Abstrak Keharmonian masyarakat pelbagai kaum dan agama merupakan 

identiti unik yang dimiliki oleh Malaysia sejak kemerdekaan. Namun 

begitu, usaha mengekalkan keharmonian ini sudah pastinya berhadapan 

dengan pelbagai cabaran terutamanya pada era ledakan teknologi maklumat 

dan komunikasi. Kemudahan yang ditawarkan teknologi kini telah 

disalahgunakan, terutamanya dalam media sosial. Kebebasan bersuara 

telah disalahtafsirkan hingga mengundang penghinaan terhadap agama dan 

kaum, juga ujaran kebencian yang semakin menjadi-jadi. Pasca Pilihanraya 

Umum (PRU) ke-14 telah memperlihatkan bibit-bibit ketegangan mulai 

tumbuh sehingga membawa kepada lahirnya isu-isu sensitif terutamanya 

berkaitan agama dan kaum yang jika tidak diuruskan dengan baik, berpotensi 

membawa Malaysia ke arah perpecahan dan permusuhan. Hal ini demikian 

kerana elemen agama dan kaum merupakan komoditi yang sering dijadikan 

modal  untuk  menimbulkan rasa  tidak  puas  hati  dan  konik.  Situasi  ini 

sekiranya tidak ditangani secara harmoni dikhuatiri mampu mencetuskan 

ketegangan dalam hubungan antara kaum dan agama di Malaysia. Maka, 

suatu asas yang kukuh berpaksikan prinsip wasatiyyah perlu dibina bagi 

memilih pendekatan yang bersesuaian dengan realiti semasa masyarakat 

majmuk di Malaysia. Pendekatan ini dibina berdasarkan panduan nas 

al-Quran, teks al-hadis serta pandangan para sarjana Muslim dengan 

mengambil kira realiti semasa yang wujud di Malaysia pada hari ini. 

Pendekatan yang seimbang ini mampu mengukuhkan dan mengharmonikan 

kembali interaksi sosial sesama masyarakat dalam rangka mengekalkan 

kerukunan dan perpaduan hidup bermasyarakat yang telah terbina sejak 

sekian lama.

-Ketuhanan, iaitu segala konsep, hukum, peraturan, nilai, dan prinsip yg terkandung dalam Islam adalah bersumberkan wahyu Allah swt dan Hadis.

PRINSIP RABBANIYAH

-Islam ialah agama yg diwahyukan oleh Allah swt & bukan ciptaan manusia.

-Islam ialah satu pegangan yg jitu & bersih dpd. kekurangan, kejahilan, & dorongan hawa

nafsu.

-Islam & seluruh makhluk merupakan hak Allah swt.

Ciri-ciri rabbani ini dinyatakan oleh Allah s.w.t. pada banyak tempat di dalam al-Qur’an. Antaranya, firman Allah s.w.t. yang bermaksud:

 “ Sesungguhnya Kami telah turunkan kepada kamu kitab (al-Qur’an) dengan kebenaran, maka taatlah kepada Allah dengan penuh keikhlasan kepada-Nya, ingatlah bahawa agama yang bersih (benar) itu adalah milik Allah”.(Surah al-Zumar: 2 – 3)

Boleh berlaku perubahan dan penyesuaian tertentu pada pelaksanaan hukum mengikut keperluan yang tertentu. Contohnya solat fardhu hendaklah dilakukan secara berdiri. Diberikan kelonggaran untuk duduk bagi yang sakit.

Pendekatan yg sederhana, seimbang, adil dan cemerlang dlm setiap tindakan.

1. kesederhanaan
•Melakukan sesuatu dgn sempurna, tidak melampaui batas dan mematuhi syarat

2. keseimbangan
•Memenuhi keperluan rohani, jasmani dan akal secara sempurna dlm semua keadaan

3. keadilan
•Meletakkan sesuatu sesuai dgn suasana, masa dan tempat

4. kecemerlangan
•Pendekatan yang terbaik dlm melakukan kebaikan dan mencegah kemungkaran serta berkeyakinan teguh pada allah swt

Iringi kerja keras di dunia dengan ibadah kepada Allah SWT. Niscaya Allah akan menyeimbangkan kehidupannya dan menentramkan hatinya. Sehingga tidak ada lagi kegelisahan serta keraguan baginya.

-Dalam sebuah sistem kejuruteraan , prinsip mizan membawa maksud bahawa tiap-tiap sesuatu itu berada di dalam kedudukan yang betul di dalam sistem keseimbangan yang diperlukan untuk mengekalkan di dalam kedudukan tersebut.

