1. Khái niệm

• Truyện: Tác phẩm văn học kể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, bối cảnh (không gian, thời gian, hoàn cảnh).

• Đề tài: Phạm vi đời sống được nhà văn lựa chọn để phản ánh trực tiếp trong tác phẩm.

• Chủ đề: Tư tưởng, thông điệp, ý nghĩa chính mà nhà văn muốn gửi gắm qua tác phẩm.

👉 Phân biệt:

• Đề tài = cái được viết (chất liệu đời sống).

• Chủ đề = cái được nói (thông điệp, tư tưởng).

2. Đặc điểm của truyện ngắn

• Bối cảnh:

  • Bối cảnh lịch sử: Hoàn cảnh xã hội của một thời kì (VD: Chiếc lược ngà – kháng chiến chống Mĩ).

  • Bối cảnh riêng: Thời gian, địa điểm, quang cảnh cụ thể (VD: Cô bé bán diêm – đêm Giáng sinh lạnh giá).

• Ngôi kể:

  • Ngôi thứ nhất (xưng “tôi”) → tạo sự chân thực, gần gũi, cho phép soi chiếu nhiều chiều.

    • VD: Chiếc lược ngà – nhân vật “ông Ba” kể lại.

  • Ngôi thứ ba (người kể giấu mặt) → linh hoạt, khách quan, bao quát toàn bộ sự việc.

    • VD: Tấm Cám.

3. Tính cách nhân vật

• Thể hiện qua:

  • Ngoại hình (VD: Chí Phèo với cái đầu trọc, răng cạo trắng hớn → tha hóa).

  • Cử chỉ, hành động (VD: Cô bé bán diêm quẹt diêm → khát vọng hạnh phúc).

  • Ngôn ngữ (VD: Lão Hạc nghẹn ngào khi kể chuyện bán chó → nhân hậu, giàu tình cảm).

  • Suy nghĩ, tâm lí (VD: nhân vật “tôi” trong Chiếc lược ngà day dứt → giàu tình thương).

  • Nhận xét của nhân vật khác/người kể.

4. Yêu cầu khi đọc truyện ngắn

• Xác định sự việc chính, nhân vật trung tâm, ngôi kể.

• Nhận biết tính cách nhân vật qua chi tiết miêu tả.

• Phân biệt lời người kể chuyện và lời nhân vật.

• Cảm nhận tình cảm, thái độ của nhà văn.

• Rút ra đề tài, chủ đề, thông điệp, bài học cho bản thân.

II. Cách xác định đề tài – chủ đề

• Bước 1: Xác định nhân vật chính, sự việc trung tâm.

• Bước 2: Tìm xem câu chuyện xoay quanh lĩnh vực nào của đời sống → đề tài.

• Bước 3: Xem tác giả muốn ca ngợi, phê phán, gửi gắm thông điệp gì → chủ đề.

👉 Ví dụ:

• Lão Hạc (Nam Cao):

  • Đề tài: cuộc sống người nông dân nghèo trước Cách mạng.

  • Chủ đề: ca ngợi phẩm chất lương thiện, tự trọng; tố cáo xã hội bất công.

III. Gợi ý cách làm bài đọc hiểu truyện ngắn

1. Đọc kĩ văn bản, gạch chân sự việc chính, nhân vật trung tâm.

2. Xác định ngôi kể và tác dụng.

3. Tìm chi tiết miêu tả nhân vật → rút ra tính cách.

4. Nhận xét giọng điệu, thái độ tác giả (yêu thương, phê phán, trân trọng…).

5. Khái quát đề tài, chủ đề, thông điệp.

6. Liên hệ bản thân → rút ra bài học sống.

• Tóm tắt văn bản: Trình bày ngắn gọn nội dung chính của văn bản gốc.

• Yêu cầu:

  • Phản ánh đúng nội dung, không thêm bớt tùy ý.

  • Nêu được ý chính, điểm quan trọng.

  • Sử dụng từ ngữ quan trọng của văn bản gốc.

  • Đáp ứng yêu cầu về độ dài (ngắn, vừa, dài).

2. Các bước tiến hành

🔎 Bước 1: Trước khi tóm tắt

• Đọc kỹ văn bản gốc.

• Xác định:

  • Nội dung khái quát, cốt lõi.

  • Ý chính của từng phần/đoạn.

  • Quan hệ giữa các phần.

  • Từ ngữ quan trọng.

• Phân biệt ý lớn – ý nhỏ để chọn lọc theo độ dài yêu cầu.

✍️ Bước 2: Viết bản tóm tắt

• Sắp xếp ý chính theo trình tự hợp lí.

• Dùng lời văn của mình, kết hợp từ ngữ quan trọng trong văn bản gốc.

• Đảm bảo đúng độ dài yêu cầu.

🛠️ Bước 3: Chỉnh sửa

• Rà soát lại bản tóm tắt.

• Kiểm tra tính chính xác, mạch lạc, ngắn gọn.

3. Sơ đồ hóa kiến thức

TÓM TẮT VĂN BẢN
│
├── Yêu cầu
│   ├─ Đúng nội dung
│   ├─ Ý chính, điểm quan trọng
│   ├─ Từ ngữ quan trọng
│   └─ Độ dài phù hợp
│
├── Các bước
│   ├─ Trước khi tóm tắt
│   │   ├─ Đọc kỹ
│   │   ├─ Xác định nội dung cốt lõi
│   │   ├─ Ý chính từng phần
│   │   └─ Ý lớn – ý nhỏ
│   ├─ Viết
│   │   ├─ Sắp xếp ý
│   │   ├─ Dùng lời văn của mình
│   │   └─ Đảm bảo độ dài
│   └─ Chỉnh sửa
│       ├─ Rà soát
│       └─ Hoàn thiện

4. Ghi nhớ nhanh (mẹo học)

• 3 bước vàng: Đọc – Viết – Sửa.

• Nguyên tắc chọn ý: Ý lớn cho tóm tắt ngắn, ý nhỏ cho tóm tắt chi tiết.

• Nguyên tắc ngôn từ: Ngắn gọn – Chính xác – Giữ từ khóa.

                   ĐÔI TAI CỦA TÂM HỒN

Một cô bé vừa gầy vừa thấp bị thầy giáo loại khỏi dàn đồng ca. Cũng chỉ tại cô bé ấy lúc nào cũng chỉ mặc mỗi bộ quần áo vừa bẩn, vừa cũ lại vừa rộng nữa. Cô bé buồn tủi ngồi khóc một mình trong công viên. Cô bé nghĩ: Tại sao mình lại không được hát? Chẳng lẽ mình hát tồi đến thế sao? Cô bé nghĩ mãi rồi cô cất giọng hát khe khẽ. Cô bé cứ hát hết bài này đến bài khác cho đến khi mệt lả mới thôi.

- Cháu hát hay quá, một giọng nói vang lên: “Cảm ơn cháu, cháu gái bé nhỏ, cháu đã cho ta cả một buổi chiều thật vui vẻ”. Cô bé ngẩn người. Người vừa khen cô bé là một ông cụ tóc bạc trắng. Ông cụ nói xong liền chậm rãi bước đi.

Hôm sau, khi cô bé tới công viên đã thấy ông già ngồi ở chiếc ghế đá hôm trước. Khuôn mặt hiền từ mỉm cười chào cô bé. Cô lại hát, cụ già vẫn chăm chú lắng nghe. Ông vỗ tay lớn: “Cảm ơn cháu, cháu gái bé nhỏ của ta, cháu hát hay quá!” Nói xong cụ già lại một mình chậm rãi bước đi. Như vậy, nhiều năm trôi qua, cô bé giờ đây đã trở thành một ca sĩ nổi tiếng. Cô gái vẫn không quên cụ già ngồi tựa lưng vào thành ghế đá trong công viên nghe cô hát. Một buổi chiều mùa đông, cô đến công viên tìm cụ nhưng ở đó chỉ còn lại chiếc ghế đá trống không. Cô hỏi mọi người trong công viên về ông cụ:

- Ông cụ bị điếc ấy ư? Ông ấy đã qua đời rồi, một người trong công viên nói với cô.

Cô gái sững người, bật khóc. Hóa ra, bao nhiêu năm nay, tiếng hát của cô luôn được khích lệ bởi một đôi tai đặc biệt: đôi tai của tâm hồn.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên?

Câu 2. Truyện được kể theo ngôi thứ mấy? Nêu tác dụng?

Câu 3. Tình huống bất ngờ trong câu chuyện là sự việc nào?

Câu 4. Ý nghĩa mà câu chuyện gửi tới chúng ta là gì?

Câu 1. Xác định nhân vật chính trong văn bản trên? Con căn cứ vào đâu để xác định nhân vật chính đó?

Câu 2. Con hãy các định đề tài và chủ đề của văn bản trên? Con căn cứ vào dấu hiệu/điều gì để xác định được đề tài và chủ đề của văn bản đó?

Câu 3. Con phân tích đặc điểm tính cách nhân vật chính trong văn bản trên? Qua đó con có nhận xét gì về nhân vật này?

Gợi ý:

1. Hành động: Nhân vật đã làm gì trong buổi học cuối cùng?

2. Cách ứng xử: Nhân vật phản ứng thế nào trước sự việc đặc biệt này?

3. Cảm xúc: Nhân vật trải qua những trạng thái tình cảm nào (ngạc nhiên, xúc động, hối hận, tự hào…)?

4. Suy nghĩ: Nhân vật đã nhận ra điều gì về việc học và tiếng mẹ đẻ?

5. Mối quan hệ với nhân vật khác: Nhân vật có thái độ, tình cảm ra sao với thầy Ha-men và mọi người trong lớp?

6. Lời kể, suy nghĩ của nhân vật khác: Qua lời thầy Ha-men hoặc không khí lớp học, ta thấy nhân vật chính được đặt trong bối cảnh như thế nào?

Câu 4. Từ đọc hiểu nội dung văn bản và đã nắm được kĩ năng tóm tắt văn bản, con hãy thực hành tóm tắt lại văn bản "Buổi học cuối cùng" trong khoảng dung lượng 40 - 50 câu.

Gợi ý:

1. Triển khai đúng theo yêu cầu và mức độ của VB tóm tắt.

2. Thực hiện tìm ý (ý chính, nội dung quan trọng của VB tóm tắt), chỉ tóm tắt những ND có thật trong Vb gốc, không tự tiện thêm bớt nội dung không tồn tại của VB gốc.

3. Thực hiện triển khai 1 đoạn văn đầy đủ 3 phần: mở - nội dung (thân) - kết.

• Khái niệm: Là những từ chỉ số lượng hoặc thứ tự của sự vật.

• Phân loại:

  • Số từ chỉ số lượng: gồm số lượng xác định (một, hai, ba…) và số lượng ước chừng (vài, dăm, mươi, dăm bảy, ba bốn…). Thường đứng trước danh từ.

  • Ví dụ: Anh bán cho tôi 5 cân/vài cân muối. (ST + DT)

  • Số từ chỉ thứ tự: chỉ vị trí, thứ bậc (nhất, nhì, ba, tư…). Thường đứng sau danh từ (thường đi với thứ, hạng, loại, số).

• Ví dụ: Nó ăn được hai bát cơm. / Tôi ngồi bàn thứ nhất.

• Ví dụ 1. SL

  Hôm nay, em ăn 3 bát cơm. --> số lượng xác định

Hôm nay em ăn vài bát cơm. --> số lượng ko xác định

Hôm nay, tôi đạt giải nhất của cuộc thi nghiên cứu khoa học cấp Bộ. --> số thứ tự.

📘 Phó từ (những từ đi kèm để bổ sung ý nghĩa --> bổ từ, phụ từ)

• Khái niệm: Là những từ đi kèm danh từ, động từ, tính từ để bổ sung ý nghĩa.

• Phân loại:

  • Phó từ đi kèm danh từ: bổ sung ý nghĩa về số lượng, thường đứng trước danh từ (những, các, mọi, mỗi, từng…).

    ví dụ: Những bông hoa xinh đẹp kia.

  • Phó từ đi kèm động từ, tính từ: bổ sung ý nghĩa về thời gian, mức độ, sự tiếp diễn, phủ định, cầu khiến, khả năng, kết quả, hướng… Có thể đứng trước hoặc sau động từ, tính từ.

• Ví dụ:

• Cậu ấy đã đi rồi. (quan hệ thời gian)

• Trời rất đẹp. (mức độ)

• Nó không học được. (phủ định + khả năng)

  --> phủ định + phủ định = khẳng định

  --> Khẳng định + phủ định = phủ định

• Em bé khóc mất rồi. (kết quả)

💡 Mẹo/kĩ năng xác định

• Nếu từ đó trả lời được câu hỏi “bao nhiêu, thứ mấy” → chắc chắn là số từ.

• Nếu từ đó chỉ có vai trò bổ sung, nhấn mạnh, phủ định, cầu khiến, chỉ mức độ, thời gian… cho danh từ/động từ/tính từ → đó là phó từ.

• Một cách nhớ nhanh: Số từ = con số, thứ tự. Phó từ = làm rõ nghĩa.

🌟 Tác dụng

• Số từ: Giúp câu văn xác định rõ số lượng, thứ tự, làm cho sự vật được nói đến cụ thể, chính xác.

• Phó từ: Giúp câu văn trở nên sinh động, giàu sắc thái, biểu cảm, thể hiện rõ mức độ, thời gian, tính chất, thái độ của người nói.

Phân tích nhân vật là kiểu bài yêu cầu người viết:

• Giới thiệu nhân vật trong tác phẩm văn học.

• Chỉ ra những đặc điểm nổi bật của nhân vật như: hoàn cảnh, ngoại hình, lời nói, hành động, suy nghĩ, tính cách, phẩm chất, quan hệ với người khác.

• Dùng dẫn chứng cụ thể từ tác phẩm để chứng minh.

• Phân tích, giải thích ý nghĩa của từng chi tiết.

• Nhận xét nghệ thuật xây dựng nhân vật của tác giả.

• Nêu ý nghĩa hình tượng nhân vật đối với tác phẩm và người đọc.

Nói ngắn gọn: không phải kể lại truyện, mà là giải thích vì sao nhân vật có tính cách như vậy dựa trên chi tiết trong tác phẩm.

II. Những yêu cầu quan trọng của bài văn phân tích nhân vật

1. Giới thiệu nhân vật cần phân tích đặc điểm

Cần nêu rõ:

• Nhân vật thuộc tác phẩm nào, của tác giả nào.

• Nhân vật giữ vai trò gì trong truyện.

• Nhân vật xuất hiện trong hoàn cảnh nào.

2. Chỉ ra đặc điểm nhân vật bằng dẫn chứng --> nêu phẩm chất nhân vật

Đặc điểm nhân vật phải được rút ra từ:

• Ngoại hình

• Lời nói

• Hành động

• Suy nghĩ, tâm lí

• Cách đối xử với người khác

• Hoàn cảnh sống

Từ đó rút ra phẩm chất gắn với nhân vật đó như: nhân hậu, dũng cảm, hiền lành, ích kỉ, ghen tị, vị tha, kiên trì…

3. Nhận xét nghệ thuật xây dựng nhân vật

Có thể xét:

• Ngôi kể

• Tình huống truyện

• Miêu tả tâm lí

• Chi tiết nghệ thuật đặc sắc

• Nghệ thuật đối lập

• Yếu tố kì ảo (nếu là truyện cổ tích)

4. Nêu ý nghĩa hình tượng nhân vật

• Nhân vật thể hiện chủ đề gì của tác phẩm.

• Nhân vật gợi bài học gì về đạo đức, tình cảm, lối sống.

• Nhân vật đại diện cho kiểu người nào trong xã hội.

• Nhân vật giúp người đọc hiểu điều gì về cuộc sống.

• Đọc kĩ tác phẩm: nắm rõ cốt truyện, hoàn cảnh xuất hiện và diễn biến của nhân vật.

• Gạch chân chi tiết quan trọng: lời thoại, hành động, miêu tả ngoại hình, tâm lý. Đây chính là “bằng chứng vàng” để phân tích.

• Xác định từ khóa tính cách: ví dụ “hiền lành”, “tha hóa”, “dũng cảm”, “nhân hậu”… để làm trục chính cho bài.

• Lập sơ đồ tư duy: chia nhánh theo hoàn cảnh – tính cách – hành động – tâm lý – số phận – ý nghĩa.

2. Kĩ thuật khi viết bài

• Mở bài hấp dẫn: không chỉ giới thiệu khô khan, mà có thể mở bằng một nhận định, một câu nói nổi tiếng, hoặc một ấn tượng cá nhân về nhân vật.

• Triển khai thân bài theo luận điểm rõ ràng:

  • Mỗi đoạn = 1 đặc điểm nhân vật.

  • Mở đoạn: nêu đặc điểm.

  • Thân đoạn: dẫn chứng (trích dẫn, tóm tắt chi tiết).

  • Kết đoạn: nhận xét, đánh giá.

• Kết hợp phân tích và bình luận: không chỉ kể lại nhân vật làm gì, mà phải giải thích vì sao hành động đó thể hiện tính cách gì.

• Đan xen nghệ thuật và ý nghĩa: khi phân tích, nhớ chỉ ra thủ pháp nghệ thuật (miêu tả, đối lập, ngôn ngữ…) và ý nghĩa nhân đạo, hiện thực.

3. Mẹo nhỏ để bài viết nổi bật

• Trích dẫn ngắn gọn: chỉ lấy 1–2 từ, cụm từ hoặc câu tiêu biểu, tránh chép dài dòng.

• So sánh – đối chiếu: đặt nhân vật trong tương quan với nhân vật khác hoặc với bối cảnh xã hội để làm nổi bật đặc điểm.

• Ngôn ngữ linh hoạt: tránh lặp từ “nhân vật… nhân vật…”, có thể thay bằng “hình tượng này”, “con người ấy”, “anh ta/cô ấy”…

• Kết bài mở rộng: liên hệ với hiện thực đời sống, hoặc giá trị nhân văn vượt thời gian của nhân vật.

4. Sai lầm cần tránh

• Kể lại cốt truyện thay vì phân tích.

• Dẫn chứng chung chung, không cụ thể.

• Nhận xét mơ hồ, thiếu chiều sâu.

• Bố cục rời rạc, không có sự liên kết giữa các đoạn.

• Giới thiệu tác giả, tác phẩm: vài nét khái quát về tác giả, hoàn cảnh sáng tác, vị trí của tác phẩm trong nền văn học.

• Giới thiệu nhân vật: nêu tên nhân vật, vị trí, vai trò trong tác phẩm.

• Nêu ấn tượng/nhận định khái quát: nhân vật tiêu biểu cho điều gì (số phận, phẩm chất, bi kịch, khát vọng…).

2. Thân bài

🔹 A. Phân tích đặc điểm nhân vật

1. Hoàn cảnh, xuất thân

   • Xuất thân, gia cảnh, môi trường sống.

   • Những yếu tố tác động đến tính cách, số phận nhân vật.

2. Ngoại hình, hành động, lời nói

   • Miêu tả ngoại hình (nếu có trong tác phẩm).

   • Hành động, cử chỉ, lời nói tiêu biểu thể hiện tính cách.

3. Tính cách, phẩm chất

   • Những nét nổi bật (hiền lành, dũng cảm, mưu trí, nhân hậu, tha hóa, phản kháng…).

   • Sự phát triển, biến đổi tính cách qua các sự kiện, tình huống.

4. Tâm lý, nội tâm

   • Những suy nghĩ, cảm xúc, giằng xé bên trong nhân vật.

   • Các chi tiết, đoạn văn miêu tả nội tâm đặc sắc.

5. Số phận, bi kịch hoặc khát vọng

• Nhân vật chịu những bất hạnh, áp bức, mất mát gì.

• Khát vọng sống, tình yêu, tự do, công lý…

🔹 B. Nghệ thuật xây dựng nhân vật

• Nghệ thuật miêu tả ngoại hình, hành động, ngôn ngữ.

• Nghệ thuật khắc họa tâm lý tinh tế.

• Thủ pháp nghệ thuật: đối lập, tương phản, biểu tượng, ẩn dụ…

• Ngôn ngữ, giọng điệu của tác giả khi viết về nhân vật.

🔹 C. Ý nghĩa hình tượng nhân vật

• Ý nghĩa hiện thực: phản ánh xã hội, thân phận con người.

• Ý nghĩa nhân đạo: thể hiện tình thương, niềm tin vào phẩm chất tốt đẹp của con người.

• Giá trị tư tưởng: nhân vật góp phần thể hiện chủ đề, tư tưởng lớn của tác phẩm.

• Tầm vóc biểu tượng: nhân vật trở thành hình tượng nghệ thuật tiêu biểu, vượt ra ngoài phạm vi tác phẩm.

3. Kết bài

• Khẳng định lại giá trị, ấn tượng sâu sắc về nhân vật.

• Đánh giá vai trò của nhân vật trong tác phẩm và trong nền văn học.

• Có thể liên hệ, mở rộng: nhân vật gợi cho ta suy nghĩ gì về con người, cuộc sống hôm nay.

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

CÚC ÁO CỦA MẸ

Nhất Băng (Trung Quốc)

Cậu còn nhớ sinh nhật 12 tuổi. Vừa sáng tinh mơ, đã nghe thấy mẹ nói: “Con trông đây là cái gì?”. Cậu mở to mắt, trước mặt là một chiếc áo mới, kiểu quân phục như cậu từng mơ ước, hai hàng cúc đồng, trên vai áo có ba vạch màu xanh, đó là mốt quần áo “thịnh hành” trong học sinh. Cậu bỗng mừng rơn, vội mặc áo quần. Cậu muốn đến lớp, ra oai với các bạn. Từ nhỏ đến lớn, cậu toàn mặc quần áo cũ của anh, vá chằng vá đụp nữa! Quả nhiên đúng như dự kiến, khi cậu bước vào lớp, ánh mắt của các bạn đều trố lên. Các bạn đều không ngờ được rằng, cậu bạn lúc nào cũng mặt mày lọ lem, đầu bù tóc rối bụi bặm cũng có lúc vẻ vang rạng rỡ như thế.

Cậu hoàn thành tiết học đầu tiên một cách vui vẻ, hởi lòng hởi dạ. Trong giờ giải lao, các bạn đều vây quanh cậu. Có bạn bỗng hỏi: “Ô hay! Tại sao khuy áo của bạn không giống của chúng mình nhỉ?”

Lúc ấy, cậu mới nhìn kỹ cúc áo của mình, quả thật không giống cúc áo của người khác, hai dãy thẳng đứng. Còn cúc áo của cậu lại nghiêng lệch, hai dãy xếp thành hình chữ “vê” (V).

Các bạn bỗng đều cười òa lên. Thì ra, chỗ đính khuy trên chiếc áo trắng của cậu là một miếng vải cũ màu vàng. Cậu cũng hiểu ra, chắc là mảnh vải mẹ mua không đủ may áo, đành phải lót bên trong bằng mảnh vải khác, sợ người khác nhìn thấy cúc áo đành phải đính sang bên cạnh. Và cũng để người khác không nhìn thấy, mẹ đã khéo léo đính chéo hàng cúc kia, tự nhiên thành hình chữ “vê” (V).

Biết rõ sự thực, các bạn lại giễu cợt, khiến cho lửa giận bốc lên ngùn ngụt trong lòng cậu. Buổi trưa về đến nhà, cậu cắt nát vụn chiếc áo mới của mình. Mẹ cậu lao đến trước mặt con, giơ cao tay, nhưng cuối cùng không giáng xuống. Cậu liếc nhìn, thấy nước mắt mẹ chảy quanh trong khóe mắt, vội quay đầu chạy biến…(...) Từ hôm ấy trở đi, mẹ làm việc ít nghỉ tay. Cậu tận mắt thấy mẹ gầy sọp đi, thấy mẹ nằm bẹp rồi ra đi mãi mãi… Cậu rất muốn nói một câu: “Con xin lỗi mẹ”, mà không còn cơ hội nữa. Sau này, cậu cố gắng học tập, cậu có rất nhiều, rất nhiều tiền, rồi sửa sang phần mộ của mẹ nhiều lần.

Một hôm, cậu tham gia một cuộc trình diễn thời trang của nhà thiết kế bậc thầy. Có một người mẫu nam bước lên sàn diễn khiến mắt cậu bỗng căng lên, đầu óc kêu ong ong hỗn loạn. Bộ áo màu trắng với hai dãy khuy đồng hình chữ “vê” (V). Bên trong có phải là…? Cậu không làm chủ được mình, lao lên sàn diễn, lật ra xem tấm áo của người mẫu nam, lót bên trong tự nhiên cũng là một mảnh vải vàng! Cậu quỳ sụp trước mặt người mẫu nam, òa khóc thống khổ.

Sau khi nghe cậu kể hết câu chuyện, tất cả những người có mặt tại hội trường đều trầm ngâm suy nghĩ mãi. Cuối cùng, một nhà thiết kế bậc thầy nói: “Thực ra, tất cả những người mẹ đều là các nhà nghệ thuật!”.

(Vũ Phong Tạo dịch, Tạp chí Văn học và Tuổi trẻ, số tháng 3/2011, tr.45-46)

Em hãy viết đáp án (từ câu 1 đến câu 8) bằng cách ghi chữ cái ở đầu câu trả lời đúng nhất vào bài làm (2,0 điểm).

Câu 1. Văn bản trên là:

A. truyện vừa.

B. truyện ngắn.

C. truyện dài.

D. truyện đồng thoại.

Câu 2. Truyện được kể theo ngôi thứ mấy?

A. Ngôi thứ nhất

B. Ngôi thứ hai

C. Ngôi thứ ba

D. Cả A và C

Câu 3. Nhân vật chính trong truyện là ai?

A. Là “cậu”.

B. Là mẹ của cậu.

C. Là các bạn.

D. Là nhà thiết kế bậc thầy.

Câu 4. Dòng nào nêu đầy đủ các sự việc chính có trong văn bản?

A. Cậu được mẹ tặng áo mới và rất hãnh diện; khi bị bạn giễu cợt, cậu cắt nát vụn chiếc áo trước mặt mẹ; mẹ qua đời, cậu vô cùng ân hận.

B. Cậu được mẹ tặng áo mới và rất hãnh diện; khi bị bạn giễu cợt, cậu cắt nát vụn chiếc áo trước mặt mẹ rồi chạy biến.

C. Cậu được mẹ tặng áo mới và rất hãnh diện; khi bị bạn giễu cợt, cậu chạy biến; mẹ qua đời cậu vô cùng ân hận.

D. Cậu được mẹ tặng áo mới và rất hãnh diện; khi bị bạn giễu cợt, cậu cắt nát vụn chiếc áo trước mặt mẹ.

Câu 5. Chủ đề của văn bản là:

A. Ca ngợi chiếc áo với đường chỉ khéo léo của mẹ.

B. Ca ngợi tấm lòng yêu thương con của người mẹ.

C. Ca ngợi tính khí kiên cường của người con.

D. Ca ngợi buổi trình diễn thời trang ấn tượng, xúc động.

Câu 6. Dòng nào sau đây gồm toàn từ láy?

A. ngùn ngụt, ong ong, nghiêng lệch, trầm ngâm

B. vui vẻ, ngùn ngụt, quần áo, giễu cợt

C. vui vẻ, khéo léo, ngùn ngụt, mặt mày

D. vui vẻ, khéo léo, ngùn ngụt, ong ong

Câu 7. Câu văn sau có mấy cụm danh từ?

“Cuối cùng, một nhà thiết kế bậc thầy nói: “Thực ra, tất cả những người mẹ đều là các nhà nghệ thuật!”.

A. một

B. hai

C. ba

D. bốn

Câu 8. Trạng ngữ trong câu văn sau bổ sung thêm thông tin gì?

“Sau này, cậu cố gắng học tập, cậu có rất nhiều, rất nhiều tiền, rồi sửa sang phần mộ của mẹ nhiều lần”.

A. Thời gian

B. Nguyên nhân

C. Cách thức

D. Nơi chốn

Từ câu 9 đến câu 12, em hãy viết câu trả lời của mình vào bài làm.

Câu 9. (1,0 điểm) Nhân vật “cậu” có thái độ như thế nào khi được mẹ tặng chiếc áo mới?

Câu 10. (1,0 điểm) Chi tiết nào trong truyện biểu hiện sự khéo léo và tình yêu thương của người mẹ?

Câu 11. (1,0 điểm) Vì sao khi tham gia buổi trình diễn thời trang, nhân vật “cậu” lại “quỳ sụp” trước mặt người mẫu và “òa khóc thống khổ”?

Câu 12. (1,0 điểm) Nêu bài học ý nghĩa nhất mà em rút ra từ câu chuyện. Em sẽ làm gì để thực hiện bài học đó?

Phần II. Viết (4,0 điểm)

Tóm tắt văn bản Cúc áo của mẹ (khoảng 10 đến 15 dòng).

BT1. thêm về Phó từ:

Xác định và nêu ý nghĩa bổ sung của các phó từ trong những câu sau đây :

a)  Đêm khuya, cháu vẫn cứ thổn thức không sao ngủ được.

b)  Em ăn ngay đi cho kịp giờ lên lớp.

c)  Bạn Lan đi ra cổng từ lúc nãy.

d)  Ô vẫn còn đây, của các em

    Chồng thư mới mở, Bác đang xem.

                    (Tố Hữu)

e) Em tôi cũng vừa mới đi học.

f) Những ngày nghỉ, tôi thường ngồi nhà đọc sách và nghe nhạc.

g) Nó chẳng bao giờ ăn cơm tối cùng mọi người.

h) Câu chuyện tôi kể làm bà xúc động lắm.

Gợi ý. 3 bước: tìm động từ → tìm từ đi kèm → xác định ý nghĩa

1. Xác định động từ/tính từ chính trong câu

• Tìm xem hành động hoặc trạng thái chính là gì.
  (Ví dụ: thổn thức, ăn, xem, xúc động…).

2. Tìm các từ đi kèm trước/sau nó

• Những từ nhỏ đi kèm, không phải động từ chính, thường là phó từ.
  (Ví dụ: vẫn, cứ, ngay, ra, đang, mới, lắm, chẳng…).

3. Nêu ý nghĩa bổ sung của phó từ đó

• Thời gian: đã, đang, vừa, mới…

• Mức độ: rất, lắm, quá, hơi…

• Tiếp diễn/tương tự: vẫn, cứ, còn…

• Phủ định: không, chẳng, chưa…

• Số lượng: những, các…

• Hướng/cách thức: ra, vào, ngay, đi…

Ví dụ: Câu: “Đêm khuya, cháu vẫn cứ thổn thức không sao ngủ được.”

• Động từ chính: thổn thức

• Phó từ: vẫn, cứ

• Ý nghĩa: chỉ sự tiếp diễn của hành động. )

BT2.

a) Đặt hai câu có phó từ đứng trước danh từ.

b) Đặt hai câu có phó từ đứng trước và hai câu có phó từ đứng sau động từ hoặc tính từ.

c) Đặt hai câu có hai phó từ đi liền nhau trước động từ.

(Gợi ý trả lời:

a) Phó từ đứng trước danh từ

• Chọn danh từ (ngày, học sinh, bông hoa…).

• Thêm phó từ chỉ số lượng (những, từng, các…) vào trước.

• Đặt thành câu.
  👉 Ví dụ: Những học sinh lớp 5 đang chăm chú nghe giảng.

b) Phó từ đứng trước / sau động từ, tính từ

• Trước: thêm phó từ chỉ thời gian, cầu khiến (sẽ, hãy, vừa…).
  👉 Ví dụ: Bạn ấy sẽ tham gia cuộc thi ngày mai.

• Sau: thêm phó từ chỉ mức độ, kết quả (lắm, quá, rồi, mất…).
  👉 Ví dụ: Trời hôm nay nóng lắm.

c) Hai phó từ đi liền nhau trước động từ

• Kết hợp 2 phó từ (vẫn cứ, vừa mới, cũng đã…) đặt trước động từ.
  👉 Ví dụ: Tôi vẫn cứ nhớ mãi tuổi thơ.

✅ Quy tắc chung:

1. Xác định từ chính (danh từ/động từ/tính từ).

2. Chọn phó từ phù hợp.

3. Đặt thành câu hoàn chỉnh.)

Chúng bay chỉ một đường ra :

Một là tử địa hai là tù binh [...]

Nghe trưa nay, tháng năm mồng bảy

Trên đầu bay, thác lửa hờn căm!

Trông : bốn mặt, luỹ hầm sập đổ

Tướng quân bay lố nhố cờ hàng...

                                        (Tố Hữu)

Bài tập 2: Xác định số từ trong các câu sau và phân loại:

a)    Một canh... hai canh... lại ba canh,
       Trằn trọc băn khoăn, giấc chẳng thành;
       Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt,
       Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh.

                                          (Hồ Chí Minh)

b) Tôi làm việc tám giờ một ngày.

c) Bây giờ là tám giờ sáng.

Bài tập 3:

Trong câu sau đây : Nhất nước. nhì phân, tam cần, tứ giống (Tục ngữ)

Các từ nhất, nhì, tam, tứ là số từ chỉ số lượng hay số từ chỉ thứ tự ? Vì sao ?

Bài tập 4:  Xác định và nêu ý nghĩa bổ sung của các phó từ trong những câu sau đây :

a)  Đêm khuya, cháu vẫn cứ thổn thức không sao ngủ được.

b)  Em ăn ngay đi cho kịp giờ lên lớp.

c)  Bạn Lan đi ra cổng từ lúc nãy.

d)  Ô vẫn còn đây, của các em

    Chồng thư mới mở, Bác đang xem.

