Sau khi nghe câu chuyện đầy cảm động của thầy Khiêm Nguyễn , mình đã nhận ra giá trị vô cùng to lớn và sâu sắc, đó là: “Hãy đối xử thật tốt với nhau khi mình còn hơi thở”.

Và bài học của ngày 7 này mình biết được câu chuyện ẩn dụ đóng vai trò rất quan trọng  đối với người coach, ngoài ra muốn phiên coach được thành công chúng ta còn cần phải sử dụng thêm nghệ thuật chia sẻ, nghệ thuật đưa ra phản hồi, nghệ thuật khen…

Càng nghe, càng thấy mình còn phải học hỏi quá nhiều.  Biết ơn thầy Khiêm Nguyễn!

Thế hệ X -: 1965-1980: tư duy dạy con an cư lập nghiệp. dạy con hà khắc. Tìm công việc ổn định mà làm. Bố mẹ làm cán bộ và giáo viên. Rất thích nghề giáo viên, đi học ko phải trả tiền, lương ổn định. Tư tưởng: tồn tại là được, oai là được
Thế hệ Y 1981-1996: Thế giới Bình thường hóa MQH. Không muốn ở nhà thích ra ngoài thế giới, muốn trải nghiệm mọi thứ, thích tìm cái mới.
Thế hệ Z 1997 – 2012. Thế hệ rắc rối. Tiếp cận công nghệ. Có thể tiếp cận cả thế giới qua các app.
Thế hệ anpha 2012 – 2020. Hứa hẹn thế hệ rắc rối hơn. Làm việc luôn với trí tuệ nhân tạo không giới hạn. Thế hệ màn hình vì toàn nói chuyện với màn hình.
Khoảng cách giữa các thế hệ đòi hỏi chúng ta phải có nhiều năng lực hơn. Nhất là năng lực đồng hành, năng lực coaching

CÁC GIAI ĐOẠN phát triển của trẻ:
0-6 tuổi: nghe lời răm rắp
7-14  tuổi: học những người uy tín như thầy cô. Thích thần tượng. Thích đón nhận, thích những gì sốc nổi, thích gì mang tính giải trí.
14-18 tuổi: tuổi: mô phỏng những gì đã được hấp thụ.

Lộ trình thầy dạy: Mind (tư duy) – skill (kỹ năng) – nornous (kiến thức bổ trợ)

Năng lực coaching cần biết về 4 chữ K:

1.Kết nối:
Bố mẹ biết, thầy cô biết, con cũng biết.
Không có kết nối ko có giao tiếp, ko có coaching.
- Cha mẹ nên biết: bạn thân của con, sở thích của con, tựa chuyện con thích, món ăn con thích, tên của game và vì sao nó hay.
- Lúc con kể cha mẹ có lắng nghe hay ko?
- Những hoạt động chung với nhau tạo kết nối:
+ Du lịch, cùng chơi game.
+ Cùng bàn luận chung chủ để.
- Càng tạo ra điểm chung sẽ có những sợi dây kết nối. Hạ tôi xuống tìm điểm chung.
-> Dễ coach hơn. 

2.Khám phá:
Con biết, cha mẹ và thầy cô không biết.

o   Nó là những nguy cơ tiềm ẩn.

o   Nên cha mẹ phải khám phá để chia sẻ.

o   Nên có những câu hỏi với con để khám phá tình trạng của con ở trường.

o   Cha mẹ nên biết những tuyệt chiêu ăn hiếp mới của trẻ con.

o   Muốn khám phá phải dùng tuyệt chiêu “Hỏi và lắng nghe”

3.Khơi gợi:
- Thầy cô cha mẹ biết, con không biết.
- Phương pháp cũ là: KHUYÊN, thêm chất giong vào thành CHỬI, thành LA. 
- Phương pháp mới là: KHƠI GỢI. 
+ Tức là dùng kỹ thuật ngôn ngữ có khả năng khơi gợi giải pháp mà đứa nhỏ tự động đưa ra. 
+ Khơi gợi là kỹ năng hỏi khơi gợi, kỹ năng chia sẻ khơi gợi, kỹ năng kể truyện ẩn dụ để khơi gợi. Đưa ra mà không có bất kỳ sự đe dọa nào, mà chỉ khơi gợi nhẹ thôi.
- Để đứa trẻ tự nhận ra thì rất dễ giải quyết. 

