ปกติถ้าประมาณพลังงานของเด็กชาย น้ำหนัก 50 กิโลกรัม ที่ติดอยู่ในถ้ำ จะต้องสงวนการใช้พลังงานเฉลี่ยต่ำสุด 1,300 kcal ต่อวัน แต่หากร่างกายไม่ได้พลังงานจากสารอาหารตามการปรับตัวทางสรีรวิทยา จะดึงกลูโคส หรือน้ำตาล ที่สะสมตามร่างกายมาใช้ระยะแรก จากนั้นดึงน้ำตาลในรูปไกลโคเจนจากตับมาใช้ในช่วงแรก และ 4-5 วันต่อมาจะเริ่มสลายไขมันที่สะสมตามลำตัวก่อน จากนั้น จะนำจากส่วนอื่นมาใช้ แต่หากใช้ไขมันหมด ร่างกายจะเริ่มดึงโปรตีนจากกล้ามเนื้อมาใช้เป็นพลังงาน

หากร่างกายได้ดื่มน้ำ แต่ขาดอาหาร นานถึง 6 วัน สมองจะล้า ร่างกายอ่อนเพลีย แต่กรณีติดเกาะติดถ้ำ หรือหลงป่า ต้องใช้พลังงานให้น้อยที่สุด ด้วยการอยู่ให้นิ่ง ทำสมาธิ หรืออยู่ในภาวะจำศีล สำหรับผู้ที่เป็นนักกีฬา หรือออกกำลังกายเป็นประจำ ร่างกายจะคุ้นเคยกับการใช้พลังงานมาก การฝึกจิตใจให้นิ่ง จะช่วยลดอัตราการใช้พลังงานได้

รศ.เทพมนัส บุปผาอินทร์ ภาควิชาสรีรวิทยา มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า ระบบทางเดินอาหารที่ไม่ได้ถูกใช้งาน ส่งผลให้การทำงานลดลง น้ำย่อยน้อยลง จึงควรให้สารอาหารที่มีพลังงานสูง

ส่วนการฟื้นฟูร่างกายหลังขาดอาหารมานาน ควรเริ่มให้กลูโคส ควบคู่กับสารเกลือแร่ ป้องกันภาวะ refeeding syndrome หรือภาวะความไม่สมดุลของเกลือแร่ในร่างกาย หากไปท่องเที่ยวทางธรรมชาติต้องศึกษาสภาพพื้นที่ แต่งกายให้รัดกุม สวมเสื้อผ้าเก็บอุณหภูมิ ระบายเหงื่อในชั้นใน กันน้ำกันลมชั้นนอก เตรียมอาหารแห้งและให้พลังงาน อาหารผ่านการฆ่าเชื้อบรรจุในกล่องหรือถุงให้มิดชิด

การเตรียมกายและใจให้พร้อมจะช่วยเพิ่มความมั่นใจ หากไปท่องเที่ยวตามแหล่งธรรมชาติ กรณีเกิดการพลัดหลง หรือภัยพิบัติ สิ่งสำคัญคือการมีจิตใจที่เข้มแข็งและมีสติ จะช่วยรับมือกับสถานการณ์ เพื่อให้อยู่รอดได้นานที่สุด

1.ระวังน้ำท่วม = ต้องหาว่าจุดที่ไหนสูงที่สุดในถ้ำโดยสังเกตจากร่องรอยใบไม้หรือรอยโคลนบนผนังถ้ำ

2.ทำตัวให้อบอุ่น=  หากอุณหภูมิในร่างกายต่ำเกินกว่าปกติอาจจะทำให้เสียชีวิตได้เพราะอย่างนั้นควรบิดเสื้อผ้าให้แห้งและนั่งบที่แห้งที่สุด

3.น้ำ=  ร่างกายไม่สามารถขาดน้ำได้เกิน3-5วัน  ต้องทำให้ร่างกายมีน้ำเพียงพอสามารถดื่มน่ำในถ้ำได้แน่อาจจะทำให้ท้องไส้ปั่นป่วนบ้าง 

4.อากาศ = ปกติในถ้ำจะมีอากาศผ่านตลอดแต่ก็จะมีช่วงที่ระดับออกซิเจนต่ำ แต่ไม่ต่ำจนเป็นอันตราย

5.ความเครียด= หากมีความเครียดและความกดดันอาจจะทำให้ทำตัวไม่ถูกและตื่นตระหนกจนนำไปสู่การฆ่าตัวตายได้