                    (Tố Hữu)

e) Em tôi cũng vừa mới đi học.

f) Những ngày nghỉ, tôi thường ngồi nhà đọc sách và nghe nhạc.

g) Nó chẳng bao giờ ăn cơm tối cùng mọi người.

h) Câu chuyện tôi kể làm bà xúc động lắm.

(Gợi ý: 3 bước: tìm động từ → tìm từ đi kèm → xác định ý nghĩa.

1. Xác định động từ/tính từ chính trong câu

• Tìm xem hành động hoặc trạng thái chính là gì.
  (Ví dụ: thổn thức, ăn, xem, xúc động…).

2. Tìm các từ đi kèm trước/sau nó

• Những từ nhỏ đi kèm, không phải động từ chính, thường là phó từ.
  (Ví dụ: vẫn, cứ, ngay, ra, đang, mới, lắm, chẳng…).

3. Nêu ý nghĩa bổ sung của phó từ đó

• Thời gian: đã, đang, vừa, mới…

• Mức độ: rất, lắm, quá, hơi…

• Tiếp diễn/tương tự: vẫn, cứ, còn…

• Phủ định: không, chẳng, chưa…

• Số lượng: những, các…

• Hướng/cách thức: ra, vào, ngay, đi…

Ví dụ: Câu: “Đêm khuya, cháu vẫn cứ thổn thức không sao ngủ được.”

• Động từ chính: thổn thức

• Phó từ: vẫn, cứ

• Ý nghĩa: chỉ sự tiếp diễn của hành động. )

Bài 1:

số từ chỉ số lượng:

• Chúng bay chỉ MỘT đường ra

• Trông : BỐN mặt,luỹ hầm sập đổ

số từ chỉ thứ tự:

• MỘT là tứ địa

• HAI là tù binh

Bài 2:

a) MỘT canh ; HAI canh ; BA canh ; sao vàng NĂM cánh ->số từ chỉ số lượng

• canh BỐN ; canh NĂM -> số từ chỉ thứ tự

b)TÁM giờ ; MỘT ngày-> số từ chỉ số lượng

c)TÁM giờ sáng -> số từ chỉ số lượng

Bài 3:

• Các từ này là từ chỉ thứ tự

• Vì :

  • đứng trước danh từ

  • chỉ thứ tự,sắp xếp

Bài 4:

a)

• phó từ là:không sao

• ý nghĩa : mức độ

b)

• phó từ: ngay đi

• ý nghĩa: thời gian

c)

• phó từ : lúc nãy

• ý nghĩa: thời gian

d)

• phó từ: còn đây,mới,đang

• ý nghĩa: thời gian

Chúng bay chỉ một đường ra :

Một là tử địa hai là tù binh [...]

Nghe trưa nay, tháng năm mồng bảy

Trên đầu bay, thác lửa hờn căm!

Trông : bốn mặt, luỹ hầm sập đổ

Tướng quân bay lố nhố cờ hàng...

                                        (Tố Hữu)

* Phân loại:

• một (đường ra; tử địa): số từ chỉ số lượng

• hai (là tù binh): số từ chỉ số lượng

• tháng năm: số từ chỉ thứ tự

• mồng bảy: số từ chỉ số thứ tự

• bốn (mặt, luỹ hầm sập đổ): số từ chỉ số lượng

Bài tập 2:

a)    Một canh... hai canh... lại ba canh,
       Trằn trọc băn khoăn, giấc chẳng thành;
       Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt,
       Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh.

                                   (Hồ Chí Minh)

* Phân loại:

• một; hai; ba; bốn; năm (canh): số từ chỉ thứ tự

• năm (cánh mộng hồn quanh): số từ chỉ số lượng

b) Tôi làm việc tám giờ một ngày.

* Phân loại:

• tám (giờ): số từ chỉ số lượng

• một (ngày): số từ chỉ số lượng

c) Bây giờ là tám giờ sáng.

* Phân loại:

• tám: số từ chỉ số lượng

Bài tập 3:

Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống.

* Phân loại:

• Nhất, nhì, tam, tứ: số từ chỉ thứ tự

* Giải thích:
Các từ này dùng để xếp hạng mức độ quan trọng của các yếu tố trong nông nghiệp. Chúng không biểu thị số lượng cụ thể mà thể hiện thứ tự ưu tiên.

Bài tập 4:

Câu a) Đêm khuya, cháu vẫn cứ thổn thức không sao ngủ được.

• Động từ chính: thổn thức, ngủ

• Phó từ: vẫn, cứ

* Ý nghĩa bổ sung:

• vẫn: chỉ sự tiếp diễn, hành động xảy ra liên tục

• cứ: chỉ sự không thay đổi, tiếp tục hành động bất chấp hoàn cảnh

Câu b) Em ăn ngay đi cho kịp giờ lên lớp.

• Động từ chính: ăn

• Phó từ: ngay

* Ý nghĩa bổ sung:

• ngay: chỉ thời điểm tức thì, cần thực hiện hành động lập tức

Câu c) Bạn Lan đi ra cổng từ lúc nãy.

• Động từ chính: đi

• Phó từ: ra

* Ý nghĩa bổ sung:

• ra: chỉ hướng chuyển động ra phía ngoài

Câu d) Ô vẫn còn đây, của các em
Chồng thư mới mở, Bác đang xem.

• Động từ chính: còn, mở, xem

• Phó từ: vẫn, còn, mới, đang

* Ý nghĩa bổ sung:

• vẫn, còn: chỉ sự tiếp diễn, hành động vẫn đang tồn tại

• mới: chỉ thời điểm vừa xảy ra

• đang: chỉ hành động đang diễn ra ở hiện tại

Câu e) Em tôi cũng vừa mới đi học.

• Động từ chính: đi học

• Phó từ: cũng, vừa, mới

* Ý nghĩa bổ sung:

• cũng: chỉ sự tương đồng với hành động khác

• vừa, mới: chỉ thời điểm hành động vừa xảy ra

Câu f) Những ngày nghỉ, tôi thường ngồi nhà đọc sách và nghe nhạc.

• Động từ chính: ngồi, đọc, nghe

• Phó từ: thường

* Ý nghĩa bổ sung:

• thường: chỉ mức độ lặp lại, thói quen

Câu g) Nó chẳng bao giờ ăn cơm tối cùng mọi người.

• Động từ chính: ăn

• Phó từ: chẳng bao giờ

* Ý nghĩa bổ sung:

• chẳng bao giờ: phủ định tuyệt đối về thời gian xảy ra hành động

Câu h) Câu chuyện tôi kể làm bà xúc động lắm.

• Động từ chính: xúc động

• Phó từ: lắm

* Ý nghĩa bổ sung:

• lắm: chỉ mức độ cao của cảm xúc

• Một, bốn chỉ số lượng

• Thứ tự: một (tử địa), hai (tù binh), năm, bảy

Bài tập 2:

a.

• Số thứ tự: Một, hai, ba, bốn, năm

b.

• Số từ chỉ số lượng: tám, một

c.

• Số từ chỉ số thứ tự: tám

Bài tập 3:

Các từ đó là các từ chỉ số thứ tự vì những từ đó không nói lên được số lượng cụ thể và chúng đứng trước những danh từ: nước, phân, cần, giống.

Bài tập 4:

a.

Động từ chính: thổn thức

Phó từ: vẫn, cứ

Ý nghĩa: chỉ sự tiếp diễn của hành động

b.

Động từ chính: ăn

Phó từ: ngay, đi

Ý nghĩa: thời gian - tức thì, lập tức

c.

Động từ chính: đi

Phó từ: ra

Ý nghĩa: hướng - ra ngoài

d. Động từ chính: xem

Phó từ: đang

Ý nghĩa: chỉ một hành động đang làm, xảy ra

e. Động từ chính: đi học

Phó từ: vừa mới

Ý nghĩa: chỉ thời gian hoạt động vừa xảy ra

f. Động từ chính: ngồi nhà

Phó từ: thường, những

Ý nghĩa: lặp lại nhiều lần

g. Động từ chính: ăn cơm tối

Phó từ: chẳng

Ý nghĩa: phủ định về thời gian

h.Động từ chính: xúc động

Phó từ: lắm

Ý nghĩa: mức độ cao

Chúng bay chỉ một đường ra :

Một là tử địa hai là tù binh [...]

Nghe trưa nay, tháng năm mồng bảy

Trên đầu bay, thác lửa hờn căm!

Trông : bốn mặt, luỹ hầm sập đổ

Tướng quân bay lố nhố cờ hàng...

--> Một, 4 chỉ số lượng

--> Thứ tự: một (tử địa), 2 (tù binh); 5, 7,

+"Chúng bay chỉ một đường ra" → số từ chỉ số lượng

+" tử địa" - số từ chỉ số thứ tự

+"tù binh" - số từ chỉ số thứ tự +"tháng năm" - số từ chỉ số thứ tự

+"mồng bảy" - số từ chỉ số thứ tự

+ "bốn mặt"- số từ chỉ số lượng

bài 2:

a,

Một → số từ chỉ thứ tự

Hai → số từ chỉ thứ tự

Ba → số từ chỉthựứ t

Bốn → số từ chỉ thứ tự

Năm → số từ chỉ thứ tự

b,

Tám → số từ chỉ số lượng

c,

Tám → số từ chỉ số lượng

Bài 3:

- Các từ: nhất, nhì, tam, tứ → là số từ chỉ thứ tự

- Vì: dùng để xếp hạng mức độ quan trọng của các yếu tố.

Bài 4:

a) Đêm khuya, cháu vẫn cứ thổn thức không sao ngủ được.

• Động từ: thổn thức

• Phó từ: vẫn, cứ

• Ý nghĩa:

  • vẫn – bổ sung ý tiếp diễn

  • cứ – bổ sung ý khẳng định, không thay đổi theo thời gian

b) Em ăn ngay đi cho kịp giờ lên lớp.

• Động từ: ăn

• Phó từ: ngay

• Ý nghĩa: thời gian – tức thì, lập tức

c) Bạn Lan đi ra cổng từ lúc nãy.

• Động từ: đi

• Phó từ: ra

• Ý nghĩa: hướng – ra ngoài

d) Ô vẫn còn đây, của các em

Chồng thư mới mở, Bác đang xem.**

• Động từ 1: còn

  • Phó từ: vẫn

  • Ý nghĩa: tiếp diễn – chưa thay đổi trạng thái

• Động từ 2: xem

  • Phó từ: đang

  • Ý nghĩa: thời gian – hành động đang diễn ra

e) Em tôi cũng vừa mới đi học.

• Động từ: đi

• Phó từ: cũng, vừa, mới

• Ý nghĩa:

  • cũng – tương tự

  • vừa – thời gian gần

  • mới – thời gian – vừa xảy ra

f) Những ngày nghỉ, tôi thường ngồi nhà đọc sách và nghe nhạc.

• Động từ: ngồi

• Phó từ: thường, những

• Ý nghĩa: tần suất – lặp đi lặp lại nhiều lần

g) Nó chẳng bao giờ ăn cơm tối cùng mọi người.

• Động từ: ăn

• Phó từ: chẳng, bao giờ

• Ý nghĩa:

  • chẳng – phủ định

  • bao giờ – phủ định về thời gian

h) Câu chuyện tôi kể làm bà xúc động lắm.

• Tính từ: xúc động

• Phó từ: lắm

• Ý nghĩa: mức độ – rất nhiều

1. Tìm động từ/DT?TT chính

2. Xác định từ đi kièm

3. đưa ra ý nghĩa bổ sung

-số từ chỉ số lượng xác định

-số từ chỉ số lượng xác định

-số từ chỉ vị trí

-số từ chỉ số lượng xác định

-số từ chỉ số lượng ko xác định

Bài 2:

a)số từ:một,hai,ba,bốn,năm- chỉ số lượng xác định

b)số từ:tám,một-chỉ số lượng xác định

c)số từ:tám- chỉ số lượng xác định

Bài 3:

Các từ nhất nhì, tam,tứ là số từ chỉ số thứ tự

Bài 4:

a)+phó từ: cứ

+ý nghĩa: bổ sung ý nghĩa sự tiếp diễn,lạp lại

b)+phó từ :ngay

+ý nghĩa: bổ sung ý nghĩa thời gian

c)+phó từ :từ

+ý nghĩa: bổ sung ý nghĩa thời điểm bắt đầu

d)+phó từ: còn

+ý nghĩa: bổ sung ý nghĩa sự tiếp diễn,duy trì

e)+phó từ: vừa

+ý nghĩa: bổ sung ý nghĩa về thờ gian

f)+phó từ:thường

+ý nghĩa: bổ sung ý nghĩa mức độ thường xuyên

g)phó từ:chẳng

+ý nghĩa: bổ sung ý nghĩa phủ định

Số từ trong câu chỉ số lượng

Câu2

A) số từ trong câu chỉ số thứ tự

B) chỉ số lượng

C)chỉ số lượng

cây3

Chỉ số thứ tự , vì nhất là 1, nhì là 2,tam là 3, tứ là 4 nên nó là chỉ số thứ tự.

Câu4

A) phó từ: không sao

Ý nghĩa là mức độ

B)phó từ:ngay đi

Ý nghĩa :thời gian

Số từ chỉ lượng:Một ,hai,bốn

Số thứ tự:Bốn,năm

Bài tập 2:

Số từ chỉ lượng:Một,hai,ba,nam

Số thứ tự:Bốn,năm

Bài tập 3:

Các từ nhất ,nhì ,tam,tứ là số từ chỉ lượng vì nó đứng trước danh từ.

Các câu và số từ:

• "Chúng bay chỉ một đường ra":
  - Số từ: một
  - Phân loại: chỉ số lượng

• "Một là tử địa hai là tù binh":
  - Số từ: một, hai
  - Phân loại: chỉ thứ tự (thứ nhất là tử địa, thứ hai là tù binh)

• "Tháng năm mồng bảy":
  - Số từ: năm, bảy
  - Phân loại: chỉ thứ tự (tháng 5, ngày mồng 7)

• "Trông: bốn mặt":
  - Số từ: bốn
  - Phân loại: chỉ số lượng

Bài tập 2: Xác định và phân loại số từ

a) Đoạn thơ:

• Số từ: một, hai, ba, bốn, năm

• Phân loại:

  • một, hai, ba, bốn, năm: đều là số từ chỉ thứ tự (thứ tự các canh giờ)

b) Câu: "Tôi làm việc tám giờ một ngày."

• tám: số từ chỉ số lượng (số giờ làm việc)

c) Câu: "Bây giờ là tám giờ sáng."

• tám: số từ chỉ số lượng (giờ đồng hồ)

Bài tập 3: Câu tục ngữ

Câu: "Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống"

• Các số từ: nhất, nhì, tam, tứ

• Phân loại: Số từ chỉ thứ tự

→ Vì các từ này thể hiện thứ hạng (1, 2, 3, 4) trong tầm quan trọng của các yếu tố trong nông nghiệp.

Bài tập 4: Xác định và nêu ý nghĩa bổ sung của các phó từ trong những câu sau đây :

a) Đêm khuya, cháu vẫn cứ thổn thức không sao ngủ được.

• Động từ chính: thổn thức

• Phó từ: vẫn, cứ

• Ý nghĩa: chỉ sự tiếp diễn (hành động kéo dài, chưa dứt)

b) Em ăn ngay đi cho kịp giờ lên lớp.

• Động từ chính: ăn

• Phó từ: ngay

• Ý nghĩa: chỉ thời điểm tức thì, hành động cần xảy ra lập tức

c) Bạn Lan đi ra cổng từ lúc nãy.

• Động từ chính: đi

• Phó từ: ra

• Ý nghĩa: chỉ hướng di chuyển (đi ra ngoài)

• d) Ô vẫn còn đây, của các em

Chồng thư mới mở, Bác đang xem.**

• Câu 1:

  • Động từ: còn

  • Phó từ: vẫn

  • Ý nghĩa: chỉ sự tiếp diễn, chưa thay đổi

• Câu 2:

  • Động từ: xem

  • Phó từ: đang

  • Ý nghĩa: chỉ thời gian hiện tại đang diễn ra

e) Em tôi cũng vừa mới đi học.

• Động từ: đi học

• Phó từ: cũng, vừa, mới

• Ý nghĩa:

  • cũng: chỉ sự tương tự, thêm vào

  • vừa, mới: chỉ thời gian gần đây, mới xảy ra

f) Những ngày nghỉ, tôi thường ngồi nhà đọc sách và nghe nhạc.

• Động từ: ngồi, đọc, nghe

• Phó từ: thường

• Ý nghĩa: chỉ mức độ/lặp lại thường xuyên

g) Nó chẳng bao giờ ăn cơm tối cùng mọi người.

• Động từ: ăn

• Phó từ: chẳng, bao giờ

• Ý nghĩa: chỉ sự phủ định hoàn toàn, không bao giờ xảy ra

h) Câu chuyện tôi kể làm bà xúc động lắm.

• Động từ: xúc động

• Phó từ: lắm

• Ý nghĩa: chỉ mức độ cao

• Một - số từ chỉ số lượng xác định

• Hai - số từ chỉ số lượng xác định

• Tháng năm - số từ chỉ thứ tự

• Bốn - số từ chỉ số lượng xác định

  Bài tập 2

• Một, hai, ba - số từ chỉ số lượng xác định

• Bốn, năm - số từ chỉ thứ tự

• Năm - số từ chỉ số lượng

• Tám - số từ chỉ số lượng

  Bài tập 3

• Các từ nhất, nhì, tam, tứ - số từ chỉ thứ tự . Vì đứng trước danh từ và là từ chỉ thứ tự

  Bài 4:

  a) phó từ : không sao - ý nghĩa : mức độ

  b) phó từ : ngay đi - ý nghĩa : thời gian

  c) phó từ : lúc nãy - ý nghĩa : thời gian

  d) phó từ : đang - ý nghĩa: thời gian

1. Một : Số từ chỉ số lượng

2. Một, hai : Số từ chỉ thứ tự

3. Tháng năm :"Năm" là số từ chỉ thứ tự

4. Mồng bảy : "Bảy" là số từ chỉ thứ tự Bốn : Số từ chỉ số lượng (“bốn mặt” – nghĩa là từ tất cả các phía)

Bài tập 2:

a)

Số từ:

Một, hai, ba :số từ chỉ thứ tự

Canh bốn, canh năm : số từ chỉ thứ tự

Năm cánh : số từ chỉ số lượng

b)

Tôi làm việc tám giờ một ngày.

Tám : số từ chỉ số lượng

c)

Bây giờ là tám giờ sáng.

Tám : số từ chỉ số lượng

Bài tập 3:

Số từ:

Nhất, nhì, tam, tứ : đều là số từ chỉ thứ tự, vì:

Giải thích:
Các từ này thể hiện thứ tự. Đây không phải là từ chỉ số lượng của vật mà là thứ tự.

Bài tập 4:

a)

vẫn, cứ : phó từ chỉ sự tiếp diễn, không thay đổi

Ý nghĩa: hành động “thổn thức” tiếp diễn suốt trong thời gian dài

b)

ngay : phó từ chỉ thời gian, mang ý thúc giục, lập tức

Ý nghĩa: cần hành động ăn ngay để kịp thời gian.

c)

từ lúc nãy : cụm phó từ chỉ thời điểm bắt đầu trong quá khứ

Ý nghĩa: hành động “đi ra cổng” đã xảy ra trước đó một thời gian ngắn.

d)

còn : phó từ chỉ sự tiếp diễn, sự tồn tại chưa kết thúc

đang : phó từ chỉ thời gian hiện tại tiếp diễn

Ý nghĩa:

“Còn”: chiếc ô vẫn ở đó.

“Đang”: hành động “xem thư” đang diễn ra tại thời điểm nói.

e)

cũng: phó từ chỉ sự tương đồng với hành động khá

vừa, mới : phó từ chỉ thời gian gần hiện tại

Ý nghĩa: hành động “đi học” diễn ra mới đây và giống với hành động của người khác.

f)

thường : phó từ chỉ tần suất (thói quen, lặp đi lặp lại)

Ý nghĩa: hành động đó là thường xuyên xảy ra vào dịp nghỉ.

g)

chẳng bao giờ : phó từ chỉ sự phủ định tuyệt đối về thời gian

Ý nghĩa: hành động “ăn cơm tối cùng mọi người” không bao giờ xảy ra.

h)

lắm: phó từ chỉ mức độ cao

Ý nghĩa: mức độ xúc động rất lớn.

Chúng bay chỉ một đường ra :

Một là tử địa hai là tù binh [...]

Nghe trưa nay, tháng năm mồng bảy

Trên đầu bay, thác lửa hờn căm!

Trông : bốn mặt, luỹ hầm sập đổ

Tướng quân bay lố nhố cờ hàng...

2. Dàn ý chung của một bài văn phân tích nhân vật

Một canh... hai canh... lại ba canh,
       Trằn trọc băn khoăn, giấc chẳng thành;
       Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt,
       Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh.

có 6 số từ được ghặt và là số từ

Bài tập 3:

Trong câu sau đây : Nhất nước. nhì phân, tam cần, tứ giống (Tục ngữ)

Các từ nhất, nhì, tam, tứ là số từ chỉ số lượng hay số từ chỉ thứ tự ? Vì sao ?

chỉ thứ tự của hàng

vì đây là chỉ thứ tự sắp xếp

Bài tập 4:  Xác định và nêu ý nghĩa bổ sung của các phó từ trong những câu sau đây :

a)  Đêm khuya, cháu vẫn cứ thổn thức không sao ngủ được.

-chỉ thời gian

-đặc điểm

-hành động

b)  Em ăn ngay đi cho kịp giờ lên lớp.

-thời gian

-hành động

c)  Bạn Lan đi ra cổng từ lúc nãy.

-thời gian

-hành động

d)  Ô vẫn còn đây, của các em

    Chồng thư mới mở, Bác đang xem.

                    (Tố Hữu)

-hành động

-đặc điểm

e) Em tôi cũng vừa mới đi học.

-thời gian

-hành động

f) Những ngày nghỉ, tôi thường ngồi nhà đọc sách và nghe nhạc.

-thời gian

-hành động

g) Nó chẳng bao giờ ăn cơm tối cùng mọi người.

-thời gian

-hành động

h) Câu chuyện tôi kể làm bà xúc động lắm.

-xúc động

-hành động

Câu/1/2/3/4/5/6/7/8/

ĐA /b/c/a/a/b/d/a/a/

Câu9

-hớn hở vui mừng

Câu10

-"mẹ đã khéo léo đính chéo hàng cúc kia, tự nhiên thành hình chữ V"

Câu11

-vì cậu nhận ra bộ áo kia giống cái bộ áo mà cậu đã cắt lát dẫn đến cái chết của mẹ cậu.

Câu12

-cần tôn trọng dững món đồ người thân tặng dù ko phải thứ mình thích thì vẫn là tấm lòng của người thân

Văn bản này kể về một cậu bé nghèo khó và thiếu thốn .lúc buổi sáng , mẹ cậu bỗng gọi cậu giậy và tặng cho một áo.chiếc theo kiểu quân phục mà cậu mong ước có 3 gạch là mẫu quần áo đang nổi ởi học sinh.cậu lập tức mặc và đến lớp .đến ai lấy đều chầm chò vì mọi ngày câu luôn đâu bù tóc rối mà hôm này lại như này.hết một tiết học vui vẻ và giờ ra chơi các bạn cười chê vì bên trong là mội tấm vải cũ.do thiếu vải mẹ cậu đãkhéo léo tạo cúc thành hình chữ V.về nhà cậu cắt lát chiếc áo mẹ cậu thấy thế liền giơ tay ✋ những ko đánh mà cậu tháy nước mát rơi ra từ mắt của mẹ. Rồi cậu chạy đi,từ đó mẹ cậu ít nghỉ hơn làm nhiều hơn và mẹ cậu đã mất .tứ đó cậu học nhiều và lớn lên cậu có rất nhiều tiền nhiều lần con ra sửa mộ cho mẹ.một hôm cậu đi thăm gia một buổ chình diến thời trang và cậu đã oa khóc vì đầy là bộ áo năm xưa cậu đã cắt lát khiến cho mẹ cậu mất. Rồi nhà thiết khế đã nói tất cả những người mẹ đề là các nhà thiết kế thời trang

Câu 1: B

Câu 2: C

Câu 3: A

Câu 4: A

Câu 5: B

Câu 6: D

Câu 7: C

Câu 8: A

Câu 9:
Khi được mẹ tặng chiếc áo mới, nhân vật “cậu” rất vui mừng, hạnh phúc và hãnh diện. Cậu vội mặc áo để đến lớp khoe với bạn bè, mong được mọi người chú ý và ngưỡng mộ.

Câu 10:
Chi tiết thể hiện sự khéo léo và tình yêu thương của người mẹ là việc mẹ dùng miếng vải cũ màu vàng để lót bên trong áo, rồi đính hàng cúc chéo thành hình chữ “vê” để che đi phần vải khác màu, giúp chiếc áo trông đẹp hơn.

Câu 11:
Khi thấy người mẫu mặc chiếc áo giống hệt áo mẹ từng may, nhân vật “cậu” quỳ sụp và òa khóc vì xúc động, hối hận và nhớ mẹ. Chiếc áo gợi lại ký ức về tình yêu thương của mẹ và sự ân hận vì đã không kịp nói lời xin lỗi.

Câu 12:
Bài học ý nghĩa nhất là phải trân trọng tình cảm gia đình, đặc biệt là tình yêu thương của cha mẹ. Em sẽ thể hiện sự yêu thương bằng cách quan tâm, giúp đỡ cha mẹ nhiều hơn, không để những lời xin lỗi hay cảm ơn trở thành muộn màng.

Phần II: Viết

Bài làm

Văn bản kể về một cậu bé được mẹ tặng chiếc áo mới nhân dịp sinh nhật. Chiếc áo khiến cậu rất vui và tự hào, nhưng khi đến lớp, các bạn phát hiện hàng cúc áo được đính lệch hình chữ “vê” và giễu cợt cậu. Cậu tức giận, về nhà cắt nát chiếc áo trước mặt mẹ. Mẹ đau lòng nhưng không trách mắng, chỉ rơi nước mắt. Sau đó, mẹ làm việc kiệt sức rồi qua đời. Cậu ân hận vì chưa kịp nói lời xin lỗi. Nhiều năm sau, khi đã thành đạt, cậu thấy lại chiếc áo giống hệt trong một buổi trình diễn thời trang và bật khóc. Câu chuyện kết thúc bằng lời nhận xét đầy xúc động: “Thực ra, tất cả những người mẹ đều là các nhà nghệ thuật!”. Văn bản ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng và nhắc nhở người đọc phải biết trân trọng tình cảm gia đình.

BT1:

Bài tập 4:

Câu a) Đêm khuya, cháu vẫn cứ thổn thức không sao ngủ được.

• Động từ chính: thổn thức, ngủ

• Phó từ: vẫn, cứ

* Ý nghĩa bổ sung:

• vẫn: chỉ sự tiếp diễn, hành động xảy ra liên tục

• cứ: chỉ sự không thay đổi, tiếp tục hành động bất chấp hoàn cảnh

Câu b) Em ăn ngay đi cho kịp giờ lên lớp.

• Động từ chính: ăn

• Phó từ: ngay

* Ý nghĩa bổ sung:

• ngay: chỉ thời điểm tức thì, cần thực hiện hành động lập tức

Câu c) Bạn Lan đi ra cổng từ lúc nãy.

• Động từ chính: đi

• Phó từ: ra

* Ý nghĩa bổ sung:

• ra: chỉ hướng chuyển động ra phía ngoài

Câu d) Ô vẫn còn đây, của các em
Chồng thư mới mở, Bác đang xem.

• Động từ chính: còn, mở, xem

• Phó từ: vẫn, còn, mới, đang

* Ý nghĩa bổ sung:

• vẫn, còn: chỉ sự tiếp diễn, hành động vẫn đang tồn tại

• mới: chỉ thời điểm vừa xảy ra

• đang: chỉ hành động đang diễn ra ở hiện tại

Câu e) Em tôi cũng vừa mới đi học.

• Động từ chính: đi học

• Phó từ: cũng, vừa, mới

* Ý nghĩa bổ sung:

• cũng: chỉ sự tương đồng với hành động khác

• vừa, mới: chỉ thời điểm hành động vừa xảy ra

Câu f) Những ngày nghỉ, tôi thường ngồi nhà đọc sách và nghe nhạc.

• Động từ chính: ngồi, đọc, nghe

• Phó từ: thường

* Ý nghĩa bổ sung:

• thường: chỉ mức độ lặp lại, thói quen

Câu g) Nó chẳng bao giờ ăn cơm tối cùng mọi người.

• Động từ chính: ăn

• Phó từ: chẳng bao giờ

* Ý nghĩa bổ sung:

• chẳng bao giờ: phủ định tuyệt đối về thời gian xảy ra hành động

Câu h) Câu chuyện tôi kể làm bà xúc động lắm.

• Động từ chính: xúc động

• Phó từ: lắm

* Ý nghĩa bổ sung:

• lắm: chỉ mức độ cao của cảm xúc

BT2:

a) Phó từ đứng trước danh từ:

1. Những bông hoa trong vườn đang nở rộ.

2. Các học sinh lớp 7 đang làm bài kiểm tra.

b) Phó từ đứng trước và sau động từ/tính từ:

• Trước:

1. Bạn ấy vừa hoàn thành bài tập về nhà.

2. Em hãy đọc kỹ đề bài trước khi làm.

• Sau:

1. Trời hôm nay lạnh quá.

2. Nó đã ăn xong rồi.

c) Hai phó từ đi liền nhau trước động từ:

1. Tôi cũng đã từng sống ở miền núi.

2. Em vừa mới gặp cô giáo ngoài sân trường.

Câu 2 - C

Câu 3 - A

Câu 4 - A

Câu 5 - B

Câu 6 - D

Câu 7 - C

Câu 8 - A

Câu 9 - Nhân vật “cậu” cảm thấy vô cùng vui sướng, hãnh diện và tự hào khi được mẹ tặng chiếc áo mới.

Câu 10 - Chi tiết mẹ dùng mảnh vải vàng cũ lót bên trong áo và khéo léo đính các cúc áo theo hình chữ “V” để giấu đi sự khác biệt, giúp con tự tin khi mặc áo.

Câu 11 - Vì khi nhìn thấy chiếc áo giống hệt áo mẹ từng may với hai hàng cúc hình chữ “V” và mảnh vải vàng bên trong, “cậu” nhận ra tình yêu thương, sự hy sinh và tấm lòng của mẹ. Cảm xúc ân hận, tiếc nuối vì đã không kịp xin lỗi mẹ khiến cậu không kìm được nước mắt.

Câu 12 - Bài học ý nghĩa nhất mà em rút ra từ câu chuyện là phải biết trân trọng, yêu thương và biết ơn cha mẹ . Em sẽ thể hiện lòng yêu thương bằng cách quan tâm đến sức khỏe, cảm xúc của cha mẹ, vâng lời và giúp đỡ cha mẹ nhiều hơn trong cuộc sống hằng ngày.

Viết _ Tóm tắt vb Cúc áo của mẹ

Nhân vật “cậu” kể lại kỷ niệm sinh nhật năm 12 tuổi được mẹ tặng một chiếc áo mới giống kiểu quân phục đang thịnh hành. Cậu vô cùng hãnh diện khi mặc đến lớp. Tuy nhiên, các bạn phát hiện hàng cúc áo của cậu khác lạ: đính hình chữ “V” trên mảnh vải lót màu vàng. Cậu xấu hổ, tức giận và cắt nát chiếc áo. Mẹ đau buồn nhưng không trách mắng. Sau đó, mẹ làm việc vất vả và qua đời. Cậu vô cùng ân hận vì chưa kịp xin lỗi. Khi trưởng thành, trong một buổi trình diễn thời trang, cậu thấy người mẫu mặc chiếc áo giống hệt áo mẹ từng may. Cậu xúc động quỳ sụp và òa khóc. Câu chuyện làm nổi bật tình yêu thương thầm lặng, sự khéo léo và hi sinh lớn lao của người mẹ, đồng thời gửi gắm thông điệp: hãy yêu thương, biết ơn cha mẹ khi còn có thể.

BT1 :

a) Đêm khuya, cháu vẫn cứ thổn thức không sao ngủ được.

• Động từ chính: thổn thức

• Phó từ: vẫn, cứ

• Ý nghĩa:

  vẫn : chỉ sự tiếp diễn của hành động ; cứ : nhấn mạnh tính liên tục, không thay đổi

b) Em ăn ngay đi cho kịp giờ lên lớp.

• Động từ chính: ăn

• Phó từ: ngay

• Ý nghĩa:

  ngay: chỉ thời điểm hành động xảy ra – tức thì, lập tức

c) Bạn Lan đi ra cổng từ lúc nãy.

• Động từ chính: đi

• Phó từ: ra

• Ý nghĩa:

  ra: chỉ hướng di chuyển của hành động (đi ra ngoài)

d) Ô vẫn còn đây, của các em. Chồng thư mới mở, Bác đang xem. (Tố Hữu)

• Động từ chính: còn (ở đây)

  Phó từ: vẫn

  Ý nghĩa: chỉ sự tiếp diễn của trạng thái

  Động từ chính: xem

  Phó từ: đang

  Ý nghĩa: chỉ hành động đang diễn ra (thời điểm hiện tại)

e) Em tôi cũng vừa mới đi học.

