•Nhân vật: 3 tuyến, chính diện, phản diện, thần kì. Ngoài ra còn có nhân vật chức năng, nhân vật loại hình.

•Kết cấu: thường có 3 phần (giới thiệu nhân vật chính, nhân vật chính gặp nạn được lực lượng thần kì giúp đỡ, kết thúc – nhân vật chính được hưởng hạnh phúc)

•Nội dung:  Phản ánh - đề cao - ước mơ- nhân đạo.
2. Truyện “Tấm Cám”
•Thể loại: truyện cổ tích thần kì – nhóm nhân vật bất hạnh

•Chủ đề: Truyện phản ánh số phận của cô gái mồ côi bất hạnh với ước mơ chiến thắng cái ác để giành và giữ hạnh phúc.

Câu 2: Nhân vật Tấm được giới thiệu ntn? Ý nghĩa?

Câu 7: Ở nhân vật Tấm, có những phẩm chất nào để chúng ta học tập? Qua đó em rút ra bài học gì?

Câu 11: Trước những hành động độc ác của Cám, Vua đều ko nói gì. Em có suy nghĩ gì về nhân vật này?

-  Đồng tình với cách trả thù của Tấm, cho như thế là hợp lí, đích đáng.

- Ko đồng tình, cho rằng cách trả thù như thế trái với bản chất hiền hậu của Tấm, làm giảm vẻ đẹp của nhân vật khiến Tấm trở nên hẹp hòi, tàn nhẫn. Ý kiến của em?

Từ câu chuyện em rút ra bài học gì cho bản thân? Qua đó phản ánh ước mơ gì của nhân dân?

 

- Giới thiệu nhân vật:

 

 | TẤM | CÁM
| -         Mồ côi cha mẹ. -         Sống với mẹ kế và đứa em cùng cha. -         - Làm lụng vất vả suốt ngày đêm. | -Được mẹ nuông chiều. - ăn trắng mặc trơn - Suốt ngày quanh quẩn ở nhà, không phải làm việc nặng.

=> Cách giới thiệu gây ấn tượng về thân phận bất hạnh, khổ đau, tội nghiệp của Tấm.

-Thân phận bất hạnh của Tấm    

+ Mồ côi, ở với dì ghẻ cay nghiệt, phải làm lụng quần quật suốt ngày đêm.

+ Tấm bắt được đầy  giỏ tép Cám lừa trút hết tép để nhận phần thưởng là chiếc yếm đỏ.

+ Tấm nuôi cá bống Mẹ con Cám lừa gạt và giết cá bống.

+ Tấm muốn đi xem hội, dì ghẻ  trộn thóc lẫn gạo và bắt Tấm ngồi nhà nhặt.

+ Tấm thử giày, dì ghẻ bĩu môi, khinh miệt 

=>Thân phận bất hạnh, đáng thương, bị cướp đoạt từ công sức lao động đến những khát khao nhỏ bé.

-Mâu thuẫn của truyện:
+ Mâu thuân gia đình: 
Tấm >< Cám ( chị em cùng cha khác mẹ)
Dì ghẻ >< Tấm ( dì ghẻ con chồng)

+ Mâu thuẫn xã hỗi:
Thiện >< Ác
Người bị áp bức >< kẻ áp bức

b. ước mơ hạnh phúc của Tấm

-         Tấm khóc:

+Mất giỏ tép

+Mất cá bống

+Không được đi xem hội

+Không có quần áo đẹp để đi xem hội

ð Ý nghĩa:

 + Không bằng lòng với thực tại

+ Khi bị ngược đãi, đày đọa

+ Muốn cuộc sống tốt đẹp hơn

 -Bụt xuất hiện giúp Tấm:

+ Nuôi cá bống 

+ Lấy xương cá bống bỏ vào bốn cái lọ, chôn ở bốn chân giường 

+ Nhặt thóc – gạo 

+ Có đồ đẹp đi xem hội 

+ Được làm hoàng hậu 

=> Bụt giúp Tấm thực hiện ước mơ đổi thay, đem lại hạnh phúc cho Tấm.(yếu tố thần kỳ)

*Tóm lại: Sự chuyển biến của Tấm từ thân phận khổ đau đến cuộc sống hạnh phúc thể hiện:

+ Là phần thưởng cao nhất,xứng đáng mà nhân dân lao động dành cho cô Tấm thảo hiền chịu nhiều thiệt thòi, bất hạnh.

+ Thể hiện ước mơ đổi đời.

+ Triết lí sống “ở hiền gặp lành”, nhân dân muốn và tin rằng hạnh phúc thực sự sẽ đến với những con người lương thiện, hiền lành, chăm chỉ.

c. Vai trò của yếu tố thần kì

– Yếu tố thần kì => sự trợ giúp của Bụt:

+ Luôn xuất hiện đúng lúc.

+ An ủi, nâng đỡ mỗi khi Tấm gặp khó khăn hay đau khổ.

– Vai trò:

+ Thúc đẩy sự phát triển của cốt truyện.

+ Thể hiện khát vọng thay đổi cuộc đời, thay đổi số phận cho những con người bé nhỏ, bất hạnh trong xã hội.

+ Biểu hiện cho triết lí ở hiền gặp lành.

c. Bài học

Sự giao tiếp, ứng xử tốt đẹp trong gia đình: Phải luôn giữ đạo làm con, biết yêu thương, nhường nhịn. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-Mâu thuẫn của truyện:

 

+ Mẫu thuẫn gia đình:    

          Tấm      ><     Cám ( chị em cùng cha khác mẹ)

         Tấm    ><     dì ghẻ (dì ghẻ - con chồng)

 

+ Mâu thuẫn xã hội:

           Thiện ><  ác

          Người bị áp bức >< kẻ  áp bức

 

 

 

 

 

- Dì ghẻ chặt gốc cau giết Tấm.

