Trong truyện truyền kì "Người con gái Nam Xương" của tác giả Nguyễn Dữ, điển tích" Ngọc Mị Nương" như muốn thể hiện lòng trung thành, tự nguyện hy sinh và sự kiên nhẫn trong tình yêu của người phụ nữ. Đây là hình ảnh xuất phát từ truyền thuyết Mị Châu - Trọng Thủy,"Ngọc Mị Nương" chính là ngọc trai trong giếng nước, là minh chứng cho một cái chết đau thương nhưng vẫn luôn giữ được ánh sáng trong lòng. Ý nghĩa của điển tích này muốn nhắc tới sự ra đi, mất mát của người phụ nữ nhưng họ vẫn giữ trong mình lòng trong sáng, thành nhã. Chúng tượng trưng cho những phẩm chất quan trọng và giá trị trong cuộc sống, nhắc nhở chúng ta về ý nghĩa của tình yêu chân thành và sự hy sinh để xây dựng một mối quan hệ và cuộc sống hạnh phúc.

Mai Cốt Cách là thân hình mảnh mai, yếu đuối như cây mai Đây là quan niệm của người xưa, người con gái được coi là đẹp phải có thân mình ẻo lả mảnh mai như thế.

Điển hình cho người đẹp "mai cốt cách" là nàng Mai Phi, một người phi sủng ái của vua Đường Huyền Tông khi ông chưa có nàng Dương Quý Phi .

Mai Phi tên thận là Giang Thái Tần, chào đời và lớn lên ở Mai Hoa thôn. Nàng được Thái giám Cao Lực Sĩ tuyển chọn vào cung dâng cho vua Đường Huyền Tông. Nàng có nhan sắc diễm lệ và thân hình mảnh dẻ gió thổi cũng bay Hơn nữa, nàng rất yêu thích hoa mai nên được nhà vua đặt là Mai Phi.

Vào cung, Mai Phi đã được vua Đường Huyền Tông sủng ái rất mực một thờị Đến khi nhà vua có được Dương Quý Phi thì Mai Phi bị thất sủng. Nàng sầu khổ lâm bệnh và cuối cùng chết đi như một cành hoa mai héo hắt.

Khác nào Triệu Tử mở vòng Đương Dương"

Trong đó tác giả sử dụng điển cố:"Triệu Tử mở vòng Đương Dương"
Triệu Tử trong câu chính là Triệu Vân(Triệu Tử Long),người vùng Thường Sơn đời Thục Hán,ông là một dũng tướng theo giúp Lưu Bị lo việc trung hưng nhà Hán,ông là người đã đóng góp công lớn vào việc thành lập nhà Thục Hán.Lưu Bị khi còn ở Tân Dã đã bị Tào Tháo đánh bại và phải bỏ chạy, quân Tào Tháo đuổi theo đến Đường Dương thì Lưu Bị phải bỏ cả vợ và con mà chạy về phía nam. Tướng tá lạc nhau, Triệu Vân một mình bảo vệ vợ con Lưu Bị, đánh phá vòng vây trùng điệp của quân Tào Tháo, vượt cầu Trường Bản an toàn về diện kiến Lưu Bị.Qua những thông tin trên ta thấy được rằng tác giả Nguyễn Đình Chiểu dùng điển cố trên nhằm ví hành động"tả đột hữu xung"đánh cướp cứu người gặp nạn của Vân Tiên như chi tiết Triệu Vân một mình đánh phá vòng vây trùng điệp của quân Tào bảo vệ vợ con Lưu Bị thời Tam quốc.Qua đó ,điển cố làm nổi bật lên tinh thần nghĩa hiệp,dũng cảm và hành hiệp trượng nghĩa của Vân Tiên khi xả thân cứu người.

Có một ông lão kia sinh sống gần biên ải (tức Tái Ông). Nhà ông nuôi một con ngựa quý. Thế nào nó tự nhiên đi vào đất bắc mất hút. Những người quen biết đến nhà hỏi thăm, ông nói với họ: “Mất ngựa biết đâu lại là điềm may”. Quả nhiên, mấy hôm sau con ngựa nọ trở về, lại “rủ” thêm mấy con tuấn mã nữa đi cùng. Anh em láng giềng đến chia vui, ông lại chép miệng nói: “Ôi dào! Được thêm ngựa biết đâu lại là hoạ đó”. Cầu được ước thấy! Con trai ông thấy ngựa đẹp bèn mải mê tập cưỡi, phi ngựa suốt ngày để đến nỗi một hôm ngã gãy cả chân. Tội quá! Trước sự kiện này, mọi người cho là tai hoạ, nhưng Tái Ông vẫn ung dung: “Biết đâu lại là phúc đó!”. Mà cũng nghiệm vậy. Sau đó, đất nước bị giặc giã, trai tráng tất thảy phải ra trận. Mà xung trận tiền thì “mười thằng chết chín” là cái chắc. Riêng cậu con trai ông vì tàn tật mà được ở lại và sống sót, ở với cha trọn đời, sinh con đẻ cái. Quả là “trong phúc có hoạ”, “trong hoạ lại có phúc”. Sự đời thật khó mà lường.

