Ջրային ռեսուրսներ by Lilit Torosyan https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5 Сделано с атмосферой таинственности en-us 2019-10-18 08:59:21 UTC 2023-04-06 11:45:12 UTC hello@padlet.com Ջրի աղտոտում (ջրոլորտի աղտոտում), միջավայրի պայմանների և մարդու առողջության վրա բացասաբար ազդող ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական աղտոտիչների թափանցումը, առաջացումն ու կուտակումը բնական ջրերում։ Սովորաբար այդ ազդակների թափանցումը կապված է մարդու տնտեսական գործունեության և դրա հետևանքների կամ (ավելի հազվադեպ) բնական աղետների հետ։ Աղտոտիչ նյութերը բնական ջրերի մեջ են թափանցում պինդ, հեղուկ, կոլոիդային, էմուլսիային և գազային ձևերով։ ltorosyan2019 https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469608389 2020-03-22 12:56:17 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469608389 Ջրոլորտի աղտոտման աղբյուրները ltorosyan2019 https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469608563
Ջրի աղտոտման հիմնական աղբյուրներն են արդյունաբերական և կենցաղային հոսքաջրերը, ձնհալի և անձրևների ժամանակ հողահանդակներից տեղափոխված պեստիցիդները բնակավայրերից վնասակար նյութերը, անձրևի և ձյան միջոցով՝ մթնոլորտից անջատվող աղտոտող նյութերը։ Արդյունաբերական հոսքաջրերն առավել հաճախ աղտոտված են նավթամթերքներով, ֆենոլներով, ծանր մետաղներով (սնդիկ, կապար, կադմիում, պղինձ և այլն) և բարդ օրգանական միացություններով (սինթետիկ լվացամիջոցներ, ներկեր, ճարպեր), որոնք վատացնում են ջրի որակը, խմելու և սննդի մեջ օգտագործելու համար դարձնում ոչ պիտանի, խախտվում են ջրային ավազանի կենսաբանական շարժընթացները, նվազում է աղտոտող նյութերից ջրի ինքնամաքրման հատկությունը, փոխվում է ջրային կենսաբազմազանության կազմը, ընկնում է արտադրողականությունն ու սննդային արժեքը, որոշ ձկներ դառնում են թունավոր։ Հատկապես վտանգավոր են տաք հոսքաջրերը, որոնք փոխում են ջրավազանի ջերմային ռեժիմը, վատանում են ձկների ձվադրության պայմանները, ոչնչանում են մի շարք օգտակար մանրէներ և զարգանում են մակաբույծներ։


Կենցաղային հոսքաջրերը հիմնականում պարունակում են աղիքային վարակիչ հիվանդությունների հարուցիչներ