• Động từ chính: đi học

• Phó từ: cũng, vừa, mới

• Ý nghĩa:

  cũng: chỉ sự tương đồng với hành động khác

  vừa, mới: chỉ hành động vừa mới xảy ra – gần hiện tại

f) Những ngày nghỉ, tôi thường ngồi nhà đọc sách và nghe nhạc.

• Động từ chính: ngồi (đọc sách và nghe nhạc)

• Phó từ: thường

• Ý nghĩa:

  chỉ tần suất lặp lại – hành động xảy ra thường xuyên

g) Nó chẳng bao giờ ăn cơm tối cùng mọi người.

• Động từ chính: ăn

• Phó từ: chẳng, bao giờ

• Ý nghĩa:

  chẳng, bao giờ: phủ định – hành động không bao giờ xảy ra

h) Câu chuyện tôi kể làm bà xúc động lắm.

• Tính từ chính: xúc động

• Phó từ: lắm

• Ý nghĩa:

  chỉ mức độ cao của trạng thái xúc động

BT2 :

a) Hai câu có phó từ đứng trước danh từ

1. Những bông hoa ngoài vườn đã nở rộ.

2. Các bạn trong lớp đều chăm ngoan.

=> Phó từ “những”, “các” → chỉ số lượng, đứng trước danh từ bông hoa, bạn.

b) Hai câu có phó từ đứng trước và hai câu có phó từ đứng sau động từ/tính từ

• Trước động từ/tính từ:

1. Cô ấy vừa nhận được tin nhắn.

2. Mẹ bảo tôi nên học bài ngay bây giờ.

=> vừa, nên → chỉ thời gian / cầu khiến

• Sau động từ/tính từ:

1. Trời hôm nay lạnh quá.

2. Bạn ấy đã về nhà rồi.

=> quá, rồi → chỉ mức độ / kết quả / thời điểm hoàn thành

c) Hai câu có hai phó từ đi liền nhau trước động từ

1. Tôi vẫn cứ chờ tin nhắn từ cậu ấy.

2. Chúng em cũng đã làm xong bài tập rồi.

=> vẫn cứ, cũng đã → hai phó từ đi liền trước động từ chờ, làm

BT1 :

1. B. truyện ngắn

2. C. ngôi thứ ba

3. A. Là “cậu”

4. A. Cậu được mẹ tặng áo mới và rất hãnh diện; khi bị bạn giễu cợt, cậu cắt nát vụn chiếc áo trước mặt mẹ; mẹ qua đời, cậu vô cùng ân hận.

5. B. Ca ngợi tấm lòng yêu thương con của người mẹ

6. D. vui vẻ, khéo léo, ngùn ngụt, ong ong

7. C. ba

   • Cụm danh từ: một nhà thiết kế bậc thầy, tất cả những người mẹ, các nhà nghệ thuật

8. A. Thời gian

Câu 9:

Khi được mẹ tặng chiếc áo mới, cậu rất vui mừng và tự hào. Cậu vội mặc áo để đến lớp khoe với các bạn, vì từ nhỏ đến lớn cậu toàn mặc quần áo cũ, vá víu.

Câu 10.
Chi tiết biểu hiện sự khéo léo và tình yêu thương của người mẹ là: khi thiếu vải, mẹ đã dùng mảnh vải cũ màu vàng để lót và khéo léo đính khuy áo thành hình chữ "V" để che đi phần khác biệt, mong con có chiếc áo thật đẹp.

Câu 11.
Khi nhìn thấy bộ áo trình diễn giống hệt áo mẹ may ngày xưa, cậu quỳ sụp và òa khóc vì xúc động, ân hận. Cậu nhớ lại tình thương sâu sắc của mẹ và hối tiếc vì đã từng cắt nát chiếc áo, khiến mẹ buồn mà không còn cơ hội xin lỗi khi mẹ đã qua đời.

Câu 12.

Bài học rút ra là: Phải trân trọng và yêu thương cha mẹ khi còn có thể. Em sẽ thể hiện sự biết ơn và quan tâm đến cha mẹ bằng hành động cụ thể như phụ giúp việc nhà, học tập tốt và luôn chia sẻ, lắng nghe cha mẹ.

PHẦN II.

Câu chuyện kể về một cậu bé 12 tuổi được mẹ tặng chiếc áo mới nhân sinh nhật. Chiếc áo khiến cậu rất hãnh diện, nhưng khi bị bạn bè chế giễu vì hàng cúc áo khuyết điểm, cậu đã tức giận cắt nát chiếc áo. Mẹ không đánh mắng, chỉ lặng lẽ khóc. Từ hôm đó, mẹ làm việc kiệt sức và qua đời. Cậu rất ân hận vì chưa kịp xin lỗi mẹ. Nhiều năm sau, khi đã thành đạt, cậu tình cờ thấy bộ trang phục giống áo mẹ may xưa trên sàn diễn và bật khóc. Chiếc áo trở thành biểu tượng của tình mẫu tử thiêng liêng. Câu chuyện là lời nhắc nhở về tình yêu và sự hy sinh thầm lặng của người mẹ, đồng thời cảnh tỉnh chúng ta phải biết trân trọng, yêu thương cha mẹ khi còn có thể.

BT VỀ PHÓ TỪ

BT1:

a) Đêm khuya, cháu vẫn cứ thổn thức không sao ngủ được.

• Động từ chính: thổn thức

• Phó từ: vẫn, cứ

• Ý nghĩa: chỉ sự tiếp diễn của hành động

b) Em ăn ngay đi cho kịp giờ lên lớp.

• Động từ chính: ăn

• Phó từ: ngay

• Ý nghĩa: chỉ cách thức (hành động cần thực hiện ngay lập tức)

c) Bạn Lan đi ra cổng từ lúc nãy.

• Động từ chính: đi ra

• Phó từ: từ

• Ý nghĩa: chỉ thời gian bắt đầu hành động

d) Ô vẫn còn đây, của các em
Chồng thư mới mở, Bác đang xem.

• Động từ chính: xem

• Phó từ: vẫn, đang

• Ý nghĩa:

  • vẫn: chỉ sự tiếp diễn

  • đang: chỉ thời gian hiện tại

e) Em tôi cũng vừa mới đi học.

• Động từ chính: đi học

• Phó từ: cũng, vừa, mới

• Ý nghĩa:

  • cũng: chỉ sự bổ sung (thêm một đối tượng thực hiện hành động)

  • vừa, mới: chỉ thời gian gần xảy ra

f) Những ngày nghỉ, tôi thường ngồi nhà đọc sách và nghe nhạc.

• Động từ chính: ngồi

• Phó từ: thường

• Ý nghĩa: chỉ mức độ thường xuyên (tần suất)

g) Nó chẳng bao giờ ăn cơm tối cùng mọi người.

• Động từ chính: ăn

• Phó từ: chẳng, bao giờ

• Ý nghĩa: phủ định hoàn toàn hành động

h) Câu chuyện tôi kể làm bà xúc động lắm.

• Tính từ chính: xúc động

• Phó từ: lắm

• Ý nghĩa: chỉ mức độ cao

  BT2:

  a) Phó từ đứng trước danh từ

  1. Những học sinh lớp 6 đang chăm chỉ học tập.

  2. Từng bông hoa nở rực rỡ trong nắng sớm.

  b) Phó từ đứng trước và sau động từ / tính từ

  • Trước:

  1. Mẹ tôi vừa đi chợ về.

  2. Chúng tôi sẽ đi thăm bà vào chiều nay.

  • Sau:

  1. Trời hôm nay nóng quá.

  2. Nó đã ăn cơm xong rồi.

  c) Hai phó từ đi liền nhau trước động từ

  1. Tôi vẫn cứ tin tưởng vào bạn ấy.

  2. Em cũng đã làm xong bài tập về nhà.

     
     

  
  

  
  

• Số chữ: Mỗi câu thơ có 4 chữ (âm tiết).

• Độ dài: Bài thơ thường gồm nhiều khổ, mỗi khổ 4 câu hoặc nhiều hơn.

• Nhịp điệu: Thường ngắt nhịp 2/2 hoặc 1/3, tạo sự ngắn gọn, dồn dập, dễ nhớ.

• Vần: Chủ yếu gieo vần ở cuối câu, thường theo kiểu vần liền hoặc vần cách (câu 1 vần với câu 2, câu 3 vần với câu 4).

🎵 Đặc điểm nghệ thuật

• Ngôn ngữ: Ngắn gọn, súc tích, giàu nhạc tính.

• Âm hưởng: Thường vui tươi, hồn nhiên, dễ thuộc, dễ truyền miệng.

• Tính biểu cảm: Dễ bộc lộ cảm xúc trực tiếp, giản dị nhưng sâu sắc.

🌱 Nội dung thường gặp

• Ca dao, đồng dao: Gắn với đời sống lao động, sinh hoạt, trò chơi dân gian.

• Thơ thiếu nhi: Dễ đọc, dễ nhớ, phù hợp với tâm hồn trẻ thơ.

• Thơ hiện đại: Dùng để diễn đạt cảm xúc nhanh, mạnh, cô đọng.

📌 Ví dụ minh họa (ca dao)

Trèo lên cây bưởi hái hoa

Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân

Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc

Em đã có chồng anh tiếc lắm thay

→ Mỗi câu đều có 4 chữ, nhịp 2/2, gieo vần liền, dễ nhớ và giàu nhạc điệu.

• Khái niệm: Người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ (chỉ đồng dạng, không đồng nhất với tác giả). Không nhất thiết phải có tên tuổi, hình dạng, giới tính, khuôn mặt, tuổi tác,... tác giả/nhân vật nào đó (ẩn) do tác giả tạo ra --> đại diện tác giả thể hiện cảm xúc.

• Dạng:

• Xuất hiện trực tiếp qua đại từ nhân xưng (tôi, anh, em, chúng ta…).

• Chủ thể ẩn, nhân danh cái chung, đại diện cho một bộ phận xã hội.

  Phân biệt nhân vật trữ tình trong thơ và nhân vật trữ tình trong thơ trữ tình:

  1. Nhân vật trữ tình trong thơ/chủ thể trữ tình: người bộc lộ tâm tư tình cảm, cảm xúc trong thơ về chủ đề nào đó.

  2. Nhân vật trữ tình trong thơ trữ tình: hình tượng nhân vật được hướng tới để bày tỏ cảm xúc.

     Ví dụ: mẹ của Đỗ Trung Lai

     • Nhân vật trữ tình trong thơ/chủ thể trữ tình: người con/tác giả.

     • Nhật trữ tình trong thơ trữ tình (hình tượng nhân vật): hình tượng người mẹ, người mẹ --> đối tượng được người con (chủ thể trữ tình) hướng tới bày tỏ tình cảm.

2. Vần (kiến: k - i - ê - n)

• Ý nghĩa: Tạo sự gắn kết, nhạc điệu, dễ nhớ.

• Phân loại:

• Theo vị trí: vần chân (cuối câu: vần liền và vần cách), vần lưng (giữa câu).

• Theo thanh điệu: vần bằng (B), vần trắc (T) --> không/ngang, huyền, trắc, hỏi, ngã, sắc, nặng.

3. Nhịp (ngắt nhịp)

• Khái niệm: Cách ngắt, dừng trong câu thơ.

• Vai trò: Tạo tiết tấu, nhạc điệu, góp phần biểu đạt cảm xúc.

4. Từ ngữ và hình ảnh

• Từ ngữ: Gợi hình, gợi cảm, chọn lọc, trau chuốt.

• Hình ảnh: Tạo bởi từ ngữ và biện pháp tu từ (so sánh, ẩn dụ, nhân hoá, hoán dụ, đối…).

• Tác dụng: Giàu sức gợi, nhiều tầng ý nghĩa.

5. Cảm hứng chủ đạo

• Khái niệm: Trạng thái cảm xúc bao trùm toàn bài.

• Dạng thường gặp: Anh hùng, tự hào, bi thương, trào lộng…

6. Thông điệp

• Ý tưởng quan trọng nhất, bài học hoặc cách ứng xử mà tác giả gửi gắm.

• Mỗi câu có 4 chữ (âm tiết).

• Nhịp phổ biến: 2/2 → tạo nhạc điệu ngắn gọn, dồn dập.

• Vần thường gieo liền hoặc cách.

• Âm hưởng: vui tươi, hồn nhiên, dí dỏm, dễ thuộc, dễ nhớ.

• Nội dung: thường gắn với ca dao, đồng dao, thơ thiếu nhi; diễn đạt sự hồn nhiên, tinh nghịch, gần gũi.

• Nghệ thuật: ngôn ngữ giản dị, súc tích, giàu nhạc tính; hay dùng điệp từ, so sánh, nhân hoá.

🌿 Đặc trưng thơ 5 chữ

• Mỗi câu có 5 chữ (âm tiết).

• Nhịp phổ biến: 3/2 hoặc 2/3 → cân đối, nhịp nhàng.

• Vần thường gieo liền hoặc cách.

• Âm hưởng: sâu lắng, giàu suy tư, dễ gieo cảm xúc.

• Nội dung: phản ánh đa dạng và sâu sắc hơn thơ 4 chữ. Có thể kể chuyện, bộc lộ tâm sự, tình cảm cá nhân, hoặc phản ánh xã hội. Trong văn học hiện đại, thường ca ngợi lãnh tụ, anh bộ đội, tình cảm gia đình, thiên nhiên, quê hương.

• Nghệ thuật: ngôn ngữ giàu hình ảnh, kết hợp tự sự – trữ tình – miêu tả, dễ bộc lộ suy tư và triết lý.

9. Thái độ của nhân vật "cậu" khi được mẹ tặng chiếc áo mới là cậu cảm thấy rất vui mừng, hớn hở. Cậu vội mặc áo quần để đến lớp ra oai với các bạn.

10. Chi tiết thể hiện sự khéo léo và tình yêu thương của người mẹ là: "Cậu cũng hiểu ra, chắc là mảnh vải mẹ mua không đủ may áo, đành phải lót bên trong bằng mảnh vải khác, sợ người khác nhìn thấy cúc áo đành phải đính sang bên cạnh. Và cũng để người khác không nhìn thấy, mẹ đã khéo léo đính chéo hàng cúc kia, tự nhiên thành hình chữ “vê” (V)."

11. Vì cậu nhận ra bộ áo của người mẫu nam giống với bộ quần áo mà mẹ cậu đã may cho cậu lúc trước mà cậu đã cắt nó. Cậu cảm thấy rất hối hận.

12. Bài học ý nghĩa nhất mà em rút ra từ câu chuyện là cần trân trọng tất cả những món quà mà người khác dành tặng cho mình. Em sẽ yêu thương, quan tâm đến những người thân trong gia đình và trân trọng, giữ gìn những thứ mình đang có.

    Tóm tắt văn bản:

    Văn bản Cúc áo của mẹ là văn bản kể về một cậu bé được mẹ tặng cho một chiếc áo mới, kiểu quân phục. Lúc đầu cậu cảm thấy rất vui mừng và hớn hở. Đến lớp ai cũng trầm trồ về chiếc áo mới của cậu. Nhưng đến giờ ra chơi, có bạn nhận ra khuy áo của cậu không giống khuy áo của các bạn. Lúc đó, cậu cảm thấy rất hổ thẹn. Trưa về, cậu cắt nát chiếc ao trước mặt mẹ, cậu liếc nhìn thì thấy mẹ đang khóc. Kể từ hôm đó, mẹ cậu làm việc ít nghỉ ngơi. Cậu tận mắt thấy mẹ gầy đi và ra đi mãi mãi... Cậu đã cố gắng học tập thật tốt để có tiền sửa sang lại ngôi mộ của mẹ. Một hôm, cậu tham gia cuộc trình diễn thời trang của nhà thiết kế bậc thầy. Cậu đã oà khóc khi thấy chiếc áo của người mẫu nam giống với chiếc áo mà mẹ cậu đã may năm xưa. Cậu cảm thấy rất hối hận.

    BT1.

    a.

    Phó từ: vẫn, cứ

    Ý nghĩa: chỉ sự tiếp diễn của hành động

    b.

    Phó từ: ngay, đi

    Ý nghĩa: thời gian - tức thì, lập tức

    c.

    Phó từ: ra

    Ý nghĩa: hướng - ra ngoài

    d.

    Phó từ: đang

    Ý nghĩa: chỉ một hành động đang làm, xảy ra

    e.

    Phó từ: vừa mới

    Ý nghĩa: chỉ thời gian hoạt động vừa xảy ra

    f.

    Phó từ: thường, những

    Ý nghĩa: lặp lại nhiều lần

    g.

    Phó từ: chẳng

    Ý nghĩa: phủ định về thời gian

    h.

    Phó từ: lắm

    Ý nghĩa: mức độ cao

    BT2.

    a. Chính cô giáo là người đã dạy dỗ em trong những năm tháng học trò.

    Cả lớp hôm nay đều đi học đầy đủ.

    b. PT đứng trước ĐT/TT

    Em đang học bài.

    Trời hôm nay rất đẹp.

    PT đứng sau ĐT/TT

    Con mèo nhảy ra rất nhanh.

    Bạn ấy học giỏi lắm.

    c. Em đã từng gặp bạn ấy.

    Trời đang rất lạnh.

Câu 1: B

Câu 2: A

Câu 3: A

Câu 4: A

Câu 5: B

Câu 6: D

Câu 7: C

Câu 8: A

Câu 9:

Khi cậu được mẹ tặng cho chiếc áo mới cậu mừng rỡ, hạnh phúc. Cậu vội vàng mặc chiếc áo mới để đến lớp khoa với các bạn, lúc đó cậu thấy rất tự tin và hãnh diện .

Câu 10:

Chi tiết trong truyện biểu hiện sự khéo léo của mẹ là: " mảnh vải mẹ mua không đủ may áo, đành phải lót bên trong bằng mảnh vải khác, sợ người khác nhìn thấy cúc áo đành phải đính sang bên cạnh. Và cũng để người khác không nhìn thấy, mẹ đã khéo léo đính chéo hàng cúc kia, tự nhiên thành hình chữ “vê” (V)".

Câu 11:

Khi tham gia buổi trình diễn thời trang, nhân vật "cậu" lại "quỳ sụp" trước mặt người mẫu nam và "òa khóc thống khổ" vì cậu đã nhớ ra hồi trước mẹ cũng may cho cậu một chiếc áo sơ mi trẵng cúc áo hình chữ vê "V" giống hệt áo của người mẫu nam đang mặc, để rõ hơn cậu lên vạch áo của người mẫu nam thì thấy cũng có mảnh vải màu vàng bên trong và thấy vô cùng ân hận về việc mình đã làm thế nên cậu mới òa khóc.

Câu 12:

Em học được bài học từ câu chuyện trên là:

Dù không giống các bạn nhưng chúng ta vẫn phải luôn biết trân trọng và biết ơn món quà mà mẹ tặng.

Phần II:

Vào sinh nhật 12 tuổi của cậu, sáng sớm mẹ đã tặng cậu một chiếc áo quân phục như cậu từng mơ ước được có nó, một mẫu áo thịnh hành trong học sinh. Cậu đến lớp với bộ quần áo mới và cậu thấy rất hãnh diện. Trong giờ giải lao các bạn phát hiện ra khuy áo của cậu không giống của các bạn nên cười ồ lên, từ vui cậu hóa cơn thịnh nộ giữ dội. Về nhà cậu cắt nát áo, mẹ cậu thấy thì nước mắt chảy xuống nhưng chẳng nói gì. Từ đó mẹ cậu gầy đi vì làm việc quá nhiều rồi qua đời. Khi lớn, cậu tham gia buổi trình diễn thời trang. Có một người mẫu nam mặc một cái áo sơ mi trắng hệt như áo mẹ tặng cho cậu. Nhớ lại việc mình đã làm, cậu ân hận và khóc ngay trên sân khấu. Cuối cùng, nhà thiết kế nói tất cả những người mẹ đều là nghệ thuật.

BT1:

a,ĐT chính: thổn thức, ngủ

phó từ: cứ, vẫn

Ý NGHĨA BỔ SUNG: - cứ: hoàn cảnh không thay đổi vẫn giữ nguyên

- vẫn: hành động đang tiếp diễn

b, ĐT chính: ăn

phó từ: ngay

Ý NGHĨA BỔ SUNG: - ngay: ngay lập tức chỉ hành động tức thì

c,ĐT chính: đi

phó từ: ra

Ý NGHĨA BỔ SUNG: - ra: chỉ hướng ra phía ngoài

d, ĐT chính: còn, mở, xem

phó từ: vẫn, đang

Ý NGHĨA BỔ SUNG: - vẫn: hành động đang tiếp diễn

- đang: chỉ hoạt động đang xảy ra

e,ĐT chính: đi học

phó từ: cũng, vừa

Ý NGHĨA BỔ SUNG: - cũng: chỉ sự tương đồng

- vừa: chỉ thời điểm hay hành động vừa xảy ra

f,ĐT chính : ngồi, đọc, nghe

Phó từ: thường

Ý NGHĨA BỔ SUNG:- thường: chỉ thói quen, hằng ngày hay làm và lặp đi lặp lại

g,Động từ chính: ăn

Phó từ: chẳng bao giờ

Ý NGHĨA BỔ SUNG:-chẳng bao giờ: luôn từ chối cho một hành động nào đó

h,Động từ chính: xúc động

phó từ : lắm

Ý NGHĨA BỔ SUNG :- lắm: chỉ mức độ cao của cảm xúc

1. Khái niệm

• Trạng ngữ: thành phần phụ của câu, bổ sung thông tin về thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, phương tiện, cách thức…

  Ví dụ:

• Mùa thu, trên các con phố, hoa sữa thơm ngào ngạt.

• Mùa thu → trạng ngữ chỉ thời gian

• Trên các con phố → trạng ngữ chỉ địa điểm

2. Cấu tạo

• Có thể là một từ:

  • Bây giờ, mưa to lắm.

• Hoặc một cụm từ:

• Khoảng hai giờ sáng, Mon tỉnh giấc.

3. Cách mở rộng & tác dụng

• Cách mở rộng: thêm từ ngữ chỉ số lượng, đặc điểm, tính chất, phạm vi…

• Tác dụng: làm cho câu văn giàu hình ảnh, cụ thể, nhiều thông tin hơn.

👉 Ví dụ so sánh:

• Trên phố, hoa sữa thơm. (ngắn gọn, ít thông tin)

• Vào những ngày cuối thu, trên khắp các con phố Hà Nội, hoa sữa thơm ngào ngạt. (mở rộng → giàu cảm xúc, gợi hình ảnh rõ ràng hơn)

🌸 II. Mở rộng thành phần chính của câu bằng cụm từ

1. Thành phần chính

• Chủ ngữ (CN): nêu tên sự vật, hiện tượng → trả lời Ai? Cái gì? Con gì?

• Vị ngữ (VN): nêu hoạt động, trạng thái, đặc điểm → trả lời Làm gì? Như thế nào? Là gì?

2. Cấu tạo

• Chủ ngữ thường là: danh từ, đại từ, cụm danh từ (đôi khi là động từ/tính từ/cụm từ).

• Vị ngữ thường là: động từ, tính từ, cụm động từ, cụm tính từ, cụm danh từ.

👉 Ví dụ:

• Anh ấy hát.==> Anh trai ấy/ hát rất hay. (CN = cụm danh từ, VN = cụm động từ)

• Bức tranh/ tuyệt đẹp. (CN = cụm danh từ, VN = cụm tính từ) --> Bức tranh ấy / rất tuyệt đẹp.

3. Rút gọn thành phần chính

• Khi rút gọn, câu chỉ còn một từ → thông tin ít, không phong phú.

• Ví dụ:

• Những em học sinh/ đang say sưa học bài. → rút gọn: Học sinh/ học bài.

• Bức tranh/ tuyệt đẹp. → rút gọn: Bức tranh/ đẹp.

🌟 Tóm lại

• Mở rộng trạng ngữ: giúp câu văn rõ ràng, giàu chi tiết.

• Mở rộng thành phần chính: làm cho chủ ngữ, vị ngữ cụ thể, sinh động hơn.

• Rút gọn: ngắn gọn nhưng mất đi sắc thái, thông tin phong phú.

Câu 2:C

Câu 3:A

Câu 4:A

Câu 5:B

Câu 6:.D

Câu 7:C

Câu 8:A

Câu 9:

Khi được mẹ tặng chiếc áo mới, cậu có thái độ vô cùng vui mừng hãnh diện và muốn ra oai với các bạn. Cậu mở to mắt, mừng rơn khi thấy chiếc áo kiểu quân phục mơ ước,cậu vội mặc vào.Hoàn thành tiết học đầu tiên một cách vui vẻ lòng hởi dạ,khi thấy các bạn trố mắt nhìn và vây quanh mình.

Câu 10:

Chi tiết biểu hiện sự khéo léo và tình yêu thương của người mẹ là:

-Do mảnh vải mua không đủ may áo, mẹ đã phải lót bên trong chiếc áo trắng bằng một mảnh vải cũ màu vàng.

-Để che đi khuyết điểm đó, mẹ đã khéo léo đính chéo hàng cúc (nghiêng lệch), khiến hai dãy cúc xếp thành hình chữ V, tự nhiên biến khuyết điểm thành một kiểu dáng độc đáo.

Câu 11:Nhân vật “cậu” lại “quỳ sụp” và “òa khóc thống khổ” vì:

-Cậu nhìn thấy người mẫu mặc bộ áo màu trắng với hai dãy khuy đồng chữ V, một kiểu dáng giống hệt chiếc áo mà mẹ đã may cho cậu năm xưa.

-Khi lật ra xem, cậu thấy lót bên trong chiếc áo cũng là một mảnh vải vàng, chi tiết khẳng định đây chính là" tác phẩm nghệ thuật"được sáng tạo từ tình yêu và sự thiếu thốn của mẹ.

-Chi tiết này khiến cậu nhận ra giá trị đích thực của chiếc áo, nhận ra tình yêu thương vĩ đại và sự khéo léo tuyệt vời của mẹ, điều mà cậu đã không hiểu và đã phá hủy trong cơn giận dữ tuổi trẻ.

-Nỗi ân hận tột cùng vì đã vô tâm, đối xử tệ bạc với tình yêu của mẹ, đặc biệt là khi mẹ đã qua đời và cậu không còn cơ hội nói lời xin lỗi, đã dồn nén khiến cậu bật khóc thống khổ.

Câu 12:

-Bài học: Bài học ý nghĩa rút ra từ câu chuyện là phải biết trân trọng,thấu hiểu và đền đáp kịp thời tình yêu thương, sự hy sinh vô bờ bến của cha mẹ. Đừng để sự vô tâm, ích kỷ, hay sĩ diện nhất thời che mờ đi tình cảm gia đình, để rồi hối hận khi đã quá muộn màng.

-Thấu hiểu và chia sẻ đến những vất vả, suy nghĩ của cha mẹ.

-Thể hiện tình cảm yêu thương, cảm ơn và giúp đỡ cha mẹ trong công việc nhà.

-Cố gắng học tập/lao động để cha mẹ yên lòng.

-Kiềm chế cảm xúc để tránh làm tổn thương cha mẹ bằng lời nói hay hành động thiếu suy nghĩ.

PhầnII:

tóm tắt văn bản: Cúc áo của mẹ

Thời thơ ấu, "cậu" là một cậu bé nghèo khó, luôn mặc quần áo cũ của anh. Vào dịp sinh nhật 12 tuổi, cậu vô cùng vui mừng và hãnh diện khi được mẹ tặng một chiếc áo mới kiểu quân phục "thịnh hành", hai hàng cúc đồng. Cậu mặc áo đến lớp để khoe với các bạn.Trong giờ giải lao, một người bạn đã phát hiện ra điều khác biệt: cúc áo của cậu đính chéo thành hình chữ "V" và chỗ đính khuy được lót bằng một mảnh vải cũ màu vàng. Cậu hiểu ra mẹ phải làm vậy vì thiếu vải, và điều đó trở thành trò giễu cợt của các bạn. Trong cơn giận dữ và sĩ diện, cậu về nhà cắt nát vụn chiếc áo trước mặt mẹ. Mẹ cậu đau đớn đến rơi nước mắt nhưng không đánh con. Từ đó, mẹ làm việc cật lực và sớm qua đời. Cậu vô cùng hối hận vì không còn cơ hội nói lời xin lỗi.

Nhiều năm sau, cậu trở nên giàu có và tham gia một cuộc trình diễn thời trang của nhà thiết kế bậc thầy. Cậu sững sờ khi thấy một người mẫu mặc bộ áo có hai dãy khuy đồng hình chữ "V" và lớp lót bên trong là mảnh vải vàng. Nhận ra đó là thiết kế dựa trên chính chiếc áo của mình, cậu quỳ sụp xuống, òa khóc thống khổ trước sự chứng kiến của mọi người. Cuối cùng, nhà thiết kế nói: "Thực ra, tất cả những người mẹ đều là các nhà nghệ thuật!".

BT1:

a) Đêm khuya, cháu vẫn cứ thổn thức không sao ngủ được.cứTrước động từ

Bổ sung ý nghĩa tiếp diễn

b) Em ăn ngay đi cho kịp giờ lên lớp.ngaySau động từ

Bổ sung ý nghĩa thời gian.

c) Bạn Lan đi ra cổng từ lúc nãy.

Bổ sung ý nghĩa quan hệ thời gian.

d) Ô vẫn còn đây, của các em Chồng thư mới mở, Bác đang xem.cònSau động từBổ sung ý nghĩa tiếp diễn/duy trì

Bổ sung ý nghĩa thời gian

e) Em tôi cũng vừa mới đi học.

Bổ sung ý nghĩa thời gian

f) Những ngày nghỉ, tôi thường ngồi nhà đọc sách và nghe nhạc.thườngTrước động từBổ sung ý nghĩa tần suất/sự lặp lại

g) Nó chẳng bao giờ ăn cơm tối cùng mọi người

Bổ sung ý nghĩa phủ định .

h) Câu chuyện tôi kể làm bà xúc động lắm.

Bổ sung ý nghĩa mức độ

BT2:a) phó từ đứng trước danh từ

-Những ngày đẹp trời, chúng tôi thường đi dã ngoại.

-Mọi thành viên trong đội đều nỗ lực hết mình vì mục tiêu chung.

b) Phó từ đứng trước và sau Động từ/Tính từ

-Anh ấy rất giỏi trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

-Bạn sẽ được tham gia câu lạc bộ sau khi hoàn thành bài kiểm tra này.

Phó từ đứng sau Động từ/Tính từ

-Món ăn này ngon quá, tôi muốn ăn thêm nữa.

-Cô ấy đã nghỉ làm được một tuần rồi.

c) Hai Phó từ đi liền nhau trước Động từ

-Dù gặp nhiều khó khăn, anh ấy vẫn cứ kiên trì theo đuổi ước mơ.

-Họ vừa mới chuyển đến khu phố này tuần trước.

Phần II. Viết

Sinh nhật 12 tuổi, mẹ của "cậu" tặng bộ quần áo quân phục đang thịnh hành. Cậu đến lớp và nhận được sự trầm trồ của các bạn. Một bạn thắc mắc về hàng cúc áo có hình chữ V của cậu. Các bạn cười òa lên khi biết mẹ trong đó là một mảnh vải được lót bên trong. Cậu nhận ra tấm vải mẹ mua không đủ may áo nên đã vá mảnh vải bên trong và may hàng cúc lệch để mọi người không nhìn thấy. Về đến nhà, cậu cắt nát vụn chiếc áo. Mẹ cậu khóc và chạy biến mất. Từ đó, mẹ cậu làm việc nhiều hơn và qua đời. Cậu vô cùng ân hận và muốn nói lời xin lỗi. Cậu học chăm chỉ và kiếm được nhiều tiền để sửa sang phần mộ của mẹ. Một lần cậu tham gia trình diễn thời trang. Cậu thấy chiếc áo mà người mẫu mặc giống chiếc áo mẹ cậu đã tặng năm đó. Cậu chạy lên xem và òa lên khóc. Mọi người sau khi nghe chuyện trầm ngâm suy nghĩ. Một người nói mọi người mẹ đều là các nhà nghệ thuật.

BT1.

a)

vẫn, cứ : phó từ chỉ sự tiếp diễn, không thay đổi

Ý nghĩa: hành động “thổn thức” tiếp diễn suốt trong thời gian dài

b)

ngay : phó từ chỉ thời gian, mang ý thúc giục, lập tức

Ý nghĩa: cần hành động ăn ngay để kịp thời gian.

c)

từ lúc nãy : cụm phó từ chỉ thời điểm bắt đầu trong quá khứ

Ý nghĩa: hành động “đi ra cổng” đã xảy ra trước đó một thời gian ngắn.

d)

còn : phó từ chỉ sự tiếp diễn, sự tồn tại chưa kết thúc

đang : phó từ chỉ thời gian hiện tại tiếp diễn

Ý nghĩa:

“Còn”: chiếc ô vẫn ở đó.

“Đang”: hành động “xem thư” đang diễn ra tại thời điểm nói.

e)

cũng: phó từ chỉ sự tương đồng với hành động khá

vừa, mới : phó từ chỉ thời gian gần hiện tại

Ý nghĩa: hành động “đi học” diễn ra mới đây và giống với hành động của người khác.

f)

thường : phó từ chỉ tần suất (thói quen, lặp đi lặp lại)

Ý nghĩa: hành động đó là thường xuyên xảy ra vào dịp nghỉ.

g)

chẳng bao giờ : phó từ chỉ sự phủ định tuyệt đối về thời gian

Ý nghĩa: hành động “ăn cơm tối cùng mọi người” không bao giờ xảy ra.

h)

lắm: phó từ chỉ mức độ cao

Ý nghĩa: mức độ xúc động rất lớn.