   1.หุ่นยนต์ดำน้ำ ROV
หุ่นยนต์ดำน้ำบังคับระยะไกล (ROV) ผลงานของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ
   2.โดรน (Drone)
โดรนที่ติดกล้องอินฟาเรด เพื่อใช้สำรวจทางอากาศ จำนวน 2 ลำ อีกด้วย ซึ่งการทำงานสามารถตรวจจับความร้อนได้ในเวลากลางคืน
  3. เครื่องสูบน้ำไฟฟ้า
เครื่องสูบน้ำไฟฟ้าขนาดใหญ่แรงดันสูง เพื่อให้ระดับน้ำภายในน้ำลดลง และเพิ่มความสะดวกให้กับหน่วยงานที่เข้าไปช่วยเหลือได้มากที่สุด
  4.  รถสถานีเคลื่อนที่
เป็นการร่วมมือจากโอเปอเรเตอร์ทั้ง 5 ค่ายใหญ่ของประเทศไทย ไม่ว่าจะเป็น True, Dtac, AIS, CATและ TOT ที่ช่วยขยายช่องสัญญาณโทรศัพท์เคลื่อนที่ ทั้งยังทำการหันเสาสัญญาณไปยังบริเวณของถ้ำหลวง เพื่อให้เจ้าหน้าที่ใช้งานคลื่นโทรศัพท์ได้อย่างราบลื่น รวดเร็วและกว้างยิ่งขึ้น
   5. อุปกรณ์ช่วยเหลือจากประเทศสวีเดนและอิตาลี
อดีตนักร้องดัง ได้ส่งอุปกรณ์ช่วยชีวิตจากประเทศสวีเดนและอิตาลี ซึ่งมีทั้งไฟฉายที่ใช้ได้ทั้งใต้น้ำและบนบกและมีความสว่างกว่าไฟฉายทั่วไปมาก สามารถใช้งานได้ราว 4-5 ชั่วโมง โดยมีอุปกรณ์ที่สามารถทำให้เด็กดำน้ำออกจากถ้ำ โดยไม่ต้องฝึกหายใจแบบนักดำน้ำ
     6.อุปกรณ์สแกนจำลองภาพ 3 มิติ
จากการช่วยเหลือของ R.S.K. ซึ่งเป็นอุปกรณ์สแกนจำลองภาพ 3 มิติ ที่สามารถมองเห็นในที่มืด โดยหน้าที่หลักๆ คือ การจำลองภาพภายในถ้ำเพื่อวิเคราะห์และช่วยให้งานของเจ้าหน้าที่ง่ายขึ้นกว่าเดิม

จุดเริ่มต้นเริ่มจากจุดเนินนมสาว ไปยังจุดสำคัญจุดแรก คือ โถง 3 ระยะทาง ช่วงนี้น้อง ๆ จะต้องใช้การดำน้ำ หลังจากนั้นจะเป็นโถง 2 และโถง 1 จนถึงปากถ้ำ

ด่านแรกจะต้องมีการผ่านจุดที่ยากที่สุด เป็นช่องแคบที่หน่วยซีลต้องใช้วิธีพังทลายดินและหินเปิดเป็นช่องกว้างแคบ ๆ  โดยปกติการดำน้ำจากเนินนมสาวจะมีเจ้าหน้าที่ประกบ 2 คน แต่ตรงจุดนี้น้องจะต้องขึ้นช่องแคบด้วยตัวเอง โดยมีเจ้าหน้าที่ 1 คนขึ้นไปรอก่อน ส่วนอีกคนประกบอยู่ด้านล่าง แล้วน้องต้องใช้วิธีการปีนตัวเองขึ้นมาให้ได้ ส่วนถังออกซิเจนจะถูกดันไปไว้ที่เจ้าหน้าที่คนแรกที่อยู่บนเนิน ทำให้เป็นจุดที่ยากที่สุดในการจะมายังโถง 3

โดยมีสาระสำคัญ 

1.การเรียนรู้ทำความเข้าใจเกี่ยวกับจิตวิทยาของผู้ประสบภัยทั้งในระหว่างการติดอยู่ในถ้ำ และหลังจากการได้รับการกู้ภัยแล้ว สิ่งที่สังคมควรปฎิบัติต่อเยาวชนกลุ่มนี้ในทางจิตวิทยา 

2.การเรียนรู้สรีรวิทยาของมนุษย์ในสภาวะอดอาหารและการไม่รู้วันรู้คืนในขณะติดอยู่ในถ้ำ 

