5. Rất tốt 
6.Bình thường

Nếu các bạn chưa từng nghe đến phong thái giáo dục Scandinavian. Thì đây là phong cách hoàn toàn không chú trọng điểm số hoặc sự tự tin của trẻ trước mặt người khác, mà nó tập trung vào tự chơi, tự quyết định, tự khám phá, tự sai, tự sửa để mà những đứa trẻ này có thể mơ ước, băn khoăn và sáng tạo (chẳng cần điểm cao hay bằng cấp cũng được):

Xét cho cùng việc dạy một đứa trẻ như thế nào, cách dạy nào mới đúng phụ thuộc rất nhiều vào những yếu tố kinh tế xã hội xung quanh nó. Khi bạn ở một xã hội bằng phẳng về thu nhập và đời sống như Bắc Âu, dạy con tự khám phá có khi rất phù hợp. Nhưng đem phong cách đó sang Mỹ thì nhiều đứa trẻ bị mất tự tin mà đem nó về Việt Nam thì lúc nhỏ rất vui, lúc lớn lên cơ hội nhưng năng lực không đủ sâu rồi vuột mất, thì con tiếc hay là ba mẹ tiếc? Vậy nên nếu môi trường xung quanh ta không phát triển cao như Bắc Âu, thì ta phải tìm cách cân bằng giữa dạy tự tin và dạy năng lực, giữa thả vả Hổ, để con cái em ót phát triển tối đa.

Julie Lyttcott-Haims, một nhà giáo dục Mỹ, tốt nghiệp tại Đại học Stanford đã viết cuốn: “How to raise an adult”. Mình tạm dịch nghĩa là “Làm sao để nuôi dạy một người lớn từ con trẻ.”

Chốt lại, có bạn hỏi mình: “Bên Tây thì kĩ năng sống tốt hơn đúng không? Bên Tây thì ba mẹ có Hổ không mà thấy trẻ con Tây hay hơn?” Kĩ năng sống tốt, trẻ con Tây hay thực ra là do bạn hơi xính ngoại tí thôi. Thực ra ở đâu lâu, bạn cũng mới phát hiện ra là ở đâu cũng có người này người khác. Nuôi con cũng vậy, như ba chồng mình là ba Hổ, con cái cũng Hổ. Thế nhưng cả năm đứa con dù tức ông này kia nhưng 40 tuổi đầu nhìn lại, đứa nào cũng nói: “Cụ thủ cựu thật, nhưng cụ đã làm tốt nhất có thể trong điều kiện cụ biết rồi. Giờ mình biết nhiều hơn thì làm nhiều hơn thôi. Không thể trách cụ.”

Vậy nên mình hi vọng các bạn đọc bài này để biết nhiều hơn và học nhiều hơn cho con sau này nữa nhé. Còn với những bạn trẻ, hì hì, không phải cứ Tây là hay không. Tây phải phù hợp. Chưa chắc cái các bạn thấy trên ti vi, áp vào người các bạn, ở xã hội Việt Nam thì đã tốt đâu. Có nhà bên không xanh hơn nên lo tưới cây nhà mình đi đã.

Ngẫm đi ngẫm lại hóa ra là do cách dạy. Tiến sĩ Bác sĩ Nhà tâm lý học Leonard Sax (Đại học UPenn - Top 10 Mỹ) từng viết một cuốn sách có tên "The Collapse of Parenting: How We Hurt Our Kids When We Treat Them Like Grown-Ups" tạm dịch là "Sự sụp đổ của việc làm cha mẹ: Cách chúng ta làm hại những đứa trẻ bằng cách đối xử với chúng như người lớn." Trong cuốn sách này, Leonard viết:

Vậy nên thực ra mình cũng chẳng ủng hộ phong cách đối xử với con trẻ như người lớn của Mỹ này tí nào đâu. Cái kiểu này, người lớn sẽ luôn chỉ thích đưa ra ảnh hưởng của mình, còn quyết định đúng sai chả lẽ bắt bọn trẻ con tự chịu, trong khi về cả sức khỏe, tư duy, và năng lực các bạn đều chưa đủ?