BT2.

a)

Các bông hoa đang tỉnh giấc.

Những học sinh đang vui chơi dưới sân trường.

b)

Em luôn luôn hoàn thành bài trước khi đến lớp.

Nó chẳng bao giờ là người giỏi nhất lớp.

Bạn ấy đi từ hôm qua.

Em ấy mới đọc được vài câu.

c)

Nó đã từng học rất chăm chỉ.

Em sẽ không bao giờ quên.

Câu 9 (1,0 điểm):

Khi được mẹ tặng chiếc áo mới, cậu bé rất vui mừng, sung sướng và hãnh diện. Cậu vội mặc áo ngay và mong đến lớp thật nhanh để khoe với các bạn, vì từ nhỏ cậu toàn mặc quần áo cũ của anh.

Câu 10 (1,0 điểm):

Chi tiết thể hiện sự khéo léo và tình yêu thương của người mẹ là việc mẹ dùng mảnh vải cũ màu vàng lót bên trong chiếc áo rồi đính hàng cúc thành hình chữ "V" để che đi chỗ không đủ vải, làm chiếc áo trông vẫn đẹp và hợp mốt.

Câu 11 (1,0 điểm):

Vì khi thấy bộ áo trong buổi trình diễn thời trang có kiểu may giống hệt chiếc áo mẹ từng may cho mình, kỷ niệm xưa ùa về khiến cậu ân hận tột độ vì đã làm tổn thương mẹ. Cậu không kiềm chế được cảm xúc, quỳ sụp và òa khóc đau đớn vì nhớ mẹ, vì tình thương và nỗi ân hận muộn màng.

Câu 12 (1,0 điểm):

Bài học em rút ra từ câu chuyện là phải biết trân trọng, yêu thương cha mẹ khi còn có thể. Em sẽ thể hiện sự quan tâm bằng lời nói, hành động, cố gắng học tập tốt để cha mẹ vui lòng và không bao giờ để bản thân phải hối hận vì vô tâm với cha mẹ.

PHẦN II – VIẾT (4,0 điểm)

Tóm tắt văn bản "Cúc áo của mẹ" (khoảng 10–15 dòng):

Câu chuyện kể về một cậu bé được mẹ tặng chiếc áo mới nhân dịp sinh nhật 12 tuổi. Chiếc áo được mẹ may theo đúng ước mơ của cậu, nhưng do thiếu vải nên mẹ dùng miếng vải vàng lót bên trong và khéo léo đính cúc áo thành hình chữ “V”. Cậu rất hãnh diện khi mặc áo đến lớp, nhưng khi bị bạn bè giễu cợt vì hàng cúc lạ, cậu tức giận, cắt nát chiếc áo ngay trước mặt mẹ. Mẹ cậu không trách mắng, chỉ rơi nước mắt. Sau đó mẹ cậu ngày càng gầy đi và qua đời. Cậu ân hận vì chưa kịp nói lời xin lỗi. Khi trưởng thành, trong một buổi trình diễn thời trang, cậu thấy lại chiếc áo có kiểu may giống hệt, xúc động quỳ sụp và bật khóc nức nở. Câu chuyện khiến mọi người nhận ra rằng tất cả những người mẹ đều là những nghệ sĩ tài hoa và đầy yêu thương.

Bài tập 1 – Xác định và nêu ý nghĩa của các phó từ

a) Câu: “Đêm khuya, cháu vẫn cứ thổn thức không sao ngủ được.”
– Phó từ: “vẫn”, “cứ”
– Ý nghĩa: Chỉ sự tiếp diễn của hành động.

b) Câu: “Em ăn ngay đi cho kịp giờ lên lớp.”
– Phó từ: “ngay”
– Ý nghĩa: Chỉ thời gian – hành động phải xảy ra lập tức.

c) Câu: “Bạn Lan đi ra cổng từ lúc nãy.”
– Phó từ: “ra”, “từ lúc nãy”
– Ý nghĩa: “ra” chỉ hướng hành động, “từ lúc nãy” chỉ thời gian.

d) Câu: “Ô vẫn còn đây, của các em. Chồng thư mới mở, Bác đang xem.”
– Phó từ: “vẫn”, “còn”, “đang”
– Ý nghĩa: “vẫn, còn” chỉ sự tiếp diễn; “đang” chỉ thời gian hiện tại.

e) Câu: “Em tôi cũng vừa mới đi học.”
– Phó từ: “cũng”, “vừa”, “mới”
– Ý nghĩa: “cũng” chỉ sự tương tự; “vừa mới” chỉ thời gian gần.

f) Câu: “Những ngày nghỉ, tôi thường ngồi nhà đọc sách và nghe nhạc.”
– Phó từ: “thường”
– Ý nghĩa: Chỉ mức độ, tần suất lặp lại của hành động.

g) Câu: “Nó chẳng bao giờ ăn cơm tối cùng mọi người.”
– Phó từ: “chẳng”, “bao giờ”
– Ý nghĩa: Phủ định hoàn toàn hành động.

h) Câu: “Câu chuyện tôi kể làm bà xúc động lắm.”
– Phó từ: “lắm”
– Ý nghĩa: Chỉ mức độ cảm xúc – rất xúc động.

Bài tập 2 – Đặt câu với phó từ

a) Hai câu có phó từ đứng trước danh từ:

1. Những chiếc lá vàng rơi đầy sân.

2. Các học sinh lớp em đều chăm ngoan.

b) Hai câu có phó từ đứng trước động từ hoặc tính từ:

1. Bạn ấy sẽ đi học vào ngày mai.

2. Em vừa hoàn thành xong bài kiểm tra.

Hai câu có phó từ đứng sau động từ hoặc tính từ:

1. Mẹ em nấu món này ngon lắm.

2. Bạn ấy đã về rồi.

c) Hai câu có hai phó từ đi liền nhau trước động từ:

1. Tôi vẫn cứ nhớ mãi dáng mẹ gầy gò hôm nào.

2. Cô ấy cũng đã xin lỗi vì sự cố đó.

Câu: "Vào một buổi sáng mùa thu, trên con đường nhỏ ven hồ, những chiếc lá vàng rơi nhẹ nhàng."

Các trạng ngữ:

+ Vào một buổi sáng mùa thu:

• Loại trạng ngữ: Thời gian

• Vai trò: Xác định địa điểm xảy ra hành động

+ Trên con đường nhỏ ven hồ

• Loại trạng ngữ: Nơi chốn

• Vai trò: Xác định địa điểm xảy ra hành động

* Hai trạng ngữ này giúp câu văn có hình ảnh rõ ràng hơn, tạo không gian và thời gian cụ thể cho hành động “rơi nhẹ nhàng”.

2.

Câu gốc: "Trên sân trường, học sinh chơi đùa."

Câu mở rộng: Vào giờ ra chơi buổi sáng, trên sân trường rộng rãi đầy nắng, học sinh chơi đùa vui vẻ, tiếng cười vang khắp không gian.

→ Trạng ngữ được mở rộng:

• Vào giờ ra chơi buổi sáng (thời gian)

• Trên sân trường rộng rãi đầy nắng (nơi chốn)

3.

Hôm ấy, vào một chiều cuối tuần yên ả, tôi cùng nhóm bạn đi dạo trên con đường mòn quanh đồi thông. Gió thổi nhẹ làm những chiếc lá khẽ rung rinh, tạo nên âm thanh xào xạc dễ chịu. Chúng tôi vừa đi vừa trò chuyện, tiếng cười vang vọng giữa không gian tĩnh lặng.

→ Các trạng ngữ được mở rộng (gạch chân):

• vào một chiều cuối tuần yên ả (thời gian)

• trên con đường mòn quanh đồi thông (nơi chốn)

4.

Câu gốc: "Con mèo nằm ngủ."

Câu mở rộng: Con mèo tam thể lông mềm mượt nằm ngủ say sưa trên chiếc ghế gỗ cạnh cửa sổ, thỉnh thoảng khẽ động đậy đôi tai như đang mơ.

→ Thành phần chính được mở rộng:

• Chủ ngữ: Con mèo tam thể lông mềm mượt

• Vị ngữ: nằm ngủ say sưa trên chiếc ghế gỗ cạnh cửa sổ, có thêm trạng thái và địa điểm

5.

Vào một buổi chiều mưa rả rích, tôi cùng mẹ đi bộ trên con đường làng ngập lá vàng. Mẹ tôi – người phụ nữ nhỏ nhắn với nụ cười hiền hậu – vừa đi vừa kể cho tôi nghe chuyện thời thơ ấu. Tiếng mưa rơi lộp độp trên chiếc ô cũ kỹ, hòa cùng giọng kể dịu dàng khiến tôi thấy lòng ấm áp lạ thường. Đó là lần đầu tiên tôi cảm nhận rõ ràng sự gắn bó thiêng liêng giữa hai mẹ con.

→ Gạch chân:

• Trạng ngữ mở rộng: trên con đường làng ngập lá vàng

• Thành phần chính mở rộng: Mẹ tôi – người phụ nữ nhỏ nhắn với nụ cười hiền hậu

Giải thích: Việc mở rộng giúp câu văn giàu hình ảnh, cảm xúc và tạo chiều sâu cho nhân vật, khiến kỷ niệm trở nên sống động và dễ nhớ hơn.

4. Câu gốc: "Con mèo nằm ngủ."

   --> Con mèo với bộ lông trắng muốt nằm ngủ thiếp đi dưới ánh nắng của mặt trời. {chưa phù hợp}

   --> Con mèo tam thể + đang nằm ngủ say xưa trên chiếc...

• Trạng ngữ chỉ thời gian: "Vào một buổi sáng mùa thu"
  → Cho biết thời điểm xảy ra sự việc.

• Trạng ngữ chỉ nơi chốn: "Trên con đường nhỏ ven hồ"
  → Cho biết địa điểm xảy ra sự việc.

2. Viết lại câu bằng cách mở rộng trạng ngữ

"Vào một buổi sáng mùa thu, trên con đường nhỏ ven hồ, những chiếc lá vàng rơi nhẹ nhàng."

-thời gian :một buổi sáng mùa thu

-số lượng : những chiếc lá

-nơi chốn :trên con đường nhỏ

câu 2:

-"Vào một buổi chiều mùa thu trong trẻo, trên sân trường rợp bóng cây phượng đỏ, những học sinh ríu rít chơi đùa, tiếng cười vang vọng khắp không gian như bản hòa tấu của tuổi thơ."

câu 3

-Vào một buổi sáng mùa thu trong lành, lớp chúng tôi tổ chức buổi học ngoài trời tại công viên gần trường. Dưới tán cây bàng rợp bóng, tiếng cô giáo giảng bài vang lên nhẹ nhàng, hòa cùng tiếng chim hót líu lo. Cả lớp chăm chú lắng nghe, không khí học tập trở nên thật thoải mái và thú vị.

câu 4

-Một buổi chiều mùa hè oi ả năm lớp sáu, tôi cùng nhóoom bạn thân mrủ nhau đi bắt ve ở công viên gần nhà. Chúng tôi mang theo những chiếc vợt tự chế bằng lưới và cán tre dài, háo hức khám phastừng gốc cây. Tiếng ve kêu râm ran khắp nơi khiến không khí thêm phần sôi động. Tôi nhớ mãi khoảnh khânnnxmột chú ve to màu nâu đỏ bay thẳng vào tay tôi, khiến cả nhóm reo lên thích thú. Sau buổi đi chơi, chúng tôi ngồi dưới tán cây, chia nhau những viên kẹo mút đủ màu sắc và kể chuyện cười vang cả góc công viên. Từ đó, mỗi lần hè về, tôi lại nhớ đến kỷ niệm ấy với một nụ cười.

Câu:
"Vào một buổi sáng mùa thu, trên con đường nhỏ ven hồ, những chiếc lá vàng rơi nhẹ nhàng."

Các trạng ngữ và phân loại:

"Vào một buổi sáng mùa thu" - Trạng ngữ chỉ thời gian

"Trên con đường nhỏ ven hồ" -Trạng ngữ chỉ nơi chốn

Cấu trúc câu:
Trạng ngữ (thời gian) + Trạng ngữ (nơi chốn) + Chủ ngữ + Vị ngữ

2. Viết lại câu bằng cách mở rộng trạng ngữ

Câu gốc:
"Trên sân trường, học sinh chơi đùa."

Câu viết lại:
Vào giờ ra chơi buổi sáng, trên sân trường rộng rợp bóng cây, học sinh vui vẻ chơi đùa dưới ánh nắng dịu nhẹ.

Giải thích:

• Trạng ngữ "Vào giờ ra chơi buổi sáng" mở rộng thời gian cụ thể

• Trạng ngữ "trên sân trường rộng rợp bóng cây" mở rộng nơi chốn

• Bổ sung từ ngữ chỉ cảm xúc, ánh sáng để tăng hình ảnh

3. Viết đoạn văn ngắn có 2 trạng ngữ mở rộng bằng cụm từ

Đoạn văn:

Vào một chiều chủ nhật yên bình, tôi cùng em gái dạo chơi trên con đường làng rợp bóng tre xanh. Chúng tôi ríu rít trò chuyện và nhặt những chiếc lá khô rơi ven đường. Gió thoảng nhẹ qua, làm mái tóc em bay bay trong nắng. Cảnh vật thật yên ả và đầy chất thơ.

Gạch chân các trạng ngữ:

Vào một chiều chủ nhật yên bình - Trạng ngữ thời gian

trên con đường làng rợp bóng tre xanh -Trạng ngữ nơi chốn

4. Viết lại câu bằng cách mở rộng thành phần chính

Câu gốc:
"Con mèo nằm ngủ."

Câu viết lại:
Con mèo nhỏ xíu nằm cuộn tròn ngủ say sưa trên chiếc đệm mềm cạnh cửa sổ.

Giải thích:

• Chủ ngữ mở rộng: "Con mèo nhỏ xíu" giúp cụ thể hóa đối tượng

• Vị ngữ mở rộng: "nằm cuộn tròn ngủ say sưa trên chiếc đệm mềm cạnh cửa sổ" làm rõ hành động, trạng thái và nơi chốn

5. Viết đoạn văn kể kỷ niệm đáng nhớ, có trạng ngữ và thành phần chính mở rộng

Đoạn văn:

Vào một buổi sáng đầu hè rực rỡ, tôi cùng bố đạp xe trên con đường quê đầy hoa dại. Chiếc xe đạp cũ kỹ màu xanh lá lăn bánh chầm chậm qua từng cánh đồng lúa đang trổ đòng. Gió mát lồng lộng mang theo hương lúa thơm dìu dịu khiến lòng tôi nhẹ bẫng. Chúng tôi trò chuyện vui vẻ, tiếng cười vang cả con đường. Đó là lần hiếm hoi bố rảnh rỗi, nên tôi thấy vô cùng hạnh phúc và trân trọng khoảnh khắc ấy.

Gạch chân và giải thích:

• Vào một buổi sáng đầu hè rực rỡ → Trạng ngữ chỉ thời gian (mở rộng để tạo hình ảnh và cảm xúc)

• trên con đường quê đầy hoa dại → Trạng ngữ chỉ nơi chốn (mở rộng để tăng tính miêu tả)

• Chiếc xe đạp cũ kỹ màu xanh lá → Chủ ngữ mở rộng (giúp người đọc hình dung cụ thể, tạo không khí hoài niệm)

Câu:
"Vào một buổi sáng mùa thu, trên con đường nhỏ ven hồ, những chiếc lá vàng rơi nhẹ nhàng."

Phân tích trạng ngữ:

• "Vào một buổi sáng mùa thu" - Trạng ngữ chỉ thời gian

• "Trên con đường nhỏ ven hồ" - Trạng ngữ chỉ nơi chốn

Phân tích thêm:

• Chủ ngữ: "những chiếc lá vàng"

• Vị ngữ: "rơi nhẹ nhàng"

2

Câu gốc:
"Trên sân trường, học sinh chơi đùa."

Câu viết lại (đã mở rộng trạng ngữ):
"Vào một buổi sáng mùa thu mát mẻ, trên sân trường rợp bóng cây xanh, học sinh chơi đùa vui vẻ và náo nhiệt."

• Trạng ngữ thời gian: "Vào một buổi sáng mùa thu mát mẻ"

• Trạng ngữ nơi chốn: "trên sân trường rợp bóng cây xanh"

  3

• Trạng ngữ đã mở rộng và gạch chân:

  • Vào một chiều cuối tuần yên ả → trạng ngữ thời gian

  • Dưới những tán cây cổ thụ rợp bóng → trạng ngữ nơi chốn

4.

Câu gốc:
"Con mèo nằm ngủ."

Câu viết lại (đã mở rộng):
"Con mèo mướp lông xù, với đôi mắt nhắm hờ, nằm ngủ say sưa trên chiếc gối êm ái."

• Chủ ngữ mở rộng: "Con mèo mướp lông xù, với đôi mắt nhắm hờ"

• Vị ngữ mở rộng: "nằm ngủ say sưa trên chiếc gối êm ái"

Vào một buổi sáng mùa thu-chỉ Thời gian

Trên con đường nhỏ ven hồ- chỉ Nơi chốn

2:

''Vào giờ ra chơi hôm qua, trên sân trường rợp bóng cây cổ thụ ,các bạn học sinh của lớp 6A chơi đùa rất vui vẻ và náo nhiệt.

3:

Trời vừa hửng sáng, tôi đã thức dậy chuẩn bị cho chuyến đi.Trong không khí se lạnh và sương sớm giăng mờ, nhóm chúng tôi bắt đầu hành trình lên núi.Bằng chiếc xe đạp cũ kĩ và niềm háo hức khó tả,chúng tôi vượt qua những con dốc đầu tiên. Khung cảnh thiên nhiên hiện ra thật hùng vĩ và tươi đẹp.

4:

Con mèo tam thể đang lim dim, cuộn tròn như một cuộn len trên chiếc gối mềm mại dưới hiên nhà.

Con đường nhỏ ven hồ là trạg ngữ

Trạng ngữ thời gian

Vai trò dùng chỉ địa điểm

Câu 2:

Trên sân trường ,học sinh đang ngồi trong lớp học chơi đùa

Loại trang ngữ: Trạng ngữ chỉ thời gian, noi chốn.

2. Trên sân trường vào giờ ra chơi, học sinh chơi đùa vui vẻ.

3. Một buổi sáng đẹp trời, em háo hức chuẩn bị đi học. Trên chiếc xe màu trắng, bố đưa em đến trường. Hôm nay em đến sớm hơn mọi ngày nên cảm thấy vô cùng phấn khởi. Trước khi bước vào giờ học vất vả, em cùng các bạn chơi những trò chơi yêu thích.

4. Con mèo màu xám nằm ngủ say sưa trên đống rơm.

5. 
   

các trạng ngữ: vào một buổi sáng mùa thu (chỉ thời gian)

trên con đường nhỏ ven hồ (chỉ địa điểm, nơi chốn)

2,

Vào giờ ra chơi, học sinh đang chơi bên ngoài sân trường rất vui vẻ.

3,

Vào một chiều cuối tuần yên ả → trạng ngữ thời gian

• Dưới những tán cây cổ thụ rợp bóng → trạng ngữ nơi chốn

-Vào buổi sáng mùa thu:

Loại trạng ngữ:Thời gian

-Trên con đường nhỏ ven hồ

Loại trạng ngữ:Nơi chốn

2.Câu gốc:Trên sân trường,học sinh đang chơi đùa.

Câu mở rộng:Vào đầu giờ buổi sáng,ở trên sân trường đầy nắng,học sinh đang chơi đùa.

Vào đầu giờ buổi sáng(thời gian)

Trên sân trường đầy nắng(nơi chốn)

3.Vào buổi sáng sớm trong lành, cả lớp em háo hức đến công viên để tham gia buổi học ngoại khóa. Trên những thảm cỏ xanh mướt, chúng em cùng nhau chơi các trò chơi vận động và nghe cô giáo giảng về các loài cây. Ai cũng cảm thấy vui vẻ và tràn đầy năng lượng.

Trạng ngữ :

buổi sáng sớm trong lành

trên những thảm cỏ xanh mướt

4.Câu gốc: Con mèo nằm ngủ

Câu chuyển:Con mèo lông trắng muốt và đôi mắt xanh biếc nằm ngủ say sưa trên chiếc ghế sofa mềm mại.

5.Một lần vào kỳ nghỉ hè năm lớp 5, em cùng gia đình về quê thăm ông bà ngoại. Chiếc xe máy cũ kĩ của bố chở cả nhà bon bon trên con đường làng rợp bóng tre xanh. Khi đến nơi, ông bà đã đứng đợi sẵn ở cổng với nụ cười rạng rỡ. Buổi chiều hôm đó, em được theo ông ra vườn bắt cào cào và hái ổi. Trên cánh đồng rộng thênh thang, tiếng cười nói vang vọng cả một góc trời. Kỷ niệm ấy đến giờ em vẫn nhớ mãi vì nó mang lại cảm giác ấm áp và hạnh phúc.

Câu 1.

Phân biệt số từ và phó từ theo khái niệm và tác dụng.
👉 Gợi ý cách làm:

• Bước 1: Nêu khái niệm số từ, phó từ.

• Bước 2: Chỉ ra điểm khác nhau (số từ → chỉ số lượng/thứ tự; phó từ → bổ sung ý nghĩa).

• Bước 3: Nêu tác dụng của từng loại.

Câu 2.

Xác định số từ và phó từ trong các câu sau, cho biết chúng thuộc loại nào:

1. Tôi có ba quyển sách.

2. Những bông hoa ngoài vườn rất đẹp.

3. Cậu ấy đã đi rồi.
   👉 Gợi ý cách làm:

• Bước 1: Tìm từ nghi ngờ là số từ/phó từ.

• Bước 2: Đặt câu hỏi “bao nhiêu, thứ mấy?” → nếu trả lời được → số từ.

• Bước 3: Nếu chỉ bổ sung, nhấn mạnh, phủ định, mức độ… → phó từ.

Câu 3.

Hãy đặt 2 câu có sử dụng số từ chỉ số lượng xác định và số lượng ước chừng.
👉 Gợi ý cách làm:

• Bước 1: Chọn danh từ (ví dụ: quyển sách, cái bút, học sinh…).

• Bước 2: Đặt câu với số từ xác định (một, hai, ba…).

• Bước 3: Đặt câu với số từ ước chừng (vài, dăm, mươi…).

Câu 4.

Hãy viết một câu có trạng ngữ chỉ thời gian và một câu có trạng ngữ chỉ nơi chốn. Sau đó mở rộng trạng ngữ để câu văn giàu hình ảnh hơn.
👉 Gợi ý cách làm:

• Bước 1: Viết câu đơn giản có trạng ngữ (VD: Sáng nay, em đi học. / Trên sân trường, các bạn đang chơi).

• Bước 2: Mở rộng bằng cụm từ (VD: Vào một buổi sáng mùa thu trong lành, em đi học. / Trên khắp sân trường rộng lớn, các bạn đang vui đùa).

Câu 5.

Phân tích sự khác nhau về ý nghĩa giữa hai câu sau:

1. Bức tranh đẹp.

2. Bức tranh ấy rất tuyệt đẹp.
   👉 Gợi ý cách làm:

• Bước 1: Xác định thành phần chính (CN, VN).

• Bước 2: Nhận xét câu a → ngắn gọn, thông tin ít.

• Bước 3: Nhận xét câu b → mở rộng CN và VN → cụ thể, sinh động, giàu sắc thái.

Câu 6.

Cho câu: “Những em học sinh đang say sưa học bài.”

1. Xác định CN, VN.

2. Rút gọn thành phần chính.

3. So sánh ý nghĩa câu gốc và câu rút gọn.
   👉 Gợi ý cách làm:

• Bước 1: CN = “Những em học sinh”, VN = “đang say sưa học bài”.

• Bước 2: Rút gọn → “Học sinh học bài”.

• Bước 3: So sánh → câu gốc cụ thể, sinh động; câu rút gọn ngắn gọn nhưng mất sắc thái.

✍️ Câu viết kết nối

Câu 7.

Viết một đoạn văn (5–7 câu) có sử dụng:

• Ít nhất 2 số từ (một xác định, một ước chừng).

• Ít nhất 2 phó từ (một đi kèm danh từ, một đi kèm động từ/tính từ).

• Có trạng ngữ mở rộng ở đầu câu.

👉 Gợi ý cách làm:

• Bước 1: Chọn đề tài quen thuộc (VD: buổi học, buổi đi chơi, gia đình…).

• Bước 2: Thêm số từ (VD: ba quyển sách, vài người bạn…).

• Bước 3: Thêm phó từ (VD: những học sinh, đã đến, rất vui…).

• Bước 4: Mở đầu bằng trạng ngữ (VD: Vào buổi sáng mùa thu…).

• Bước 5: Viết thành đoạn văn liền mạch.

1. Số từ: ba (số từ chỉ số lượng xác định)

   Phó từ: ba (phó từ đi kèm danh từ)

2. Số từ: những (số từ chỉ số lượng không xá định)

   Phó từ: những (phó từ đi kèm danh từ)

3. Số từ: không có

   Phó từ: đã (phó từ đi kèm đông từ)

   
   

   Câu 3:

   1. Em có năm quyển vở trong cặp

   2. Mẹ em mua vài bông hoa đẻ thắp hương.

   Câu 4:

   1. Buổi sáng, em vui vẻ đến trường

      Mở rộng: Một buổi sáng đẹp trời mùa thu, em vui vẻ đến trường.

   2. Trong lớp học, cô giáo đang giảng bài.

      Mở rộng: Trong lớp học sạch sẽ và rộng rãi, cô giáo đang giảng bài.

   Câu 5:

   Câu thứ nhất ngắn gọn, không đủ thông tin.

   Câu thứ hai sinh động hơn, thể hiện được bức tranh ấy thực sự rất đẹp.

   
   

   Câu 6:

   1. CN: Những em học sinh

      VN: đang say sưa học bài

   2. Học sinh đang học bài.

   3. Câu thứ nhất đầy đủ, đủ ý hơn khi nói về hoạt động học bài của những em học sinh

      Câu thứ hai ngắn gọn, không đủ ý về cảm xúc cảu em học sinh khi học bài.

      
      

      Câu 7:

      Một buổi sáng mùa thu, em dậy từ sớm tập thể dục, vận động để chuẩn bị cho một ngày mới. Mẹ em cũng vừa mới thức dậy và đang chuẩn bị những bữa sáng ngon lành cho cả nhà. Em vào soạn sách vở, thay quần ào và đi ra là bữa sáng đã có trên bàn ăn. Sau khi đã tràn đầy năng lượng, em thự hiện vệ sinh cá nhân và cùng bố đến trường. Trước khi vào giờ học, em cùng các bạn chơi những môn thể thao yêu thích trước khi bắt đầu những tiết học sôi nổi. Và cứ thế đến cuối ngày, giây phút nào đối với em cũng là những phút giây tràn đầy hứng khởi.

Khái niệm:Là những từ chỉ số lượng hoặc thứ tự của sự vật.

Tác dụng:Xác định số lượng ( xác định/ko xác định) hoặc thứ tự của sự vật.

Điểm khác nhau:Đứng trước danh từ.

Phó từ

Khái niệm:Là những từ chuyên đi kèm danh từ, động từ, tính từ để bổ sung ý nghĩa cho chúng.

Tác dụng: bổ sung ý nghĩa về quan hệ thời gian (đã, đang, sẽ, vừa...), về mức độ (rất, hơi, quá...), về sự tiếp diễn (còn, vẫn, cứ...), về sự phủ định (không, chẳng, chưa...), về sự cầu khiến, hướng, khả năng... cho danh từ, động từ, tính từ.

Điểm khác nhau:Đứng trước hoặc sau động từ/tính từ; đứng trước danh từ (trong trường hợp bổ sung ý nghĩa)

2:1.

Số từ:ba- chỉ số lượng xác định

2.

phó từ:Những-bổ sung ý nghĩa về số lượng.

3.

phó từ:đã-bổ sung ý nghĩa về thời gian

3:số từ xác định:

-Ngày mai, tôi cần nộp hai bản báo cáo.

số từ ko xác định:

-Hôm qua tôi gặp vài người bạn cũ ở trên phố.

4:Sáng nay, em đi học.

-Vào một buổi sáng mùa thu trong lành, em tung tăng đến trường.

Trên sân trường, các bạn đang chơi đùa.

-Tại góc sân trường rợp bóng cây cổ thụ, các bạn học sinh đang vui vẻ chơi nhảy dây.

5:1.Bức tranh đẹp

CN: Bức tranh,VN:đẹp

ý nghĩa:câu đơn giản,chưa đầy đủ thông tin.

2.Bức tranh ấy rất tuyệt đẹp.

CN:Bức tranh ấy,VN:rất tuyệt đẹp

ý nghĩa:câu đầy đủ thông tin,làm cho câu thêm sinh động,nói rõ mức độ của từ đẹp.

6:'' Những em học sinh đang học bài.''

CN: Những em học sinh.VN:đang học bài.

ý nghĩa:làm cho câu đầy đủ thông tin,giúp câu rõ nghĩa và sinh động hơn.

-Học sinh học bài.

ý nghĩa:câu chưa rõ ràng và chi tiết thiếu thành phần phụ.

7:

Vào một buổi chiều cuối tuần ấm áp và dịu dàng, cả nhà tôi cùng nhau dọn dẹp nhà cửa. Đầu tiên, bố tôi đã lau chùi hai chiếc tủ sách lớn. Mẹ tôi thì thay rửa những chậu hoa nhỏ ngoài ban công. Chú mèo mướp cũng nằm ngủ ngoan ngoãn dưới chân bàn. Tôi phụ trách sắp xếp lại bàn học của mình và tìm thấy vài quyển truyện tranh cũ. Mặc dù hơi mệt nhưng chúng tôi đã cảm thấy rất vui vì mọi thứ trở nên ngăn nắp.

Câu 1.

Phân biệt số từ và phó từ theo khái niệm và tác dụng.

- khái niệm :

--> Số từ : là những từ chỉ số lượng hoặc thứ tự của sự vật

--> Phó từ : là những từ đi kèm danh từ , động từ , tính từ để bổ sung ý nghĩa

- điểm khác nhau :

--> Số từ : trả lời cho câu hỏi: bao nhiêu, thứ mấy?

--> Phó từ : không trả lời cho các câu hỏi về số lượng, mà bổ sung nghĩa cho hành động, tính chất.

- tác dụng :

--> Số từ : giúp xác định hoặc ước lượng số lượng , thứ tự sự vật

--> Phó từ : giúp câu văn , đoạn văn mang sắc thái rõ ràng, cụ thể, sinh động hơn

Câu 2.

Xác định số từ và phó từ trong các câu sau, cho biết chúng thuộc loại nào:

• Tôi có ba quyển sách.

  • Số từ: ba → chỉ số lượng xác định.

• Những bông hoa ngoài vườn rất đẹp.

  • Phó từ: rất ( bổ sung mức độ cho tính từ đẹp ) → phó từ chỉ mức độ.

• Cậu ấy đã đi rồi.

  • Phó từ: đã và rồi ( bổ sung ý nghĩa thời gian và kết thúc cho động từ đi ) → phó từ chỉ thời gian

Câu 3.

Hãy đặt 2 câu có sử dụng số từ chỉ số lượng xác định và số lượng ước chừng.

Số từ xác định:
→ Em có ba chiếc bút màu.

Số từ ước chừng:
→ Có vài học sinh chưa làm xong bài tập.

Câu 4.

Hãy viết một câu có trạng ngữ chỉ thời gian và một câu có trạng ngữ chỉ nơi chốn. Sau đó mở rộng trạng ngữ để câu văn giàu hình ảnh hơn.

1. Câu có trạng ngữ thời gian

   • Đơn giản: Sáng nay, em đạp xe đến trường.

   • Mở rộng: Vào một buổi sáng mùa thu trong lành, em tung tăng đạp xe đến trường.

2. Câu có trạng ngữ nơi chốn

   • Đơn giản: Trên sân trường, các bạn đang chơi.

   • Mở rộng: Trên sân trường rộng lớn và rực rỡ nắng vàng, các bạn nhỏ đang chơi vui vẻ.

Câu 5.

Phân tích sự khác nhau về ý nghĩa giữa hai câu sau

• Bức tranh đẹp.

  • Chủ ngữ: Bức tranh

  • Vị ngữ: đẹp.

    → chưa có sắc thái nhấn mạnh.
    → Câu đơn giản , ngắn gọn, thông tin ít.

• Bức tranh ấy rất tuyệt đẹp.

  • Chủ ngữ: Bức tranh ấy

  • Vị ngữ: rất tuyệt đẹp.

    → Có thêm đại từ chỉ định ấy →xác định rõ bức tranh.

    → Có phó từ rất + tính từ tuyệt đẹp

    → tăng cảm xúc, nhấn mạnh sự đặc biệt.
    → mở rộng CN và VN → cụ thể , sinh động , giàu sắc thái.

Câu 6. Những em học sinh đang say sưa học bài.

• Chủ ngữ : Những em học sinh

• Vị ngữ : đang say sưa học bài

• Rút gọn : Học sinh học bài.

• So sánh :

  => Câu gốc: cụ thể, miêu tả sinh động (thể hiện sự chăm chú, thời điểm đang diễn ra).

  => Câu rút gọn: ngắn gọn, nhưng mất đi sắc thái biểu cảm và hình ảnh sinh động.