Contoh: 
 >Dalam kejuruteraan kimia prinsip mizan digunakan untuk memahami bahan dan aliran tenaga.
> Begitu juga dalam kejuruteraan awam dan mekanik, tindakan daya dan momen menggunakan prinsip yang sama

-Dari segi sumbangan cerdik pandai Islam kepada perkembangan teknologi dan kejuruteraan, sejarah telah membuktikan sumbangan yang besar telah mereka curahkan dan kesannya masih lagi dirasai hingga ke hari ini.

Sebagai contoh:
>Kejuruteraan mekanikal yang utama dalam teknologi Islam ialah alat mengangkut air untuk kegunaan bagi tujuan pengairan, perumahan, industri dan lain-lain.
>Mesin mengangkut air yang pertama digunakan di Mesir dan Syiria dan dipanggil Shaduf. Alat ini mudah dan murah dan masih digunakan hingga ke hari ini di Mesir.

Apabila kita merujuk kepada Al-Quran, kita akan dapati Al-Quran menyifatkan umat Islam sebagai umat yang sederhana atau mempunyai konsep pertengahan dalam segala aspek kehidupan mereka.

Boleh berlaku perubahan dan penyesuaiantertentu pada pelaksanaan hukum mengikut keperluan yang tertentu. Contohnya solat fardhu hendaklah dilakukan secara berdiri. Diberikan kelonggaran untuk duduk bagi yang sakit.

Wasatiah juga memberi makna pertengahan antara dua perkara. Mengambil tindakan antara dua kecenderungan. Contohnya antara kaya dan miskin. Maka mengambil pendirian sederhana dalam mencari harta lebih diutamakan.

Apabila kita merujuk kepada Al-Quran, kita akan dapati Al-Quran menyifatkan umat Islam sebagai umat yang sederhana atau mempunyai konsep pertengahan dalam segala aspek kehidupan mereka.

                  Ini dapat dilihat dalam Firman Allah swt. yang bermaksud : “demikianlah pula kami telah jadikan kamu umat yang adil (pertengahan) supaya kamu menjadi saksi terhadap manusia……” (Surah al-Baqarah: 143)

 Kesederhanaan yang diamalkan di dalam Islam adalah bermatlamat untuk mencari kebenaran atau Al-Haq. Dalam menuju ke arah kebenaran pastinya akal semata-mata tidak mampu untuk memimpin manusia mencapai kebenaran yang mutlak. Roh kesederhanaan dalam Islam ditiup oleh Al-Quran yang merupakan wahyu Ilahi untuk mengimbangi di antara kehendak manusia dan agama.

Alam yang terbentang luas ini mengandungi segala khazanah di dalamnya boleh diterokai dengan mematuhi peraturan Allah SWT.

Seluruh ciptaan alam adalah milik Allah SWT. Kita sebagai khalifah yang tertakluk kepada peraturan alam milik-Nya. Setiap kajian dan ciptaan hendaklah menjurus kepada pengabdian diri kepada Allah SWT dan menginsafi keagungan-Nya.

Inilah keyakinan yang perlu ada dalam diri setiap umat Islam. Mempertikaikan sistem Islam bermakna kita meragui sistem yang datang daripada Allah.

Demikian juga dengan sistem ekonomi Islam. Ia lahir melalui wahyu Allah iaitu  Al-Quran dan sunnah Nabi saw. Allah Yang Maha Mengetahui dan Maha Kaya dengan segala kekuasaan, maka sebarang sistem yang datang daripada-Nya juga adalah yang terbaik.

Antara prinsip-prinsip ekonomi Islam ialah rabbaniah. Ia bermaksud bahawa ekonomi Islam berkait rapat dengan ketuhanan atau ilahiah bukan hanya berlandaskan kepentingan material.

Segala kandungannya meliputi aspek aqidah, ibadat dan muamalat adalah secocok dengan keperluan manusia.

Ini dapat dilihat dalam Firman Allah SWT. yang bermaksud :

“Tidaklah mereka memperhatikan burung-burung yang mengembangkan dan menguncapkan sayapnya di atas mereka? Tidak ada yang menahannya di udara selain Yang Maha Pengasih. Sesungguhnya Dia Yang Maha Melihat segala sesuatu. “

            

Ø Merupakan kaedah manusia diukur dari perbuatan baik dan mungkarnya.

Ø Dalam sebuah sistem kejuruteraan , prinsip mizan membawa maksud bahawa tiap-tiap sesuatu itu berada di dalam kedudukan yang betul di dalam sistem keseimbangan yang diperlukan untuk mengekalkan di dalam kedudukan tersebut.

