"Gió lạnh đầu mùa" mở ra một vùng nông thôn nghèo miền Bắc. Nơi những cơn gió lạnh đang dần dần len lỏi khắp mọi nơi, mang hơi ấm ít ỏi biến mất không chút dấu vết. Liệu không chỉ thời tiết trở nên lành lạnh mà lòng người cũng dần bị xâm chiếm và sẽ trở nên nguội lạnh ?Văn của Thạch Lam luôn mang một cái tình , cái tình cuối thu trong “Gió lạnh đầu mùa”, lại là một cái tình rất khác. Qua từng con chữ, Tác giả đã gieo trong lòng tôi một hạt giống hy vọng, niềm tin về một cuộc sống tốt đẹp, cảm xúc len lỏi trong trái tim tôi đau thương mà dịu dàng,u ám mà không  tuyệt vọng .Truyện ngắn của Thạch Lam buồn. Cái buồn nào chừa một ai. Và ở “Gió lạnh đầu mùa”, người mẹ khá giả cũng can qua nỗi đau mất con, và có những nỗi niềm trăn trở về con cái nào khác người mẹ nghèo khó là bao? Những đứa trẻ dù giàu hay nghèo vẫn có trái tim hướng thiện, yêu thương.Những nhân vật trong “Gió lạnh đầu mùa”, thoạt trông mỏng manh và dễ tổn thương, nhưng cũng chính họ là kiên cường hơn tất thảy. Chính họ - sau mọi tổn thương, mọi trù dập lẫn bất công, đã không hề bỏ cuộc.“Gió lạnh đầu mùa”, có lẽ vừa là cái bối cảnh, cũng vừa là tên của truyện ngắn mà Thạch Lam đã gửi gắm toàn bộ linh hồn của tập truyện: Dù trong hoàn cảnh nào, con người ta cũng đều có thể cảm thông, tin yêu và thấu hiểu. Hai người mẹ, một giàu, một nghèo. Bốn, năm đứa trẻ, đứa ấm no, đứa đói rét. Nhưng họ biết thế nào là nỗi đau. Họ nhìn thấy mình trong nhau, họ tựa vào nhau cùng vượt qua cái lạnh. Cái lạnh của tình người, hay cái lạnh của gió đông? Nào có quan trọng. Quan trọng là, sau tất cả, ta tìm và ôm lấy nhau.