Hierbij willen we jullie: leerkrachten, opvoeders, ouders en geïnteresseerden een beetje ondersteuning bieden in het omgaan met deze berichten, het bespreekbaar maken van vragen/conflicten/boosheid of verdriet en ook wat inzicht geven in deze complexe en pijnlijke gebeurtenissen.

De gebeurtenissen van 7 oktober en de weken daarop zijn bijzonder traumatisch voor de betrokken Israëlische en Palestijnse mensen. Onze partner Broederlijk Delen verwoordt het als volgt:

'Broederlijk Delen veroordeelt ten stelligste de aanval van Hamas op Israëlische burgers. Het moedwillig doden van burgers is een oorlogsmisdaad waarvoor de daders verantwoordelijk moeten worden gesteld. Geweld tegen burgers is nooit te rechtvaardigen, ook niet in het licht van Israëls structurele schendingen van de rechten van de Palestijnen. '

Broederlijk Delen heeft al jaren verschillende partnerorganisaties in zowel Palestina (Gaza en de bezette Westelijke Jordaanoever) als in Israël. Zij hebben jarenlange ervaring met de situatie en proberen - net zoals wij - vooral de 'gewone mensen' en hun dagelijks leven te vrijwaren en de duurzaamheid van de leefomstandigheden te vergroten. Daarom is het interessant om de webinar en de standpunten van Broederlijk Delen te bekijken.

Bij het ontwikkelen van deze padlet konden we dankbaar gebruik maken van de expertise van de collega's van Broederlijk Delen.

Kinder- en mensenrechtenorganisaties zoals DCI-P, Al Haq, B'T Selem, Amnesty International , Unicef of Vrede vzw houden een vinger aan de pols. Via hun websites en nieuwskanalen krijg je betrouwbare informatie. Het kan ook interessant zijn om via Instagram reporters ter plaatse te volgen zoals @motaz_azaiza, @lama_jamous9.

Je kunt ook naar verschillende mediakanalen kijken om te vergelijken wat de één bijvoorbeeld wel vertelt en de andere niet ... Het kan interessant zijn om naar eenzelfde gebeurtenis te kijken/lezen op vrt nws en op Aljazeera.com en op de BBC of op bijvoorbeeld een Israëlisch mediakanaal.

Zoals bij alle conflicten zijn de media heel belangrijk en daar maken de verschillende 'partijen' gretig gebruik van, en soms ook misbruik. Ze proberen media te beïnvloeden en de kijkers/lezers aan 'hun kant' te krijgen. Daarom is een goede portie mediawijsheid belangrijk!

Het kan interessant zijn om te onderzoeken of er in andere bewoordingen werd en wordt gesproken over dezelfde vreselijke situaties bij verschillende 'groepen'. Over wie wordt geschreven dat ze 'vermoord' worden en over wie dat ze 'gedood' worden? Beide woorden lijken synoniemen, maar ze hebben een andere gevoelswaarde.

Ook merken we dat sociale media momenteel heel erg ingezet wordt: instagram maar ook TikTok. Dus wellicht komen sommige wrede of aangrijpende beelden ook bij de kinderen terecht ...

Wil je je graag echt verdiepen in deze kwestie, dan is het boek 'Israël en Palestina. De kaarten op tafel' (2016) van Brigitte Herremans en Ludo Abicht een aanrader.

Hieronder geven we je enkele tips om hierover met je leerlingen het gesprek aan te gaan en sommen we enkele aandachtspunten rond beeldvorming en mediawijsheid op.

Aandachtspunten:

• Let op het woordgebruik: gebruik respectvolle woorden en besef dat 'neutraal' woordgebruik niet evident is (zie bijvoorbeeld https://www.movisie.nl/artikel/palestina-israel-woorden-doen-ertoe)

• Meerperspectiviteit: bekijk een gebeurtenis vanuit verschillende oogpunten en heb begrip voor de reacties van mensen met een verschillende ervaring

• Besteed aandacht aan de context: een uitspraak of gebeurtenis komt meestal niet uit de lucht gevallen: probeer zoveel mogelijk naar de context te vragen of zelf context te geven. Verwijs bijvoorbeeld naar de geschiedenis.