Ø  Contoh:

o   Dalam kejuteraan kimia prinsip mizan digunakan untuk memahami bahan dan aliran tenaga.

o   Begitu juga dalam kejuruteraan awam dan mekanik, tindakan daya dan momen menggunakan prinsip yang sama ,

o   Sementara dalam kejuruteraan elektrik prin kesetaraan digunakan pada cas elektrik.

Ø  Dari segi sumbangan cerdik pandaiI slam kepada perkembangan teknologi dan kejuruteraan, sejarah telah membuktikan sumbangan yang besar telah mereka curahkan dan kesannya masih lagi dirasai hingga ke hari ini.

Ø  Contoh:

o   Kejuruteraan mekanikal yang utama dalam teknologi Islam ialah alat mengangkut air untuk kegunaaan bagi tujuan pengairan, perumahan, industry dan lain-lain.

o   Mesin mengangkut air yang pertama digunakan di mesir dan syiria dan dipanggil shaduf. Alat ini mudah dan murah dan masih digunakan hingga ke hari ini di mesir.

o   Dua lagi jenis mengangkut air dinamakan saqiya dan nau’ra saqiya digerakkan oleh tenaga binatang ternakan, manakala nau’ra digerakkan oleh kuasa air.

Ø Dalam sebuah sistem kejuruteraan , prinsip mizan membawa maksud bahawa tiap-tiap sesuatu itu berada di dalam kedudukan yang betul di dalam sistem keseimbangan yang diperlukan untuk mengekalkan di dalam kedudukan tersebut.

Ø  Contoh:

o   Dalam kejuteraan kimia prinsip mizan digunakan untuk memahami bahan dan aliran tenaga.

o   Begitu juga dalam kejuruteraan awam dan mekanik, tindakan daya dan momen menggunakan prinsip yang sama ,

o   Sementara dalam kejuruteraan elektrik prin kesetaraan digunakan pada cas elektrik.

Ø  Prinsip ini menjelaskan syariah Islam adalah dicipta dan disusun oleh Allah SWT.

Ø  Alam yang terbentang luas ini mengandungi segala khazanah di dalamnya boleh diterokai dengan                    mematuhi peraturan Allah SWT.

Ø  Seluruh ciptaan alam adalah milik Allah SWT. Kita sebagai khalifah yang tertakluk kepada peraturan alam milik-Nya. Setiap kajian dan ciptaan hendaklah menjurus kepada pengabdian diri kepada Allah            SWT dan menginsafi keagungan-Nya.

Ø  Inilah keyakinan yang perlu ada dalam diri setiap umat Islam. Mempertikaikan sistem Islam bermakna kita meragui sistem yang datang daripada Allah.

Ø Demikian juga dengan sistem ekonomi Islam. Ia lahir melalui wahyu Allah iaitu  Al-Quran dan sunnah Nabi saw. Allah Yang Maha Mengetahui dan Maha Kaya dengan segala kekuasaan, maka sebarang sistem yang datang daripada-Nya juga adalah yang terbaik.

Ø  Antara prinsip-prinsip ekonomi Islam ialah rabbaniah. Ia bermaksud bahawa ekonomi Islam berkait rapat dengan ketuhanan atau ilahiah bukan hanya berlandaskan kepentingan material.

Ø  Segala kandungannya meliputi aspek aqidah, ibadat dan muamalat adalah secocok dengan keperluan            manusia.

Kesetaraan dalam syariat terlihat dalam hukum hakam yang memberikan nilai yang selayaknya bagi sesuatu perkara . Kesetaraan dalam syariat menuntut agar segala tindakan yang dilaksanakan hendaklah meraikan keperluan dunia dan akhirat . Kesetaraan dalam syariat menuntut agar setiap perkara yang dilaksanakan perlu ditimbang agar penyelidikan dan pembagunan mematuhi hukum hakam yang ditetapkan . Setiap perkara yang dilalukan hendaklah mengambilkira item-item yang digunakan benar menurut sukatan atau had yang ditentukan oleh syariat .

Firman Allah yang bermaksud: Maka demi Tuhanmu (wahai Muhammad). Mereka tidak disifatkan beriman sehingga mereka menjadikan Engkau hakim dalam mana-mana perselisihan yang timbul di antara mereka, kemudian mereka pula tidak merasa di hati mereka sesuatu keberatan dari apa yang telah engkau hukumkan dan mereka menerima keputusan itu dengan sepenuhnya.