3.การเรียนรู้วิทยาศาสตร์ของอุปกรณ์รวมถึงอาหารต่างๆ ที่ใช้ในระหว่างกู้ภัย 

4.เกร็ดความรู้เรื่องการเตรียมชุดเครื่องมือสำหรับเอาชีวิตรอดหากติดอยู่ภายในถ้ำ 

5.ธรณีวิทยาของถ้ำหลวง-ขุนน้ำนางนอน การปรับสภาพแวดล้อมและระบบนิเวศของถ้ำและพื้นที่โดยรอบหลังจากภารกิจเสร็จสิ้นลงแล้ว

ซึ่งกิจกรรมนี้เป็นส่วนหนึ่งของการเฉลิมฉลองครบรอบ 60 ปีแห่งการสถาปนา ของคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เพื่อเป็นการแสดงให้สังคมเห็นประจักษ์ถึงความสำคัญของวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม

คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดลเล็งเห็นความสำคัญของวิทยาศาสตร์จากเหตุการณ์ จึงได้จัดกิจกรรมเสวนาพิเศษ Science Café ตอน ถอดบทเรียนวิทยาศาสตร์ ถ้ำหลวง ขุนน้ำนางนอนขึ้น โดยมีสาระสำคัญ

  •เพื่อเรียนรู้ทำความเข้าใจเกี่ยวกับจิตวิทยาของผู้ประสบภัยทั้งในระหว่างการติดอยู่ในถ้ำ และหลังจากการได้รับการกู้ภัยออกมาแล้ว 
  •สิ่งที่สังคมควรปฎิบัติต่อเยาวชนกลุ่มนี้ในทางจิตวิทยา
  •การเรียนรู้สรีรวิทยาของมนุษย์ในสภาวะที่ต้องอดอาหารและการไม่รู้วันรู้คืนในขณะติดอยู่ในถ้ำ
  •การเรียนรู้อุปกรณ์รวมถึงอาหารต่างๆ ที่ใช้ในระหว่างกู้ภัย
  •เกร็ดความรู้การเตรียมชุดเครื่องมือสำหรับเอาชีวิตรอดหากติดอยู่ภายในถ้ำ
  •ธรณีวิทยาของถ้ำหลวง-ขุนน้ำนางนอน และการปรับสภาพแวดล้อมระบบนิเวศของถ้ำและพื้นที่โดยรอบ เพื่อเป็นการแสดงให้สังคมเห็นถึงความสำคัญของวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม

วันที่24 มิถุนา 61 ได้เริ่มทำการค้นหาวันแรก 

วันที่สองของการค้นหาดำน้ำลึก5เมตร ไปเจอรอยเท้าแต่ไม่พบเด็ก แต่ฝนตกหนักทำให้น่ำเพิ่มเป็น7เมตร 

วันที่3 ติดตั้งเครื่องสูบน้ำ หน่วยซีลเข้าไปถึงโถงที่4 แต่ต้องหยุดไว้เนื่องจากน้ำขุ่นมาก และฝนตกหนักทำให้น้ำติดเพดานและมีเกิดการโคลนดูด 

วันที่4น้ำสูงขึ้น6นิ้วต่อชั่วโมง หน่วยซีลย้ายจากโถง3มาโถง2 ทีมอากาศหาปล่องทางเข้าเพื่อที่จะเข้าไป มีทีมช่วยเหลือจากประเทศอังกฤษสามคนมาสมทบ

วันที่5 น้ำล้นออกมาหน้าปากถ้ำ ทำให้ต้องปิดไฟบางส่วนเพื่อป้องกันการเกิดไฟฟ้าช็อตและหนุดเครื่องสูบน้ำ มีการใช้สุนัขดมกลิ่น และเริ่มทำการขุดเจาะถ้ำด้านข้างเพื่อระบายน้ำออก

วันที่6 ส่งกล่องช่วยเหลือปล่อยตามน้ำไปเพื่อหวัฃว่าให้ได้รับจดหมายกลับมาว่าอยู่ส่วนไหน สูบน้ำ12,000ลิตรต่อชั่วโมง