]]> 2020-03-22 12:56:31 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469608563 Աղտոտման օդավորման մաքրում Ջուրը տհաճ հոտով գազերից, նյութերից մաքրելու նպատակով կիրառվում Է օդավորման (աերացիա) եղանակը՝ հատուկ հարմարանքներով ջուրը հարստացվում է օդով՝ թթվածնով։Ջուրը հատուկ նպատակով օգտագործելիս աղազերծում, փափկեցնում են, մաքրում ախտածին մանրէներից, մետաղային միացություններից և այլն։ Բնական ջրերի մաքրության և որակի բարելավման ապահովումը, ջրերի վրա վնասակար ազդեցությունների նվազեցումն ու կանխումը կարգավորվում են ՀՀ Ջրային օրենսգրքով (2002) ltorosyan2019 https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469609561 2020-03-22 12:58:04 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469609561 Աղտոտման կենսաբանական մաքրում Կենսաբանական մաքրման դեպքում հոսող ջրերը բաց են թողնում խիտ բուսածածկի կամ փայտի, թեփի միջով։ Մեծ տարածում ունի ջրերի մաքրումն արհեստական ակտիվ տիղմով, տիղմի մեջ բազմացող մանրէներն արագ խժռում են ջրում եղած վնասակար մանրէներին։ ltorosyan2019 https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469610004 2020-03-22 12:58:47 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469610004 Աղտոտման քիմիական մաքրում Քիմիական եղանակներից կիրառվում են մակարդումը [ (կոագուլացում)՝ քիմիական որոշ նյութերի ազդեցությամբ ջրում եղած խառնուրդները մակարդվում, նստում են հատակին, ապա՝ հեռացվում, կլանումը (ադսորբցիա կամ աբսորբցիա)՝ քիմիական որոշ նյութերի միջոցով ջրից կլանվում և հեռացվում են վնասակար նյութերը, քլորացումն ու օզոնացումը (քլորի և օզոնի միջոցով ախտահանվում Է խմելու ջուրը)։ ltorosyan2019 https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469611175 2020-03-22 13:00:32 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469611175 Աղտոտման մեխանիկական մաքրումObvious water pollution.jpeg Նորագույն տեխնոլոգիաների օգտագործմամբ կիրառվում են նաև բնական ջրերի արհեստական մաքրման եղանակներ․ մեխանիկական եղանակով մաքրվում են ջրի մեջ լողացող և կախված նյութերը (բուսական և կենդանական մնացորդներ, կենցաղային թափոններ, ավազի, կավի մասնիկներ և այլն)։ Այդ նպատակով օգտագործվում են տարբեր չափերի անցքերով ցանցեր (մաղեր), զտիչ ավազաններ։ ltorosyan2019 https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469611740 2020-03-22 13:01:23 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469611740 Ջրավազանների աղտոտում Իր առանձնահատկություններն ունի ջրավազանների աղտոտումը, որի դրսևորումներից է ջրի «ծաղկումը»։ Ջրամբարներում կուտակվում են գետերի բերած տիղմը, ավազը, աղտոտող նյութերը, ջուրը շատ դանդաղ է շարժվում, որը նվազեցնում է ջրամբարի ինքնամաքրման հնարավորությունը։Բնապահպանական տեսակետից բնական ջրերի կարևոր առանձնահատկությունը ինքնամաքրման կարողությունն է՝ գոլորշանալու, հողի մեջ ներծծվելու և մանրէների միջոցով։ ltorosyan2019 https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469612219 2020-03-22 13:02:03 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469612219 ltorosyan2019 https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469614921 2020-03-22 13:05:50 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469614921 ltorosyan2019 https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469615950 2020-03-22 13:07:18 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469615950 ltorosyan2019 https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469638146 2020-03-22 13:36:50 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/469638146 ltorosyan2019 https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/476487884 2020-03-26 13:42:25 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/476487884 ltorosyan2019 https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/476500948 2020-03-26 13:48:25 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/476500948 ltorosyan2019 https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/476503794 2020-03-26 13:49:41 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/476503794 Ջրի կարևորագույն հատկություններըՋրի‘ մոլեկուլը բևեռացված է. նրա մի մասում կենտրոնացած են ջրածնի դրական, մյուս մասում‘ թթվածնի բացասական լիցքերը։ Այդ պատճառով այն ունակ է լուծելու իր հետ շփվող նյութերի մասնիկները։Ջրի ամենամեծ խտությունը դիտվում է 4°C ջերմության ժամանակ։ Դրանից սառը և տաք ջրերը ավելի նոսր և թեթև են, այդ պատճառով ջրավազաններում 4°C-ի ջրային շերտը հետզհետե իջնում է հատակը, իսկ հատակի նոսր շերտերը բարձրանում են վեր։ Այս ձևով ջրավազանները դանդաղ սառչում և դանդաղ էլ տաքանում են։Լիճ Հյուսիսային ՉիլիիումՋուրը սառույցի գոլորշու վերածվելիս ընդարձակվում է իր ծավալի 0,1 մասի չափով, այսինքն‘ դառնում է ավելի թեթև։ Դա է պատճառը, որ սառույցը լողում է ջրի երեսին, իսկ գոլորշին‘ մթնոլորտում։Երկրագնդի վրա ջրի անընդհատ շրջապտույտների հիմնական պատճառը Արևի էներգիան է և Երկրի ձգողական ուժը։ Արևի էներգիայի շնորհիվ ջուրը գոլորշանում է, իսկ ծանրության ուժի շնորհիվ թափվում է տեղումների ձևով, հոսում է գետերում, ստորերկրյա շերտերում։ Ջրի մի զգալի մասն էլ մարդու, բույսերի և կենդանիների միջոցով մտնում է կենսաբանական շրջապտույտի մեջ, այն մնալով կենսազանգվածում‘ կուտակում է հսկայական քանակի օրգանական և անօրգանական նյութեր։ Երկրագնդի ջրային ռեսուրսները կազմում են մոտ 1 միլիարդ 390 միլիոն խկմ։ Դրանք օգտագործման համար պիտանի ջրերն են, որոնք կուտակված են լճերում, ջրամբարներում, ծովերում ու օվկիանոսներում, հողի մեջ և խորքային շերտերում։ Դուք գիտեք, որ Երկրի մակերեսի 71% -ը զբաղեցված է ջրով և միայն 29%-ը ցամաքն է։ Ջրային ռեսուրսների 95%-ը բաժին է ընկնում Համաշխարհային օվկիանոսին և միայն 5%-ը‘ ցամաքային ջրերին։ Ցամաքի ջրերի ավելի քան կեսը‘ 36 միլիոն խկմ, անուշահամ է։ ltorosyan2019 https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/480605987 2020-03-29 15:47:44 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/480605987 sona_khachatrian https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/483587995 2020-03-31 06:05:21 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/483587995 sona_khachatrian https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/483588310 2020-03-31 06:05:44 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/483588310 sona_khachatrian https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/483588595 2020-03-31 06:06:05 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/483588595 https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/484963054 2020-03-31 16:56:56 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/484963054 Գուրգեն Գուրգենյան https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/490474569 2020-04-03 08:08:35 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/490474569 Գուրգեն Գուրգենյան https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/501666206 2020-04-10 08:13:37 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/501666206 Կերաբույսեր☘️🌾 sona_khachatrian https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/535290780 Կերաբույսեր, միամյա, երկամյա և բազմամյա բույսեր, որոնք մշակվում են գյուղատնտեսական կենդանիների կերակրման համար։ Դրանցից են՝ կերախոտերը, արմատապալարապտուղները, կերային, բոստանային, սիլոսային և հատիկային կուլտուրաները։

