"გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრება" - ეკლესია-მონასტრების რუკა by ina bitsadze https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083 en-us 2023-05-27 22:31:03 UTC 2023-05-29 10:10:00 UTC hello@padlet.com Bağbaşı, ხახულის ტაძარი, Tortum/Erzurum, Türkiye bicadzeina https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606969758 ხახულისწყალზე შემორჩენილია ხიდი, რომელსაც აქაურები, ქართული ტრადიციისამებრ, თამარის ხიდს უწოდებენ. 

სოფლის ბოლოს არის ხახულის ტაძარი. ამის შესახებ თურქულ და ინგლისურ ენებზე გაკეთებული წარწერები გვამცნობს. მთავარ ტაძარს, ჩვეულებისამებრ, გარს ერტყა მცირე ეკლესები, რომელთაგან 5 გალავანს შიგნით იდგა, 3 კი - გარეთ. მაჰმადიანებს მთელი ტაძარი ჯამედ გადაუკეთებიათ, რასაც ტაძარი დანგრევისაგან გადაურჩენია.
ხახულის მონასტრის ნაგებობათა შორის განსაკუთრებით ორია მნიშვნელოვანი: დიდი გუმბათიანი ტაძარი, რომელიც აშენებულია დავით დიდი კურაპალატის მიერ, X საუკუნის II ნახევარში, რასაც ადასტურებს „ქართლის ცხოვრება“. ასევე საყურადღებოა მთავარი ტაძრის სამხრეთით მდებარე ერთნავიანი ბაზილიკა. ვახუშტი ბატონიშვილი ბრძანებს: „ხევზედ, შიფაქლუს მთის კალთას, არს ეკლესია - მონასტერი ხახულისა, ყოვლად-წმიდის ღვთისმშობლისა... ეს აღაშენა დავით კურაპალატმან, ბაგრატ მეფის მამობილმან. აქავ არს ეკლესია ფრიად შვენიერი, დიდშენი, რომელი აღაშენა 48-ე მეფემან დავით. არამედ აწ უქმ ცარიელ არიან...“ ვახუშტის მიერ დასახელებული 48-ე მეფე არის დავით კურაპალატი (876-881), ძე ბაგრატ კურაპალატისა და შვილიშვილი აშოტ I კურაპალატისა.
]]> 2023-05-27 22:34:05 UTC https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606969758 Çamlıyamaç, ოშკი, Uzundere/Erzurum, Türkiye bicadzeina https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606969960 „ეს იყო გალატოზთა და მოქმედთა მიზდი და აზავერთა მექვიშეთაი, რომელიც წელიწადსა წაეგების დრამა 20 ათასი, ღუინო - ფისოსი 5 ათასი, რკინა ლიტრა 60, ხუარბალ - გრივი 250, გალატოზი და ხურო და მფედელი, რომელი მარადით შურებოდა - 70. ხარი, რომელ ქვასა კრებდა - 30, ჯორი და სხუაი აზავერი, რომელი გრიგოლ-წმიდით სპინდიაკსა კრებდა - 60 და ყოველი ერი და მოქმედი 80“ - წერია ტაძრის კედელზე.

ოშკის ტაძარი მთის კალთაზე დგას, მდინარე თორთუმის წყლის მარცხენა მაღალ  ნაპირზე, იქ, სადაც ეს წყალი ერთვის თორთუმის ტბას, რომელიც დაახლოებით 1791 წელს შემთხვევით დაგუბების შედეგად წარმოქმნილა.]]> 2023-05-27 22:35:12 UTC https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606969960 Penek, ბანა, Şenkaya/Erzurum, Türkiye bicadzeina https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606970281 „ფანასკერტის წყალზედ არს ბანა. აწ უწოდებენ ფანაქს. ეკლესია გუმბათიანი, დიდი, მშვენიერად ნაგები, კეთილ მშვენიერ ადგიალს აღაშენა მეფემან ადარნასემან და დაფლულნი არიან მეფენი. იჯდა ეპისკოპოზი მწყემსი ფანასკერტისა და სრულიად ტაოსი, ოლთისის და ნარემაკისა და აწ არც ცალიერ.“ - წერდა ვახუშტი ბაგრატიონი.]]> 2023-05-27 22:36:14 UTC https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606970281 უბისის მონასტერი bicadzeina https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606970420 მაშინ მამამან გრიგოლ, სარწმუნოებისაებრ მეფისა, აღაშენა მონასტერი და უწოდა სახელი მისი უბე და ილარიონ ვინმე, იერუსალემით მოსრული, სარწმუნოი მოხუცებული, დაადგინა მამასახლისად, რამეთუ ხანძთით წარყოლილ იყო იგი თევდორეს და ქრისტეფორეს თანა და აქუნდეს მას კეთილნი წიგნნი.]]> 2023-05-27 22:37:04 UTC https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606970420 იშხანის მონასტერი, İşhan/Yusufeli/Artvin, Türkiye bicadzeina https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606970677 „და მი-რაი-ვიდა იშხანს, ფრიად უხაროდა პოვნაი დიდებულისა მის ადგილისაი, რამეთუ იყო მას შინა ნუგეშინის საცემელი სულიერ და ხორციელ“.