วันที่ 7 ไม่มีฝนตกในวันนี้ ติดตั้งเครื่องสูบน้ำตัวใหญ่กว่าเดิม

วันที่8 ลำเลียงเครื่องสูบน้ำเข้าถ้ำ ระดับน้ำลดลง

วันที่9 ถึงจุดสามแยก มีการยกเครื่องเจาะขึ้นดอยผาหมีเพื่อขุดเจาะโพลง มีเจ้าหน้าที่จากหลายประเทศอาสามาช่วย ไม่ว่าจะเป็น อังกฤษ อเมริกา จีน ญี่ปุ่น ลาว ออสเตรเลีย พม่า หน่วยซีลห่างจากตัวเด็กประมาณ600เมตร และตอนสามทุ่ม ได้พบกับตัวทีม13 หมูป่า
ยุติการค้นหาและเริ่มทำการกู้ภัย

3กรกฎาคม(วันที่1ของการกู้ภัย) ระดับน้ำลดลงชั่วโมงล่ะ 1เซนติเมตร

4กรกฎาคม ฝึกให้ดำน้ำด้วยขวดอากาศ

5กรกฎาคม ต่อสายหาผู้ปกครองทุกคน จุดดำน้ำเหลือเพียงหนึ่งจุด

6กรกฎาคมของการกู้ภัย อากาศในถ้ำลดลงเหลือ15% หน่วยซีลนอกราชการเสียชีวิตขณะปฏิบัติหน้าที่

8กรกฎาคม ช่วยออกมาได้4คน ใช้เวลา11ชั่วโมง

9กรกฎาคม ช่วยออกมาได้4คน ใช้เวลา9ชั่วโมง 

10กรกฎาคม ช่วยออกมาได้5คน ใช้เวลา6ชั่งโมง

วันที่ 23 มิ.ย. 61 มีผู้ติดอยู่ภายในถ้ำ 13 คน โค้ชวัย 25 ปี และนักฟุตบอล อายุระหว่าง 11 – 16 ปี

เที่ยงคืนกว่าของวันที่ 24 มิ.ย. ทีมกู้ภัยและกู้ชีพได้เดินทางเข้าไปค้นหาภายในถ้ำ เเต่ด้วยระดับน้ำที่สูงขึ้นทำให้ต้องออกมาตั้งหลักที่ปากถ้ำ หลังจากนั้นจึงประสานงานกับหน่วยศีลและกองทัพเรือให้มาช่วย

นักดำน้ำของหน่วยซีล ได้ดำน้ำลงไปลึก 5 เมตร พบว่าบริเวณดังกล่าวมีความยาว 7 กิโลเมตร และพบร่องรอยผู้สูญหาย

ได้มีการส่งเจ้าหน้าที่ 13 คน พร้อมด้วยยานสำรวจใต้น้ำ 1 เครื่อง โดรนติดกล้องตรวจจับความร้อนบินสำรวจ 2 ลำและเครื่องสูบน้ำมายังถ้ำหลวงจำนวน 10 เครื่อง เพื่อระบายน้ำในถ้ำ

5. ฮีโร่ในพื้นที่ ชาวบ้านยินดีให้ไร่น่าของตน เป็นพื้นที่รองรับน้ำจากถ้ำหลวงระดับน้ำภายในถ้ำเพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ เนื่องมาจากฝนตกอย่างต่อเนื่อง มีการหาพื้นที่กว่า 100 ไร่จากชาวบ้านเพื่อรองรับน้ำจากถ้ำหลวง

27 มิ.ย. เจ้าหน้าที่ได้ทำการเจาะทะลุผนังถ้ำหลวงเพื่อระบายน้ำออกจากถ้ำได้ ทำให้ระดับน้ำในถ้ำเริ่มลดลง

ภารกิจครั้งนี้ได้รับช่วยเหลือจากหลายประเทศ อาทิเช่น หน่วยกู้ภัยเวียงจันทน์ 1623 , กองกำลังสหรัฐอเมริกาภาคพื้นแปซิฟิก จากสหรัฐอเมริกา ,ผู้เชี่ยวชาญจากออสเตรเลียและจีน

วันที่ 2 ก.ค. ได้พบทั้ง 13 ชีวิตแล้ว บริเวณจุดเนินนมสาว ซึ่งอยู่เลยพัทยาบีชไปประมาณ 400 เมตร

วันที่ 6 ก.ค. จ่าแซม อดีตหน่วยซีล วัย 38 ปี ที่หมดสติในน้ำ ได้สร้างความเศร้าโศกเสียใจให้กับชาวไทยและผู้คนทั่วโลก จ่าแซมได้ยกย่องให้เป็น “วีรบุรุษถ้ำหลวง”

