алады. Көбіне бұндай мониторингті барлық қажетті емдік шараларды өздері жасай алмайтын егде жастағы адамдарды бақылау үшін қолданады. Үй телемедицинасы әсіресе ұдайы тексеруге мұқтаж пациенттер үшін (мысалы, жүрегі ауыратын адамдар үшін) өте қажет

Хирургиялық оталарды трансляциялау

Бұл ретте ота барысында немесе ол аяқтала сала кейбір тұстарын түсіндіру және жағдаяттық күрделі сәттерді талқылау мақсатында сұрақ қоюға, сондай-ақ цифрлық бейнекамера тіркейтін бейнелермен алмасуға болады.

Сонымен қатар телеметриялық деректерді де (пациенттің артериялық қысым көрсеткіштерін, тамыр соғысы жиілігін және т.с.с.) жіберуге болады. Бүкіл әлемнің кәсіби қоғамдастығымен қалай тез тәжірибемен бөлісуге болады? Бұны бейнеконференцбайланыс көмегімен жасау жеңіл және сенімдірек. Және осылай алынған тәжірибе қанша өмірді сақтап қалғандығын кім білсін. Демек, телемедицинаның перспективалары бүгінде айқындалған бұл жол әлі көп жыл бойы белсенді түрде ілгерілейтін болады.

Қазақстандағы телеконсультациялар

Елімізде Ұлттық телемедицина желісін құру және дамыту бағдарламасы 2004 жылы жүзеге асырыла бастады.

Телемедицина үш сатымен енгізілуде:

1. 2004-2008 жж. – 40 медұйымда сынақтан өткізілді;

2. 2009-2011 жж. – облыстық және 33 аудандық аурухана қамтылды;

3. 2012 ж. қазіргі уақытқа дейін қажетті аппаратура республиканың 204 денсаулық сақтау мекемесінде сатып алынды.

Қазақстанда телеконсультациялар келесі салаларда көбірек (60 %) қолданылуда:

• кардиология;

• кардиохирургия (ересектердің және балалардың);

• аритмология;

• интервенциялық кардиология;

• кардиореанимация.

Дәрігерлік персоналдың біліктілігін көтеру

Қашықтықтан оқыту телемедицинаны дамытудың айтарлықтай маңызды мақсаты болып табылады. Бейнеконференцбайланыс арқылы берілетін медициналық семинарлар, конференциялар және дәрістер деңгейі жоғарылау мамандарға студенттермен, сол сияқты әріптестерімен түрлі бейін бағыттары бойынша теориялық және практикалық кәсіби машықтарымен (инновациялармен, жетістіктерімен және т.б.) алмасу мүмкіндігін береді. Қандай да бір шағын қаладағы жергілікті дәрігерге әлемдік маңызы бар сарапшының дәрісін немесе тәлімгерлік кеңесін тірілей есту мүмкіндігі туындауы екіталай шығар. Алайда телемедицина енгізілгелі бері медицина данышпанын тыңдауға ғана емес, оны көруге де, ең бастысы қажетті сұрақтарыңды қоюға мүмкіндік туды.

Қолданылған әдебиеттер:

https://medqaz.com/телемедицинаның-артықшылықтары-мен

https://e.medruk.mcfr.kz/698210

https://youtu.be/jfkhu1UwZe8?si=pHlrk7gYfHi6rPq8

https://yandex.kz/images/search?from=tabbar&text=телемедицина%20деген%20не

https://www.cochranelibrary.com/

https://www.issa.int/kk/analysis/telemedicina-buenas-practicas-en-america-latina