იშხანი IX საუკუნის I ნახევარში გრიგოლ ხანძთელის დედის დისწულის და მისივე მოწაფის, საბას მიერ აშენდა. საბამ ტაძარი ააგო ძველი ეკლესიის ნანგრევებზე, რომელიც აშენებული იყო VII საუკუნის I ნახევარში, მართლმადიდებელი ეპისკოპოსის, ნერსეს მიერ. ნერსეს ტაძარი იშხანში საბას სულ დანგრეული დახვედრია. პირველი ტაძრისაგან გადარჩენილი საკურთხევლის ნახევრადწრიული აბსიდი სვეტებზე დაყრდნობილი თაღების მწკრივით ნერსეს პატივსაცემად და სახსოვრად საბას მთლიანად მოუცევია ახალ შენობაში.]]> 2023-05-27 22:38:35 UTC https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606970677 ქართული ისტორიული ძეგლი ოთხთა ეკლესია, Bahçeli/Yusufeli/Artvin, Türkiye bicadzeina https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606970804 ოთხთასთან მისული ტაძრის მშვენიერებით იხიბლები, მაგრამ თან გული ტკივილით გევსება - ბაზილიკა მეტად მძიმე მდგომარეობაშია. იგი მცენარეებს დაუფარავს.

ოშკის, ხახულისა და იშხნის შემდეგ ოთხთა ამ მხარეში მეოთხე დიდი ტაძარი იყო და ასეთ სახელი იმიტომ დაურქმევიათ.
ოთხთაზე ასეთი ლეგენდაც არსებობს: ეკლესია უცნობი მეფის ასულს, ვინმე თამარს აუშენებია. მამამისს ყველა შვილი ისლამზე მოუქცევია თამარის გარდა. ქალს ტაძრის შენებისას ფული შემოლევია, ამიტომ თმა შეუკვეცავს, გაუყიდია და ასე დაუმთავრებია მშენებლობა.
]]> 2023-05-27 22:39:25 UTC https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606970804 პარხალი, Altıparmak/Yusufeli/Artvin, Türkiye bicadzeina https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606970949 პარხალი პარხალისწყლის ხეობაშია, სოფელ პარხალში, ლაზეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთის ძირში. ამ მიდამოებში ოდესღაც კლდეში ნაკვეთი წყალსადენიც ყოფილა, რომელიც ტაძრის აგების შემდეგ თამარ მეფის ბრძანებით გაუყვანიათ.

თავად ტაძარი სამნავიან ბაზილიკას წარმოადგენს. ამხელა ბაზილიკა საქართველოს ტერიტორიაზე არსად არის შემორჩენილი. ეკლესია იოანე ნათლისმცემლის სახელზე მეათე საუკუნეში დავით მესამე კურაპალატს აუგია.
მონასტრისთვის იონა ბარაიას შეუწირავს შატბერდში 973 წელს გადაწერილი სახარება, რომელიც დღეს პარხალის ოთხთავის სახელითაა ცნობილი.

პარხალის ტაძარი საკმაოდ კარგად არის შემონახული. ეს ალბათ იმის წყალობით, რომ აქაც მეჩეთია.
]]> 2023-05-27 22:40:16 UTC https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606970949 შატბერდის მონასტერი, Artvin, Türkiye bicadzeina https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606971315 როცა აშოტ კურაპალატმა გრიგოლ ხანძთელისგან ხანძთის ქება მოისმინა „შეწირა ადგილნი კეთილნი და შატბერდისა ადგილი აგარაკად ხანძთისა“.

„და რაჟამს მივიდა ნეტარი მამაი გრიგოლ შატბერდს, მაშინ ცრემლითა მისითა მდინარითა ირწყვებოდა ადგილი იგი“, - მოგვითხრობს გიორგი მერჩულე.