• Genuanceerde beeldvorming: vertel dat er naast gewapend verzet ook heel veel vreedzame manieren zijn waarop Palestijnen én Israëli’s opkomen tegen onrecht en onderdrukking van de Palestijnen: via gedichten (vb Mahmoud Darwish, Marwan Makhoul en Suheir Hammad), muurschilderingen op de scheidingsmuur in Jeruzalem van Banksy en lokale kunstenaars, kunst, circus (@free.gaza.circus), vreedzame optochten (The Great March of Return en de wekelijkse protesten in het dorp Nabi Saleh), Breaking the Silence (vreedzame organisatie uit Israël van ex-militairen) …

Klasgesprek:

• Ga met je klas in een cirkel zitten zodat de aandacht niet op jou als leerkracht is gericht. De klas voelt zo ook meer gedeelde verantwoordelijkheid in het gesprek.

• Als leraar ben je de gespreksleider en kun je een dialoog in goede banen leiden. Laat leerlingen of studenten weten welke rol je hierin opneemt. Vertel bijvoorbeeld dat jij ook niet alles weet, dat je zult bewaken dat het een respectvolle uitwisseling blijft en dat je zult ingrijpen als leerlingen grensoverschrijdende opmerkingen maken (denk aan discrimineren, haat zaaien, groepen uitsluiten).

• Zorg ervoor dat het veilig genoeg is in de klas om het gesprek aan te gaan. Je wilt het er met de leerlingen over hebben hoe ze erover denken, maar wel op een respectvolle manier. Blijf dus nieuwsgierig naar de denkwereld van de leerlingen en corrigeer hen als ze te heftige taal gebruiken.

• Maak voordat je het gesprek aangaat duidelijke afspraken over hoe je samen goed over het onderwerp kunt praten. Laat die afspraken het liefst uit de groep komen. Op het moment dat een afspraak even vergeten wordt, kun je daarnaar terugverwijzen.

  • spreek vanuit jezelf ' Ik denk dat', 'ik heb het gevoel dat', 'ik geloof dat'

  • probeer kalm te blijven en toon respect

  • val niemand persoonlijk aan

  • luister en probeer te begrijpen waarom iemand iets zegt

  • stel vragen en toon dat je echt geïnteresseerd bent

  • pauzeer even als het echt te heftig wordt

  • agree to disagree (je hoeft er niet per se uit te geraken - je kunt het op een respectvolle manier niet met elkaar eens zijn)

  • heb je geen zin om in gesprek te gaan: zeg dat dan, je hoeft je niet per se te verantwoorden

  • ...

• Laat zien hoe belangrijk tolerantie voor tegenovergestelde meningen is. Als leraar kun je het goede voorbeeld hierin geven, waardoor leerlingen zich ook toleranter (leren) opstellen. Het helpt als je een goede band hebt opgebouwd met je leerlingen. Investeer in het willen begrijpen van de sociale context waarin je leerlingen zich bevinden.

• Heb aandacht voor emoties, zowel die van leerlingen, als die van collega’s of jezelf. Een dergelijke gebeurtenis kan emoties losmaken. Emoties vragen dus aandacht, ook op scholen, van en voor personeel, van en voor leerlingen en studenten. Laat leerlingen weten bij wie ze terecht kunnen als ze met iemand willen praten over hun zorgen, gevoelens en/of angsten.

• Een neutrale houding aannemen als leerkracht is misschien wat je wel wil, maar is eigenlijk bijna niet mogelijk en eigenlijk ook niet wenselijk. Een meer realistische houding als leraar is ‘toegewijde onpartijdigheid’. Dat houdt in dat je als leraar actief alle mogelijke kanten van een standpunt laat zien aan je klas. Het gaat hier om het erkennen dat je als leraar ook een burger bent die participeert aan dezelfde democratie waar je je leerlingen op voorbereidt. Je kunt dus niet doen alsof jij daar niet bij hoort. Het is daarbij belangrijk dat je duidelijk maakt dat je eigen perspectief net zo te weerleggen is als andere standpunten die er zijn in de klas.

  Neutraliteit is een onmogelijke positie om na te streven, en het is al helemaal niet de bedoeling om anderen te overtuigen van één standpunt. Het gaat erom dat we verschillende standpunten leren begrijpen en onderzoeken, en oefenen met respectvol omgaan met elkaar. Met vallen en opstaan.

• Voorbeeldvragen om het gesprek aan te gaan. Houd rekening met de leeftijd en belevingswereld van de leerlingen. Niet alle vragen zijn geschikt voor jongere kinderen en stem de vragen af op wat leeft bij jouw leerlingen:

  • Hoe heb je het gehoord: via media of van iemand?

  • Wat heb je toen gedaan?

  • Heb je er met je ouders of andere mensen over gepraat?

  • Denk je er vaak aan?

  • Wat doe je als je je angstig voelt, wat helpt?

