LÀM RÕ CÁC NỘI DUNG SAU

• Nếu biến thiên enthalpy phản ứng là âm (ΔH < 0) thì phản ứng đó toả nhiệt. Giá trị ΔH càng âm, phản ứng toả ra càng nhiều nhiệt.

• Nếu biến thiên enthalpy phản ứng là dương(ΔH > 0) thì đó là phản ứng thu nhiệt. Giá trị ΔH càng dương, phản ứng càng thu nhiều nhiệt.

• Các phản ứng to nhiệt (ΔH < 0) thường diễn ra thuận lợi hơn các phản ứng thu nhiệt (ΔH > 0). Giá trị H càng âm thì phản ứng càng diễn ra thuận lợi.

• Hiểu được biến thiên enthalpy của phản ứng phụ thuộc vào lượng chất (thể hiện ở hệ số tỉ lượng).

• Dấu hiệu: Các phản ứng xảy ra ở nhiệt độ phòng thường là phản ứng toả nhiệt, các phản ứng thu nhiệt thường xảy ra khi đun nóng.

2. Vì sao khi nung vôi, người ta phải xếp đá vôi lẫn với than

trong lò?

3. Giải thích vì sao để giữ ấm cơ thể, trước khi lặn, người ta

thường uống nước mắm cốt (là loại nước mắm chứa nhiều

chất đạm).

Ví dụ:

- Phản ứng đốt cháy than tỏa một lượng nhiệt lớn giúp đun nấu và sưởi ấm.

C + O₂ t°→→t° CO₂

- Phản ứng thủy phân collagen thành gelatin (là một loại protein dễ tiêu hóa) diễn ra khi hầm xương động vật là phản ứng thu nhiệt.

"Các em vừa xem một vụ việc xảy ra cách đây 4 ngày – một tình huống tưởng chừng đơn giản nhưng lại gây hậu quả nghiêm trọng. Theo các em, đâu là nguyên nhân dẫn đến vụ nổ trong video?"

(Khuyến khích học sinh suy nghĩ và đưa ra dự đoán.)

📌 Giáo viên dẫn dắt:
"Điều gì đã khiến phản ứng này xảy ra mạnh liệt như vậy? Có phải mọi phản ứng hóa học đều giải phóng năng lượng như thế không? Và làm sao để biết một phản ứng tỏa nhiệt hay thu nhiệt?"

💡 "Để biết được điều đó, hôm nay chúng ta sẽ cùng nghiên cứu ý nghĩa về dấu và giá trị của biến thiên enthalpy (ΔH) trong phản ứng hóa học, từ đó giải thích những hiện tượng tương tự trong thực tế và hiểu rõ cách ứng dụng của chúng trong đời sống và sản xuất!" 🚀

Hầu hết các quá trình hoa học trong thực tế xảy ra ở điều kiện áp suất không đổi. Nhiệt ượng toa ra hay thu vào của phản ứng ở điều kiện này gọi là biến thiên enthalpy của

phản ứng (nhiệt phản ứng), kí hiệu là 4,H(*).

Phương trình hoa học kèm theo trạng thái của các chất và giá trị 4,H gọi là phương trình nhiệt hoa học.

2. Biến thiên enthalpy chuẩn

Biến thiên enthalpy của các phản ứng phụ thuộc vào điều kiện xảy ra phản ứng (như

nhiệt độ, áp suất) và trạng thái vật lí của các chất. Để so sánh biến thiên enthalpy của các phản ứng khác nhau thì cần xác định chúng ở cùng một điều kiện. Biến thiên enthalpy chuẩn là nhiệt toả ra hay thu vào của phản ứng được xác định ở điều kiện chuẩn: áp suất 1 bar (đối với chất khí), nồng độ 1 mol/L (đối với chất tan trong dung dịch) và nhiệt độ thường đưoc chon là 25 °C (298 K), kí hiệu 4,H298.

* Những quan niệm sai HS thường gặp:

- Tránh hiểu lầm phản ứng có 4,H298 < 0 thì tự diễn ra. Điều kiện để phản ứng tự diễn ra ở điều kiện chuẩn là A,G298 < 0. Tuy nhiên, phản ứng có 4,H298 < 0 thì sau khi đã diễn ra (vì được khơi mào chẳng hạn) sẽ toả nhiệt, nếu lượng nhiệt này đủ lớn sẽ khơi mào cho các phân tử phản ứng xung quanh, nghĩa là tự duy trì phản ứng cho đến khi phản ứng kết thúc.

Ví dụ: Phản ứng 2H2 + O2 -> 2H2O không tự diễn ra dù A,H298 rất âm, tuy nhiên chỉ cần khơi mào bằng tia lửa nhỏ, phản ứng sẽ diễn ra mãnh liệt (phản ứng nổ nếu hai

khí trộn với nhau).

- Bằng cách tính toán H298, kiểm chứng lại những loại phản ứng dễ xảy ra và khó xảy ra trong thực tiễn (ví dụ phản ứng tạo gỉ, phản ứng lên men, ... ) cũng như những

loại phản ứng đã học để nhận được quy luật (phản ứng cộng, phản ứng phân huỷ, ... ).

Tính khoa học và tính sư phạm về nội dung kiến thức

- Nêu được liên hệ có tính quy luật về mức độ thuận lợi của phản ứng với giá trị và dấu của biến thiên enthalpy. Giải thích được quy luật này trên cơ sở quy luật chung

về năng lượng.

Vụ nổ khí H2, nhiệt phản ứng

4. Phản ứng tôi vôi toả ra nhiệt lượng rất lớn, có thể làm sôi nước. Hãy nêu các biện

pháp để đảm bảo an toàn khi thực hiện quá trình tôi vôi.

Phản ứng toả nhiệt: ΔH < 0 ( ΔH mang dấu âm);

Phản ứng thu nhiệt: ΔH > 0 (ΔH mang dấu dương)

- Độ lớn của giá trị ΔH cho biết phản ứng kèm theo sự toả ra hay thu vào lượng nhiệt lớn hay nhỏ và bằng bao nhiêu.

- Phản ứng toả nhiệt có khả năng tự duy trì sau khi loại bỏ nguồn nhiệt, còn phản ứng thu nhiệt cần cung cấp nhiệt liên tục.

d) Tổ chức thực hiện

GV hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện hoạt động của HS.

a) Mục tiêu

− Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua các vấn đề nảy sinh trong thực tiễn.

− Năng lực tự học, tự tìm tòi, khám phá và đề xuất giải pháp thực hiện.

b) Nội dung

- Dạy học theo nhóm, cặp đôi (hoặc sử dụng dạy học theo góc).

- Phương pháp trực quan; thí nghiệm hoa học.

- Dạy học giải quyết vấn đề.

Ở tiết 48, chúng ta chỉ nghiên cứu mục I...

HĐGV: Ghi bảng