✍️ Câu viết kết nối

Câu 7.

Viết một đoạn văn (5–7 câu) có sử dụng:

• Ít nhất 2 số từ (một xác định, một ước chừng).

• Ít nhất 2 phó từ (một đi kèm danh từ, một đi kèm động từ/tính từ).

• Có trạng ngữ mở rộng ở đầu câu.

  => Bài làm :

  Vào một buổi chiều cuối tuần đầy nắng, gia đình em cùng nhau đi dã ngoại ở công viên . Bố mang theo hai chiếc chiếu để trải ra bãi cỏ xanh mát. Vài gia đình khác cũng đang vui vẻ tổ chức picnic xung quanh. Những chiếc bánh ngọt mẹ chuẩn bị từ sáng sớm vẫn còn thơm phức. Em gái em rất thích chơi cầu trượt và đu quay. Buổi đi chơi tuy đơn giản nhưng đã khiến cả nhà thêm gắn bó và hạnh phúc hơn.

Số từ

Khái niệm: số từ là những từ chỉ số lượng hoặc thứ tự của sự vật.

Phân loại:

- Số từ chỉ số lượng gồm các số từ chỉ số lượng xác định ( một, hai, ba,...) hoặc số từ chỉ số lượng ước chừng ( vài, dặm, mươi,...)

- Số từ chỉ số thứ tự kết hợp với các từ thứ, hạng, loại, số từ đứng sau danh từ trung tâm, thể hiện thứ tự của sự vật được nêu ở danh từ trung tâm.

Tác dụng: chỉ rõ số lượng và thứ tự của sự vật, sự việc.

Phó từ:

Khái niệm: Phó từ là những từ chuyên đi kèm với danh từ, động từ, tính từ.

Phân loại:

• Phó từ đi kèm danh từ.

• Phó từ đi kèm động từ, tính từ.

Tác dụng:

• PT đi kèm danh từ: bổ sung ý nghĩa về số lượng của sự vật.

• PT đi kèm động từ, tính từ: bổ sung ý nghĩa liên quan đến hoạt động, trạng thái, đặc điểm nêu ở động từ hoặc tính từ.

Câu 2:

1. Số từ : ba

   -> Số từ chỉ số lượng

2. Phó từ: những

-> Phó từ đi kèm danh từ

3. Phó từ: đã

-> Phó từ đi kèm động từ

Câu 3:

1. Vào ngày sinh nhật, mẹ mua cho em một chiếc váy mới.

2. Em đi mua vài cây bút.

Câu 4:

1. Sáng qua, trời mưa to.

=> Vào khoảng sáu giờ sáng hôm qua, trời mưa to.

2. Ở lớp, các bạn lắng nghe cô giảng bài

=> Trong lớp học sáng sủa, các bạn lắng nghe cô giảng bài.

Câu 5:

Sự khác nhau về ý nghĩa giữa hai câu là:

• câu 1:

Chủ ngữ: bức tranh

Vị ngữ: đẹp

Nhận xét: câu có cấu trúc đơn giản, ngắn gọn và chưa nhấn mạnh được cảm xúc về bức tranh

• câu 2:

Chủ ngữ: Bức tranh ấy

Vị ngữ: rất tuyệt đẹp

Nhận xét: Câu này có chủ ngữ và vị ngữ được mở rộng hơn câu 1, thể hiện được cảm xúc rõ rệt và giàu sắc thái biểu cảm.

Câu 6:

1. Chủ ngữ: những em học sinh

Vị ngữ: đang say sưa học bài

2. Học sinh đang học bài.

3. Câu gốc thể hiện đầy đủ, chi tiết về hành động của những em học sinh.

   Câu rút gọn ngắn gọn và không làm rõ được chi tiết cho người đọc hiểu và làm mất sắc thái biểu cảm.

Câu 7: Vào một buổi chiều trong lành, em cùng các bạn ra công viên chơi. Chúng em đi cả thảy là sáu người. Những ngọn gió làm lá rơi xào xạt. Chúng em cùng nhau đi dạo và trò chuyện rất vui vẻ. Sau đó, một bạn trong chúng em mua bánh để mọi người cùng ăn. Hôm đó là một ngày khá tuyệt của em.

• Số từ: chỉ số lượng, thứ tự (một, hai, ba, thứ nhất...).

• Phó từ: bổ sung, nhấn mạnh, phủ định, mức độ cho động từ hoặc tính từ (đã, sẽ, rất, không...).

• Khác nhau: số từ chỉ lượng; phó từ làm rõ ý nghĩa.

• Tác dụng: số từ xác định lượng; phó từ giúp câu sinh động, rõ nghĩa.

Câu 2 : Xác định số từ và phó từ.

1. Tôi có ba quyển sách → “ba” là số từ (xác định).

2. Những bông hoa ngoài vườn rất đẹp → “rất” là phó từ (mức độ).

3. Cậu ấy đã đi rồi → “đã” là phó từ (thời gian).

Câu 3 : Đặt câu có số từ .

Xác định: Em có hai quyển vở mới.

Ước chừng: Trong lớp có vài bạn đang đọc sách.

Câu 4 : Câu có trạng ngữ .

Thời gian: Sáng nay, em đi học.

Mở rộng: Vào một buổi sáng mùa thu trong lành, em đi học.

Nơi chốn: Trên sân trường, các bạn đang chơi.

Mở rộng: Trên khắp sân trường rộng lớn, các bạn đang vui đùa.

Câu 5 : So sánh ý nghĩa của hai câu .

Bức tranh đẹp: ngắn gọn, thông tin đơn giản.

Bức tranh ấy rất tuyệt đẹp: cụ thể, sinh động, biểu cảm hơn.

Câu 6 : Phân tích câu .

Chủ ngữ: Những em học sinh.

Vị ngữ: đang say sưa học bài.

Câu rút gọn: Học sinh học bài.

So sánh: câu gốc cụ thể, sinh động; câu rút gọn ngắn gọn nhưng kém sắc thái.

Câu 7 : Bài văn

Vào buổi sáng mùa thu trong lành, em đã cùng vài người bạn đến trường rất sớm. Trong lớp, ba chúng em đã ngồi ngay ngắn đọc bài. Những bạn khác cũng nhanh chóng ổn định chỗ ngồi. Cô giáo hiền bước vào và bắt đầu bài giảng. Cả lớp chăm chú nghe cô giảng, không khí học tập thật sôi nổi. Buổi học hôm ấy tuy ngắn nhưng thật vui và ý nghĩa.

+ Khái niệm

• Số từ : chỉ thứ tự hoặc số lượng (của vật)

• Phó từ : đi kèm với danh từ, động từ, tính từ để bổ sung ý nghĩa

+ Phân biệt

• Số từ : những (số lượng ước chừng của vật)

• Phó từ : những (phó từ đi kèm để bổ sung ý nghĩa về số lượng)

Câu 2.

1. Số từ : ba (số lượng xác định)

2. Số từ : những (số lượng ước chừng)

   Phó từ : những (đi kèm để bổ sung ý nghĩa về số lượng)

3. Phó từ: đã (đi kèm để bổ sung ý nghĩa về thời gian

Câu 3.

+ Số lượng xác định

• Nhà tôi có 1 con mèo.

+ Số lượng ước chừng

• Những học sinh đang ngồi ngay ngắn học bài trong lớp.

Câu 4.

+ Chiều hôm qua, tôi đang ngồi bên bờ sông.

• Vào buổi chiều hôm qua, khi cơn gió mùa thu thổi cái lạnh tới thành phố, tôi đang ngồi bên bờ sông.

+ Ngoài sông, những chiếc thuyền nhẹ nhàng lướt đi.

• Ngoài sông, dưới bóng cây cổ thụ, những chiếc thuyền nhẹ nhàng lướt đi

Câu 5.

1. Bức tranh đẹp.

• CN : Bức tranh

• VN : đẹp

+ Câu đơn, chưa đầy đủ thông tin về bức tranh, mức độ đẹp của bức tranh

2. Bức tranh ấy rất tuyệt đẹp.

• CN : Bức tranh ấy

• VN : rất tuyệt đẹp

+ Câu đủ ý, thể hiện rõ mức độ đẹp của bức tranh

Câu 6.

1. CN : Những em học sinh

   VN : đang say sưa học bài

2. CN : Những em học sinh -> Học sinh

   VN : đang say sưa học bài -> học bài

   Những em học sinh đang say sưa học bài -> Học sinh học bài

3. Câu gốc: cụ thể, sinh động, thể hiện rõ mức độ chăm học của học sinh

   Câu rút gọn: Câu đơn, không thể hiện được rõ ý của câu, mất đi sắc thái của câu

Câu 7.

Vào buổi chiều hôm qua, khi cơn gió mùa thu thổi cái lạnh tới thành phố, tôi đang ngồi bên bờ sông. Ngoài sông, dưới bóng cây cổ thụ, những con thuyền nhẹ nhàng lướt đi. Vài ba chú chim sẻ đang đậu trên cây, hót ríu rít. Đàn chim én chao liệng trên bầu trời, có vẻ như chúng muốn nói rằng mùa thu đã về. Đúng lúc đó, một chiếc lá vàng rơi xuống thảm lá bên cạnh tôi. Tôi có cảm thấy giật mình chút đỉnh, nhưng rồi lại quên, ngồi thẫn thờ bên bờ sông, ngắm vẻ đẹp của mùa thu đến chiều tối mới quay về.

• Số từ là những từ dùng để chỉ số lượng hoặc thứ tự của sự vật (ví dụ: một, hai, ba, vài, thứ nhất...).
  → Tác dụng: Xác định số lượng, thứ tự của danh từ, giúp câu văn rõ ràng, chính xác hơn.

• Phó từ là những từ đi kèm động từ, tính từ hoặc danh từ để bổ sung ý nghĩa cho chúng (ví dụ: đã, đang, rất, cũng, chưa...).
  → Tác dụng: Làm cho câu văn thêm sắc thái, rõ ràng, nhấn mạnh hoặc thể hiện thời gian, mức độ, phủ định, khả năng…

Câu 2

• Câu 1: Tôi có ba quyển sách.
  → “Ba” là số từ, chỉ số lượng xác định của danh từ “quyển sách”.

• Câu 2: Những bông hoa ngoài vườn rất đẹp.
  → “Những” là phó từ, đi kèm danh từ “bông hoa” để bổ sung ý nghĩa số nhiều.

• Câu 3: Cậu ấy đã đi rồi.
  → “Đã” là phó từ, đi kèm động từ “đi” để chỉ thời gian hành động đã xảy ra.

Câu 3

• Số lượng xác định: Em có ba cây bút mới.

• Số lượng ước chừng: Trong vườn có vài con chim đang hót líu lo.

Câu 4

• Trạng ngữ chỉ thời gian (đơn giản): Sáng nay, em đi học.
  → Mở rộng: Vào một buổi sáng mùa thu trong lành, em vui vẻ đến trường.

• Trạng ngữ chỉ nơi chốn (đơn giản): Trên sân trường, các bạn đang chơi.
  → Mở rộng: Trên khắp sân trường rộng lớn, các bạn đang vui đùa rộn rã.

Câu 5

• Câu a: Bức tranh đẹp.
  → Câu ngắn gọn, nêu nhận xét đơn giản, ít sắc thái cảm xúc.

• Câu b: Bức tranh ấy rất tuyệt đẹp.
  → Có thêm “ấy” (chỉ định) và “rất tuyệt đẹp” (mức độ cao hơn “đẹp”) → câu sinh động, biểu cảm hơn, thể hiện sự ngưỡng mộ, khen ngợi mạnh mẽ.

Câu 6

• Câu gốc: “Những em học sinh đang say sưa học bài.”
  → Chủ ngữ (CN): Những em học sinh
  → Vị ngữ (VN): đang say sưa học bài

• Câu rút gọn: “Học sinh học bài.”

• So sánh:
  → Câu gốc cụ thể, thể hiện sự chăm chỉ, sinh động.
  → Câu rút gọn ngắn gọn hơn nhưng mất đi sắc thái cảm xúc và sự miêu tả.

Câu 7

Vào một buổi sáng mùa thu trong lành, em đến trường thật vui vẻ. Trong lớp, có ba dãy bàn được xếp ngay ngắn. Vài người bạn của em đã đến sớm để trang trí bảng lớp. Cô giáo bước vào với nụ cười rất hiền hậu. Những bông hoa trên bàn tỏa hương thơm ngát khiến ai cũng thấy dễ chịu. Tiết học hôm ấy thật sôi nổi và tràn đầy niềm vui.

→ Trong đoạn:

• Số từ xác định: ba

• Số từ ước chừng: vài

• Phó từ đi kèm danh từ: những

• Phó từ đi kèm động/tính từ: đã, rất

• Trạng ngữ mở rộng: “Vào một buổi sáng mùa thu trong lành”

• Số từ là từ chỉ số lượng hoặc thứ tự của sự vật (ví dụ: một, hai, ba, thứ nhất…).

• Phó từ là từ đi kèm động từ, tính từ để bổ sung ý nghĩa về mức độ, thời gian, sự phủ định, tần suất... (ví dụ: đã, rất, đang, cũng…).

• Khác nhau:
  → Số từ trả lời cho câu hỏi “bao nhiêu?”, “thứ mấy?”.
  → Phó từ không trả lời các câu hỏi đó mà chỉ bổ sung nghĩa cho động/tính từ.

• Tác dụng:
  → Số từ dùng để xác định số lượng, thứ tự.
  → Phó từ giúp câu văn rõ ràng hơn về thời gian, mức độ, sắc thái...

  Câu 2:

  Tôi có ba quyển sách.
  → “Ba” là số từ → chỉ số lượng xác định.

• Những bông hoa ngoài vườn rất đẹp.
  → “Những” là phó từ đi kèm danh từ.
  → “Rất” là phó từ đi kèm tính từ “đẹp”.

• Cậu ấy đã đi rồi.
  → “Đã” là phó từ chỉ thời gian (hành động đã xảy ra).
  → “Rồi” cũng là phó từ, nhấn mạnh hành động hoàn thành.

Câu 3:

• Số từ xác định:
  → Em có ba chiếc bút mới.

• Số từ ước chừng:
  → Trong lớp có vài học sinh đang đọc sách.

Câu 4:

• Thời gian:
  → Sáng nay, em đi học.
  → Vào một buổi sáng mùa thu dịu mát, em tung tăng đến trường.

• Nơi chốn:
  → Trên sân trường, các bạn đang chơi.
  → Trên khắp sân trường rộng rãi, các bạn nhỏ đang vui đùa rộn rã.

Câu 5:

• Câu a: “Bức tranh đẹp.”
  → Câu đơn giản, thể hiện ý chung, không nhấn mạnh.

• Câu b: “Bức tranh ấy rất tuyệt đẹp.”
  → Câu cụ thể hơn: có từ “ấy” xác định bức tranh nào, “rất tuyệt đẹp” nhấn mạnh mức độ → làm câu sinh động, giàu cảm xúc.

Câu 6:

• Câu gốc: “Những em học sinh đang say sưa học bài.”
  → Chủ ngữ: Những em học sinh
  → Vị ngữ: đang say sưa học bài

• Câu rút gọn: “Học sinh học bài.”

• So sánh:
  → Câu gốc sinh động, rõ ràng hơn (thể hiện sự chăm chú).
  → Câu rút gọn ngắn gọn nhưng thiếu sắc thái và cảm xúc.

Câu 7:

Vào một buổi sáng đầu đông se lạnh, em cùng ba người bạn đi đến thư viện. Chúng em đọc sách rất chăm chú. Vài quyển sách mới đã được trưng bày ngay ngắn trên kệ. Những học sinh khác cũng đang say mê đọc từng trang sách. Buổi đọc sách hôm ấy thật bổ ích và yên tĩnh.

KN:

- Số từ: là chỉ số lượng hay số thứ tự của vật

-Phó từ: là những từ đi kèm cho danh, động, tính từ, nhằm mục đích bổ sung ý nghĩa cho câu.

Tác dụng:

-Số từ: giúp xác định số lượng, số thứ tự của vật

-Phó từ: giúp câu văn trỏ nên đầy đủ, rõ nghĩa và cụ thể hơn

Câu 2:

1, số từ: ba (chỉ số lượng)

2, phó từ: rất (chỉ mức độ cao hơn tính từ đẹp)

3, phó từ: đã, rồi ( bổ sung ý nghĩa cho thời gian và kết thúc cho động từ đi)

Câu 3:

-Bác Huyền nuôi năm con gà.

Số từ: năm( chỉ số lượng xác định)

- Chỉ còn vài ngày nữa là em thi học kì .

Số từ: vài ( chỉ số lượng ước chừng)

Câu 4:

- Sáng nay em không đi học

Mở rộng: Do mưa lớn, ngập lụt nên sáng nay em không đi học.

- Em cùng chỉ gái chơi cầu lông ở công viên.

Mở rộng: Em cùng chỉ gái chơi cầu lông ở công viên rộng lớn.

Câu 5:

Câu 1 ngắn gọn, súc tích nhưng chưa đủ ý. còn câu 2 đã đủ ý, rõ ràng và cụ thể hơn cho câu văn.

Câu 6:

1, CN: Những em học sinh

VN: đang say sưa học bài

2, Nhiều em học sinh đang học bài

3, Câu thứ nhất thì đầy đủ thông tin, rõ ràng hơn về việc làm của các em học sinh, còn câu thứ hai thì ngắn và chưa đủ thông tin để người đọc nắm bắt.

Câu 7:

Vào giờ ra chơi, em cùng nhóm bạn ra ngoài sân trường để chơi. Nhóm em chơi đánh cầu lông. Chúng em chia thành hai đội, mỗi đội ba người. Hai đội thi đấu rất khốc liệt. Chúng em chơi với nhau rất vui nhưng đã đến giờ hoch thì chúng em vẫn sẽ không quên nhiệm vụ quan trọng đó.

Câu 1:

Phân biệt số từ và phó từ theo khái niệm:

• Khái niệm

  -Số từ : là những từ chỉ số lượng hoặc theo thứ tự của1 sự vật

  -Phó từ: là những từ thường di kèm với danh từ, động từ tính từ,bổ sung ý nghĩa.

• Tác dụng

  Phó từ: dùng để bổ sung hêm ý cho câu, hoàn thiện ,làm thêm sinh động hơn.

  Số từ:giúp xác định hoặc ước lượng, thứ tự sự vật đó.

Câu 2:

• Tôi có ba quyển sách

  "Ba" là chỉ số lượng xác định

• Những bông hoa ngoài vườn rất đẹp

  Phó từ: những

  Phó từ rất ->chỉ mức độ

• Câu ấy đã đi rồi

  Đã đi rồi-> phó từ chỉ thời gian.

Câu 3:

Số lượng xác đinh:

_ tôi có ba bó hoa

Số lượg ước chừng

Có vài học sinh còn chưa làm bài

Câu 4

• Câu có trạng ngữ thời gian

• đơn giản: sáng nay,hoa phượng rơi khắp nơi

• Mở rộng: sáng sớm tinh tươm, hoa phượng đỏ thẳm rơi trên con đường gạnh

• Câu có trạng ngữ nơi chốn

• Đơn giản: ở nhà , tôi phụ mẹ dọn nhà đón tết.

  Mở rộng: ở nhà, tôi dạy sớm hít thở không khí tết, rồi phụ mẹ dọn nhà để có 1 bữa tết ấm cúng.

Câu 5:

• Bức tranh đẹp

Chủ ngữ: bức tranh

Vị ngữ: đẹp

-> chưa có sắc thái nhấn mạnh câu

-> câu đơn giản,ngắn, thông tin chưa rõ ràng

• Bức tranh ấy rất tuyệt đẹp

Chủ ngữ: bức tranh

Vị ngữ: rất tuyệt đẹp

->xác định rõ ý câu,bức tranh.

->có phó từ rất->tính từ là đẹp

Mở rộngCN và VN-> làm thêm sinh động, gợi hình ,gợi cảm.

Câu 6:những em học sinh đang say sưa học bài

Chữ ngữ: những em học sinh

Vị ngữ: đang học bài

Rút gọn: học sinh đang học bài.

-Câu gốc:rõ ý nghĩa câu, miêu tả sinh động

Rút gọn:

-Ngắn gọn, không được sinh động, mất sắc thái cảm xúc.

• Câu 7

  Bài làm

• Vào buổi tối, tôi và gia đình đã đi chơi tại khu vui chơi, ở đó có bán những món ăn cũng khá ngon, nhà tôi đã gọi hai phần ăn lớn, họ trang trí những món ăn vô cnungf đẹp và ngon miệng. Trong đó, có vài nguyên liệu chọn lại.ăn xong, tôi cùng đẩy đu xích đu cho em tôi, rồi tôi ngắm những đoá hoa xinh đẹp đang nhảy mua theo làng gió trông rất vui mắt!những bông hoa toả ra mùi hương thơm ngát khiến ai cũng đám chìm vào mùi hương ây.

Phân biệt số từ và phó từ theo khái niệm và tác dụng.

Câu 2.

Xác định số từ và phó từ trong các câu sau, cho biết chúng thuộc loại nào:

1)tôi có ba quyển sách chỉ số lượng

chỉ số từ xác định

2)Những bông hoa chỉ số lượng

chỉ số lượng ko xác định

3)Cậu ấy đã đi rồi.không có

Phó từ: đã (phó từ đi kèm đông từ)

Câu 3.

Hãy đặt 2 câu có sử dụng số từ chỉ số lượng xác định và số lượng ước chừng.

• Số từ xác định: Tôi có ba quyển sách tiếng Anh trên bàn.

• Số từ ước chừng: Trên giá sách có vài quyển sách về lịch sử Việt Nam.

Câu 4.

Hãy viết một câu có trạng ngữ chỉ thời gian và một câu có trạng ngữ chỉ nơi chốn. Sau đó mở rộng trạng ngữ để câu văn giàu hình ảnh hơn.
Vào một buổi sáng mùa thu trong lành, khi những tia nắng đầu tiên nhẹ nhàng xuyên qua kẽ lá, em tung tăng đi học với chiếc cặp màu xanh trên vai. Trên khắp sân trường rộng lớn, nơi những hàng cây xanh rì rào trong gió và tiếng cười vang vọng khắp không gian, các bạn đang vui đùa hồn nhiên dưới ánh nắng vàng óng.

Câu 5.

Phân tích sự khác nhau về ý nghĩa giữa hai câu sau:

- a)Ngắn gọn, trung tính, thông tin ít → phù hợp với nhận xét chung.

-b)Cụ thể, biểu cảm, giàu sắc thái → thể hiện sự đánh giá cao và cảm xúc rõ ràng.

Câu 6.

Cho câu: “Những em học sinh đang say sưa học bài.”

Câu giàu hình ảnh và cảm xúc, giúp người đọc hình dung rõ ràng cảnh học sinh đang học. Câu rút gọn tuy ngắn gọn, dễ nhớ nhưng lại mất đi sự sinh động và sắc thái biểu cảm của câu .

Câu 7.

Viết một đoạn văn (5–7 câu) có sử dụng:

-Vào một buổi sáng mùa hè rực rỡ, lớp chúng tôi có một buổi học ngoại khóa tại công viên Thống Nhất. Khoảng ba mươi học sinh tham gia, trong đó có 12 bạn nam. Chúng tôi mang theo rất nhiều đồ ăn nhẹ và nước uống. Ngay khi vừa đến nơi, mọi người hào hứng chia nhóm để chơi trò chơi. Một số bạn thật sự chuẩn bị kỹ lưỡng với các dụng cụ thể thao như bóng chuyền, cầu lông. Buổi học kết thúc vào khoảng 11 giờ, để lại nhiều tiếng cười và kỷ niệm đẹp.

a) Khái niệm:

• Số từ là từ dùng để chỉ số lượng hoặc thứ tự của sự vật (ví dụ: một, hai, ba, vài, thứ nhất, thứ hai…).

• Phó từ là từ đi kèm động từ hoặc tính từ để bổ sung ý nghĩa về thời gian, mức độ, sự khẳng định, phủ định, tần suất… (ví dụ: đã, đang, rất, không, mới…).

b) Điểm khác nhau:

• Số từ trả lời cho câu hỏi “bao nhiêu, thứ mấy?”.

• Phó từ không chỉ số lượng mà bổ nghĩa cho động từ hoặc tính từ, giúp câu nói rõ ràng, có sắc thái hơn.

c) Tác dụng:

• Số từ: giúp xác định rõ hoặc ước chừng số lượng, thứ tự sự vật.

• Phó từ: giúp biểu đạt sắc thái, thời gian, mức độ, tính khẳng định hoặc phủ định của hành động hay tính chất.

Câu 2. Xác định số từ và phó từ trong các câu sau

1. Tôi có ba quyển sách.
   → "ba" là số từ (chỉ số lượng xác định).

2. Những bông hoa ngoài vườn rất đẹp.
   → "rất" là phó từ (bổ sung ý nghĩa mức độ cho tính từ "đẹp").

3. Cậu ấy đã đi rồi.
   → "đã" là phó từ (chỉ thời gian – hành động xảy ra trong quá khứ).
   → "rồi" là phó từ (chỉ kết quả, sự hoàn thành).

Câu 3. Đặt 2 câu có sử dụng số từ chỉ số lượng xác định và ước chừng

• Số lượng xác định: Trong tủ, em có hai chiếc áo mới.

• Số lượng ước chừng: Trên bàn có vài quyển sách cũ.

Câu 4. Viết câu có trạng ngữ chỉ thời gian và nơi chốn, rồi mở rộng

• Trạng ngữ chỉ thời gian:

  • Câu đơn giản: Sáng nay, em đi học.

  • Mở rộng: Vào một buổi sáng mùa thu trong lành, em vui vẻ đến trường.

• Trạng ngữ chỉ nơi chốn:

  • Câu đơn giản: Trên sân trường, các bạn đang chơi.

  • Mở rộng: Trên khắp sân trường rộng lớn, các bạn đang vui đùa rộn rã tiếng cười.

Câu 5. Phân tích sự khác nhau về ý nghĩa giữa hai câu

a) Bức tranh đẹp.
b) Bức tranh ấy rất tuyệt đẹp.

Phân tích:

• Câu (a) có chủ ngữ “Bức tranh”, vị ngữ “đẹp” → diễn đạt ngắn gọn, thông tin ít.

• Câu (b) có chủ ngữ mở rộng “Bức tranh ấy” (xác định rõ đối tượng) và vị ngữ mở rộng “rất tuyệt đẹp” (nhấn mạnh mức độ).
  → Câu (b) sinh động, cụ thể, biểu cảm hơn so với câu (a).

Câu 6. Cho câu: “Những em học sinh đang say sưa học bài.”

• Chủ ngữ: Những em học sinh

• Vị ngữ: đang say sưa học bài

Rút gọn: Học sinh học bài.

So sánh:

• Câu gốc diễn đạt sinh động, có sắc thái, thể hiện trạng thái chăm chú, thời gian hành động (đang).

• Câu rút gọn ngắn gọn, khái quát, nhưng mất đi sự sinh động và cảm xúc.

Câu 7. Viết đoạn văn (5–7 câu) có đủ yêu cầu

Vào một buổi sáng mùa hè trong trẻo, em cùng ba người bạn thân đến thư viện của trường. Trong tay em chỉ mang một quyển sổ nhỏ để ghi chép. Cả nhóm đã chăm chú đọc sách suốt buổi. Không khí trong thư viện rất yên tĩnh và dễ chịu. Những học sinh khác cũng lặng lẽ chọn sách mình yêu thích. Chúng em ra về với tâm trạng vui vẻ và thêm vài ý tưởng mới cho bài viết của mình.

• Thơ 4 chữ: hồn nhiên, vui tươi, dễ nhớ.

• Thơ 5 chữ: sâu sắc, giàu suy tư, phản ánh xã hội.

• So với thơ tự do: 4–5 chữ có quy tắc số chữ, nhịp, vần; thơ tự do phóng khoáng, không gò bó.

💡 Mẹo làm bài nhanh

• Gạch chân từ/cụm từ lặp lại → tìm ý chính.

• Khi hỏi nghệ thuật → nêu thể thơ + biện pháp tu từ + tác dụng.

• Khi so sánh → viết theo 3 bước: giống nhau → khác nhau → ý nghĩa.

"Mây lưng chừng hàng

Về ngang lưng núi

Ngàn mây nghiêm trang

Mơ màng treo bụi"

Gợi ý:

• Vần chân trong câu thơ là:

  1. "hàng" - "trang" đều hiệp vần "ang" --> vần chân, cụ thể vần cách.

  2. "núi" - "bụi" đều hiệp vần "ui" --> vần chân, cụ thể cách.

• Vần lưng:

  1. "chừng" - "lưng" --> "ưng" là vần lưng

  2. "Trang" - "màng" --> "ang" là vần lưng

  3. "hàng" - "ngang" --> ang

Câu 2. Ánh trăng lên

Trăng lên giữa trời
Lòng ai chơi vơi
Mơ về quá khứ
Thương nhớ đầy vơi.

• Vần chân:

  1. Trời - vơi (2) --> ơi, vần liền

  2. Trời - vơi (4) --> ơi, vần cách

• Vần lưng:

  1. Không có

Câu 3. Ngắm biển

Biển xanh lặng sóng

Nhớ ai không nguôi

Mắt nhìn xa vắng

Tâm hồn lẻ loi.

• Chân:

  1. 
     

"hàng" - "trang"

Cùng vần "ang"Vần chân cách.

"núi" - "bụi''

Cùng vần "ui" Vần chân cách.

''chừng''-''lưng''

Cùng vần ''ưng'' vần lưng

Câu 2

"trời" - "chơi vơi" - "đầy vơi"

Cùng vần "ơi" Vần chân liền và vần chân cách

Câu 3.

"sóng" - "vắng" vần "ăng"/"ong"

Cùng vần chân cách.

"nguôi"- "lẻ loi"

Cùng vần "oi"/"ôi" Vần chân cách.

• "Ngang" - "màng" đều hiệp vần "ang"

-> Vần lưng

• "chừng" - "lưng" đều hiệp vần "ưng"

-> Vần lưng

• "hàng" - "trang" đều hiệp vần "ang"

-> Vần chân

Câu 2:

• "Trời" - "vơi" đều hiệp vần "ơi"

-> Vần chân

• "vơi" - "vơi" đều hiệp vần "ơi"

-> Vần chân

Câu 3:

Phân tích:

• Vần chân: “hàng” – “trang” → cùng vần ang → là vần chân, cụ thể là vần cách.

• Vần lưng: “chừng” – “lưng” → cùng vần ưng → là vần lưng.

→ Kết luận:

Câu 2
Bài thơ có vần ang và vần lưng ưng.

Phân tích:

• Vần chân: “trời” – “vơi” – “vơi” → cùng vần ơi → là vần chân, vần cách.

• Không có vần lưng.

→ Kết luận:
Bài thơ có vần chân ơi, không có vần lưng.

Câu 3

ta có cái này là như thế nà nhỉ ha ha ha ha aha thou hơi buổn ngủ ddaays

Câu 2:
Vần chân: “trời” – “vơi” (vần “ơi”, vần liền)
Vần lưng: không có

Câu 3:
Vần chân: “nguôi” – “lôi” (vần “ôi”, vần cách)
Vần lưng: không có

• Vần chân:

  • "trời" – "vơi" – "vơi" → cùng vần "ơi" → vần chân liền.

• Không có vần lưng

Câu 3:

• Không có vần chân

• Không có vần lưng

"hàng", "trang"

vần chân cách

"chừng", "lưng"

vần lưng

"núi", "bụi"

Câu 2:

"trời", "vơi"

vần chân cách

Câu 3:

• Vần chân trong câu thơ là:

  "hàng" - "trang" đều hiệp vần "ang" --> vần chân, cụ thể vần cách.

• Vần lưng:

• "chừng" - "lưng" --> "ưng" là vần lưng

  Câu 2

  Vần chân trong câu thơ là:

  "trời"-"chơi vơi"-"đầy vơi" đều hiệp vần ơi →vần chân

"Chừng"-> "lưng"-> vần ưng

Vần chân:

"Hàng"->"trang"-> cùng vần ang

• Vần cách

Câu 2

Vần chân:

"Trời"->"vơi"-> vần ơi

• Vần liền

Cau 3:

Vần chân

"Nguôi"-> "lôi"-> vần ôi

• Vần cách

Vần chân :

• " hành " - " trang " --> vần ang . Vần cách

• " núi " - " bụi " --> vần ui . Vần cách

Vần lưng :

• " chừng " - " lưng " --> vần ưng .

• " trang " - " màng " --> vần ang .

Câu 2 :

Vần chân :

• " trời " - " vơi " - " vơi " - " vơi " --> vần ơi . Vần liền

Câu 3 :

Vần chân :

• " ôi " - " oi " --> vần oi và ôi na ná nhau

Em không nghe mùa thu

Dưới trăng mờ thổn thức

Em không nghe rạo rực

Hình ảnh kẻ chinh phu

Trong lòng người cô phụ

Em không nghe rừng thu

Lá thu kêu xào xạc

Con nai vàng ngơ ngác

Đạp trên lá vàng khô.

1. Trong hai câu thơ “Em không nghe mùa thu / Dưới trăng mờ thổn thức”, tác giả đã gợi tả âm thanh và không gian như thế nào?

   👉 Gợi ý: Chú ý từ “thổn thức”, hình ảnh “trăng mờ”; phân tích cảm giác buồn, xao xuyến.