    Bron: 'https://www.schoolenveiligheid.nl/news/impact-op-school-situatie-israel-gaza/' en nws.nws.nws

Vanaf 7 jaar beginnen kinderen zich te interesseren voor het wereldnieuws en kun je er dus over praten. Met leerlingen uit de hogere klassen van de basisschool kun je naar Karrewiet kijken. Wees wel voorzichtig met het gebruik van beeldmateriaal en bekijk de beelden in ieder geval zelf vooraf: beelden kunnen de angst vergroten en meer vragen oproepen.

De kans is reëel dat kinderen via TV, tablet of smartphone in contact komen met de vreselijke beelden die circuleren. Daarom is het belangrijk om er duiding aan te geven én ook een tegenwicht te bieden.

Het is belangrijk om rekening te houden met de leeftijd van de leerlingen en met hun cognitieve en emotionele ontwikkeling. Probeer te voorkomen dat kinderen te vlugge of te harde conclusies trekken of net bang of enorm verdrietig worden.

Daarom is het cruciaal om de beelden en info die jij als leerkracht aanbiedt goed te selecteren zodat je geen te pijnlijke of te extreme dingen laat zien en de mensen die in beeld komen ook in hun waardigheid laat.

Meestal hebben Karrewiet en het NOSJeugdjournaal hier wel oog voor.

Hieronder vind je een selectie video's en teksten die wij waardevol vinden.

Broederlijk Delen werkte voor het secundair onderwijs een overzicht uit van de belangrijkste gebeurtenissen uit de voorbije decennia. Ook de tijdslijn kan verhelderend zijn.

Als je de geschiedenis en de 'landkaarten' bekijkt, kun je je afvragen of dit conflict eerder over grond en bestaansrecht gaat of over religie.

Aangezien het een complex conflict is met een lange geschiedenis, bestaat er over Israël-Palestina niet zoveel kant-en-klaar lesmateriaal voor het basisonderwijs. Maar als je wat ondernemend en creatief bent als leerkracht, kan je bestaande lespakketten of materiaal aanpassen naar het cognitieve en emotionele niveau van je leerlingen.

Bovendien hoèf je ook niet altijd een uitgebreid lespakket over het 'conflict' in de klas te brengen, maar kan een filmpje, (voorlees)artikel en klasgesprek al voldoende zijn. Eventueel aangevuld met een creatieve opdracht waarbij de leerlingen op zoek kunnen gaan naar vreedzaam protest in zowel Palestina als Israël (waar je bijvoorbeeld een beeldende voorstelling van kan maken).

Of je kan met de leerlingen zélf één of meerdere affiches ontwerpen voor vrede!

Of een muurschildering ontwerpen en ook maken met krijtstift (op het raam).

Inspiratie voor creatieve ontwerpen kan je ook vinden op @flyers_for_falastin

Hier ook nog wat tips voor lespakketten:

https://www.expertisepuntburgerschap.nl/nieuwsartikel/een-overzicht-van-leermiddelen-over-het-israelisch-palestijns-conflict/

https://palestinasolidariteit.be/educatief-pakket-palestina-in-de-klas/

https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5414749/karim-amghar-lespakket-scholen-palestina-israel-oorlog met zijn lestips: https://drive.google.com/file/d/1WKOsuyFEC4wIOWOu0GfUMraiYSa2asvH/view

https://www.schoolenveiligheid.nl/kennisbank/kletskaartjes-welles-nietes/

Palestijnen en Israëli's delen veel dezelfde gewoontes. Het Midden-Oosten is al sinds het begin van de beschaving een smeltkroes van religies en culturen. Christenen, joden en moslims woonden er, vaak in vrede, samen.

Besteed aandacht aan het leven van elke dag: de mensen, de cultuur, het eten, religie, muziek… De verschillen maar ook de gelijkenissen kunnen aan bod komen.

Een godsdienst heeft soms een eigen kledingstijl waaraan je kunt zien dat mensen dat geloof belijden.

Zo dragen christenen soms een kruisje aan een ketting. Moslimvrouwen herken je vaak aan hun hoofddoek. Zo hebben joden ook hun eigen regels en kenmerken. Mannen, vrouwen, jongens vanaf 13 jaar en meisjes vanaf 12 jaar moeten zich hieraan houden. Sommige joden nemen heel strikt die regels en gewoonten in acht (zij worden 'orthodoxe' joden genoemd), terwijl anderen dat veel minder doen.

De kipa (keppeltje) wordt gedragen uit eerbied tegenover God. Ze maken daarmee het onderscheid tussen het aardse en het hogere. Sommige joden dragen het keppeltje de hele dag en anderen alleen tijdens het gebed. In elk geval is het verplicht als je de synagoge binnengaat.

