WĄTKI VANITATYWNE

Wyrażone w dramacie dzięki symbolicznej czaszce błazna Yoryka. Odnaleziona na cmentarzu pozostałość po człowieku, który rozbawiał cały dwór, zmusiła Hamleta do rozmyślań na temat kruchości ludzkiego życia. Doszedł do wniosku, iż każdy kiedyś umrze, a wtedy jego ciało trafi do ziemi. Nieważne czy za życia ktoś był wielkim władcą, czy zwykłym błaznem, wszyscy skończą tak samo.

RÓŻNE SPOSOBY REALIZACJI ZEMSTY

Hamlet czuje na sobie brzemię synowskiego obowiązku, ma wiele powodów, by nienawidzić Klaudiusza, a jednak trudno mu zdobyć się na zadanie śmiertelnego ciosu. Jego wątpliwości wynikają z przekonań religijnych i moralnych. Zastanawia się, czy zemsta jest słuszna, sprawiedliwa, czy wynika z sił dobra, czy zła. Czy ważniejsze są ludzkie prawa, które nakazują synowi pomścić ojca, czy też Boskie, według których morderstwo jest grzechem śmiertelnym.

Zemsta to miecz obosieczny: Hamlet dybie na życie stryja, skoro jednak ten się ataku ze strony Hamleta spodziewa, nie zamierza czekać bezczynnie. Obowiązek zemsty ściąga więc na młodego księcia niebezpieczeństwo. Król obawia się go i planuje zgładzić. Drugim wrogiem Hamleta jest Laertes, syn Poloniusza, który zginął przypadkowo z jego ręki. Laertes nie ma moralnych rozterek, pragnie działać szybko, kierują nim tylko emocje. Wierzy, że pomszczenie śmierci ukochanych osób (Poloniusza i Ofelii), ukoi jego ból. Przekonuje się w końcu, że spokój duszy daje tylko przebaczenie; umiera pogodzony z Hamletem, niestety dla obu jest już za późno na pojednanie się.

MOTYW WŁADZY

Pragnienie władzy popycha Klaudiusza do bratobójstwa. Jest ono siłą niszczącą jednostkę, ponieważ doprowadza do ostatecznej klęski i potępienie. Władza nie daję Klaudiuszowi spełnienia, lecz wątpliwości i wyrzuty sumienia, a za cenę jej utrzymania zdolny jest do dalszych zbrodni. Wszystkich, którzy pomagają uzurpatorowi, czeka tragiczny los. Chęci do przejęcia władzy nie przejawiał Hamlet, który po śmierci ojca powinien był zasiąść na tronie. Jeśli chodzi o stosunek wobec obowiązków to zastanawiający jest fakt, iż książę stosunkowo mało czasu poświęcał zagrożeniom bezpieczeństwa państwa duńskiego. Mało tego, swoją lekkomyślnością prowokował wewnętrzne zagrożenie dla tronu. Można z tego wywnioskować, iż intelektualista, jakim bez wątpienia był Hamlet, nie poradziłby sobie najlepiej jako władca.

PRZYCZYNY OBŁĘDU OFELII

Z tytułowym księciem łączyła ją wielka, choć niespełniona miłość. Nie dość, że została odtrącona przez Hamleta, to był on także odpowiedzialny za śmierć Poloniusza. Porzucenie przez ukochanego i strata ojca pchnęły dziewczynę w kierunki obłędu i przedwczesnej śmierci.

Postać dwórki jest bardzo wrażliwa i delikatna. Rozdarta między posłuszeństwem wobec ojca i uczuciem do księcia często ucieka do swojego wewnętrznego świata, śpiewając czy spędzając czas wśród kwiatów.

PRZYCZYNY ZACHOWAŃ HAMLETA

Szekspir analizuje ludzkie zachowania w różnych sytuacjach. Najbardziej interesują go momenty graniczne, kiedy człowiek stawia na szali wszystko, całe swoje życie. Tak jest z Hamletem. Bohater czuje się zobowiązany do dokonania zemsty na stryju. Jego motywy nie są błahe. Stryj zabił Hamletowi ojca, omamił matkę, przez co bohater stał się samotny i niezrozumiany. Klaudiusz bierze udział także w manipulowaniu Ofelią, ukochaną Hamleta. Król-zbrodniarz pozbawił Hamleta właściwie wszystkiego, co się do tej pory w życiu młodego księcia liczyło. Nawet tron, który prawnie przysługiwał Hamletowi, pozostał w rękach stryja. Zemsta staje się w takich okolicznościach aktem honoru, a więc jest moralnie uzasadniona. Klaudiusz jak najbardziej zasłużył sobie na nienawiść Hamleta.

