Тоқ күші Ом заңы арқылы анықталады. Ом заңы бойынша, ток күші өткізгіш бойындағы кернеуге тікелей пропорционал және өткізгіштің кедергісіне кері пропорционал болады. Яғни, ток күшін анықтау үшін кернеуді өткізгіштің кедергісіне бөлу керек. Бұл заңды алғаш рет неміс физигі Георг Симон Ом ашқан. Ом заңының формуласы келесідей:

I=U/R

мұндағы:

• I – ток күші (ампер),

• U – кернеу (вольт),

• R – кедергі (ом).

Тоқ күшін өлшеу үшін арнайы құрал – амперметр қолданылады. Амперметр электр тізбегіне параллель жалғанады, сонда ол токтың мөлшерін көрсетеді. Тізбектегі ток күшін дұрыс өлшеу үшін амперметрді дұрыс қосу өте маңызды.

Электр тізбегінде ток күші бірнеше факторларға байланысты өзгереді. Мысалы, өткізгіштің материалы, ұзындығы, температурасы мен кедергісі ток күшіне әсер етеді. Сонымен қатар, электр құрылғыларының жұмыс істеуінің дұрыс болуы үшін ток күшінің белгілі бір мөлшері қажет. Егер ток күші тым жоғары болса, онда электр құрылғылары бүлінуі мүмкін. Ал егер ток күші тым төмен болса, құрылғылар жұмыс істемейді.

Тоқ күшінің маңызды ерекшеліктері мен қолданылуы тұрмыстық техника мен өнеркәсіпте кеңінен пайдаланылуда. Электр энергиясын тиімді пайдалану үшін ток күшінің мөлшерін дәл анықтау және реттеу қажет.

Оқылымнан кейінгі сұрақтар:

1. Тоқ күшін Ом заңы бойынша қалай есептейді? Ол қандай шамаларға тәуелді?

2. Амперметрді электр тізбегіне қалай қосуға болады, және оның рөлі қандай?

3. Ток күшінің мөлшері қандай факторларға байланысты өзгереді?

2. Өткізгіштің кедергісі оның […] кедергісіне тура пропорционал.

3. Тізбектің бір шетінен екінші шетіне бірлік оң зарядты жылжытатын электр өрісі қандай жұмыс атқаратынын тізбектің қимасында көрсететін сипаттама.

4. Өткізгіштің электрлік қасиеттерін сипаттайтын және ток күші тәуелді шама.

5. 1 с ішінде өткізгіштің көлденең қимасы арқылы тізбекте өткен электр зарядына тең физикалық шама.

6. Ток күшін өлшеуге арналған құрылғы.

7. Қандай құрылғы электр кернеуін өлшеуге арналған.

8. Электр кернеуінің өлшем бірлігі.

9. Кез келген бір ток тұтынушы өшірілгенде бүкіл тізбектің жұмысы тоқтаса, электр тогын тұтынушылар қалай қосылады?

10. Тізбектегі ток күшін реттейтін құрылғы.

11. Электр кедергісінің өлшем бірлігі.

12. Ток күшінің өлшем бірлігі.