Een ander kledingstuk dat de mannen dragen is de talliet. Dit is een gebedsmantel die door sommige mannen de hele dag wordt gedragen en door sommige mannen alleen tijdens het gebed. Aan de hoeken van deze talliet zitten draden met kwastjes, die tsietsiet worden genoemd. Tijdens het bidden houden de mannen deze kwastjes vast, waardoor ze herinnerd worden aan de geboden die in de Thora staan. Veel orthodox Joodse mannen dragen bij feestelijke gebeurtenissen een bonten muts.

De keffiyeh (Ar.:كوفية) of kufiya, kaffiya of shmagh (Ar.:شماغ) of ghutrah (Ar.:غُترَة) is een traditioneel hoofddeksel dat voornamelijk door mannen in Arabische landen en landen met een droog klimaat gedragen wordt om hen te beschermen tegen kou, zon, stof en zand. Het is ook een symbool geworden voor de Palestijnse strijd voor meer vrijheid.

De abrahamitische religies of Semitische religies vormen een aantal onderling verwante, monotheïstische godsdiensten, in hoofdzaak het jodendom, het christendom en de islam. Abrahamitisch is afgeleid van de eigennaam Abraham, de aarts- of stamvader van joden, christenen en moslims.

De Koran of Qoer'ān (Arabisch: القرآن, al-qoer'ān) is het enige van de door moslims erkende islamitische heilige boeken dat zuiver zou zijn overgeleverd. Volgens de islamitische traditie zijn de woorden in de Arabische taal door God via de engel Djibriel aan de profeet Mohammed geopenbaard. De Koran wordt beschouwd als het eerste prozawerk uit de Arabische literatuur en heeft een grote invloed gehad op de literaire ontwikkeling van het Arabisch.Het Arabische woord قرآن (qoer'ān) betekent oplezing, recitatie, voordracht

De Thora, ook gespeld als Tora[1] of Torah (Hebreeuws: תּוֹרָה), zijn de eerste vijf boeken van de Tenach (Hebreeuwse Bijbel), die de grondslag van het joodse geloof vormen.Het woord Tora is Hebreeuws dat onderwijzing, leer, instructie of wet betekent.

De Bijbel is het heilige boek van het christendom. Het is een van de invloedrijkste boeken ter wereld, het meest verspreide boek ooit en het eerste boek dat werd vervaardigd met de boekdrukkunst.

‘Nee, hummus zal de wereld niet redden, maar lekker eten verbindt ons wel’ zegt de joods-Italiaanse Yotam Ottolenghi kok in een interview met De Morgen in 2020. Hij is een van de meest gerenommeerde koks in de wereld en is geboren in Jeruzalem. Zijn favoriete keuken is de Palestijnse. Hij maakte samen met zijn Palestijnse vriend Sami Tamimi) het kookboek ‘Jeruzalem’ en ‘Falastin’.

Studio Globo is een educatieve ngo voor mondiale solidariteit. Je vindt ons in Antwerpen, Brussel, Hasselt, Gent en Roeselare. Met een praktijkgericht vormingsaanbod stimuleert Studio Globo leerkrachten om te werken aan de wereld in de klas.

Wat doen wij voor jou?

Ontdek het aanbod van Studio Globo en laat je leerlingen op een inspirerende manier kennismaken met de wereld om hen heen. Studio Globo biedt hiervoor een breed scala aan kant-en-klare lespakketten, voorwerpenkoffers, workshops, vormingen voor leerkrachten en inleefateliers. Met ons lesmateriaal prikkel je jouw leerlingen om hun horizon te verbreden en daag je hen uit om open te staan voor verschillende culturen en denkwijzen. Dankzij de expertise van onze medewerkers zullen ze experimenteren, ontdekken en groeien in een veilige en respectvolle omgeving. Zo worden jouw leerlingen de wereldburgers van morgen.

Werk met Studio Globo … en je werkt aan de wereld in je klas.

Je hebt een vraag of je wilt ons iets vertellen. Hoe kan je ons bereiken?

Bezoek onze website, mail ons of contacteer ons telefonisch op 02 520 05 30.

Karrewiet zorgt zowel voor een heldere duiding als voor getuigenissen, reacties van kinderen die op één of andere manier bij de situatie betrokken zijn. Zo kan je de leerlingen zowel goed informeren als hen de kans geven om zelf te reageren of te getuigen over hun gedachten en gevoelens bij de gebeurtenissen.