4.Kho báu:
-Thầy cô cha mẹ và con đều không biết.
-Tiềm năng.
-Bằng cách coaching và huần luyện dần dần KHO BÁU nó mở ra.
-Quá nuông chiều thì cánh cửa kho báu sẽ khép lại luôn.
-Kho báu chỉ mở ra khi con biết giải quyết vấn đề và tự lập.
------------------------------------------------
Coaching: là đặt câu hỏi để con tự vượt qua khó khăn đó
Đỉnh cao của coach là để đứa trẻ mở cửa kho báu.
Trong coaching là CHIA SẺ - KHƠI GỢI – KỂ CHUYỆN – HỎI
Gia đình là nhà máy sản xuất ra con người làm việc mới.

Thế hệ X -: 1965-1980: Tư duy dạy con an cư lập nghiệp. Bố mẹ làm cán bộ và giáo viên. Rất thích nghề giáo viên, đi học ko phải trả tiền, lương ổn định.
Thế hệ Y 1981-1996:  Không muốn ở nhà thích ra ngoài thế giới, muốn trải nghiệm mọi thứ, thích tìm cái mới.
 Thế hệ Z 1997 – 2012. Thế hệ rắc rối. Tiếp cận công nghệ. Có thể tiếp cận cả thế giới qua các app.
Thế hệ anpha 2012 – 2020. Hứa hẹn thế hệ rắc rối hơn. Làm việc luôn với trí tuệ nhân tạo không giới hạn. Thế hệ màn hình vì toàn nói chuyện với màn hình.
Khoảng cách giữa các thế hệ đòi hỏi chúng ta phải có nhiều năng lực hơn. Nhất là năng lực đồng hành, năng lực coaching

 Năng lực coaching cần biết về 4 chữ K:

1.Kết nối:
Bố mẹ biết, thầy cô biết, con cũng biết.
 Không có kết nối ko có giao tiếp, ko có coaching.
  2.Khám phá:
Con biết, cha mẹ và thầy cô không biết.

 Muốn khám phá phải dùng tuyệt chiêu “Hỏi và lắng nghe”
3.Khơi gợi:
- Thầy cô cha mẹ biết, con không biết.
4.Kho báu:
-Thầy cô cha mẹ và con đều không biết.
Vậy coaching là CHIA SẺ - KHƠI GỢI – KỂ CHUYỆN – HỎI
 
 

 

Người được coach phài làm hầu như mọi thứ. Người coach chỉ đưa ra những khơi gợi, đưa ra những hướng dẫn, đưa ra nhưng công cụ để cho người được coach tự làm và tự vượt qua. Đó chính là coach 
--------------------
Chuyện gì đã xảy ra trong một phiên coach, đó chính là:

- Phát giúp họ tìm ra một cái điểm B.

- Sau đó biết mình đang ở điểm A và mục tiêu ở điểm B thì sẽ biết nó có một cái rào cản.

- Lên kế hoạch sao cho người ta vượt qua rào cản đó. Nó có thể là rào cản về tâm lý, nó có thể là rào cản về thể lý. Nó có rất nhiều cái rào cản được đưa ra.

- Trong quá trình làm có thể gặp thất bại, bị sai. Nhiểm vụ của coach là giăng cái lưới ra đỡ là lắng nghe chứ ko phải chửi.