Հայաստանում տարածված հիմնական կերաբույսերն են՝ առվույտը, կորնգանը, երեքնուկը, գարին, վարսակը, տարեկանը, եգիպտացորենը, արևածաղիկը, ոլոռը, վիկը, ճակնդեղը, մասամբ կարտոֆիլը, գոնգեղը, գազարը, ինչպես նաև բազմամյա հացազգի և թիթեռնածաղկավոր արոտամարգագետնային խոտաբույսերը։
]]> 2020-04-28 05:23:34 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/535290780 Կերաբույսեր☘️🌾 sona_khachatrian https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/535292774 2020-04-28 05:25:36 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/535292774 Անուշիկ Օհանյան☀️ https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/535295208 2020-04-28 05:27:58 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/535295208 Բուսական և կենդանական ռեսուրսներ sona_khachatrian https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/535307143 2020-04-28 05:39:49 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/535307143 Էլմիրա Ամիրխանյան sona_khachatrian https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/535310347            Ագավա 
Ցողունը կարճ, խոշոր վարդանախշերով, շատ տեսակների մոտ ի հայտ են գալիս փշոտ տերևներ։ Տերևները դասավորված են վարդակաձև։ Բույսի տերևների երկարությունը հայրենիքում կարող է հասնել 30 սմ-ից մինչև 3 մետրի։ Ագավան գոյության ընթացքում ծաղկում է մեկ անգամ, որից հետո չորանում է։ Բույսը տարբեր վայրերում ծաղկում է տարբեր տարիքում։ Մեքսիկայում այն ծաղկում է 11-12, Կովկասում՝ 25-30, իսկ բարեխառն գոտու պայմաններում՝ 75-100 տարում։ Ծաղկակիրը կարող է հասնել մինչև 12 մ, որի վրա կարող են լինել 4000 և ավելի ծաղիկներ։ Ծաղկում է տարվա 6-15-րդ շաբաթներում։

Տարածում

Ագավայի շուրջ 300 տեսակները վայրի ձևեր են։ Տարածված են Մեքսիկայում և հարակից տարածքներում։ Եվրոպայում Ագավան ներմուծվել է անմիջապես Ամերիկայում հայտնաբերելուց հետո։ Ագավայի տեսակներից ամենատարածվածը ամերիկյանն է (Agave americana L.), աճեցվել է որպես դեկորատիվ բույս Միջերկրական ծովում։ Ռուսաստանի տարածքում աճեցվել է Սև ծովի և հարավային ափի այգիներում։ Այս բույսը Հայաստանում օգտագործվում է քաղաքի կանաչապատ գոտիներում գորգային ձևավորումների համար։

