Bronnen: Baumeister, Kopmels, logische niveaus van Bateson

De instructie werd ondersteund door pictogrammen en modelling door de leerkracht: zelf vertellen hoe je je voelt en waarom, met behulp van het weerbericht. Vervolgens mochten leerlingen klassikaal oefenen door hun eigen gevoel van de dag te benoemen en toe te lichten. Tijdens de zelfstandige verwerking kozen leerlingen uit verschillende activiteiten zoals tekenen, spelen met emotiepoppen, of gesprekjes in kleine groepjes.

Hoe ging de les?
De les werd enthousiast ontvangen door de leerlingen. Ongeveer 80% van de kinderen wist na afloop goed te benoemen hoe zij zich voelden, met ondersteuning van een passend weertype. De kinderen deden actief mee en toonden betrokkenheid, mede door de herkenbare en toegankelijke werkvormen. Het tekenen van het persoonlijke weerbericht werkte zeer motiverend, hoewel een deel van de kinderen snel werd afgeleid door het materiaal in de klas, met name de emotiepoppen.

De differentiatie kwam goed tot zijn recht doordat kinderen op verschillende manieren hun gevoelens konden uitdrukken. Ook minder talige kinderen wisten via symbolen en beelden hun gevoel duidelijk te maken. Dit zorgde ervoor dat ook deze leerlingen actief konden deelnemen en zich gehoord voelden.

Wat ging goed?

• De visuele ondersteuning met weerbeelden werkte sterk en hielp leerlingen om hun gevoelens beter te benoemen.

• De duidelijke structuur van de les volgens het EDI-model gaf houvast.

• Betrokkenheid van de groep was hoog.

• Creatieve verwerking sloot goed aan bij de behoeften van jonge kinderen.

Aandachtspunten en leerervaringen:

• Tijdens het zelfstandig werken werden sommige leerlingen te veel afgeleid door de emotiepoppen. De leerkracht heeft dit ad hoc opgelost door ze uit het zicht te halen. Voor een volgende keer is het beter om dit vooraf te plannen, bijvoorbeeld door materialen gefaseerd aan te bieden of een vaste plek in de klas te geven waar ze minder prikkels veroorzaken.

• Sommige kinderen hadden moeite om een oorzaak te benoemen voor hun gevoel. Een korte klassikale activiteit vooraf met herkenbare situaties (bijv. “Wat als je knuffel weg is?”) kan de vertaalslag van gebeurtenis naar gevoel vergemakkelijken.

• Het bespreken van wat je kunt doen bij een negatief gevoel (zoals onweer) kwam al aan bod, maar kan in een vervolgles nog verder worden verdiept.

Reflectie en toekomstig voornemen (volgens Korthagen):
De kern van de uitdaging in deze les zat in het omgaan met afleidende elementen in de klas. Door vooraf beter na te denken over de organisatie van materialen en het aanbod per werkvorm, kan rust en focus gewaarborgd blijven. Als leerkracht heb ik ervaren dat deze les goed past binnen het sociaal-emotioneel leren in de onderbouw. Het weerbericht als metafoor werkt krachtig en biedt kinderen een laagdrempelige manier om gevoelens te uiten. In de toekomst wil ik dit thema vaker terug laten komen in weekopeningen of kringmomenten, en hierbij ook extra aandacht besteden aan het leren omgaan met lastige gevoelens.

Conclusie:
De les “Persoonlijk Weerbericht” was een waardevolle activiteit binnen de sociaal-emotionele ontwikkeling van kleuters. Het sloot goed aan bij hun belevingswereld en bood verschillende manieren om gevoelens te verkennen. Door een duidelijke structuur, visuele ondersteuning en ruimte voor differentiatie werd de betrokkenheid vergroot en werd het lesdoel grotendeels behaald.

Daarna volgde een klassikale instructie waarbij ik al tekenend op het digibord haar droomland vormgaf. Ze liet zien dat in een droom alles mag: ijs eten als ontbijt, regenboogrivieren, paarse zonnen. Dit stimuleerde de kinderen om vrij te denken en buiten de realiteit te fantaseren. Tijdens de begeleide inoefening konden enkele kinderen hun ideeën delen met de klas, wat bijdroeg aan de inspiratie en het groepsgevoel. Vervolgens gingen alle kinderen zelfstandig aan de slag met het tekenen van hun eigen droomland.

De les werd afgesloten met een evaluatie waarbij kinderen hun tekeningen mochten presenteren en vertellen waarom dit hun droomland is.

Deze fantasierijke les gaf kinderen de kans om hun creativiteit en taalvaardigheid te ontwikkelen in een veilige en inspirerende setting. Door de duidelijke opbouw en het laagdrempelige karakter was er ruimte voor elk kind om mee te doen. De les is goed te herhalen of uit te breiden binnen een thematisch project. Een waardevolle bijdrage aan de brede ontwikkeling van jonge kinderen!

Brandsma, Bart (2016) – Polarisatie: Inzicht in de dynamiek van wij‑zij denken

Intro (kringgesprek – 5 minuten)

• Start met de vraag:
  “Wie zorgt er allemaal voor jou?”
  Laat kinderen antwoorden als: papa, mama, oma, juf, vriendjes.

• Vertel:
  “Iedereen heeft mensen om zich heen die belangrijk zijn. Die mensen vormen samen jouw systeem.”

Kern (activiteit – 15 minuten)

1. Teken je systeem

   • Laat kinderen een eenvoudig poppetje tekenen van zichzelf in het midden van een blad.

   • Daarna tekenen ze er mensen omheen die belangrijk voor ze zijn: familie, juf, vriendjes, de oppas, enz.

   • Laat ze erbij vertellen wie het zijn.

2. Bespreken in kleine groepjes

   • Laat kinderen hun tekening kort aan elkaar laten zien en vertellen wie ze hebben getekend.

Afsluiting (kring – 5 minuten)

• Vraag:
  “Hoe voelt het als er mensen om je heen zijn die voor je zorgen?”

• Benadruk:
  “Iedereen heeft zijn eigen systeem. En iedereen is belangrijk in iemand anders zijn systeem!”

“We kijken steeds in welke mogelijke systemen iemand verbonden is. We richten onze blik dus niet alleen op het individu, maar ook op de systemen achter het individu, die allemaal gemaakt hebben dat de individu is zoals hij is”

(Schreuder, 2010).

(Bakker, 1998).

2.Ervaringsvragen (ervaringen)

3.Betekenisvragen (persoonlijk)

4.Levensbeschouwelijke vragen (overstijgend)

5.Verwerkingsvragen (bijstellen)

Hier ging ik deze vragen mondeling aan een aantal kinderen stellen, hier probeerde ik zoveel mogelijk naar het niveau van de kinderen aan te passen.

Zelf vond ik het best moeilijk om dit te doen maar misschien kwam omdat het onderwerp ook moeilijk was of de vragen.

Bronnen: vragen verstellen en vragen stellen van Kopmels (Kopmels, T. 2020)