 C Lần 1: vàng anh 

    " bay vào tay áo, quyến luyến bên Vua.

     " tố cáo tội ác giết chị, cướp chồng của Cám ( Giặt áo chồng tao phơi lao phơi sào,chớ phơi bờ rào, rách áo chồng tao)

C Lần 2: cây xoan đào " vươn cành tỏa bóng mát che cho Vua.

C Lần 3: khung cửi  " rủa mắng Cám (Lấy tranh chồng chị, chị khoét mắt ra)

C Lần 4: quả thị thơm " trở lại làm người, xinh đẹp hơn xưa.

-Ý nghĩa: 

+ Khẳng định sự bất diệt của cái thiện. Cái thiện không chịu chết một cách oan ức trong im lặng, không chịu khuất phục trước cái ác. 

+ Nếu như lúc đầu, trong quá trình tìm đến hạnh phúc, Tấm có phần thụ động, thì đến đây, Tấm đã mạnh mẽ đứng dậy, chủ động, quyết liệt giành lại hạnh phúc cho mình-> hạnh phúc ở ngay chính cuộc sống mỗi con người, phải nắm bắt, đấu tranh để có hạnh phúc.

+ Bốn lần bị giết, Tấm đều tìm cách hoá thân sang kiếp khác và đấu tranh quyết liệt với kẻ thù, tìm cách rủa mắng, tố cáo tội ác giết chị, cướp chồng của Cám.Tấm có một sức sống mãnh liệt.-> sức sống mãnh liệu của con người

+ Những sự vật mà Tấm hóa thân đều là những sự vật bình dị, thân thương, gắn bó với người dân lao động. Đó cũng là những hình ảnh đẹp đẽ của làng quê Việt Nam xưa.

+ Sau bao lần hóa thân chống lại kẻ thù, Tấm trở về với cuộc đời, trong vai một người con gái khéo léo, đảm đang, nhân hậu -> tấm lòng nhân hậu của nd.

- Vai trò của các yếu tố thần kì (hóa thân thành những vật quen thuộc) trong quá trình biến hóa của Tấm:

+ Làm cho cốt truyện phát triển sinh động.

+ Là những vật Tấm gửi linh hồn để trở về đấu tranh quyết liệt, triệt để với cái ác giành lại hạnh phúc.

+ Sức sống mãnh liệt, sự trỗi dậy mạnh mẽ của nhân vật.

+ Thể hiện quan niệm luân hồi của đạo Phật nhào nặn qua lí tưởng, thể hiện ước mơ công lí, tinh thần lạc quan, tin tưởng vào lẽ tất thắng của cái thiện của nhân dân lao động.

-Hình ảnh đôi giày và miếng trầu:

+ Đôi giày " vật trao duyên.

+ Miếng trầu: Vật nối duyên: miếng trầu têm cánh phượng." Sự khéo léo, đảm đang của người vợ hiền.

            " Là hình ảnh quen thuộc trong đời sống văn hóa, gắn với phong tục hôn nhân của người Việt: nhận trầu ăn trầu làgiao ước kết đôi.

            +  Miếng trầu nên dâu nhà người.

Miếng trầu có ý nghĩa giao duyên ko thể ko có mặt trong sự hội ngộ của Vua và Tấm. Nó cũng thể hiện bản sắc văn hóa riêng, mang đậm dấu ấn dân tộc Việt, tôn thêm giá trị nhân văn của tác phẩm.

- Ông Vua: Trước những hành động độc ác của Cám, Vua đều ko nói gì" hoàn toàn như người ngoài cuộc.

" Việc lấy vua chỉ như một phần thưởng, mơ ước của nhân dân cho người con gái hiền thảo, chịu nhiều khổ đau và kiên cường đấu tranh vì hạnh phúc của mình.

" Vua hiền lành và xa vời như ông Bụt.

    Việc trả thù quyết liệt của Tấm:

+ Phù hợp với quá trình chuyển biến tính cách nhân vật: từ  yếu đuối, thụ động chấp nhận đã trở nên mạnh mẽ, quyết liệt hơn, kiên cường đấu tranh đến cùng cho hạnh phúc của mình.

+ Thể hiện quan niệm về thiện- ác, ước mơ công lí, tinh thần lạc quan, tin tưởng vào lẽ tất thắng của chính nghĩa, của cái thiện của nhân dân.

- Phải tự mình bảo vệ hạnh phúc của mình.

- Không tìm hạnh phúc ở cõi nào khác mà tìm ngay ở cõi đời này.

- Ước mơ được đổi đời của những người lao động nghèo khổ.

- Ước mơ về sự công bằng trong xã hội.

- Sự biến hoá của Tấm đã thể hiện sức sống, sức trỗi dậy mãnh liệt của con ngưòi trước sự vùi dập của kẻ ác. Đó là sức mạnh của cái thiện thắng cái ác qua cuộc đấu tranh ko khoan nhượng.

- Mâu thuẫn và xung đột trong truyện phản ánh mâu thuẫn và xung dột trong gia đình phụ quyền thời cổ, mâu thuẫn xã hội thiện- ác.

- Các yếu tố thần kì khiến câu chuyện li kì, hấp dẫn.

- Khắc họa sự chuyển biến tính cách của nhân vật Tấm từ yếu đuối, thụ động đến kiên quyết đấu tranh giành lại sự sống và hạnh phúc của mình.