 วันที่ 8 ก.ค. หน่วยซีลสามารถนำทีมหมูป่า 4 คน ออกมาได้อย่างปลอดภัย หน่วยซีลจึงได้ฝึกการดำน้ำให้ทั้ง 13 คนโดยหน่วยซีลจึงได้ฝึกการดำน้ำให้ทั้ง 13 คน

ในวันที่ 9 ก.ค. หน่วยซีลก็สามารถนำหมูป่าอีก 4 คน ออกจากถ้ำหลวงได้สำเร็จ

อีลอน มัสก์ ผู้บริหาร SpaceX ได้ร่วมกับทีมวิศวกรในบริษัทของเขาประดิษฐ์เรือดำน้ำจิ๋ว เพื่อช่วยทีมหมูป่า และมอบให้กับทางการไทยด้วยตัวเอง เมื่อวันที่ 10 ก.ค. วิธีการก่อนหน้านี้สามารถนำเด็กทั้ง8คนออกมาได้จึงไม่มีความจำเป็นในการเปลี่ยนแปลงวิธีการกะทันหัน แต่อุปกรณ์ดังกล่าวก็ถือว่าเป็นประโยชน์อย่างมากในการกู้ภัย หากเกิดเหตุการณ์ในกรณีคล้ายๆ กันในอนาคต

เมื่อวันที่ 10 ก.ค. หน่วยซีลก็สามารถนำทีมหมูป่าอีก 5 คน ออกจากถ้ำได้สำเร็จในเวลา 1ทุ่ม ชาวไทยและผู้คนทั่วโลกต่างยินดีกับความสำเร็จในครั้งนี้

  นายแพทย์สมัย รองอธิบดีกรมสุขภาพจิต กล่าวว่าได้ไปร่วมปฏิบัติภารกิจที่ถ้ำหลวง พบว่ามีผู้สื่อข่าวเป็นพันๆคนอยู่ที่นั่น และจากการติดตามญาติของทีมหมูป่า ซึ่งมีการจัดทีมช่วยเหลือเยียวยาจิตใจคน คอยดูแล เพราะนอกจากร่างกายของญาติต้องอยู่ในภาวะที่ปลอดภัยแล้ว ต้องให้เขารับทราบข้อมูลว่าอาจจะเกิดโรคอะไรได้บ้างให้เขาป้องกันตัว

   ส่วนคำแนะนำต่อสื่อมวลชนในการทำข่าวถ้ำหลวงและภัยพิบัติต่างๆ รองอธิบดีกรมสุขภาพจิต กล่าวว่า เราต้องรู้ตัวเองก่อนว่า 1.เรามีโรคเก่าอะไรอยู่บ้าง 2. สุขภาพใจ ถ้าไปสถานนั้นแล้วเป็นการรื้อฟื้นอะไรในใจหรือไม่ และควรไปหรือไม่ 3. การกิน การขับถ่าย ที่หลับที่นอน ไม่ควรอยู่ในภาวะกดดันตลอดเวลา

   มีการกล่าวถึงโรคต่างๆที่อยู่ในถ้ำว่า ในแต่ละถ้ำอาจจะมีโรคระบาดตามออกมา อาจเป็นโรคอุบัติใหม่ แบ่งเป็นประเภท สัตว์ที่อยู่ในถ้ำ ได้แก่ สัตว์ฟันแทะ อย่างเช่นหนู ซึ่งหนูจะนำเชื้อโรคอยู่แล้ว กลุ่ม ค้างคาว แบ่งเป็น ค้างคาวดูดเลือดที่ไม่มีในเมืองไทย ค้างค้าวกินผลไม้ เช่น ค้างคาวแม่ไก่ แต่ถ้ำหลวงพบว่า มีค้างคาวกินแมลง ถ้าไปสัมผัสอาจจะติดเชื้อได้

  สุดท้ายพลอากาศตรีนายแพทย์อิทธพร เลขาธิการแพทยสภา กล่าวแนะนำสื่อมวลชนและองค์กรวิชาชีพสื่อว่า ถ้านักข่าวจะไปทำข่าวภัยพิบัติหรือตามสถานที่อย่างถ้ำหลวง ต้องมีความฟิต มียารักษาโรคประจำตัวติด หากมีอาการป่วยต้องมีสมุดสุขภาพประจำตัว เวลาลงพื้นที่ต้องทราบด้วยว่าจุดนั้นมีความเสี่ยงโรคอะไร