- Tiếp tục tìm ra xem chuyện gì xảy ra.
----------------------------
Lịch sử của từ coach.
Bắt nguồn từ cỗ xe ngựa đưa một người từ điểm A đến điểm B vượt qua các ổ gà, gập gềnh một cách nhanh nhất.
------------------------------
Chúng ta đang học “Năng lực coach dành cho cha mẹ và thầy cô” đây là thói quen mới là hỏi là khơi gợi, bỏ đi cái thói quen cũ là khuyên.

Giai đoạn 1: Giai đoạn mới tham gia thói quen mới 
- Giai đoạn này không coach.

- Giai đoạn này hướng dẫn, đào tạo, bảo, đề nghị và khuyên. VD hướng dẫn rửa bát.

Giai đoạn 2. Hơi quen với nhiệm vụ nhưng do dự.

- Tạo sao do dự. VD sợ làm bể bát, cái bát nặng nó trơn.

- Lúc nào coach xuất hiện. Mục tiêu của con là gì? Lý do gì tại sao con do dự?

- Cổ vũ, giúp đỡ làm sao cho con thực hiện cái hành vi, chấp nhận những thất bại tạm thời của con.

- VD rửa bát cho rửa bát inox để rớt ko sao. Đây là quản trị rủi ro.

- Chấp nhận con sai, sai này phải nằm trong khuôn khổ.

- Do dự là do chưa quen.

Giai đoạn 3. Quen với nhiệm vụ rồi nhưng vẫn có cái gì đó đang cản trở, thường là về tâm lý.

- VD đang lái xe A nhỏ, nhưng nay lái xe B nó to, nó khác. Cái cản trở nhưng ko biết nó là cái gì? 

-  Người coach phải hỏi “Cản trở của bạn là gì?” trước chạy cái xe nhỏ dễ luồn lách, giờ chạy cái xe to biết đường nào mà chạy! 

- Người coach sẽ phải nói: nó bình thường thôi, ko sao đâu cứ chạy đi, xe to được quyền ăn hiếp mấy xe nhỏ, mình cứ chạy tói nó khác tránh. Khi đó cái cản trở được giải quyết.

- VD con mình nó quen đi học rồi, tới một ngày nó ko muốn di học. Thường thì chúng ta cho là lười, là biếng, là gây bĩnh. Nhiều khi chúng ta ko biết cái cản trở trong tâm lý của bạn ấy là đang bị ăn hiếp ở trường. hoặc là bị cô giáo chiếu tướng hoặc có cơn đau nào mà ko biết. Hay trên đường có con chó, sợ con chó.

- Nhưng chúng ta thường hay nói, cái việc đó có gì mà sợ

- Lúc này coach xuất hiện.

Giai đoạn 4. Người được coach đã dày dạn kinh nghiệm. Nhiệm vụ người coach là quan sát, giúp đỡ khi cần thiết, hay gọi ủy quyền. 
- Lâu lấu thấy nó khóc thì chỉ xuất hiện như một vị thần  và hỏi “Vì sao con khóc?”

- Hỗ trợ từ xa.
-----------------------------
Tâm thế của người coach khi vào phiên coach: 4T (Tin, Tôn, Thấu, Tạo)

Khi chạy vào phiên coach chúng ta phải chuẩn bị tâm thế:
1.Tin là gì:
- Tin ở đây không phải là tin vào cái niềm tin nào đó. Tin ở đây là người coach phải tin rằng người được coach có thể làm được tất cả những gì họ đang mong muốn.
- Một vấn đề lớn nhất cha mẹ thầy cô thường gặp là ko tin vào cái việc con mình có thể làm được.

Sử dụng 4 câu hỏi:
Câu hỏi 1: Tôi có thực sự tin tưởng con/ trò mình ko? 