აშოტის შემდეგ, კურაპალოტობა მისმა ძემ - ბაგრატმა მიიღო. გრიგოლს მისთვის უთხოვია შატბერდში - ხანძთისთვის შეწირულ აგარაკზე მონასტრის აშენება. ის დათანხმდა და „მისცა ყოველივე სახმარი საშენებლად“, ე.ი. შატბერდი პირველად ბაგრატ პირველის მეფობის დროს, 836 წელს აშენდა.
გრიგოლს თავდაპირველად მცირე ეკლესია და სენაკები აუშენებია. ბაგრატის მემკვიდრეებს და ერისთავებს ბევრი რამ შეუწირავთ.
]]> 2023-05-27 22:42:20 UTC https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606971315 Opiza Manastırı (?), Bağcılar/Artvin Merkez/Artvin, Türkiye bicadzeina https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606972351 მაშინ სიხარულით წარემართნეს გზასა მას, რომელი არა უწყოდეს, არამედ არა უმეცარ იყვნეს, რამეთუ უფალი მხოლოი უძღოდა მათ, ხედვიდა რაი გულსა მათსა წმიდასა და წყაროებრ დაუწყვედელსა ლოცვასა და ცრემლთა მათთა ნაკადულსა. და მოიყვანნა იგინი ქართლით ოპიზას პირველად.

ხოლო იყვნეს ოპიზას ძმანი მცირედნი შეკრებულ ქრისტეს სიყუარულისათვს, ვინაითგან პოვნილ იყო წმიდაი იგი მცირე ეკლესიაი წმიდისა ნათლისმცემელისაი. და იყო წინამძღურისა მათისა სახელი ამბა გიორგი.]]> 2023-05-27 22:47:09 UTC https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606972351 Khandzta, Artvin, Türkiye bicadzeina https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606972863 ამათ ნეტართა შორის გამობრწყინდა მადლითა სავსე, განსრულებული სიბრძნითა, დიდი მღდელი და კეთილად განმგებელი მოღუაწე და უდაბნოთა ქალაქმყოფელი, ზეცისა კაცი და ქუეყნისა ანგელოზი, სანატრელი გრიგოლ, სულიერად მამაი და წინამძღუარი და მაშენებელი ხანძთისა და შატბერდისაი, ორთა მათ დიდებულთა მონასტერთაი, რომელი ექმნა სახე კეთილის ყოველთა მის ჟამისა მეუდაბნოეთა მამათა ახლად შენებასა მათსა.]]> 2023-05-27 22:49:25 UTC https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606972863 კვირიკეთი bicadzeina https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606973254 და ესევითარსა კეთილსა განზრახვასა და გზავნასა მისსა პოვნა მოყუასნი კეთილნი შეწევნითა ქრისტეს მადლისაითა: საბა, რომელსა ეწოდა საბან, დედის დისწული მისი, იშხნისა მეორედ მაშენებელი და ებისკოპოსი მისი, და თევდორე, ნეძვსა მაშენებელი და მამაი, და ქრისტეფორე, კვირიკეთისა მაშენებელი და მამაი.]]> 2023-05-27 22:51:49 UTC https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606973254 ნეძვის ეკლესია, Akhaldaba bicadzeina https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606973876 ნეძვის მონასტერი არის IX საუკუნის 50-იანი წლების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, აგებულია წმ. გრიგოლ ხანძთელის მოწაფის, წმ. თეოდორე ნეძველის მიერ. მდებარეობს ახლანდელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, ახალდაბის ტერიტორიაზე, მტკვრის ერთ-ერთი შენაკადის მდინარე ნეძვისხევის ხეობაში, ახალდაბიდან 10-12 კმ-ში.

ნეძვის წმ.გიორგის სახელობის სამეკლესიანი ბაზილიკაში გრიგოლ ხანძთელის მოწაფეებს უმოღვაწიათ და აქ დიდი ხნის განმავლობაში ფუნქციონირებდა სამონასტრო კომპლექსი. თუმცა მე-20 საუკუნეში აქ უკვე ნანგრევები იყო.

]]> 2023-05-27 22:55:19 UTC https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606973876 არტანუჯი/Artvin, Türkiye bicadzeina https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606976920 ხოლო ჟამთა ამის წმიდისათა ხელმწიფემან აშოტ კურაპალატმან დაიპყრნა მრავალნი ქვეყანანი და აღაშენა ციხე არტანუჯისაჲ საცხორებელად დედუფლისა, მეუღლისა თვისისა. და მას შინა კეთილად ცხოვნდებოდა მრავალთა წელიწადთა.
 
ხოლო აცთუნა მტერმან ხელმწიფე იგი და მოიყვანა მან დედაკაცი სიძვისაჲ ციხესა მას შინა, რომლისა თანა იმრუშებდა, რამეთუ ეშმაკი ტრფიალებისაჲ ფრიად აზრზენდა. რომელსა პირველ არა აქვნდა ეგევითარი ჩვეულებაჲ, არამედ ძლეულ იქმნა ბოროტითა მით ცოდვითა.
]]> 2023-05-27 23:12:54 UTC https://padlet.com/bicadzeina/mb7zoltm7og8h083/wish/2606976920