2. Ở câu “Em không nghe rạo rực / Hình ảnh kẻ chinh phu”, tác giả gợi lên nỗi niềm gì?
   👉 Gợi ý: Liên hệ đến bối cảnh chiến tranh, sự chia ly, nỗi nhớ thương của người ở lại.

3. Hình ảnh “người cô phụ” trong bài thơ mang ý nghĩa gì?
   👉 Gợi ý: Xem đây là nhân vật trữ tình; phân tích tâm trạng cô đơn, chờ đợi, gắn với cảm hứng mùa thu.

4. Xác định cách gieo vần trong đoạn thơ: “Em không nghe rừng thu / Lá thu kêu xào xạc / Con nai vàng ngơ ngác / Đạp trên lá vàng khô”. Đây là vần lưng hay vần chân? Tác dụng của cách gieo vần này là gì?
   👉 Gợi ý: Quan sát các từ cuối câu (“xào xạc” – “ngơ ngác” – “vàng khô”); phân tích nhạc điệu và sự liên kết ý.

5. Hình ảnh “con nai vàng ngơ ngác” gợi cho em cảm nhận gì về tâm trạng con người trong mùa thu?
   👉 Gợi ý: Liên hệ sự ngơ ngác, lạc lõng của con nai với nỗi cô đơn, trống trải của nhân vật trữ tình.

Trăng qua rào song
Trăng nghiêng mặt cười
Lâng lâng mây bồng
Trăng lên khơi vơi

Trăng bằng vàng diệp
Mây bằng thuỷ ngân
Trời tung sắc đẹp
Thơ bay lên vần

Rồi thôi trăng qua
Trăng đi xa rồi
Ôi vầng trăng xa
Bao giờ luân hồi?

Người tù đứng lặng
Nghe buồn tê da
Rào song sắt nặng
Tàn canh tiếng gà...

1.  Bài thơ “Ba bài thơ trăng (bài 1)” được viết theo thể thơ nào? Thể thơ này có đặc điểm gì về nhịp điệu và số chữ?
   👉 Gợi ý: Hãy đếm số chữ trong mỗi dòng thơ và chú ý cách ngắt nhịp.

2.  Hình ảnh “Trăng qua rào song / Trăng nghiêng mặt cười” gợi lên không gian và cảm xúc gì?
   👉 Gợi ý: Quan sát chuyển động của trăng và biểu cảm được miêu tả.

3. Trong câu “Trăng bằng vàng diệp / Mây bằng thuỷ ngân”, tác giả sử dụng biện pháp tu từ nào? Biện pháp đó có tác dụng gì?
   👉 Gợi ý: Tìm xem có sự so sánh nào giữa trăng, mây và chất liệu quý.

4.  Bài thơ sử dụng cách gieo vần nào (vần lưng hay vần chân)? Cách gieo vần đó có tác dụng gì trong việc tạo nhạc điệu?
   👉 Gợi ý: Quan sát các từ cuối câu và xem âm thanh nào được lặp lại.

5.  Sau khi đọc bài thơ, em có cảm nhận hoặc suy nghĩ gì về vẻ đẹp của thiên nhiên và thân phận con người?
   👉 Gợi ý: So sánh sự tự do của trăng với sự tù túng của người tù, liên hệ với cảm xúc cá nhân.

🔹 Bước 1: Tìm hiểu bài thơ

• Đọc kĩ bài thơ nhiều lần.

• Nắm rõ: tác giả, hoàn cảnh sáng tác, nội dung chính, đặc điểm nghệ thuật (thể thơ, nhịp, vần, hình ảnh, biện pháp tu từ…).

• Hình thành ấn tượng chung: bài thơ gợi cho mình cảm xúc gì (xúc động, vui tươi, thương cảm, tự hào…).

🔹 Bước 2: Xác định nét nổi bật

• Về nội dung: tình cảm gia đình, tình yêu quê hương, thiên nhiên, tuổi thơ…

• Về nghệ thuật: thể thơ ngắn gọn, nhịp điệu giàu nhạc tính, hình ảnh gần gũi, nhiều so sánh – nhân hóa.

• Chọn 1–2 chi tiết tiêu biểu để làm điểm nhấn trong đoạn văn.

🔹 Bước 3: Xác định luận điểm

• Luận điểm chính: cảm xúc chung về bài thơ.

• Luận điểm phụ: cảm xúc về hình ảnh, câu chữ, nhịp điệu, giá trị nội dung – nghệ thuật.

🔹 Bước 4: Lập dàn ý

1. Mở đoạn: Giới thiệu bài thơ, tác giả, ấn tượng chung.
2. Thân đoạn:

• Cảm xúc về hình ảnh, tâm trạng, chi tiết nổi bật.

• Cảm xúc về nhịp điệu, ngôn từ, biện pháp tu từ.

• Suy nghĩ, liên hệ bản thân.

  Kết đoạn: Khái quát tình cảm, ý nghĩa bài thơ để lại.

2. Yêu cầu khi viết

• Đoạn văn có 3 phần rõ ràng: mở – thân – kết.

• Ngôn ngữ trong sáng, biểu cảm, thể hiện cảm xúc cá nhân.

• Không chỉ kể lại nội dung, mà phải bộc lộ cảm nghĩ riêng.

• Đảm bảo chính tả, ngữ pháp, mạch lạc.

• Giới thiệu ngắn gọn về bài thơ (tên, tác giả, thể thơ).

• Nêu ấn tượng, cảm xúc chung nhất sau khi đọc (xúc động, vui tươi, tự hào, thương cảm…).

👉 Ví dụ: “Đọc bài thơ Mẹ của Đỗ Trung Lai, em cảm thấy vô cùng xúc động trước tình mẫu tử thiêng liêng và giản dị.”

2. Thân đoạn

• Cảm xúc về hình ảnh, chi tiết nổi bật:

  • Hình ảnh nào gây ấn tượng mạnh (cò, cau, tiếng gà, cánh diều, trăng…)?

  • Tác giả muốn gửi gắm tình cảm, suy nghĩ gì qua hình ảnh đó?

• Cảm xúc về nghệ thuật:

  • Thể thơ (bốn chữ/năm chữ) ngắn gọn, giàu nhạc điệu.

  • Cách gieo vần, nhịp thơ, biện pháp tu từ (so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, điệp ngữ…).

  • Tác dụng: làm cho bài thơ dễ nhớ, dễ thuộc, gợi cảm xúc sâu lắng.

• Liên hệ bản thân:

• Bài thơ gợi cho em nhớ đến ai, điều gì trong cuộc sống?

• Em rút ra bài học, tình cảm gì?

👉 Ví dụ: “Hình ảnh cau trong bài thơ khiến em nhớ đến mái nhà nhỏ nơi có mẹ tần tảo sớm hôm. Nhịp thơ bốn chữ đều đặn, giản dị như lời thủ thỉ của người con, càng làm em thêm xúc động.”

3. Kết đoạn

• Khẳng định lại tình cảm, ấn tượng sâu đậm mà bài thơ để lại.

• Nêu suy nghĩ, mong muốn của bản thân.

👉 Ví dụ: “Bài thơ giúp em hiểu rằng tình mẹ là nguồn động lực lớn lao, nhắc nhở em phải biết yêu thương và trân trọng mẹ nhiều hơn.”

✍️ VÍ DỤ MẪU (6–8 dòng)

Đề: Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc bài thơ Mẹ (Đỗ Trung Lai – thơ bốn chữ).

Bài làm:

Đọc bài thơ Mẹ của Đỗ Trung Lai, em cảm thấy vô cùng xúc động. Hình ảnh cây cau già nua, cỗi cằn được tác giả gợi tả như chính dáng mẹ tảo tần, lam lũ. Nhịp thơ bốn chữ ngắn gọn, đều đặn như những nhịp thở chậm rãi, gợi cảm giác gần gũi, thân thương. Qua hình ảnh ấy, em cảm nhận được tình yêu thương, sự biết ơn sâu nặng của người con dành cho mẹ. Bài thơ khiến em nhớ đến mẹ của mình – người luôn hi sinh thầm lặng để em được lớn khôn. Em tự nhủ phải sống tốt hơn để xứng đáng với tình yêu thương bao la ấy.

--> Note:/ Chỗ nào thầy in đậm thì chắc chắn sẽ vào, khả năng vào cao, chỗ nào thầy không in đậm thì vẫn vào nhưng tỉ lệ thấp, vẫn học nhé!

Câu 1:

• Không gian: “Trăng mờ” tạo nên một khung cảnh mờ ảo, u tịch, gợi cảm giác lặng lẽ, buồn bã của đêm thu. Ánh trăng không sáng rõ mà mờ nhạt, như phủ lên cảnh vật một lớp sương mỏng của nỗi niềm.

• Âm thanh: “Thổn thức” là từ chỉ tiếng nức nở, nghẹn ngào, thường gắn với cảm xúc sâu lắng. Ở đây, mùa thu như đang cất tiếng than thở, rung động trong lòng người.

Câu 2:

• “Rạo rực” là trạng thái bồi hồi, xúc động, gợi cảm giác mong ngóng, nhớ thương.

• “Kẻ chinh phu” là người lính ra trận, thường gắn với chia ly, chiến tranh.

--> Tác giả gợi lên hình ảnh người lính ra đi và nỗi nhớ nhung, day dứt của người ở lại. Đây là nỗi đau âm thầm nhưng mãnh liệt, gắn với thân phận con người trong thời loạn.

Câu 3:

• “Cô phụ” là người vợ có chồng đi xa, mang nỗi cô đơn, chờ đợi.

• Đây là hình ảnh nhân vật trữ tình, đại diện cho tâm trạng buồn bã, lẻ loi trong mùa thu.

--> Gắn với cảm hứng mùa thu – mùa của chia ly, hoài niệm, hình ảnh người cô phụ trở thành biểu tượng của nỗi buồn nhân thế, của tình yêu thủy chung nhưng đầy đau khổ.

Câu 4:

• Đây là vần chân, vì các từ được gieo vần ở cuối câu thơ.

• “Xào xạc” và “ngơ ngác” tạo nên vần bằng – trắc, mang nhịp điệu nhẹ nhàng, du dương.

--> Tác dụng:

• Tạo nên nhạc điệu mềm mại, trầm lắng, phù hợp với không khí mùa thu.

• Gắn kết các hình ảnh thiên nhiên (rừng thu, lá vàng, con nai) thành một bức tranh đồng nhất, đầy cảm xúc.

Câu 5:

• Hình ảnh con nai vàng ngơ ngác giữa rừng thu gợi sự lạc lõng, bỡ ngỡ.

--> Đây là biểu tượng cho tâm trạng con người trong mùa thu: cô đơn, trống trải, mong manh.

Nhân vật trữ tình như đang lạc giữa cảm xúc, không tìm được điểm tựa, giống như con nai đạp trên lá vàng khô – một hành động vô thức, đầy hoang mang.

------------------------------------

Ba bài thơ trăng

Câu 1:

• Bài thơ được viết theo thể thơ 4 chữ.

• Đặc điểm:

• Mỗi dòng có 4 chữ, tạo nhịp điệu ngắn gọn, linh hoạt.

• Nhịp thơ thường ngắt theo kiểu 2/2 hoặc 1/3, giúp câu thơ nhẹ nhàng, dễ ngân vang.

• Thể thơ này thường dùng để diễn tả cảm xúc sâu lắng, trữ tình, rất phù hợp với chủ đề thiên nhiên và tâm trạng.

Câu 2:

• Không gian: Hình ảnh trăng đi qua rào song gợi khung cảnh nhà tù, nơi bị giam cầm. Tuy nhiên, ánh trăng vẫn tự do, nhẹ nhàng len lỏi vào.

• Cảm xúc: “Trăng nghiêng mặt cười” là cách nhân hóa, khiến trăng như một người bạn hiền hòa, an ủi. Nụ cười của trăng mang đến sự ấm áp, đồng cảm với người tù.

--> Tác giả đã tạo nên sự tương phản giữa không gian giam cầm và ánh trăng tự do, từ đó gợi lên niềm hy vọng và sự xoa dịu.

Câu 3:

• Tác giả sử dụng biện pháp so sánh: trăng được ví như vàng diệp (lá vàng), mây như thủy ngân (chất lỏng ánh bạc).

--> Tác dụng:

• Gợi vẻ đẹp lung linh, quý giá của thiên nhiên.

• Tăng tính hình tượng và liên tưởng, khiến cảnh vật trở nên huyền ảo, thơ mộng.

• Làm nổi bật sự tinh tế trong cảm nhận của người tù – dù bị giam cầm, vẫn cảm nhận được vẻ đẹp của vũ trụ.

Câu 4:

• Bài thơ sử dụng vần chân: các từ cuối câu như “cười” – “vơi”, “ngân” – “vần”, “rồi” – “luân hồi”, “da” – “gà” đều có âm vần trùng nhau.

--> Tác dụng:

• Tạo nên nhạc điệu êm ái, liền mạch, giúp bài thơ dễ đọc, dễ nhớ.

• Gắn kết các hình ảnh và cảm xúc trong bài thơ, làm nổi bật sự trôi chảy của thời gian và cảm xúc.

Câu 5:

• Thiên nhiên: Trăng, mây, trời hiện lên với vẻ đẹp tự do, thanh thoát, lãng mạn. Dù ở trong tù, con người vẫn có thể cảm nhận được sự bao la và dịu dàng của vũ trụ.

• Thân phận con người: Người tù “đứng lặng”, “nghe buồn tê da”, bị giam trong “rào song sắt nặng” – gợi nỗi cô đơn, tù túng, đau đớn.

--> Sự đối lập giữa trăng tự do và người tù bị giam cầm làm nổi bật khát vọng vượt thoát, hướng về ánh sáng và cái đẹp. Đây là một thông điệp nhân văn sâu sắc: dù bị giam hãm thể xác, tâm hồn vẫn có thể bay lên cùng thơ và trăng.

Hai câu thơ gợi lên một không gian thu buồn, mờ ảo trong ánh trăng, âm thanh thổn thức như tiếng lòng xao xuyến, man mác.

Câu 2:

Câu thơ gợi nỗi nhớ thương, xót xa của người ở lại đối với những người đã ra đi trong chiến tranh, nhớ về những người lính đã ra đi để đổi lấy nền hòa bình dân tộc.

Câu 3:

Hình ảnh người cô phụ thể hiện lên nỗi cô đơn, sự chờ đợi và nỗi buồn của nhân vật trữ tình trong mùa thu.

Câu 4:

Đoạn thơ gieo vần chân xào xạc, ngơ ngác tạo nhạc điệu nhẹ nhàng, thể hiện lên âm thanh lá rơi xào xạc, đồng thời gợi lên sự yên bình qua hình ảnh lá rơi và con nai ngơ ngác.

Câu 5:

Hình ảnh “con nai vàng ngơ ngác” gợi tâm trạng lạc lõng, bâng khuâng của con người trong cảnh thu tĩnh lặng mà chứa nhiều nỗi buồn và sự cô đơn.

.........................................................................................................

Câu 1:

Bài thơ “Ba bài thơ trăng” được viết theo thể thơ bốn chữ, nhịp 2/3 hoặc 3/2, mỗi dòng 4 chữ.

Câu 2:

Hình ảnh “Trăng qua rào song / Trăng nghiêng mặt cười” gợi không gian tĩnh lặng, trong trẻo, ánh trăng len qua song sắt nhà tù. Trăng như một người bạn, đem lại sự ấm áp và an ủi cho người tù cô đơn, gợi cảm giác vừa mộng mơ vừa buồn thương.

Câu 3:

Trong câu “Trăng bằng vàng diệp / Mây bằng thủy ngân”, tác giả sử dụng biện pháp so sánh, ví trăng với vàng, mây với thủy ngân. Cách diễn tả ấy làm cho cảnh vật trở nên lung linh, huyền ảo, thể hiện con mắt tinh tế và tâm hồn của nhà thơ.

Câu 4:

Bài thơ sử dụng cách gieo vần chân, các tiếng cuối dòng có sự nhịp nhàng, tạo nên sự mềm mại, êm ái như ánh trăng. Nhịp điệu ấy khiến bài thơ giàu nhạc tính, giàu cảm xúc.

Câu 5:

Đọc bài thơ, ta cảm nhận được vẻ đẹp mộng mơ của thiên nhiên đối lập với thân phận của con người trong tù. Trăng ngoài song vẫn sáng, vẫn cười, còn người tù chỉ biết lặng nhìn và mơ ước. Qua đó, bài thơ gợi niềm thương cảm cho kiếp người bị tù túng và khơi dậy trong ta khát vọng mãnh liệt hướng tới tự do.

1:

Âm thanh và Cảm xúc: Tác giả đã dùng từ láy "thổn thức" để nhân hóa, gán cho mùa thu một âm thanh và một trạng thái cảm xúc. "Thổn thức" vốn là tiếng lòng buồn bã, xúc động, xao xuyến, day dứt như có điều gì đó không thể nói thành lời. Âm thanh này không phải là tiếng động vật lí, mà là tiếng lòng của mùa thu, thấm đẫm nỗi buồn sâu kín.

Không gian: Hình ảnh "trăng mờ" gợi lên một không gian mờ ảo, hư vô, tĩnh lặng và u buồn. "Trăng mờ" thường đi liền với sự cô đơn, hiu hắt, làm tăng thêm cái cảm giác xa vắng, lạnh lẽo cho nỗi thổn thức.

Sự kết hợp này tạo nên một bức tranh lãng mạn nhưng đượm buồn, nơi thiên nhiên hòa quyện và mang nỗi buồn của con người.

2.

Tác giả gợi lên nỗi niềm chia ly, nhớ thương và sự mong chờ, lo lắng trong bối cảnh chiến tranh:

Bối cảnh: "Kẻ chinh phu" là người lính phải ra trận, xa nhà. Hình ảnh này gợi nhớ đến sự chia cắt, xa cách vì chiến tranh.

Cảm xúc: Từ "rạo rực" (thường mang ý hăm hở, nồng nhiệt) được dùng với hàm ý ngược lại hoặc dùng để diễn tả tận cùng của nỗi nhớ, nỗi lo âu đến mức bồn chồn, day dứt không yên. Đó là nỗi niềm nhớ thương cháy bỏng và sự mong ngóng tin tức của người vợ, người yêu ở lại. Sự "rạo rực" này cũng có thể là sự xót xa, đau đáu khi tưởng tượng đến hình ảnh người ra đi.

3:

Nỗi Cô Đơn và Chờ Đợi: Cô phụ là người sống trong sự trống vắng, thiếu vắng hơi ấm của người chồng. Hình ảnh này gói trọn nỗi cô đơn và sự chờ đợi mòn mỏi, kéo dài.

Gắn với Cảm hứng Mùa Thu: Trong thơ ca cổ điển và lãng mạn, mùa thu thường gắn liền với sự buồn bã, tàn phai, chia ly. "Người cô phụ" chính là hình ảnh cụ thể hóa nỗi buồn và sự xao xuyến của mùa thu. Toàn bộ cảnh sắc và âm thanh mùa thu dường như đều là sự phản chiếu tâm trạng cô đơn, buồn bã của người phụ nữ .

Biểu tượng: Cô phụ trở thành biểu tượng cho tâm trạng buồn lãng mạn và nỗi niềm nhân thế chung của con người, đặc biệt là những người phải chịu đựng sự ly tán trong cuộc đời.

4. Cách gieo vần và Tác dụng

"xào xạc" và "ngơ ngác" .

Cả hai từ này đều có vần "ac''-là vần lưng.

Tác dụng:

Góp phần tạo sự liên kết chặt chẽ về mặt âm thanh và ý nghĩa giữa các câu thơ, khiến hình ảnh lá khô và con nai ngơ ngác xuất hiện liền mạch, không bị đứt đoạn. Vần "xạc - ngác" mô phỏng một cách tinh tế sự xáo động nhỏ bé, khẽ khàng của cảnh vật mùa thu.

5.

Sự Ngơ Ngác, Lạc Lõng: Con nai vốn là loài vật hiền lành, hình ảnh nó "ngơ ngác" giữa rừng thu lá vàng khô gợi cảm giác lạc lõng, bỡ ngỡ, không nơi nương tựa, như đang tìm kiếm điều gì đó nhưng vô vọng.

Phản Chiếu Tâm Trạng Con Người: Sự ngơ ngác của con nai chính là sự ngoại hiện của nỗi cô đơn, sự trống trải trong tâm hồn nhân vật trữ tình .

Nhân vật đang chìm trong nỗi buồn chia ly, nỗi nhớ thương; tâm hồn cũng "ngơ ngác" không biết bấu víu vào đâu giữa không gian lạnh lẽo, vắng lặng của mùa thu.

Sự Tinh Khôi và Đáng Thương: "Con nai vàng" là hình ảnh đẹp, mang vẻ tinh khôi, nhưng lại đặt trong bối cảnh tàn phai và sự cô độc. Điều này làm tăng thêm cảm giác xót xa, đáng thương cho cả cảnh vật và lòng người.

ĐỌC HIỂU THƠ 4 CHỮ:

1.

thể thơ :Bốn chữ

Đặc điểm: Mỗi câu thơ chỉ có bốn chữ.

Thể thơ bốn chữ thường có nhịp điệu nhanh, gọn, dứt khoát, ngắt nhịp chủ yếu là nhịp 2/2

2.

Không gian: Gợi lên một không gian hẹp, bị giới hạn nhưng lại được chiếu rọi bởi hình ảnh tự do, linh hoạt của ánh trăng. Ánh trăng đang chuyển động cho thấy không gian đang từ từ thay đổi.

Cảm xúc: Hình ảnh "Trăng nghiêng mặt cười" sử dụng biện pháp nhân hóa mạnh mẽ, gợi cảm xúc vui tươi, tinh nghịch, thơ ngây của ánh trăng. Nó tạo ra sự tương phản giữa niềm vui và sự tự do của thiên nhiên với sự giam cầm, tù túng của con người . Cảm xúc ban đầu mang tính lãng mạn, thanh thoát.

3.

Biện pháp tu từ: Tác giả sử dụng biện pháp So sánh,

Trăng được so sánh với "vàng diệp" (vàng dát mỏng, quý giá).

Mây được so sánh với "thuỷ ngân" (một chất lỏng sáng, lấp lánh, hiếm).

Tác dụng:

Tô đậm vẻ đẹp tinh khôi, quý phái, lấp lánh và siêu thực của cảnh vật dưới ánh trăng. Thiên nhiên trở nên hóa chất (thủy ngân), hóa kim loại (vàng), tạo ra một bức tranh lộng lẫy, huyền ảo và có giá trị thẩm mỹ cao.

Biện pháp này thể hiện sự cảm nhận tinh tế và sự ngưỡng mộ tuyệt đối của nhà thơ đối với vẻ đẹp của trăng và mây.

4.

Bài thơ chủ yếu sử dụng Vần chân (gieo vần ở cuối câu) xen kẽ vần lưng:

Vần chân:

"song" (câu 1) – "bồng" (câu 3)

"cười" (câu 2) – "khơi vơi" (câu 4)

"diệp" (câu 5) – "đẹp" (câu 7)

"ngân" (câu 6) – "vần" (câu 8)

Cách gieo vần: Đa số các câu gieo vần liền nhau hoặc cách nhau một câu

Tác dụng:

Tạo nên nhạc điệu rõ ràng, ngân vang và nhịp nhàng, phù hợp với sự dứt khoát của thể thơ bốn chữ.

Sự lặp lại của vần giúp duy trì âm hưởng của nỗi buồn và sự cô đơn, khiến cảm xúc vang vọng và day dứt hơn.

Góp phần tạo nên sự liên kết chặt chẽ giữa các dòng thơ, đẩy cảm xúc lãng mạn lên cao rồi đột ngột rơi vào sự tàn tạ ở phần cuối bài.

5.

Sau khi đọc bài thơ, ta có thể cảm nhận và suy nghĩ về sự đối lập sâu sắc:

Vẻ đẹp và Sự Tự do của Thiên nhiên: Thiên nhiên, đặc biệt là ánh trăng, được miêu tả bằng những chất liệu quý giá ("vàng diệp", "thủy ngân") và mang tính chất tự do, vô tận. Trăng có khả năng "cười" và tự do chuyển động bất chấp sự tù túng.

Thân phận Con người và Sự Tù túng: Đối lập hoàn toàn là hình ảnh "Người tù đứng lặng" sau "Rào song sắt nặng". Con người bị giới hạn, mất tự do, chỉ có thể "đứng lặng" và "Nghe buồn tê da" trước vẻ đẹp thoáng qua của trăng. Khi trăng đi, nỗi buồn càng trở nên khắc nghiệt hơn.

Cảm nhận tổng thể là sự xót xa cho thân phận con người bị giam hãm về cả không gian và tâm hồn. Vẻ đẹp vĩnh cửu và tự do của thiên nhiên càng làm nổi bật sự hữu hạn và nỗi đau cô đơn của kiếp người trong vòng xiềng xích. Bài thơ là tiếng lòng khao khát tự do và sự buồn bã trước sự mất mát ấy.

- Hai câu thơ mở đầu mở ra một không gian mờ ảo, tĩnh lặng của mùa thu : không gian (ánh trăng mờ khiến cảnh vật trở nên bâng khuâng, huyền ảo, gợi cảm giác buồn xao xuyến)

- âm thanh : thổn thức gợi của tiếng lòng nghẹn ngào như chính mùa thu cũng đang xúc động, lay động nhẹ nhàng trong nỗi nhớ, nỗi buồn khó tả.

- Âm thanh hoà cùng với không gian : trăng mờ - lòng người bâng khuâng , xao xuyến tạo nên cảnh thu như có linh hồn, cảm xúc con người

Câu 1:

• Về không gian: Cụm từ “dưới trăng mờ” gợi lên một khung cảnh đêm thu yên tĩnh, ánh trăng nhạt nhòa, mờ ảo, tạo cảm giác buồn, cô đơn và xa vắng. Ánh trăng ấy không rực rỡ mà dịu nhẹ, phảng phất hơi sương, như thấm vào lòng người nỗi man mác khó tả.

• Về âm thanh: Từ “thổn thức” vốn chỉ tiếng nức nở, rung động trong lòng người, nhưng ở đây được dùng để miêu tả âm thanh của mùa thu, khiến cảnh vật như cũng mang tâm trạng. Mùa thu không còn là khung cảnh vô tri mà trở nên sống động, biết buồn, biết xúc động như con người

Câu 2:

• Từ “rạo rực” chỉ một cảm xúc mạnh mẽ, bồi hồi, xao xuyến, nhưng trong ngữ cảnh bài thơ, nó không còn là niềm vui mà là sự rung động, lay thức trong lòng người trước nỗi chia xa, cô đơn của kẻ chinh phu và người cô phụ. Âm điệu của từ này như làm trỗi dậy những cảm xúc sâu kín, vừa nồng nàn vừa đau xót.

• “Hình ảnh kẻ chinh phu” gợi nhớ đến người lính ra trận, phải rời xa quê hương, người thân, để lại phía sau người vợ cô đơn, lẻ loi. Hình ảnh ấy mang đậm nỗi bi thương của chiến tranh, gợi liên tưởng đến những cuộc chia ly đầy nước mắt trong văn học cổ.

→ Qua hai câu thơ, tác giả không chỉ thể hiện niềm cảm thông với những số phận lẻ loi, mất mát, mà còn bộc lộ tâm hồn nhạy cảm, giàu tình thương, luôn hướng về những rung động nhân bản và nỗi đau của con người.

Câu 3:

Hình ảnh “người cô phụ” trong bài thơ là nhân vật trữ tình tượng trưng cho nỗi cô đơn, buồn thương và chờ đợi trong không gian mùa thu. Người cô phụ hiện lên giữa “trăng mờ”, “rừng thu”, “lá rơi xào xạc”, như hòa vào cảnh vật buồn vắng ấy. Hình ảnh ấy thể hiện tâm trạng trống trải, nhớ nhung, khát khao được yêu thương và sẻ chia, đồng thời gắn liền với cảm hứng mùa thu – mùa của nỗi buồn và chia ly.

Câu 4:

"xạc"-"ngác"

-> Gieo vần chân ( vần liền)

Tác dụng:

• Tạo cho đoạn thơ nhịp điệu nhẹ nhàng, êm ái, gợi âm thanh xào xạc của lá thu.

• Giúp các câu thơ liên kết chặt chẽ, hài hòa, tăng tính nhạc và chất trữ tình.

Câu 5:

Hình ảnh “con nai vàng ngơ ngác” gợi lên cảm giác lạc lõng, bỡ ngỡ giữa không gian rộng lớn của rừng thu. Sự ngơ ngác, đơn độc của con nai như phản chiếu tâm trạng cô đơn, trống trải và mơ hồ của nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Đọc hiểu thơ bốn chữ

Câu 1:

• Bài viết được viết theo thể thơ 4 chữ.

Đặc điểm:

• Thơ 4 chữ có nhịp ngắn, dồn, tạo cảm giác gọn gàng, nhẹ nhàng.

• Cách ngắt nhịp thường là 2/2 hoặc 1/3 đôi khi xen kẽ để linh hoạt, giúp hình ảnh và cảm xúc vừa súc tích vừa sống động.

Câu 2:

• Không gian: Trăng “qua rào song” tạo cảm giác không gian hẹp, u tịch, như ánh trăng chỉ len lỏi qua những song sắt, làm nổi bật sự tĩnh lặng và cô đơn của cảnh vật.

• Cảm xúc: Trăng “nghiêng mặt cười” gợi cảm giác nhẹ nhàng, hiền hòa, đồng thời tạo ra sự tương phản với tâm trạng người tù, vừa mơ màng vừa man mác buồn.

Câu 3:

• Tác giả đã sử dụng biện pháp so sánh: ví trăng như vàng diệp (lá vàng), ví mây như thuỷ ngân (bạc lỏng) và điệp từ "trăng".

Tác dụng:

• Làm cho cảnh đêm trở nên rực rỡ, lung linh, sang trọng như một bức tranh bằng kim loại quý.

• Thể hiện tâm hồn tinh tế, giàu cảm xúc và trí tưởng tượng bay bổng của nhà thơ.

• Thể hiện tâm hồn tinh tế, giàu cảm xúc và trí tưởng tượng bay bổng của nhà thơ.

Câu 4:

Cách gieo vần của bài thơ:

1. Vần chân:

• " ngân"-"vần"--> cùng vần "ân"

--> Vần cách

• "qua"-"xa"--> cùng vần "a"

--> Vần cách

• "rồi"-"hồi" --> cùng vần "ôi"

--> Vần cách

• "lặng"-"nặng"--> cùng vần "ăng"

--> Vần cách

• "xa"-"da"--> cùng vần "a"

--> Vần cách

• "da"-"ga" --> cùng vần "a"

--> Vần cách

2. Vần lưng:

• "qua"-"xa"--> cùng vần "a"

Tác dụng:

• Tạo nhịp điệu êm ái, đều đặn, giúp bài thơ dễ đọc, dễ nhớ.

• Làm âm hưởng vang xa, ngân dài, phù hợp với cảm xúc bâng khuâng, buồn lặng và suy tư của bài thơ.

• Giúp liên kết các câu thơ, khiến nhạc điệu hài hòa và gợi cảm xúc nhẹ nhàng, sâu lắng

Câu 5: Sau khi đọc bài thơ, em cảm nhận được vẻ đẹp trong trẻo và tự do của thiên nhiên qua hình ảnh vầng trăng, mây, trời. Trăng như có linh hồn, tự do bay lượn, tỏa sáng và mỉm cười, còn con người thì bị giam cầm, tù túng sau song sắt. Sự đối lập ấy khiến em cảm thấy vừa ngưỡng mộ vẻ đẹp thanh thoát của thiên nhiên, vừa thương cảm cho số phận con người. Dù bị giam giữ, người tù vẫn giữ trong tim tình yêu cái đẹp và khát vọng tự do. Em hiểu rằng tự do là điều quý giá nhất, và dù trong hoàn cảnh nào, con người vẫn có thể hướng về ánh sáng, hướng về cái đẹp của cuộc đời.

--> Note:/ Chỗ nào thầy in đậm thì chắc chắn sẽ vào, khả năng vào cao, chỗ nào thầy không in đậm thì vẫn vào nhưng tỉ lệ thấp, vẫn học nhé!

• Đây là bài văn tự sự (kể chuyện) nhưng có điểm đặc biệt: sự việc phải có thật, gắn với nhân vật hoặc sự kiện lịch sử.

• Không hư cấu hoàn toàn như truyện ngụ ngôn, mà dựa trên sự kiện có thật (ví dụ: Chiến thắng Điện Biên Phủ, hình ảnh Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập, Trần Quốc Toản bóp nát quả cam, Hai Bà Trưng khởi nghĩa…).

• Mục đích: Giúp con vừa rèn kỹ năng kể chuyện, vừa bồi dưỡng tình yêu lịch sử, lòng tự hào dân tộc.

- Giới thiệu nhân vật/sự kiện lịch sử (ví dụ: Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập, Trần Quốc Toản bóp nát quả cam, Chiến thắng Điện Biên Phủ…).

- Nêu lý do chọn kể (ấn tượng, cảm phục, có ý nghĩa với bản thân).

2. Thân bài

- Hoàn cảnh, bối cảnh: Thời gian, địa điểm, tình hình lịch sử.

- Diễn biến sự việc:

+ Trình bày theo trình tự thời gian.

+ Miêu tả hành động, lời nói, thái độ của nhân vật.

+ Lồng cảm xúc, suy nghĩ của người kể (ví dụ: “Tôi tưởng như đang đứng giữa quảng trường Ba Đình năm ấy…”).