Câu hỏi 2: Tôi có ngừng niềm tin tiêu cực với con/trò mình hay ko? (niềm tin tiêu cực được lưu giữ trong quá khứ với con). Sở hữu niềm tin tiêu cực thì sẽ ko coach được. Vì ngay từ đầu cta đã tin con có cái đó rồi. Stop niềm tin tiêu cực. Bước vào coach với một tâm thế coi như 1 tờ giấy trắng, coi như mình ko biết gì hết trơn. Hỏi có dễ ko, ko dễ nhưng mà làm được.

Câu hỏi 3:  Tôi có bám vào các dữ liệu và tôi coach cho học trò/con mình hay ko ?
Có nghĩa là dựa trên thông tin được đưa ra và sử dụng khách quan chứ không phải la dựa trên dự đoán, suy diên. Dữ liệu là những thứ nó đang diễn ra.

Câu hỏi 4: Tôi có thể bỏ qua các trải nghiệm quá khứ với con/trò hay ko?
Trài nghiệm quá khứ là những cái gì mình đã từng trải nghiệm cùng con/ học trò. Chúng ta dễ dựa lên đó để suy nghĩ. Rất hay mắc. 

2. Tôn: Tôn trọng thế giới quan của con, ngồi xuống bằng con giao tiếp tôn trọng. Bằng cách nêu câu hỏi khơi gợi, nhẹ nhàng mà hiệu quả sâu sắc. Giao tiếp tôn trọng. Tôn trọng thế giới quan của người khác.

3. Thấu cảm: thấu cảm một bậc trên đồng cảm. Hai người cùng một cảm xúc kết nối rất tốt.
-  Đồng cảm thôi chưa đủ. Cần thấu cảm hiểu, biết cách nhìn xuyên qua nỗi đau đó giúp cho họ vươt qua cài nỗi đau đó. Tức là giúp cho họ thay đổi trạng thái từ A sang B. VD biết các con đang buồn đái (đồng cảm), giải lao 5 phút để các con đi tè (thấu cảm). Năm xưa các bạn xả thân cứu nước, bây giờ đi xả nước cứu thân. Chaky ra một nơi rất thú vị, vào hối hả và ra vô cùng hớn hở.

-  2 nơi để nhớ sự thấu cảm: nhà vệ sinh và tủ lạnh.
-  Thấu cảm là giúp cho người ta đẩy ra khỏi cái trạng thái tiêu cực đó.
-  Khi coach thành công được nhận ra trên khuôn mặt người được coach nó rạng rỡ vì được giải quyết vấn đề, đó là thấu cảm.
-  Thấu cảm là năng lực nhìn thấy nỗi đau của người đó, khi có cản trở, giúp cho người đó vượt qua được. Phòng coach nó như cái nhà vê sinh vô khóc lóc, ra hớn hở. Trút được gánh nặng trong lòng.

4. Tạo và giữ kết nối: Là tâm thế coach trước, trong và sau luôn luôn tạo kết nối. Giúp người được coach tạo ra sự thay đổi trong hành vi để đạt được mục  tiêu

- Tạo tâm thế là Luôn luôn giữ kết nối với người được coach. Đừng nghĩ rằng người được coach  ở đây là con của mình nên kết nối sẽ có. Kết nối ở đây gọi là tính chất kích thích và đáp ứng, tức là bạn kích nó phải thích, bạn kích mà nó không thích thì ko có kết nối.

- Nên từ đầu chí cuối nói chuyện là phải tạo ra kết nối. Đặc biệt bối cảnh cha mẹ và học trò cái này khó hơn hẳn. Dễ mất kết nối bởi vì Quá trình nuôi và dạy chưa tốt trong quá khứ.

1. Luôn luôn tạo ra các hoạt động chung: cùng chơi game, coi con chơi game cũng được. Cùng nấu ăn. Cùng đi du lịch.Tản bộ để trò chuyện.

2. Giao tiếp kết nối: Nội dung nói chuyện phải giống như người kia đang nói, nó phải đồng cảm. Tìm ra cái điểm chung trong nội dung nói chuyện. 

- Phải có tông giọng giống bằng với người đang nói.