Նշանակություն և կիրառում

Ագավայի շատ տեսակների տերևներից պատրաստում են ճոպաններ, պարաններ, գորգեր, գործվածքներ, իսկ թափոններից ստանում են թուղթ։ Ագավայի մի քանի տեսակներ արևադարձային շրջաններում օգտագործում են մանրաթել ստանալու համար։ Ավելի թանկ ագավան՝ Agave sisalana Perrine տեսակն է, Ագավա ֆրանսիականը (Agave fourcroydes Lem.) և ագավա կանտալը (Agave cantala Roxb.)։ Ագավայից պատրաստված մանրաթելերը հիմնականում օգտագործում են որպես թիրախ նետով խաղերին։ Ագավայի քաղցր հյութը՝ մուգ կանաչ գույնի (Agave atrovirens Karw. ex Salm-Dyck), և ուրիշ տեսակներինը մինչև ծաղկելը պատրաստում են ալկոհոլային խմիչքներ, իսկ միջուկից ստանում են ավելի թունդ խմիչքներ՝ տեկիլա և մեսկալ։ Միայն կապույտ ագավան (Agave tequilana Web.) են օգտագործում որպես տեկիլայի հումք: Տեկիլայի արտադրության համար օգտագործում են բույսի միջուկը։ Թորման ճանապարհով կապույտ ագավայի հյութից պատրաստում են մզվածքներ, որն էլ հանդիսանում է տեկիլայի հիմնական հումքը։ Agave cocui-ից պատրաստում են ավանդական վենեսուելական խմիչք՝ կոկույի։

Որոշ ագավաների արմատներ օգտագործում են բժշկության մեջ։ Ամերիկյան և սիսալյան ագավաների տերևները պարունակում են սապոնին, որը օգտագործում են հորմոնալ կորտիզոն և պրոգեստերոլ պրեպարատների մեջ։ Ագավա ամերիկականը (Agave americana L.) օգտագործում են հեմատոմիայի բուժման համար։ Ագավա ամերիկականը, ագավա գծավորը (Agave attenuata Salm-Dyck), ագավա Վիկտորիա թագուհու (Agave victoriae-reginae T.Moore) և շատ ուրիշ տեսակներ աճեցվում են որպես տնային և ջերմոցային բույսեր։]]> 2020-04-28 05:42:57 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/535310347 Նարե Մինասյան Անտառների կարևորությունը https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/536300545 Երկրագնդի տաքացումն այն հիմնական մարտահրավերներից է, որ մտահոգություն է պատճառել մեծ թվով փորձագետներին ու մասնագետներին: Նրանց կարծիքով գլոբալ տաքացման հարցում հիմնականում դերակատար է ածխածնի երկօքսիդի մեծ ծավալը և հանածո վառելիքներն աշխարհում ածխածնի երկօքսիդի 24 տոկոսն արտադրելով, գլոբալ տաքացման գլխավոր պատճառն են համարվում: Գլոբալ տաքացման հարցում մյուս կարևոր գործոնն է անտառների ոչնչացումն ու ծառերի հատումը: Ուսումնասիրությունների արդյունքում պարզվել է, որ անտառները կլանում են ածխածնի երկօքսիդի ընդհանուր ծավալի 18 տոկոսը: Ուստի անտառների ոչնչացմամբ այդ ծավալով ածխածնի երկօքսիդ է ավելանում երկրում: ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրի համաձայն, աշխարհում կլիմայական փոփոխությունները շարունակվելով և անտառների վրա դրանց բացասական հետևանքների պատճառով, մինչև 2100 թվականը, տարեկան մեկ տրիլիոն դոլար տուժելու է աշխարհի տնտեսությունը: Այդ հարցը հաստատվել է Ճապոնիայի անտառագիտության միության գիտնականների կողմից: Նրանց պարզ է դարձել, որ ծառի տերևների յուրաքանչյուր քառակուսի մետրը 1 դոլար արժողությամբ 5 միավոր թթվածին է արտադրում: Այդ հիման վրա հնգամյա ծառը մեկ օրվա ընթացքում 140 միավոր թթվածին է արտադրում և այդ ծառի տարեկան արտադրած թթվածնի արժեքը 10 հազար դոլար է կազմում: 20-ամյա ծառը տարեկան 120 հազար դոլար, իսկ 50-ամյա ծառը տարեկան վեց միլիոն դոլար թթվածին է արտադրում և սա անտառների էկոլոգիական արժեքներից միայն մեկն է, որը ծանոթ չէ մարդկանց ու ղեկավարությանը: Այդ անտեղյակության պատճառով աշխարհի տարբեր շրջաններում ճանապարհաշինության, գազամուղի կամ գործարանների կառուցման համար ոչնչացնում են անտառները: Այդ իսկ պատճառով, շրջակա միջավայրի փորձագետները շարունակ պնդում են, թե հնարավոր չէ 150 տարեկան ծառը հատել և այդ քայլը հատուցել 10 կամ 20 ծառեր տնկելով:]]> 2020-04-28 13:15:35 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/536300545 Նարե Մինասյան https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/536330324 https://youtu.be/Ww6g2ze2lD0]]> 2020-04-28 13:25:56 UTC https://padlet.com/ltorosyan2019/lsh9n36tbtl5/wish/536330324