- Kết quả, tác động: Sự kiện kết thúc ra sao, nhân vật để lại dấu ấn gì cho dân tộc.

3. Kết bài

- Khẳng định ý nghĩa của sự kiện/nhân vật.

- Bài học, cảm nghĩ của bản thân (tự hào, biết ơn, noi gương…).

• Chọn sự kiện quen thuộc: dễ nhớ, dễ kể (ví dụ: Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập, Trần Quốc Toản ra trận, Lý Thường Kiệt đọc Nam quốc sơn hà…).

• Kể như đang chứng kiến: dùng ngôi thứ nhất để tạo cảm giác chân thực (“Tôi như thấy cả quảng trường Ba Đình lặng đi khi Bác Hồ cất giọng…”).

• Đan xen miêu tả: thêm âm thanh, màu sắc, không khí (“Tiếng trống thúc quân dồn dập, cờ đỏ sao vàng tung bay rợp trời…”).

• Ngắn gọn, mạch lạc: không sa đà vào chi tiết vụn vặt, tập trung vào sự kiện chính.

• Kết nối với hiện tại: rút ra bài học cho bản thân và thế hệ hôm nay.

“Thời gian có thể phủ bụi lên những trang sử, nhưng không thể làm mờ đi ánh sáng từ những khoảnh khắc bất tử. Trong ánh sáng ấy, [nhân vật/sự kiện] hiện lên như một minh chứng rằng lịch sử không chỉ được viết bằng máu và nước mắt, mà còn bằng niềm tin và khát vọng bất diệt.”

👉 Công thức: Triết lí về thời gian + khẳng định sức sống lịch sử + dẫn vào nhân vật/sự kiện.

2. Mở bằng suy tư về con người và tầm vóc

“Có những con người bình thường, nhưng khi lịch sử gọi tên, họ bỗng hóa thành biểu tượng. [Nhân vật] chính là một trong những con người như thế – từ khoảnh khắc [sự kiện], tên tuổi họ đã vượt khỏi giới hạn cá nhân để trở thành sức mạnh chung của dân tộc.”

👉 Công thức: Suy tư về con người + dẫn chứng nhân vật/sự kiện + khẳng định tầm vóc.

3. Mở bằng hình ảnh ẩn dụ – biểu tượng

“Lịch sử dân tộc giống như một dòng sông, có những khúc quanh dữ dội, có những đoạn lặng lẽ trôi. Và ở một khúc quanh dữ dội ấy, [nhân vật/sự kiện] đã hiện lên như một tảng đá vững chãi, làm đổi hướng cả dòng chảy, để hôm nay ta còn được đứng trên bờ tự do.”

👉 Công thức: Ẩn dụ thiên nhiên + gắn với sự kiện + khẳng định ý nghĩa.

4. Mở bằng sự đối lập – nghịch lí

“Có khi chính trong nghịch cảnh khắc nghiệt nhất, con người lại tỏa sáng rực rỡ nhất. [Nhân vật/sự kiện] là minh chứng cho nghịch lí ấy: từ bóng tối của mất mát, đau thương, đã bừng lên ánh sáng của lòng dũng cảm và niềm tin bất khuất.”

👉 Công thức: Nghịch lí – đối lập + nhân vật/sự kiện + giá trị nhân văn.

5. Mở bằng suy ngẫm về bài học vượt thời gian

“Lịch sử không chỉ là chuyện của ngày hôm qua, mà còn là tấm gương soi chiếu hôm nay và mai sau. Câu chuyện về [nhân vật/sự kiện] không chỉ để nhớ, để tự hào, mà còn để nhắc nhở mỗi chúng ta về [bài học/giá trị] – điều vẫn còn nguyên giá trị trong cuộc sống hiện đại.”

👉 Công thức: Triết lí về sự tiếp nối quá khứ – hiện tại + dẫn vào nhân vật/sự kiện + bài học.

1. Kết bài triết lí – khái quát

“Câu chuyện về [nhân vật/sự kiện] khép lại, nhưng dư âm của nó vẫn còn vang vọng. Lịch sử dạy ta rằng sức mạnh của dân tộc không nằm ở vũ khí, mà ở tinh thần, ý chí và lòng yêu nước bất diệt. Và chính bài học ấy sẽ còn soi sáng bước đường của thế hệ hôm nay và mai sau.”

👉 Công thức: Khái quát sự kiện + triết lí rút ra + ý nghĩa vượt thời gian.

2. Kết bài cảm xúc – cá nhân hóa

“Mỗi lần nhớ lại [nhân vật/sự kiện], tôi thấy lòng mình rộn ràng niềm tự hào xen lẫn xúc động. Câu chuyện ấy không chỉ là lịch sử của dân tộc, mà còn là ngọn lửa nhỏ thắp sáng trong trái tim tôi, nhắc nhở tôi sống xứng đáng hơn với những gì cha ông đã gửi gắm.”

👉 Công thức: Cảm xúc cá nhân + liên hệ bản thân + khẳng định giá trị.

3. Kết bài mở rộng – nối quá khứ với hiện tại

“Từ [nhân vật/sự kiện], tôi hiểu rằng lịch sử không chỉ để nhớ, mà còn để sống cùng, để tiếp nối. Hôm nay, khi đất nước đang trên hành trình hội nhập và phát triển, bài học về [giá trị/đức tính] vẫn còn nguyên vẹn, như một lời nhắc nhở thế hệ trẻ chúng tôi phải tiếp tục viết tiếp trang sử vàng bằng chính hành động của mình.”

👉 Công thức: Ý nghĩa sự kiện + mở rộng sang hiện tại + trách nhiệm thế hệ.

4. Kết bài bằng hình ảnh – ẩn dụ

“Lịch sử dân tộc như một ngọn đuốc truyền qua bao thế hệ. Và [nhân vật/sự kiện] chính là một ngọn lửa rực sáng trong dòng chảy ấy. Ngọn lửa ấy không tắt, mà vẫn cháy trong tim mỗi người Việt Nam, để soi sáng con đường hôm nay và mai sau.”

👉 Công thức: Ẩn dụ hình ảnh + khẳng định giá trị bất diệt.

5. Kết bài bằng lời nhắn gửi – suy tư

“Câu chuyện về [nhân vật/sự kiện] không chỉ để ta ngưỡng mộ, mà còn để ta tự hỏi: mình đã làm gì để xứng đáng với cha ông? Lịch sử không đòi hỏi ta phải lập nên chiến công hiển hách, nhưng đòi hỏi ta phải sống có trách nhiệm, có khát vọng và có niềm tin – như những gì thế hệ đi trước đã từng làm.”

👉 Công thức: Nhắn gửi – tự vấn + khơi gợi suy tư + mở ra trách nhiệm cá nhân.

• Bám sát sự thật lịch sử: không hư cấu quá đà, nhưng có thể thêm chi tiết miêu tả để sinh động.

• Trình tự thời gian rõ ràng: mở đầu – diễn biến – kết thúc.

• Kết hợp tự sự + miêu tả + biểu cảm: kể sự việc, miêu tả cảnh/nhân vật, xen cảm xúc cá nhân.

• Chọn chi tiết tiêu biểu: không kể lan man, tập trung vào khoảnh khắc quan trọng.

• Ngôn ngữ giàu hình ảnh: dùng từ gợi tả âm thanh, màu sắc, không khí để tạo sức sống.

• Đặt mình vào nhân vật/người chứng kiến: kể như đang chứng kiến để tăng tính chân thực.

📖 1. Khái niệm truyện ngụ ngôn

• Truyện ngụ ngôn là loại truyện kể ngắn gọn, hàm súc, có thể bằng văn xuôi hoặc văn vần.

• Nội dung thường mượn chuyện loài vật, đồ vật hoặc con người để ngụ ý một bài học, một triết lí về đạo đức, ứng xử, nhận thức.

• Đặc điểm nổi bật: ngắn gọn, súc tích, giàu tính triết lí và ẩn dụ.

🧩 2. Đặc điểm cơ bản

a. Đề tài

• Thường xoay quanh những vấn đề đạo đức, cách ứng xử trong cuộc sống.

• Ví dụ: sự kiêu ngạo (Ếch ngồi đáy giếng), cái nhìn phiến diện (Thầy bói xem voi).

b. Cốt truyện

• Đơn giản, ít tình tiết, thường xoay quanh một sự kiện chính.

• Có mở đầu – diễn biến – kết thúc rõ ràng.

• Mục đích: làm nổi bật bài học, lời khuyên.

c. Nhân vật

• Có thể là con người, loài vật, đồ vật, cây cối…

• Thường không có tên riêng, chỉ gọi bằng danh từ chung (rùa, thỏ, ếch, thầy bói…).

• Nhân vật được xây dựng theo đặc điểm tính cách tiêu biểu để gửi gắm triết lí.

d. Người kể chuyện

• Có thể ở ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ ba.

• Lời kể thường xen kẽ với lời nhân vật (đối thoại, độc thoại).

e. Tình huống truyện

• Một tình thế đặc biệt làm bộc lộ tính cách nhân vật và khơi sâu ý nghĩa câu chuyện.

• Ví dụ: cuộc chạy thi giữa thỏ và rùa; năm ông thầy bói cùng xem voi.

f. Không gian – thời gian

• Không xác định cụ thể, thường mang tính ước lệ, tượng trưng.

• Ví dụ: “một cái giếng”, “một khu rừng”, “một buổi chợ”…

🎭 3. Nghệ thuật

• Ẩn dụ, phúng dụ: mượn chuyện loài vật, đồ vật để nói chuyện con người.

• Ngắn gọn, súc tích: ít nhân vật, ít tình tiết, tập trung vào một bài học.

• Hai lớp nghĩa:

  • Nghĩa hiển ngôn: câu chuyện được kể (phần xác).

  • Nghĩa hàm ngôn: bài học, triết lí rút ra (phần hồn).

🌟 4. Ý nghĩa và giá trị

• Giáo dục đạo đức, lối sống: dạy con người biết khiêm tốn, lắng nghe, không chủ quan, kiêu ngạo.

• Phản ánh xã hội: phê phán thói hống hách, bất công, bảo thủ.

• Bồi dưỡng tư duy: buộc người đọc phải suy ngẫm, rút ra bài học từ ẩn ý.

📝 5. Ví dụ tiêu biểu

• Ếch ngồi đáy giếng: phê phán sự hiểu biết hạn hẹp, kiêu ngạo.

• Thầy bói xem voi: phê phán lối nhận thức phiến diện, bảo thủ.

• Thỏ và rùa: ca ngợi sự kiên trì, phê phán tính chủ quan.

💡 6. Mẹo học nhanh

• Nhớ công thức: Ngụ ngôn = Mượn chuyện → Ngụ ý → Bài học.

• Khi đọc truyện ngụ ngôn, luôn tự hỏi:

  1. Câu chuyện kể về điều gì?

  2. Nhân vật nào nổi bật, có tính cách gì?

  3. Bài học rút ra là gì?

📖 1. Khái niệm

• Dấu chấm lửng/dấu 3 chấm (…) là dấu câu gồm ba chấm đặt liên tiếp.

• Nó thường được dùng để biểu thị sự ngập ngừng, bỏ lửng, kéo dài, hoặc liệt kê chưa hết.

• Khác với dấu chấm (.) chỉ kết thúc câu, dấu chấm lửng tạo ra khoảng trống gợi ý cho người đọc/nghe tự suy nghĩ, tưởng tượng.

🧩 2. Công dụng chi tiết

1. Biểu thị sự ngập ngừng, do dự, bối rối

   • Dùng khi nhân vật hoặc người nói chưa dám nói hết, còn lúng túng.

   • Ví dụ: “Em… em có chuyện muốn nói.”

2. Biểu thị sự bỏ lửng, chưa nói hết ý

   • Người viết/người nói cố tình dừng lại để người đọc/nghe tự suy nghĩ tiếp.

   • Ví dụ: “Nếu ngày ấy anh không ra đi thì…”

3. Biểu thị sự kéo dài âm thanh, hành động

   • Tạo cảm giác âm thanh vang xa, hành động tiếp diễn.

   • Ví dụ: “Tiếng trống dồn dập… dồn dập…”

4. Biểu thị sự liệt kê chưa đầy đủ

   • Khi chỉ nêu một vài ví dụ tiêu biểu, còn nhiều điều khác chưa kể hết.

   • Ví dụ: “Trong vườn có hoa hồng, hoa cúc, hoa huệ…”

5. Tạo hiệu ứng nghệ thuật

   • Gợi sự mơ hồ, bí ẩn, khơi gợi trí tưởng tượng.

   • Ví dụ: “Đêm xuống, trăng mờ, bóng người thấp thoáng…”

🎭 3. Lưu ý khi sử dụng

• Không lạm dụng: nếu dùng quá nhiều sẽ làm câu văn rời rạc, thiếu mạch lạc.

• Luôn là ba chấm (…): không ít hơn hoặc nhiều hơn.

• Đặt đúng vị trí: có thể ở cuối câu, giữa câu, sau một từ hoặc cụm từ.

• Phân biệt với dấu chấm (.): dấu chấm kết thúc câu dứt khoát, còn dấu chấm lửng tạo dư âm, khoảng trống.

📝 4. Bài tập vận dụng (gợi ý)

• Điền dấu chấm lửng vào chỗ thích hợp:

  1. “Tôi còn nhớ mãi… nhưng thôi, không nhắc nữa.”

  2. “Trong lớp có Lan, Hùng, Mai…”

  3. “Tiếng ve kêu râm ran… râm ran…”

• Viết lại câu văn để thể hiện sự ngập ngừng:

  • “Tôi muốn… nhưng… thôi, để sau vậy.”

👉 Như vậy, dấu chấm lửng (…) không chỉ là một dấu câu kỹ thuật, mà còn là công cụ nghệ thuật giúp lời văn thêm gợi cảm, giàu sắc thái.

1. Khái niệm

• Nghị luận văn học là kiểu văn bản nghị luận bàn về tác phẩm, hiện tượng văn học.

• Người viết đưa ra ý kiến (luận điểm) → giải thích bằng lí lẽ → chứng minh bằng dẫn chứng từ tác phẩm.

• Đặc trưng: không kể lại tác phẩm, mà phân tích – bình luận – đánh giá.

👉 Ví dụ: Khi viết về Em bé thông minh, ta không kể lại bốn thử thách, mà phân tích: “Truyện đề cao trí tuệ dân gian qua bốn thử thách tăng dần độ khó”.

2. Mục đích

• Thuyết phục người đọc tin vào quan điểm của người viết.

• Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.

• Giúp người đọc hiểu sâu hơn về ý nghĩa nhân sinh, tư tưởng mà tác phẩm gửi gắm.

👉 Ví dụ: Bài nghị luận về Hoa sen trong ca dao nhằm khẳng định sen không chỉ đẹp mà còn tượng trưng cho nhân cách thanh cao.

3. Nội dung nghị luận

• Về nội dung: Chủ đề, tư tưởng, nhân vật, chi tiết, hình tượng.

• Về nghệ thuật/hình thức: Ngôn ngữ, kết cấu, thủ pháp/biện pháp tu từ, biểu tượng, giọng điệu.

👉 Ví dụ: Chiếc lá cuối cùng hấp dẫn bởi chi tiết nghệ thuật “chiếc lá cuối cùng” – biểu tượng của niềm tin và sự hi sinh.

4. Bố cục bài nghị luận

1. Mở bài:

   • Giới thiệu tác phẩm, tác giả, vấn đề cần nghị luận.

   • Nêu luận điểm khái quát.
     👉 Ví dụ: “Truyện Sọ Dừa đề cao giá trị chân chính của con người, đặc biệt là phẩm chất và trí tuệ.”

2. Thân bài:

   • Triển khai các ý nhỏ theo trình tự hợp lí.

   • Mỗi ý = luận điểm nhỏ + lí lẽ + dẫn chứng.

   • Yếu tố nội dung: chủ đề, nội dung chính (cốt truyện), nhân vật, không gian - thời gian, tình huống truyện,...

   • Yếu tố hình thức: thể loại (truyện, thơ) ngôn ngữ truyện, kết cấu truyện,...

   • Đánh giá tác phẩm đó.

3. Kết bài:

   • Khẳng định lại luận điểm.

   • Mở rộng ý nghĩa, liên hệ thực tế, bài học nhận thức/hành động

5. Ba yếu tố cốt lõi: luận đề, luận điểm, luận cứ (lí lẽ, bằng chứng)

• Luận đề: Chủ đề, nội dung, câu hỏi đặt ra cần giải quyết

• Luận điểm: Ý kiến rõ ràng, khái quát.

• Lí lẽ: Giải thích, phân tích, bình luận để làm sáng tỏ luận điểm.

• Bằng chứng: Dẫn chứng từ tác phẩm (chi tiết, câu thơ, đoạn văn).

  Mô hình: luận đề --> luận điểm --> luận cứ (lí lẽ, dẫn chứng)

👉 Ví dụ:

• Luận điểm: “Sọ Dừa là nhân vật giàu phẩm chất.”

• Lí lẽ: Dù dị dạng nhưng hiếu thảo, thông minh, thủy chung.

• Bằng chứng: Xin đi chăn bò, đỗ trạng nguyên, dặn vợ đề phòng.

6. Cách triển khai ý

• Ý lớn: Quan điểm khái quát.

• Ý nhỏ: Các khía cạnh cụ thể.

• Trình tự:

  • Theo diễn biến cốt truyện.

  • Theo mức độ từ dễ → khó, ngoài → trong.

  • Theo tầng nghĩa: tả thực → biểu tượng.

👉 Ví dụ: Em bé thông minh → 4 thử thách theo cấp độ tăng dần.

7. Phương pháp lập luận

• Phân tích: Mổ xẻ chi tiết, hình tượng.

• Chứng minh: Dẫn chứng xác thực từ tác phẩm.

• So sánh: Đặt cạnh tác phẩm khác để làm nổi bật.

• Bình luận: Đưa nhận xét, mở rộng ý nghĩa.

👉 Ví dụ: So sánh hình ảnh sen trong ca dao với sen trong thơ Nguyễn Trãi để thấy sự tiếp nối.

8. Ngôn ngữ nghị luận

• Rõ ràng, chính xác, trang trọng.

• Mạch lạc, có từ nối (hơn nữa, tuy nhiên, do vậy…).

• Trích dẫn ngắn gọn, gắn liền với lí lẽ.

9. Quy trình viết

1. Đọc kĩ tác phẩm → ghi chú chi tiết quan trọng.

2. Xác định vấn đề nghị luận (nhân vật, chi tiết, chủ đề…).

3. Lập dàn ý: Luận điểm lớn → ý nhỏ → lí lẽ → dẫn chứng.

4. Viết bài: Mỗi đoạn triển khai một ý nhỏ. 1 bài văn có tối thiểu 4 đoạn văn

5. Chỉnh sửa: Kiểm tra mạch lập luận, độ chính xác dẫn chứng.

10. Tiêu chí đánh giá

• Luận điểm rõ ràng, đúng trọng tâm.

• Lí lẽ hợp lí, logic.

• Dẫn chứng chính xác, tiêu biểu.

• Bài viết mạch lạc, có cảm xúc.

• Có mở rộng, liên hệ thực tế.

11. Lỗi thường gặp

• Kể lại tác phẩm thay vì phân tích.

• Luận điểm mơ hồ, không rõ ràng.

• Dẫn chứng rời rạc, không gắn với lí lẽ.

• Bài viết thiếu cân đối (nặng kể, nhẹ phân tích).

12. Ví dụ minh họa chi tiết

a) Em bé thông minh

• Ý lớn: Truyện đề cao trí tuệ dân gian.

• Ý nhỏ:

  • Thử thách 1: phản xạ ngôn ngữ nhanh trí.

  • Thử thách 2–3: trí tuệ thực tiễn, vượt khuôn mẫu phong kiến.

  • Thử thách 4: trí tuệ dân gian vượt cung đình, gắn vận mệnh quốc gia.

b) Hoa sen trong ca dao

• Ý lớn: Sen là biểu tượng nhân cách thanh cao.

• Ý nhỏ:

  • Vẻ đẹp tả thực: “Lá xanh – bông trắng – nhị vàng”.

  • Vẻ đẹp biểu tượng: “Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn” → sống trong môi trường xấu nhưng vẫn giữ phẩm giá.

c) Chiếc lá cuối cùng

• Ý lớn: Sức hấp dẫn đến từ chi tiết nghệ thuật.

• Ý nhỏ:

  • Chiếc lá cuối cùng – điểm tựa sống cho Giôn-xi.

  • Kết thúc bất ngờ – ca ngợi sự hi sinh thầm lặng của cụ Bơ-men.

✅ Như vậy, để viết nghị luận văn học, chỉ cần nhớ công thức:
Luận điểm rõ ràng → Lí lẽ chặt chẽ → Dẫn chứng xác thực → Trình bày mạch lạc.

Tiếng Thu (Lưu Trọng Lư)

Câu 1 :

- Hai câu thơ mở đầu mở ra một không gian mờ ảo, tĩnh lặng của mùa thu : không gian (ánh trăng mờ khiến cảnh vật trở nên bâng khuâng, huyền ảo, gợi cảm giác buồn xao xuyến)

- âm thanh : thổn thức gợi của tiếng lòng nghẹn ngào như chính mùa thu cũng đang xúc động, lay động nhẹ nhàng trong nỗi nhớ, nỗi buồn khó tả.

=> Âm thanh hoà cùng với không gian : trăng mờ - lòng người bâng khuâng , xao xuyến tạo nên cảnh thu như có linh hồn, cảm xúc con người

Câu 2 :

- rạo rực diễn tả nỗi lòng bồi hồi, khắc khoải, mong đợi – không chỉ là âm thanh của mùa thu mà còn là nhịp đập của trái tim nhớ thương.

- Kẻ chinh phu là người ra đi nơi biên ải, gắn với chiến tranh, chia ly, mất mát.

=> Hai câu thơ gợi lên nỗi niềm ly biệt, sự nhớ thương da diết của người ở lại – em và người cô phụ – khi mùa thu đến, lòng người càng thêm thổn thức trước cảnh chia xa.

Câu 3 :

- Hình ảnh người cô phụ mang ý nghĩa :

• Là biểu tượng cho người vợ cô đơn, lẻ loi, sống trong nỗi buồn chờ đợi và thương nhớ.

• Hình ảnh này cũng thể hiện tâm trạng cô đơn, sầu muộn của con người trong cảm xúc mùa thu .

Câu 4 :

- xào xạc – ngơ ngác là gieo vần chân (vần liền ), xạc – ngác đều hiệp vần ác tạo nhạc điệu êm dịu, gợi cảm giác lay động, như tiếng lá rơi. Cách gieo vần này giúp đoạn thơ nhịp nhàng, gợi cảm, làm tăng âm hưởng buồn và sâu lắng của cảnh thu.

- Từ thu ở câu đầu và khô ở câu cuối không hiệp vần với nhau, tạo cảm giác ngắt nhẹ, kết thúc lắng đọng.

Câu 5 :

- Con nai vàng là hình ảnh trữ tình, dịu dàng, gợi sự hiền lành, mong manh giữa rừng thu vắng lặng .

- Từ ngơ ngác thể hiện trạng thái bỡ ngỡ, lạc lõng, cô đơn biểu hiện tâm trạng lạc lõng, trống trải của con người giữa mùa thu vắng lặng.

- Qua hai câu thơ trên, tác giả đã gợi tả âm thanh thổn thức, yên tĩnh dưới ánh trăng mờ, không gian buồn, mờ ảo và sự xe lạnh của mùa thu

Câu 2:

- Qua hai câu thơ trên, tác giả đã gợi nhớ nhung, đau buồn cho người thân của những người đã hy sinh trong chiến tranh, nhờ đó đã có được sự hòa bình cho dân tộc này.

Câu 3:

- Hình ảnh người cô phụ trong bài thơ đã thể hiện sự lạc lõng, cô đơn, sự chờ đợi trọng mùa thu

Câu 4:

- Cách gieo vần: chân-liền ( xạc - ngác)

tác dụng: góp phần tạo tính nhẹ nhàng, sự uyển chuyển của những chiếc lá rơi

Câu 5:

- Hình ảnh con nai vàng ngơ ngác thể hiện tâm trạng buồn, nhớ thương, trống vắng và sự lạc lõng của nhân vật.

Ba bài thơ trăng (bài 1)

Câu 1 :

- Ba bài thơ trăng (bài 1) được viết theo thể thơ 4 chữ

- Nhịp điệu : Thường ngắt theo nhịp 2/2 hoặc 1/3, tạo nên âm hưởng ngắn gọn, nhẹ nhàng, linh hoạt.

- Số chữ : Mỗi dòng thơ có 4 âm tiết (4 chữ), tạo nên nhịp điệu ngắn gọn, đều đặn, dễ đọc và dễ nhớ.

Câu 2 :

- Không gian : đêm trăng tĩnh lặng, bình yên, có rào song – gợi nên hình ảnh sự ngăn cách giữa thế giới tự do bên ngoài và người tù bên trong.

- Cảm xúc: vầng trăng nghiêng cười như một người bạn hiền hòa, gần gũi, mang đến một tia sáng tự do, an ủi cho người tù cô đơn.

Câu 3 :

- Tác giả sử dụng biện pháp tu từ : so sánh ( ví trăng như vàng diệp ; ví mây như thuỷ ngân )

- Làm cho cảnh vật trở nên lấp lánh, sang trọng, huyền ảo như trong một bức tranh.

- Gợi cảm giác trân trọng và ngưỡng mộ vẻ đẹp của thiên nhiên - đồng thời thể hiện cảm hứng ngợi ca vẻ đẹp tinh khiết của thiên nhiên – đối lập với cảnh tù túng nơi song sắt.

Câu 4 :

- Bài thơ sử dụng cách gieo vần chân :

• song - bồng

• cười - vơi

• diệp - đẹp

• ngân - vần

• qua - xa

• rồi - hồi

• lặng - nặng

• da - gà

- Giúp liên kết các câu thơ, tạo mạch cảm xúc trôi chảy, liên tục.

- Nhấn mạnh cảm xúc lâng lâng, khơi vơi, buồn xa xăm của người tù khi ngắm trăng.

Câu 5 :

- vẻ đẹp của thiên nhiên: thật lộng lẫy và tinh khiết ( Trăng, mây, trời đều mang màu sắc vàng , bạc – những gam màu cao quý, trong sáng ) . Hình ảnh trăng nghiêng mặt cười, trăng bằng vàng diệp , mây bằng thuỷ ngân khiến không gian như bồng bềnh trong ánh sáng mộng ảo.

-Thân phận và tâm trạng con người: Đứng lặng , Buồn tê da , Rào song sắt nặng , tàn canh tiếng gà – biểu hiện của sự trầm ngâm, chịu đựng , diễn tả nỗi cô đơn sâu sắc, buốt giá , gợi sự tù hãm, ngột ngạt , tĩnh lặng, nỗi nhớ quê hương, tự do.

Câu 1:qua hai câu thơ, tác giả đã gợi tả âm thanh thổn thức, yên tĩnh dưới ánh trăng mờ, không gian có vẻ buồn và sự se lạnh của mùa thu.

Câu2:

-Qua hai câu , tác giả gợi sự nhung nhớ, sự chia ly và sự đau buồn cho những người hi sinh.

Câu 3:

• Hình ảnh"người cô phũ" trong bài thơ mang ý nghĩa là sự cô đơn, lạc lõng và sự chờ đợi trong mua thu ấy.

Câu 4:

"Xạc"- "ngác"-> vần chân( vần liền)

Tác dụng:

Giúp câu thơ liên kết chặt chẽ với nhau,hÀi hoà.

Câu 5:

Hình ảnh "con nai vàng ngơ ngác"gợi cảm giác lạc lõng của con nai giữa nơi không gian rộng của rừng. Sự trống trải, mơ hồ của nhân vật trữ tình.

• Không gian: “Trăng mờ” tạo nên một khung cảnh mờ ảo, u tịch, gợi cảm giác lặng lẽ, buồn bã của đêm thu. Ánh trăng không sáng rõ mà mờ nhạt, như phủ lên cảnh vật một lớp sương mỏng của nỗi niềm.

• Âm thanh: “Thổn thức” là từ chỉ tiếng nức nở, nghẹn ngào, thường gắn với cảm xúc sâu lắng. Ở đây, mùa thu như đang cất tiếng than thở, rung động trong lòng người.

  Câu 2:

  • “Rạo rực” là trạng thái bồi hồi, xúc động, gợi cảm giác mong ngóng, nhớ thương.

  • “Kẻ chinh phu” là người lính ra trận, thường gắn với chia ly, chiến tranh.

  --> Tác giả gợi lên hình ảnh người lính ra đi và nỗi nhớ nhung, day dứt của người ở lại. Đây là nỗi đau âm thầm nhưng mãnh liệt, gắn với thân phận con người trong thời loạn.

  Câu 3 :

  - Hình ảnh người cô phụ mang ý nghĩa :

  • Là biểu tượng cho người vợ cô đơn, lẻ loi, sống trong nỗi buồn chờ đợi và thương nhớ.

  • Hình ảnh này cũng thể hiện tâm trạng cô đơn, sầu muộn của con người trong cảm xúc mùa thu .

  Câu 4:

  - Cách gieo vần: chân-liền ( xạc - ngác)

  tác dụng: góp phần tạo tính nhẹ nhàng, sự uyển chuyển của những chiếc lá rơi

  
  

  Câu 5:

  - Hình ảnh con nai vàng ngơ ngác thể hiện tâm trạng buồn, nhớ thương, trống vắng và sự lạc lõng của nhân vật.

  
  

  
  

Trâm Anh

Tiếng thu (Lưu Trọng Lư)

1.

• Âm thanh: “Thổn thức” là tiếng lòng của mùa thu. Không phải âm thanh cụ thể, mà là âm thanh của cảm xúc, tâm hồn.

• Không gian: “Trăng mờ” gợi bầu không gian mờ ảo, tĩnh lặng, buồn man mác.

• Cảm giác gợi ra: Cả hai hình ảnh “trăng mờ” và “thổn thức” tạo nên một bức tranh thu vừa dịu dàng vừa buồn

• “Kẻ chinh phu” là người ra trận, tượng trưng cho chiến tranh, chia ly.

• “Người cô phụ” (người vợ ở nhà) là biểu tượng cho nỗi nhớ thương, chờ đợi mòn mỏi.
  -> Hai câu thơ gợi lên nỗi buồn của sự chia ly, sự cô đơn của người ở lại

3.

• “Người cô phụ” (người phụ nữ chờ chồng) là trung tâm của nỗi buồn mùa thu.

-> “Người cô phụ” là biểu tượng của nỗi nhớ, chờ đợi

4.

Các từ cuối câu:

• “xào xạc” – “ngơ ngác” -> cùng vần “ác” -> vần chân

• Tác dụng:

  • Tạo nên nhạc điệu, liên kết các câu thơ lại với nhau.

  • Mô phỏng tiếng động trong rừng thu, khiến cảnh vật trở nên sinh động, có hồn.

5.

• “Con nai vàng” là hình ảnh tượng trưng tâm hồn trong sáng của con người.

  -> Qua hình ảnh ấy, ta cảm nhận được tâm trạng cô đơn, hoài niệm và xao xuyến của nhà thơ

  _________________________________________

Ba bài thơ trăng

• Mỗi dòng thơ có 4 chữ -> Bài thơ được viết theo thể thơ bốn chữ

+ Đặc điểm

• Thể thơ này thường ngắt nhịp 2/2 hoặc 1/3, tạo cảm giác nhẹ nhàng, đầy cảm xúc
  -> Nhờ thể thơ bốn chữ, bài thơ mang sự êm dịu, trong trẻo, với hình ảnh ánh trăng thanh bình.

• Hình ảnh “rào song” gợi không gian tù ngục, chật hẹp, bị giam cầm.

• Nhưng “trăng nghiêng mặt cười” lại là hình ảnh trong trẻo, tự do
  -> Hai câu thơ vừa tả cảnh trăng soi qua song sắt, vừa gợi cảm xúc khao khát tự do của con người bị giam giữ.

• Biện pháp tu từ được sử dụng là so sánh và ẩn dụ.

• “Trăng bằng vàng diệp” (trăng như được làm từ lá vàng).

• “Mây bằng thủy ngân” (mây như chất bạc lỏng)

+ Tác dụng

• Gợi vẻ lộng lẫy, huyền ảo, của cảnh trăng.

• Làm cho thiên nhiên trở nên lung linh như một bức tranh

• Thể hiện tâm hồn yêu thiên nhiên và trí tưởng tượng phong phú của người tù

Các từ cuối câu:

• -> “song” – “bồng” cùng vần "ong" -> vần chân

• Giúp các khổ thơ liên kết mềm mại, uyển chuyển

• Qua bài thơ, em cảm nhận được vẻ đẹp trong trẻo, hiền hòa, của thiên nhiên, đặc biệt là ánh trăng – biểu tượng cho sự tự do

• Trong khi đó, con người – người tù – lại bị giam cầm, cô đơn, chỉ biết đứng nhìn trăng ngoài song sắt.
  -> Sự đối lập ấy gợi nỗi xót xa, thương cảm cho thân phận con người trong tù,

Em không nghe mùa thu

Dưới trăng mờ thổn thức

Em không nghe rạo rực

Hình ảnh kẻ chinh phu

Trong lòng người cô phụ

Em không nghe rừng thu

Lá thu kêu xào xạc

Con nai vàng ngơ ngác

Đạp trên lá vàng khô.