INTERPRETACJA MONOLOGÓW HAMLETA

W dramacie Szekspira jest siedem monologów Hamleta - mają one charakter filozoficzny, dotyczą spraw ogólnoludzkich. Służą one charakterystyce bohatera. Dzięki nim poznajemy jego prawdziwą twarz. W monologach jawi się on jako człowiek wrażliwy, inteligentny, zainteresowany poznaniem ludzkiej natury i charakteru ludzkiego życia. Daleki jest natomiast od kwestii polityki, władzy czy bogactwa. Monologi Hamleta sprawiają, że dramat Szekspira ma wymowę filozoficzną. Dzięki tej filozoficznej oprawie nie jest on banalną historią o zemście, lecz ogólnoludzkim dramatem, tragedią o konieczności wyboru.

Największą sławę zdobył monolog zawarty w trzecim akcie, zaczynający się od słów: „Być albo nie być”. Są to rozważania Hamleta nad sensem i celem ludzkiego życia. „Być albo nie być” to pytanie o to, czy warto żyć. Czy ten świat jest tego wart. Człowiek ma przecież wybór, życie nie jest koniecznością, można je w każdej chwili zakończyć. A jednak niemal wszyscy pragną zachować życie jak najdłużej. Hamlet zastanawia się, dlaczego tak się dzieje. W jego przekonaniu życie jest pełne cierpienia, człowiek jest nieustannie wystawiony na ciosy, a jednak woli je znosić, niż raz na zawsze przerwać pasmo udręki. Zastanawiając się, dlaczego tak się dzieje, Hamlet dochodzi do wniosku, że człowiek jeszcze bardziej boi się nieznanego, które czeka go po śmierci, niż cierpień za życia, które - choć okrutne - jest przynajmniej znane.

MOTYW TEATRU

W dramacie Szekspira ma miejsce tzw. „teatr w teatrze”. Do zamku przybywa trupa aktorska. Ma za zadanie przywrócić równowagę emocjonalną Hamletowi, jednak królewicz wykorzystuje aktorów do własnych celów. Umiejętnie wplata w oryginalną treść przedstawienia scenę przedstawiającą zbrodnię popełnioną przez Klaudiusza na jego ojcu. Zabieg ten sprawia, że przerażony Klaudiusz zyskuje przekonanie, iż jego zbrodnia prędzej czy później wyjdzie na jaw. Żaden z widzów nie orientuje się, rzecz jasna, o co chodzi. Hamlet grozi Klaudiuszowi w sposób, który rozumieją tylko oni dwaj.

W Hamlecie tytułowy bohater gra przed innymi szaleńca, zaprasza aktorów, dopisuje fragmenty spektaklu i ogląda przedstawienie. Wykorzystuje teatr, by ostatecznie przekonać się o winie Klaudiusza. Ponadto gdy matka i stryj udają wielki żal po śmierci króla, Hamlet komentuje to: „Ta przygnębiona twarz, te wszystkie formy, / kształty, postacie, wyglądy boleści (…)! / To – można udać, odegrać jak aktor”.

MOTYW SZALEŃSTWA

Szaleństwo dotyka dwojga bohaterów – Ofelię i Hamleta. W przypadku dziewczyny obłęd jest chorobą, w którą popada wskutek załamania śmiercią ojca, odrzucona przez ukochanego i przeżywająca jego nagły wyjazd. Hamlet przybiera zaś maskę szaleńca, aby ukryć przed wszystkimi swoje prawdziwe cele – dążenie do demaskacji Klaudiusza i jego zabójstwa.

MOTYW SAMOTNOŚCI

Hamlet jest rozdarty pomiędzy tym, czego wymaga od niego ojciec a tym, na co pozwala mu wypracowana moralność. Rozdarcie owo jest powodem tragicznego w skutkach zagubienia bohatera, jego wyobcowania ze świata i ostatecznie popełnionych zbrodni.

MOTYW ZBRODNI

Motyw zbrodni wysuwa się na plan pierwszy dramatu. Giną wszyscy bohaterowie utworu, oprócz Horacego. Jedyną postacią, która ginie jako niewinna, jest obłąkana Ofelia.

Mechanizm zbrodni zostaje uruchomiony dwukrotnie. Paradoksalnie, początkowo czyni to sama ofiara zbrodni – zmarły król, który nakazuje synowi jego pomszczenie. To wtedy w głowie Hamleta pojawiają się myśli o zbrodni.

Drugi raz, przez zrządzenie losu, spiralę zła uruchamia sam Hamlet zabijając przez przypadek Poloniusza. Każda kolejna zbrodnia wiedzie do następnej.