- Ngôn ngữ hình thể phải giống với con. (cách ngồi cùng 1 hướng)
3. Kể chuyện tạo ra kết nối. Người ta không nhớ câu chuyện bạn nói nhưng người ta luôn nhớ câu chuyện bạn kể. Mà nhớ rất lâu. 

4. Lắng nghe càng nhiều để biết điểm chung mà kết nối. Kể cả những thứ không muốn nghe thì phải tập lắng nghe để có thứ tập hợp nó vào để mà kết nối.

5. Các cử chỉ thân mật: ôm, nắm tay, cười, xoa đầu.
6. Khen đúng cách cũng giúp kết nối.
--------------------
Tứ niệm pháp nhà Phật:

1. Bố thí (sẻ chia)

2.Ái ngữ (khen). Khen khác nịnh. Khen vào cụ thể.

3. Đồng sự (cùng làm thứ gì đó chung với nhau)
4. Lợi hành (làm những viêc có lợi cho người khác, cho gia đình) 

----------------------------
Ứng dụng 3C để khen đúng cách trong Giao tiếp:
1. Câu hỏi. Hỏi để tạo sự kết nối trước khi khen. "Thầy có cái này muốn chia sẻ, con có muốn nghe không?"
2. Cụ thể. Khen cái cụ thể cái gì đẹp? Cụ thể đẹp như thế nào?
3. Có được. Cái người ta có. Mình mong muốn có được.

2.    Nghe tham chiếu. Cũng nghe nhưng lấy mình làm chuẩn hoặc lấymột đối tượng khác làm chuẩn. Không lấy đối tượng nghe làm chuẩn. Trong khi chỉ có đối tượng nghe mới biết rõ cái bối cảnh và vấn đề của mình.

Nghe tham chiếu hay dẫn đến nguy hiểm: khuyên, phán xét, đổ thừa. 

Nhiệm vụ của người nghe là tìm ra bối cảnh của vấn đề của người ta để giúp.

Dễ mắc cho lời khuyên lúc này rất rẻ tiền.

3.    Nghe bóp méo. Có năng lực nghe, năng lực hỏi, năng lực đón nhận. Chỉ có điều những nghe này thường dựa trên những gì quan trọng với mình hơn là những gì quan trọng với họ. Có xu hương, hướng họ đến điều mình muốn hơn là điều họ muốn.
Cấp độ nghe này có khả năng khơi gợi.

4.    Lắng nghe chủ động. (Người coach hay sử dụng trong phiên coach) Có nghĩa hỏi và tìm kiếm đâu là điều tốt nhất dành cho họ và khơi gợi cho người đó tự đưa ra giải pháp tốt nhất cho họ và hợp ý với mình, tốt cho người xunh quanh.  Đây là lắng nghe có đạo đức nhất.
Lắng nghe chủ động sẽ giúp người được coach xong phải vui vẻ.
Năng lực lắng nghe chủ động chúng mới thấu cảm được. Chúng ta biết nỗi đau của họ đồng thời đặt câu hỏi khơi gợi.

Câu chuyện của chị Hưng. Bé lớn lớp 10 và bé nhỏ 6 tuổi.
Bé lớn học vẫn giỏi, thông minh. Vấn đề: thức hơi khuya 1-2h sáng, nhưng vẫn mê game, nhắc bé thì bé cáu.

Mong muốn của mẹ: đi ngủ lúc 11h để đảm bảo sức khỏe. Con có năng lực quản lý thời gian cho tốt.

- Thầy dùng các câu hỏi khơi gợi và lắng nghe chủ động để tìm hiểu bối cảnh và vấn đề của nhà chị Hưng.
- Thầy hỏi điều mong muốn của chị Hưng.
- Thầy hỏi những câu hỏi khơi gợi suy nghĩ từ chị Hưng, để chị tự đưa ra giải pháp giải quyết các vấn đề của mình