1. Trong hai câu thơ “Em không nghe mùa thu / Dưới trăng mờ thổn thức”, tác giả đã gợi tả âm thanh và không gian như thế nào?

   -ko gian :ở mùa thu trong đêm

   -âm thanh :ko nghe được mùa thu

2. Ở câu “Em không nghe rạo rực / Hình ảnh kẻ chinh phu”, tác giả gợi lên nỗi niềm gì?
   -tacr giả tao cho em nó trong bài thơ nhớ "Hình ảnh kẻ chinh phu”

3. Hình ảnh “người cô phụ” trong bài thơ mang ý nghĩa gì?
   -Cụm từ “người cô phụ” thường mang ý nghĩa sâu sắc và buồn bã trong văn học và đời sống. Nó chỉ người phụ nữ bị bỏ rơi, bị phụ bạc trong tình yêu hoặc hôn nhân — thường là người vẫn giữ lòng thủy chung, nhưng lại không được đáp lại.

4. Xác định cách gieo vần trong đoạn thơ: “Em không nghe rừng thu / Lá thu kêu xào xạc / Con nai vàng ngơ ngác / Đạp trên lá vàng khô”. Đây là vần lưng hay vần chân? Tác dụng của cách gieo vần này là gì?
   -vân lưng thể hiên sự ngơ con lai

5. Hình ảnh “con nai vàng ngơ ngác” gợi cho em cảm nhận gì về tâm trạng con người trong mùa thu?
   hình ảnh mùa thu quá bất trat thế lên gơ gác

Thơ ca từ ngàn đời đã là tiếng ngân của tâm hồn dân tộc, là nhịp đập của trái tim con người. Giữa muôn vàn thể loại, thơ bốn chữ và năm chữ giống như những khúc dân ca mộc mạc, vang lên từ đồng lúa, bến sông, mái nhà tranh. Mỗi câu thơ ngắn gọn mà ngân dài, như giọt sương mai khẽ rơi trên lá, trong trẻo mà thấm sâu, khiến người đọc vừa thấy gần gũi vừa thấy bâng khuâng.

2.

Nếu thơ lục bát là dòng sông uốn lượn, thơ tự do là cánh chim tung bay, thì thơ bốn chữ, năm chữ lại như tiếng trống đồng ngân vang, vừa dồn dập vừa tha thiết. Những vần thơ ngắn gọn ấy mang trong mình hơi thở của ca dao, lời ru, khơi dậy bao xúc cảm nguyên sơ mà bền bỉ, khiến ta không chỉ đọc bằng mắt mà còn lắng nghe bằng cả trái tim.

3.

Trong vườn hoa rực rỡ của văn chương, thơ bốn chữ và năm chữ như những bông hoa đồng nội: không kiêu sa, lộng lẫy nhưng lại tỏa hương bền lâu. Mỗi câu thơ giản dị mà giàu nhạc điệu, như tiếng gió đồng quê, như tiếng gà trưa, gợi về bao miền ký ức thân thương. Đọc lên, ta thấy lòng mình lắng lại, trong trẻo và bình yên.

4.

Thơ ca là tiếng nói của tâm hồn, là nơi con người gửi gắm những rung động sâu kín nhất. Trong đó, thơ bốn chữ và năm chữ mang vẻ đẹp riêng: ngắn gọn mà súc tích, giản dị mà tinh tế. Những vần thơ ấy như nhịp thở đều đặn của cuộc sống, vừa quen thuộc vừa thiêng liêng, khiến người đọc dễ dàng đồng cảm và rung động.

5.

Có những thể thơ giống như dòng suối róc rách, có những thể thơ như biển cả mênh mông, và thơ bốn chữ, năm chữ lại như tiếng chuông chùa ngân nga trong buổi chiều quê: ngắn thôi nhưng vang vọng, giản dị thôi nhưng thấm thía. Đọc những vần thơ ấy, ta như được trở về với cội nguồn, với những giá trị tinh khôi và bền vững nhất của tâm hồn Việt.

Khép lại những vần thơ bốn chữ, năm chữ, ta vẫn nghe dư âm ngân nga như tiếng hát ru của mẹ, như tiếng gió đồng quê thổi mãi trong lòng. Thể thơ giản dị ấy đã gieo vào tâm hồn ta hạt giống của tình yêu, của sự biết ơn và của niềm tin vào những điều bình dị mà thiêng liêng.

2.

Thơ bốn chữ, năm chữ không chỉ là nghệ thuật ngôn từ mà còn là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, nối tâm hồn người viết với trái tim người đọc. Mỗi lần đọc lại, ta như được tiếp thêm sức mạnh, được nhắc nhở phải sống nhân hậu, yêu thương và trân trọng từng khoảnh khắc đời thường.

3.

Những vần thơ ngắn gọn mà giàu nhạc điệu ấy giống như ngọn lửa nhỏ, âm ỉ cháy trong lòng người đọc. Chúng không rực rỡ chói lòa, nhưng đủ để sưởi ấm, để soi sáng, để khiến ta thêm yêu quê hương, gia đình và cuộc sống quanh mình.

4.

Thơ bốn chữ, năm chữ đã để lại trong ta một dư vị ngọt ngào, như vị chè xanh chan chát mà ngọt hậu, như tiếng sáo diều vi vu trên cánh đồng chiều. Đó là dư vị của tình cảm chân thành, của vẻ đẹp giản dị mà bền lâu, khiến ta càng thêm gắn bó với văn chương và với chính cuộc đời.

5.

Đọc xong những bài thơ bốn chữ, năm chữ, ta nhận ra rằng cái đẹp không nhất thiết phải cầu kỳ, cái hay không nhất thiết phải dài dòng. Chính sự ngắn gọn, mộc mạc đã làm nên sức sống lâu bền của thể thơ này, để rồi mỗi vần thơ trở thành một nhịp đập đồng điệu trong trái tim người đọc.

Lưng mẹ còng rồi
Cau thì vẫn thẳng
Cau - ngọn xanh rờn
Mẹ - đầu bạc trắng

Cau ngày càng cao
Mẹ ngày một thấp
Cau gần với giời
Mẹ thì gần đất!

Ngày con còn bé
Cau mẹ bổ tư
Giờ cau bổ tám
Mẹ còn ngại to!

Một miếng cau khô
Khô gầy như mẹ
Con nâng trên tay
Không cầm được lệ

Ngẩng hỏi giời vậy
- Sao mẹ ta già?
Không một lời đáp
Mây bay về xa.

-- Đỗ Trung Lai --

Thân đoạn nên có 3 phần nhỏ:

1. Nêu hình ảnh nổi bật trong bài thơ
   → Chọn 1–2 hình ảnh quen thuộc (cò, cau, trăng, gà, diều, mái nhà, dòng sông…).

2. Cảm xúc và nghệ thuật
   → Nói cảm xúc của em khi đọc hình ảnh đó.
   → Nhận xét về thể thơ (bốn chữ/năm chữ), nhịp điệu, gieo vần, biện pháp tu từ (so sánh, nhân hóa, điệp từ…).

3. Liên hệ bản thân
   → Bài thơ gợi em nhớ đến ai, điều gì.
   → Em rút ra bài học, tình cảm gì.

📌 Khung câu dễ dùng (HS yếu chỉ cần điền vào)

• “Trong bài thơ, hình ảnh … hiện lên …”

• “Hình ảnh ấy gợi cho em …”

• “Em cảm thấy … vì …”

• “Thể thơ … ngắn gọn, nhịp …, gieo vần … nên dễ nhớ.”

• “Tác giả còn dùng … (so sánh/nhân hóa/điệp từ), làm cho … trở nên …”

• “Nhờ vậy, bài thơ … (gợi cảm xúc sâu lắng/dễ thuộc/dễ nhớ).”

• “Bài thơ khiến em nhớ đến …”

• “Em tự nhủ sẽ …”

🌸 Ví dụ mẫu thân đoạn (dành cho HS yếu)

Mẫu 1: Hình ảnh cánh cò

Trong bài thơ, hình ảnh cánh cò hiện lên rất quen thuộc. Cánh cò bay lả bay la gợi cho em cảm giác bình yên của đồng quê. Em thấy xúc động vì cánh cò giống như hình ảnh người mẹ tảo tần, chở che cho con. Thể thơ bốn chữ ngắn gọn, nhịp đều đặn, gieo vần nhẹ nhàng nên dễ thuộc, dễ nhớ. Tác giả còn dùng so sánh và nhân hóa, làm cho cánh cò trở nên sống động và gần gũi. Nhờ vậy, bài thơ gợi cảm xúc sâu lắng trong lòng em. Bài thơ khiến em nhớ đến mẹ của mình – người luôn hi sinh thầm lặng. Em tự nhủ phải chăm ngoan, học giỏi để mẹ vui lòng.

🌼 Mẹo cho HS yếu KHI VIẾT THÂN ĐOẠN

• Chỉ chọn 1 hình ảnh duy nhất để phân tích, không cần nhiều.

• Viết 6–8 câu theo khung trên là đủ.

• Dùng từ đơn giản: xúc động, bình yên, gần gũi, dễ nhớ, dễ thuộc.

• Luôn kết bằng liên hệ bản thân (nhớ mẹ, nhớ bà, nhớ quê, tự hứa học tốt).

✅ Nhận xét chi tiết

1. Ưu điểm

• Có mở đoạn: Giới thiệu được tác giả, tác phẩm, nêu cảm xúc chung (xúc động, thiêng liêng).

• Có cảm nhận nội dung: Nhắc đến tình mẫu tử, hình ảnh mẹ – cau, sự đối lập giữa mẹ già yếu và cau cao khỏe.

• Có nhắc đến nghệ thuật: Biện pháp tu từ so sánh.

• Có cảm xúc cá nhân: Thể hiện sự xúc động, có “ánh nhìn khác” về tình mẹ.

2. Hạn chế

• Diễn đạt còn lủng củng: Lặp từ, câu văn dài, thiếu dấu câu hợp lý.

• Thiếu kết đoạn: Bài chưa khép lại, còn bỏ dở (“tôi cảm thấy rất…”).

📝 Nhận xét tổng quát cho HS Gia HƯng

• Bài viết đã có cảm xúc, biết nêu hình ảnh chính và biện pháp so sánh.

• Tuy nhiên, diễn đạt còn vụng, thiếu kết đoạn, chưa có liên hệ bản thân.

• Cần rèn cách viết câu ngắn gọn, đủ ý, tránh bỏ dở.

• Nếu bổ sung kết đoạn và liên hệ, bài sẽ đạt mức khá.

• Nghệ thuật: Mới nêu so sánh, chưa phân tích thêm (nhịp thơ, điệp từ, đối lập).

• Liên hệ bản thân: Chưa có liên hệ rõ ràng (nhớ đến mẹ, bài học hiếu thảo).

3. Gợi ý sửa chữa

• Viết câu ngắn gọn, rõ ý hơn.

• Bổ sung kết đoạn: khẳng định tình cảm sâu sắc, rút ra bài học.

• Thêm 1–2 ý nghệ thuật: thể thơ bốn chữ, nhịp đều, dễ nhớ.

• Liên hệ bản thân: nhớ đến mẹ, tự nhủ phải hiếu thảo.

Gợi ý sửa chữa

• Thêm 2–3 câu liên hệ bản thân: “Đọc đoạn thơ, em nhớ đến mẹ của mình – người cũng đang ngày một già đi. Em tự nhủ phải biết yêu thương, trân trọng mẹ nhiều hơn khi còn có thể.”

• Có thể rút gọn một số câu phân tích để tránh lặp ý.

Hạn chế

• Nghệ thuật: Mới dừng ở nhận xét giọng thơ, chưa phân tích thêm thể thơ bốn chữ, nhịp điệu, biện pháp tu từ (so sánh, đối lập, nhân hóa).

• Liên hệ bản thân: Bài viết dừng ở mức khái quát chung, chưa có sự liên hệ cá nhân (ví dụ: nhớ đến mẹ, tự nhủ phải hiếu thảo) --> cụ thể, rõ ràng hơn.

Gợi ý sửa chữa

• Bổ sung 1–2 câu về nghệ thuật: “Thể thơ bốn chữ ngắn gọn, nhịp đều đặn, kết hợp biện pháp so sánh, đối lập đã làm nổi bật sự hi sinh và nỗi xót xa.”

• Thêm liên hệ bản thân: “Đọc đoạn thơ, em nhớ đến mẹ của mình – người cũng đang ngày một già đi. Em tự nhủ phải biết yêu thương, trân trọng mẹ nhiều hơn khi còn có thể.”....

Bài thơ khắc hoạ ngưowiif mẹ già, gắn bó với cuộc sống làng quê giản dị. Trong bài thơ tình cảm thiêng liêng của người con dành cho mẹ. Trong câu , một miếng cau khô khô gầy như mẹ tác giả muốn nói sự ốm yếu, gầy dần theo thời gian của mẹ. Tác giả đã sử dụng BPTT là so sánh , so sánh mẹ với cây cau , tác giả thể hiện rằng là cây cau càng cao lên thì người mẹ càng thấp hơn, không còn khoẻ mạnh như xưa. Tác giả đã thể hiện về tình mẫu tử làm tôi cảm thấy xúc động

Lưng mẹ còng rồi
Cau thì vẫn thẳng
Cau - ngọn xanh rờn
Mẹ - đầu bạc trắng

Cau ngày càng cao
Mẹ ngày một thấp
Cau gần với giời
Mẹ thì gần đất!

Ngày con còn bé
Cau mẹ bổ tư
Giờ cau bổ tám
Mẹ còn ngại to!

Một miếng cau khô
Khô gầy như mẹ
Con nâng trên tay
Không cầm được lệ

Ngẩng hỏi giời vậy
- Sao mẹ ta già?
Không một lời đáp
Mây bay về xa.

-- Đỗ Trung Lai --

1. MB

   • Giới thiệu tác giả, tác phẩm, đoạn thơ

   • Nêu cảm xúc chung (xúc động, thương mẹ, biết ơn)

2. TDD

   • Ý 1. Cảm nhận hình ảnh, nội dung:

   • + Nêu được hình ảnh nổi bật của mẹ: lưng mẹ còng - cau vẫn hẳng, cau cao - mẹ thấp , cau bổ tư – cau bổ tám, miếng cau khô – dáng mẹ gầy.

   • + Cảm nhận: sự hi sinh, lam lũ, già nua của mẹ; tình mẫu tử thiêng liêng; nỗi xúc động, thương cảm của người con. --> Thể hiện được tình cảm biết ơn, trân trọng mẹ.

   • Ý 2. Cảm nhận nghệ thuật (hình thức thể thơ, bài thơ):

   • + Thể thơ bốn chữ, ngắn gọn, giàu nhạc điệu.

   • + Biện pháp tu từ: so sánh (cau – mẹ), nhân hóa, đối lập, điệp ngữ --> chỉ rõ ra và nêu tác dụng: làm nổi bật sự hi sinh, gợi xúc động.

   • Ý 3. Liên hệ, bài học:

   • + Liên hệ bản thân: nhớ đến mẹ, bà, gia đình.... --> cảm thấy thế nào?

   • + Bài học: biết yêu thương, hiếu thảo, trân trọng công lao cha mẹ.

3. KDD:

   • Khẳng định lại tình cảm, ấn tượng sâu đậm; nêu mong muốn, suy nghĩ của bản thân.

Hạt gạo làng ta
Có vị phù sa
Của sông Kinh Thầy
Có hương sen thơm
Trong hồ nước đầy
Có lời mẹ hát
Ngọt bùi đắng cay...

Hạt gạo làng ta
Có bão tháng bảy
Có mưa tháng ba
Giọt mồ hôi sa
Những trưa tháng sáu
Nước như ai nấu
Chết cả cá cờ
Cua ngoi lên bờ
Mẹ em xuống cấy...

Hạt gạo làng ta
Những năm bom Mỹ
Trút trên mái nhà
Những năm cây súng
Theo người đi xa
Những năm băng đạn
Vàng như lúa đồng
Bát cơm mùa gặt
Thơm hào giao thông...

Hạt gạo làng ta
Có công các bạn
Sớm nào chống hạn
Vục mẻ miệng gàu
Trưa nào bắt sâu
Lúa cao rát mặt
Chiều nào gánh phân
Quang trành quết đất

Hạt gạo làng ta
Gửi ra tiền tuyến
Gửi về phương xa
Em vui em hát
Hạt vàng làng ta...

1969

• Tác giả: Trần Đăng Khoa – “thần đồng thơ ca” Việt Nam, sáng tác bài thơ này năm 1969, khi đất nước còn trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

• Hoàn cảnh: Bài thơ ra đời khi tác giả còn nhỏ tuổi, phản ánh cuộc sống lao động vất vả của nhân dân, đặc biệt là hình ảnh người mẹ, người nông dân, và cả tuổi thơ gắn bó với đồng ruộng.

• Nội dung chính: Ca ngợi hạt gạo – kết tinh từ thiên nhiên, mồ hôi, công sức của người lao động, cả trong bom đạn chiến tranh. Hạt gạo còn mang ý nghĩa thiêng liêng: nuôi sống con người, góp phần cho tiền tuyến.

• Nghệ thuật: Thể thơ năm chữ, nhịp điệu giàu nhạc tính, hình ảnh gần gũi, nhiều biện pháp tu từ (so sánh, nhân hóa, điệp ngữ “Hạt gạo làng ta…”).

🌟 Bước 2: Xác định nét nổi bật

• Về nội dung:

  • Hạt gạo gắn với thiên nhiên (phù sa, hương sen, mưa nắng).

  • Hạt gạo gắn với mồ hôi, công sức của mẹ, của các bạn nhỏ.

  • Hạt gạo gắn với bom đạn, chiến tranh, gửi ra tiền tuyến.

• Về nghệ thuật:

• Điệp ngữ “Hạt gạo làng ta” mở đầu mỗi khổ → nhấn mạnh giá trị, tầm quan trọng.

• Hình ảnh giản dị, chân thực, giàu sức gợi.

• Nhịp thơ đều đặn, dễ nhớ, dễ thuộc.

📝 Bước 3: Xác định luận điểm

• Luận điểm chính: Bài thơ gợi niềm xúc động, tự hào về hạt gạo – biểu tượng của lao động, tình mẹ, tuổi thơ, và cả tinh thần dân tộc.

• Luận điểm phụ:

• Cảm xúc trước hình ảnh mẹ, bạn nhỏ, người dân vất vả.

• Cảm xúc trước hình ảnh chiến tranh, sự hy sinh.

• Giá trị nghệ thuật: thể thơ, nhịp điệu, biện pháp tu từ.

📑 Bước 4: Lập dàn ý đoạn văn

1. Mở đoạn

   • Giới thiệu bài thơ, tác giả, hoàn cảnh sáng tác.

   • Nêu ấn tượng chung: xúc động, tự hào, biết ơn.

2. Thân đoạn

   • Cảm xúc về hình ảnh nổi bật: mồ hôi mẹ, công sức bạn nhỏ, bom đạn chiến tranh.

   • Cảm xúc về nghệ thuật: điệp ngữ, nhịp thơ năm chữ, hình ảnh giản dị mà giàu sức gợi.

   • Liên hệ bản thân: nhớ đến công lao cha mẹ, trân trọng hạt cơm, biết ơn người lao động.

3. Kết đoạn

• Khẳng định ý nghĩa: hạt gạo là kết tinh của thiên nhiên, lao động, tình yêu quê hương đất nước.

• Nêu suy nghĩ, mong muốn: sống biết ơn, trân trọng, cố gắng học tập để xứng đáng.

Trong bài thơ từng hạt gạo đều gắn liền với những hình ảnh :" mồ hôi mẹ, công sức bạn nhỏ, bom đạn chiến tranh"đều gửi đến miền Nam chứa đựng những mồ hôi công sức của bao nhiêu người.Bài thơ ca ngợi hạt gạo – biêutg tượng của quê hương, của tình yêu lao động và tinh thần kháng chiến. Qua hình ảnh giản dị như giếng nước, gốc đa, mồ hôi người mẹ, tiếng võng đưa, và cả bom đạn chiến tranh, tác giả khắc họa quá trình làm ra hạt gạo đầy gian khổ nhưng thấm đẫm tình người. Hạt gạo không chỉ là lương thực mà còn là kết tinh của cô-nnng sức, tình cảm và ý chí kiên cường của người dân V1,klệt Nam trong thời chiến.từng hạt cơm từng hạt gạo là những công lao công sức của cha mẹ làm lộn để cho chúng ta những bữa cơm ngon những hạt gạo dẻo hãy biết ơn những người đã nuôi chúng ta bằng những hạt gạo bằng công sức của họ.

bài thơ ca ngợi hạt gạo – kết tinh của thiên nhiên, la độn và tình yêu quê hương. Hạt gạ được tạo nên từ nắng mưa, đất đai, và cg sứccủa người nông dân, đặc biệt là hình ảnhngười mẹ tảo tần, em bé gánh nước, vàngười lính nơi tiền tuyến. Qua đó, bài thơ thể hiện sự trân trọng với thành quả lao động và tình cảm sâu sắc với quê hương đất nước.Em mong muốn có đóng góp lớn bằng bạn học tập chăm chỉ để xứng đáng với

Hạt gạo trong bài thơ không chỉ là sản phẩm của thiên nhiên mà còn là kết tinh của mồ hôi, công sức của người nông dân và tình yêu quê hương, đất nước. Tác giả Trần Đăng Khoa đã sử dụng nhiều biện pháp tu từ đặc sắc, làm cho lời thơ trở nên sinh động, gợi hình gợi cảm và giàu cảm xúc. Biện pháp tu từ điệp ngữ " Hạt gạo làng ta " được lặp lại nhiều lần ở đầu mỗi khổ thơ, giúp nhấn mạnh hình ảnh trung tâm của bài thơ và thể hiện niềm tự hào, trân trọng và biết ơn của tác giả đối với hạt gạo quê hương. Bên cạnh đó, biện pháp tu từ nhân hóa được sử dụng qua những câu thơ như " Hạt gạo làng ta / có vị phù sa / của sông Kinh Thầy / có hương sen thơm / trong hồ nước đầy ", khiến hạt gạo trở nên có linh hồn, có cảm xúc như con người, gợi sự gắn bó thân thiết giữa con người với thiên nhiên. Ngoài ra, tác giả còn dùng biện pháp tu từ ẩn dụ để hạt gạo tượng trưng cho công sức, mồ hôi và cả tinh thần kiên cường của người dân Việt Nam trong lao động và chiến đấu. Nhờ những biện pháp tu từ ấy, bài thơ trở nên mộc mạc, giản dị mà sâu sắc, ấn tượng giúp người đọc cảm nhận được vẻ đẹp, ý nghĩa thiêng liêng của hạt gạo là biểu tượng của sự lao động, tình mẹ, và tinh thần dân tộc Việt Nam. Bài thơ " Hạt gạo làng ta " được viết theo thể thơ năm chữ. Thể thơ này có nhịp điệu đều đặn, nhẹ nhàng và phù hợp với giọng kể hồn nhiên, ngây thơ trong sáng của tác giả khi còn là một cậu bé. Nhịp thơ năm chữ giúp bài thơ vang lên như một khúc hát đồng quê, vừa mộc mạc, giản dị, vừa tha thiết, sâu lắng. em càng thêm yêu quý quê hương và trân trọng công sức của người lao động. Em hiểu rằng để có được bát cơm trắng, biết bao mồ hôi của của các bác nông dân đã rơi xuống ruộng đồng. Bài thơ nhắc em phải biết ơn và cố gắng học tập thật tốt để xứng đáng với những vất vả, hi sinh thầm lặng ấy.

Bài thơ " Hạt gạo làng ta " đã khẳng định ý nghĩa thiêng liêng của hạt gạo là kết tinh từ thiên nhiên, từ mồ hôi, công sức và tình yêu quê hương của con người Việt Nam. Em cảm thấy rất biết ơn những người nông dân đã làm ra hạt gạo, em mong những thế hệ trẻ sẽ luôn biết trân trọng và giữ gìn hạt gạo quê hương.

Trong bài thơ, hình ảnh giọt mồ hôi của mẹ trên ruộng lúa hiện lên thật giản dị mà xúc động. Hình ảnh ấy gợi cho em thấy những vất vả, nhọc nhằn của người nông dân quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” để làm ra hạt gạo. Em cảm thấy thương mẹ vô cùng khi nghĩ đến những buổi trưa tháng sáu, nắng như đổ lửa, mẹ vẫn cúi mình cấy lúa để nuôi con.

Bài thơ được viết theo thể thơ boons chữ, ngắn gọn, có nhịp điệu đều đặn và lời thơ gần gũi như một khúc hát ru. Tác giả sử dụng nhiều biện pháp tu từ như điệp ngữ (“Hạt gạo làng ta”), nhân hóa và so sánh, làm cho hình ảnh hạt gạo trở nên sinh động và thấm đẫm tình cảm. Nhờ vậy, bài thơ dễ thuộc, dễ nhớ và gợi cho người đọc cảm xúc sâu lắng, chan chứa yêu thương.

Bài thơ khiến em nhớ đến mẹ của em – người vẫn tảo tần mỗi ngày, chăm lo từng bữa cơm cho gia đình. Em hiểu rằng trong mỗi hạt gạo trắng ngần là biết bao công sức, mồ hôi và tình yêu của người nông dân. Em tự nhủ sẽ biết ơn, trân trọng hạt gạo và cố gắng học thật tốt để xứng đáng với những vất vả ấy.

Bài thơ “Hạt gạo làng ta” đã để lại trong em nhiều cảm xúc sâu sắc và ấn tượng khó quên. Qua những hình ảnh mộc mạc, giản dị, em hiểu được rằng để có được hạt gạo trắng ngần là biết bao công sức, mồ hôi và tình yêu của người lao động.

Trong bài thơ, hình ảnh giọt mồ hôi của mẹ trên ruộng lúa hiện lên thật giản dị mà xúc động. Hình ảnh ấy gợi cho em thấy những vất vả, nhọc nhằn của người nông dân quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” để làm ra hạt gạo. Em cảm thấy thương mẹ vô cùng khi nghĩ đến những buổi trưa tháng sáu, nắng như đổ lửa, mẹ vẫn cúi mình cấy lúa để nuôi con.

Bài thơ được viết theo thể thơ boons chữ, ngắn gọn, có nhịp điệu đều đặn và lời thơ gần gũi như một khúc hát ru. Tác giả sử dụng nhiều biện pháp tu từ như điệp ngữ (“Hạt gạo làng ta”), nhân hóa và so sánh, làm cho hình ảnh hạt gạo trở nên sinh động và thấm đẫm tình cảm. Nhờ vậy, bài thơ dễ thuộc, dễ nhớ và gợi cho người đọc cảm xúc sâu lắng, chan chứa yêu thương.

Bài thơ khiến em nhớ đến mẹ của em – người vẫn tảo tần mỗi ngày, chăm lo từng bữa cơm cho gia đình. Em hiểu rằng trong mỗi hạt gạo trắng ngần là biết bao công sức, mồ hôi và tình yêu của người nông dân. Em tự nhủ sẽ biết ơn, trân trọng hạt gạo và cố gắng học thật tốt để xứng đáng với những vất vả ấy.

Bài thơ “Hạt gạo làng ta” đã để lại trong em nhiều cảm xúc sâu sắc và ấn tượng khó quên. Qua những hình ảnh mộc mạc, giản dị, em hiểu được rằng để có được hạt gạo trắng ngần là biết bao công sức, mồ hôi và tình yêu của người lao động.

Ngay từ những dòng thơ đầu, tác giả đã ca ngợi vẻ đẹp của hạt gạo – kết tinh của thiên nhiên và tình người:

“Hạt gạo làng ta
Có vị phù sa
Của sông Kinh Thầy...”
Đọc những câu thơ ấy, em như thấy cả làng quê hiện lên với dòng sông hiền hòa, hồ sen thơm ngát, và tiếng hát ru dịu dàng của mẹ. Hạt gạo không chỉ có vị phù sa của đất trời, mà còn thấm đượm vị ngọt bùi, đắng cay của cuộc sống và tình thương của người mẹ tảo tần.

Khi đến những câu thơ:

“Giọt mồ hôi sa
Những trưa tháng sáu
Nước như ai nấu...”
lòng em bỗng thấy thương mẹ vô cùng. Cái nắng gắt của mùa hè, cái nóng đến mức cá chết, cua bò lên bờ vẫn không làm mẹ ngừng tay cấy lúa. Mỗi giọt mồ hôi mẹ rơi là một hạt ngọc nuôi lớn cánh đồng xanh. Hạt gạo vì thế trở nên quý giá hơn bao giờ hết – nó mang trong mình biết bao vất vả, hi sinh và tình yêu thương của con người.

Đến khổ thơ sau, tác giả gợi lại những năm tháng chiến tranh đầy gian khổ:

“Hạt gạo làng ta
Những năm bom Mỹ
Trút trên mái nhà...”
Em tưởng như thấy hình ảnh người dân vẫn cấy, vẫn gặt, vẫn gửi từng hạt gạo nuôi người chiến sĩ nơi tiền tuyến. Hạt gạo giờ đây còn là biểu tượng của lòng yêu nước, của sức mạnh dân tộc không bao giờ khuất phục. Đặc biệt, bài thơ còn nhắc đến công lao của các bạn nhỏ – những em bé chống hạn, bắt sâu, gánh phân giúp người lớn. Tất cả đều góp phần làm nên “hạt vàng làng ta” – hạt gạo quý giá nuôi sống con người, nuôi dưỡng cả tình yêu quê hương đất nước.

Bài thơ “Hạt gạo làng ta” giúp em hiểu rằng đằng sau mỗi hạt gạo trắng ngần là bao mồ hôi, công sức và tình yêu của biết bao người lao động. Hạt gạo không chỉ nuôi sống con người, mà còn nuôi dưỡng lòng biết ơn, lòng tự hào và tình yêu quê hương trong mỗi chúng ta. Mỗi khi nhìn bát cơm trắng, em lại nhớ đến lời thơ của Trần Đăng Khoa và tự nhủ phải trân trọng từng hạt gạo, trân trọng công sức của những người làm ra nó.

Trong bài thơ “Hạt gạo làng ta”, hình ảnh giọt mồ hôi của mẹ hiện lên thật cảm động. Từng hạt gạo trắng ngần là kết quả của bao ngày mẹ vất vả dầm mưa dãi nắng, “giọt mồ hôi sa trên má mẹ già”. Câu thơ ngắn gọn mà chan chứa yêu thương, khiến em cảm nhận được sự vất vả, tần tảo của người mẹ Việt Nam trên đồng ruộng. Bên cạnh mẹ, các bạn nhỏ cũng góp công sức vào hạt gạo làng ta — các em “giã gạo nuôi quân”, “xay lúa” giúp mẹ. Ta thấy được rằng dù còn nhỏ tuổi nhưng các em vẫn chăm chỉ, kiên cường trong những năm tháng chiến tranh gian khổ. Hình ảnh ấy khiến em vô cùng khâm phục và tự hào. Giữa khung cảnh lao động bình dị ấy, bom đạn chiến tranh vẫn vang lên khốc liệt, làm nổi bật hơn tinh thần dũng cảm, bền bỉ của con người Việt Nam – những người luôn giữ vững niềm tin và tình yêu quê hương.

Bài thơ này được viết theo thể thơ năm chữ với nhịp điệu nhẹ nhàng, gần gũi, dễ đi vào lòng người. Không những thế, tác giả đã sử dụng nhiều biện pháp tu từ khác nhau. Cách điệp ngữ “Hạt gạo làng ta” được lặp lại nhiều lần không chỉ nhấn mạnh tầm quan trọng của hạt gạo mà còn làm nổi bật tình cảm yêu quê hương, trân trọng lao động. Trong câu thơ “Giọt mồ hôi sa trên má mẹ già”, tác giả giọt miêu tả giọt mồ hôi như có cảm xúc ,“rơi” xuống khuôn mặt mẹ. Tác giả còn sử dụng các hình ảnh giản dị mà giàu sức gợi giúp người đọc hình dung rõ cảnh đồng quê, người nông dân và cả những hi sinh thầm lặng phía sau từng bữa cơm.

Bài thơ “Hạt gạo làng ta” giúp em hiểu rằng hạt gạo không chỉ là lương thực nuôi sống con người, mà còn là kết tinh của thiên nhiên, của mồ hôi, công sức và tình yêu quê hương, đất nước. Mỗi hạt gạo trắng ngần chứa đựng biết bao vất vả của mẹ, của những người lao động và cả tinh thần kiên cường trong chiến tranh. Qua bài thơ, em cảm thấy biết ơn sâu sắc những người đã làm ra hạt gạo, và tự nhủ mình phải sống trân trọng, không lãng phí, luôn cố gắng học tập, rèn luyện để mai sau xứng đáng với công sức của cha mẹ và quê hương

Mở đầu bài thơ, tác giả giới thiệu nguồn gốc của hạt gạo. Đó là kết tinh của phù sa sông Kinh Thầy, của hương sen thơm trong hồ nước đầy và lời mẹ hát ngọt bùi đắng cay. Những hình ảnh ấy giàu chất gợi hình, tạo nên một không gian quê hương êm đềm.

Những khổ thơ tiếp theo cho thấy sự vất vả, gian nan của người nông dân. Hạt gạo không chỉ có vị phù sa, mà còn có bão tháng bảy, mưa tháng ba, có cả giọt mồ hôi của mẹ giữa trưa tháng sáu. Từng câu thơ như gợi lên sự vất vả của người lao động nhọc nhằn mà giàu tình yêu