- Kesederhanaan dalam syariat adalah memberi makna segala hukum hakamnya adalah bersifat sederhana. Tidak ekstrem kepada yang berlebihan atau berkurangan.

-  Boleh berlaku perubahan dan penyesuaian tertentu pada pelaksanaan hukum mengikut keperluan yang tertentu. Contohnya solat fardhu hendaklah dilakukan secara berdiri. Diberikan kelonggaran untuk duduk bagi yang sakit.

Apabila kita merujuk kepada Al-Quran, kita akan dapati Al-Quran menyifatkan umat Islam sebagai umat yang sederhana atau mempunyai konsep pertengahan dalam segala aspek kehidupan mereka.

Ciri-ciri rabbani ini dinyatakan oleh Allah s.w.t. pada banyak tempat di dalam al-Qur’an.

Antaranya, firman Allah s.w.t. yang bermaksud:

Sesungguhnya Kami telah turunkan kepada kamu kitab (al-Qur’an) dengan kebenaran, maka taatlah kepada Allah dengan penuh keikhlasan kepada-Nya, ingatlah bahawa agama yang bersih (benar) itu adalah milik Allah.(Surah al-Zumar: 2 – 3)

Ø  Alam yang terbentang luas ini mengandungi segala khazanah di dalamnya boleh diterokai dengan mematuhi peraturan Allah swt. 

Ø  Seluruh ciptaan alam adalah milik Allah swt. Kita sebagai khalifah yang tertakluk kepada peraturan alam milikNya. Setiap kajian dan ciptaan hendaklah menjurus kepada pengabdian diri kepada Allah swt dan menginsafi keagunganNya.

Ø  Inilah keyakinan yang perlu ada dalam diri setiap umat Islam. Mempertikaikan sistem Islam bermakna kita meragui sistem yang datang daripada Allah.

Ø  Demikian juga dengan sistem ekonomi Islam. Ia lahir melalui wahyu Allah iaitu  Al-Quran dan sunnah Nabi saw. Allah Yang Maha Mengetahui dan Maha Kaya dengan segala kekuasaan, maka sebarang sistem yang datang daripada-Nya juga adalah yang terbaik.

Ø  Antara prinsip-prinsip ekonomi Islam ialah rabbaniah.Ia bermaksud bahawa ekonomi Islam berkait rapat dengan ketuhanan atau ilahiah bukan hanya berlandaskan kepentingan material.

Ø  Segala kandungannya meliputi aspek aqidah, ibadat dan muamalat adalah secocok dengan keperluan manusia.

Ø  Kefahaman yang pertama tentang prinsip rabbaniah dalam sistem ekonomi Islam adalah keyakinan bahawa sistem ekonomi Islam dalam segi dasarnya adalah unggul dan terbaik kerana ia datang daripada Allah dan Nabi Muhammad.

Sebuah surat khabar di Bahrain dinamakan Al-Wasat ('yang tengah') untuk pandangan pengarangnya daripada "Menggalakkan rasional tengah tanah itu dalam perdebatan dan kecenderungan."^[1]

Pendekatan wasatiyyah lebih menjurus kepada pembentukan masyarakat yang mempunyai sikap dan tindakan serta amalan tidak ekstrem dan condong kepada radikal dan melampaui batas dalam semua keadaan dan bidang kehidupan.

Ia adalah pendekatan yang tidak melupakan nilai akhlak dan moral kerohanian dalam segala tindakan dan amalan, tidak melampaui batasan akhlak dan nilai tamadun dalam memperjuangkan hak dan melaksanakan tanggungjawab.

Berasaskan pemahaman ini, konsep wasatiyyah mempunyai makna sangat tinggi dan murni yang menjadi ciri keistimewaan masyarakat beretika dan bertamadun.

Ia selaras dengan agama Islam yang datang bagi mengharmonikan keadaan ekstrem dengan meletakkan asas kepentingan dunia dan akhirat, rohani dan jasmani secara berimbang dan bersepadu, wahyu dan akal serta menekankan hak kemanusiaan secara adil dan saksama.

Dari segi sumbangan cerdik pandai Islam kepada perkembangan teknologi dan kejuruteraan, sejarah telah membuktikan sumbangan yang besar telah mereka curahkan dan kesannya masih lagi dirasai hingga ke hari ini.

Contoh:

Mesin mengangkut air yang pertama digunakan di Mesir dan Syiria dan dipanggil Shaduf. Alat ini mudah dan murah dan masih digunakan hingga ke hari ini di Mesir.