- Ý nghĩa của điển tích “ngựa Tái Ông”: chỉ họa phúc khôn lường, được không nên mừng, mất không nên lo. Ngựa tái ông họa phúc biết về đâu.

thành"

Nhà thơ Lý Bạch từng có câu "Mỹ nhân nhất tiếu hoán thiên kim", tức người đẹp nở một nụ cười đáng đổi lấy nghìn lạng vàng, hay chúng ta thường gọi là "nụ cười đáng giá ngàn vàng". Mỹ nhân được nhắc đến trong lời Lý Bạch chính là Bao Tự với câu chuyện "Phóng hỏa hí chư hầu" nổi tiếng.

Truyền thuyết kể rằng, Bao Tự là một mỹ nhân cực kỳ xinh đẹp và quyến rũ, Chu vương mê say nàng nhưng chưa bao giờ thấy nàng cười, lệnh ai làm cho nàng cười sẽ thưởng nghìn lạng vàng. Có một kẻ tên là Quắc Thạch Phụ thấy vậy đã nghĩ ra một kế.

Vốn để đề phòng sự tiến công của bộ tộc Khuyển Nhung, vương triều Chu cho xây dựng ở vùng Ly Sơn (nay ở vùng đông nam Lâm Đồng tỉnh Thiểm Tây) hơn 20 đài đốt lửa (Phong Hỏa Đài), cứ cách mấy dặm là một đài, nếu quân Khuyển Nhung tấn công thì các đài đốt khói lửa truyền tin báo động cho các nước chư hầu, để họ mang quân tới cứu viện.

Quắc Thạch Phụ nói với Chu U vương cho đốt các đài lửa lên để quân chư hầu kéo tới, Bao Tự thấy quân chư hầu mắc lừa kéo tới thì nhất định là sẽ bật cười. Chu U vương làm theo. Các nước chư hầu gần đó tưởng rằng quân Khuyển Nhung kéo đến, vội vàng mang quân tới cứu.

Không ngờ khi tới nơi chỉ thấy trên núi đang đàn sáo vang lừng, còn U vương cử người ra bảo các nước chư hầu quay về. Các nước chư hầu thấy mình bị đem ra làm trò đùa, đều rất tức giận dẫn quân về. Bao Tự thấy dưới chân núi Ly Sơn ồn ào binh mã, quả nhiên thích thú, cười khanh khách. U vương thấy Bao Tự khi cười lại càng xinh đẹp, liền thưởng cho Quắc Thạch Phụ một ngàn lạng vàng.

Câu chuyện này về sau được gọi là "Phóng hỏa hí chư hầu", vang danh sử sách, trở thành một trong những điển tích nổi tiếng nhất về "mối họa hồng nhan".

Nguyễn Du dịch lại lời của Lý Diên Niên trong tích Hán Vũ Đế tuyển người đẹp. Nguyễn Du đã miêu tả được vẻ đẹp tuyệt trần của Thúy Kiều.Cũng một phần nào đó khen ngợi tài năng diễn xuất của nàng. Điển tích không chỉ đơn giản miêu tả vẻ đẹp của Thúy Kiều, còn là một lời dự báo về số phận bi thương của nàng . Vẻ đẹp " nghiêng nước nghiêng thành" còn được kèm theo sự bất hạnh. Khi nhan sắc của Thúy Kiều quá xinh đẹp đã dẫn nàng đến những bi kịch của cuộc đời. Truyện Kiều là bức tranh về một xã hội hiện thực bất công, tàn bạo và coi trọng đồng tiền. Đặc biệt tác phẩm còn khắc họa số phận của người phụ nữ trong xã hội phong kiến, dù có tài năng nhưng không được làm chủ cuộc đời mình, phải chịu nhiều cay đắng,khổ cực. Nguyễn Du đã nói lên được tiếng nói thương cảm trước số phận bi kịch của con người. Tiếng nói đó khẳng định để cao tài năng, nhân phẩm và khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc,..... Qua điển tích vừa rồi chúng ta đã hiểu được những số phận bị kịch của cuộc sống.

Trang Chu mộng hồ điệp

Ngoài ra, điển tích "Chung Vô Diệm" còn khuyến khích chúng ta không nản lòng trước khó khăn, thử thách. Dù bà không có lợi thế về ngoại hình, điều mà phụ nữ thời bấy giờ thường bị đánh giá cao, nhưng bà không vì thế mà từ bỏ ước mơ và khát vọng cống hiến cho đất nước. Bà dám đối diện với mọi lời dèm pha, thậm chí tự nguyện tiến cung để khuyên vua cải cách triều chính. Sự kiên định và quyết tâm của bà chính là nguồn cảm hứng cho những ai đang phải đối mặt với khó khăn trong cuộc sống.Câu chuyện của Chung Vô Diệm còn gửi gắm thông điệp về sự công bằng và đánh giá con người một cách toàn diện. Xã hội có thể có những định kiến nhất thời, nhưng cuối cùng giá trị thực sự của một người nằm ở những gì họ đóng góp cho cộng đồng và đất nước. Vua Tề Tuyên Vương ban đầu xem thường Chung Vô Diệm vì ngoại hình, nhưng về sau đã vô cùng kính trọng và trọng dụng bà, cho thấy rằng năng lực thực sự luôn được công nhận nếu ta kiên trì và cống hiến hết mình.Điển tích "Chung Vô Diệm" không chỉ là câu chuyện về một người phụ nữ với trí tuệ và lòng dũng cảm, mà còn là

bài học sâu sắc về giá trị thực sự của con người. Nó khuyên chúng ta hãy đánh giá nhau bằng những giá trị bên trong, hãy kiên trì vượt qua mọi định kiến và thử thách, và tin rằng năng lực và phẩm chất sẽ luôn là điều trường tồn qua thời gian.