Söz konusu motifler, yer yer bir süsleme olmayacak kadar yoğun olarak kullanılmıştır. Bu kompozisyonun bir öykü, bir anlatım veya bir mesaj ifade ettiği düşünülmektedir. Hayvan motiflerinde boğa, yaban domuzu, tilki, yılan, yaban ördeği ve akbaba en sık görülen motiflerdir. Bir yerleşim yeri değil, kült merkezi olarak tanımlanmaktadır. Buradaki kült yapıların tarım ve hayvancılığa yakın olan son avcı grupları tarafından inşa edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda bölgenin en erken kullanımının Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ'a, yani günümüzden en az 11.600 yıl öncesine dayandığı ileri sürülmektedir.

Çatalhöyük (MÖ 7400-6200), dünyanın en eski yerleşim yerlerinden biridir. Evler bitişik, çatılardan girişlidir. Bu düzen mahremiyet ve ortak yaşam anlayışını yansıtır.

Toplum eşitlikçidir, hiyerarşi yoktur. Tarım, hayvancılık ve iş bölümü günlük yaşamı şekillendirir. Kadın ve erkek eşit roller üstlenmiştir.

Sanat ve inanç önemlidir. Evlerde duvar resimleri, Ana Tanrıça heykelleri ve ritüel objeler bulunur. Ölüm sonrası gelenekler özenle uygulanır.

Çatalhöyük, sosyal yaşamın ve kolektif yaşam düzeninin erken bir örneğidir. Bu yönleriyle arkeolojik ve kültürel açıdan büyük bir öneme sahiptir.

Mina Derin Arslan

Derin Türker

Defne Ela Uysal

*Hayvancılık ,kuş türleri ve memeli hayvanlar bulun maktadır.

Avcı insan dönemleri arasında olduğu için avcılık tepededir.Evcil hayvan bulunmamaktadır hayvanların bulunmamasıkası kesin bir bilgi değildir yani ecri hayvanlar aynı zamanda bulunabilirsiniz

* Göbeklitepe de el sanatları çok önemlidir

örneğin:Heykelcilik en çok bilinendir fakat fakat heykelcilik tek bir tane olarak bulabiliyoruz çünkü Google Chrome gibi şeylerde burada bize bunu göstermiyor bu yüzden elimizde kısıtlı bilgi var

*Göbeklitepenin dini çok gariptir göbekli Tepe’nin dini inançları ve ritüelleri arasından incelemelerini yapacağız Göbeklitepe’nin taşla şunları ve devasa taş halkalar üzerindeki hayvan sembol figürleri ile birlikte tarih tarih m öncesi insanların dünya görüşleri inançları ve kutsal

pratikleri yansıtmaktadır

* Göbeklitepe‘de tarımcılık çok önemliydi çünkü oradaki yemekler kısıtlıydı fakat avda onlara geçiyordu ama özellikle gördüğümüz üzere Göbeklitepe kazımaları aracılığında evlerin içini bademler çıkıyordu yani tarlaları da vardı ve oradan da tarımcılık yapıyorlardı tarımcılık onlar için yine de çok önemliydi şimdi size ne ettiklerini söyleyeceğiz:Buğday , badem,yer fıstığı ve yaban fıstığı ekiyorlardı

*

•Kurşun dökme.

•Ateş söndürme

•Tuz sıvama

•Afakan basması

•Bıçak atma

•Aydaş çimdirme

•Armut taşlama

•Dua okumak

•Kan akıtmak

•Nazar otu ile tütsü

•Yumurta kırma

Ayrıca bir de ticaret vardır. Eski Türklerde sanayi ticaret ve maliye ekonominin en önemli unsurlarından biridir. Ekonominin önemli bir unsur olması, devletler arası ilişkiyi de etkilemiştir. Eski türkler sanayide oldukça gelişmişlerdir. Demirlerin işlenmesi ve silah üretiminde, savaşların kazanılmasında ve ticaretin gelişmesinde etkili olmuştur. Gördüğümüz gibi ticaretinde türklerde önemli bir yeri vardır. Türkiye'nin tarihte özel bir yeti vardır

Can Taşkıran

Bora Kaan Candan

Atay Yılmaz

mekânın benzersizliğini, yerin farklılığını vurgulayarak o yerin özünü/ ruhunu betimler. Bu çalışmanın amacı, turizme açık tarihi ve

kültürel alanlarda yerin ruhu olgusunu, toplumun kültürel mirası ve sosyal hafızasını oluşturan somut ve somut olmayan unsurlardan

yola çıkarak belirlemektir. Çalışmanın teorik altyapısı, Norberg-Schulz’un yer teorileriyle yerin ruhu kavramı ile Jiang ve Lin’in yerin

ruhunun algılanmasına yönelik geliştirdiği kavramsal modele dayanmaktadır. Nitel araştırma yöntemine göre tasarlanan çalışmada

bulgular, yazılı ve görsel kaynakların karşılaştırmalı bir değerlendirmesinden elde edilmiştir. Çalışmada bu doğrultuda, tarihin ve

insanlığın sıfır noktası olan Göbeklitepe örneği ele alınmıştır. Araştırma sonucunda, Göbeklitepe’nin ruhunu betimleyen fiziki

atmosfer, arkeolojik kültür ve ruhani mekân ögeleri tanımlanmıştır. Arkeolojik buluntuların ve fiziki yapının insanda yarattığı hisle

yere bir kimlik tanımladığı, Göbeklitepe’nin de böylelikle karakter kazandığı sonucuna varılmıştır. Yerin ruhu teorisine dayanan

bu tanımlayıcı araştırmada uyarlanan model, turizmin geliştiği diğer tarihi ve kültürel alanlarda da yerin ruhunu belirlemede

kullanılabilecek bir model önerisi niteliğindedir. En belirgin örnekler seçilmişse de mekâna özgü tüm arkeolojik ve fiziki özelliklerle

manevi izlerin kapsama alınamamış olması bir sınırlılıktır.

Neolitik döneme ait olan bu yer yeryüzündeki ilk inanç merkezi olarak nitelendirmektir

Bu yüzden insanlık üzerinde çok büyük etkisi vardır

Göbeklitepe de T harfine benzer taşlarda bir sürü hayvan resmi vardır eskiden çocuklar bu taşlarla bir sürü oyunlar oynarlarmış

Çocuklar taşların oluşturduğu yerin ortasında oyunlar oynarlarmış bu oyunların içinde benim en çok dikkatimi çeken ise çamurlar yardımıyla birsürü figürler çıkarmasıdır oturup arkadaşlarıyla beraber çok eğlenceli vakit geçirebilirler bu oyunla

Belkide biri çamurla zürafa yapacaktı

Diğeri ise çamurla bir inek yapıcaktı

Bana göre bu çok eğlenceli…

Ayrıca bu Göbeklitepe taşları T harfine benzer ve bu Taşlar çok fazladır bu taşların ortasında çocuklar oynar benim çocuklar açısından en çok sevdiğim oyunu ise çamurlardan bazı modeller oluşturmasıdır bana göre çok eğlenceli bir oyun dur. mesela bir çocuk zürafa modeli tasarlarken, diğer çocuk inek modeli tasarlıyor Bir tane de jüri olsa

Hangisinin daha güzel yaptığını bulsa bu oyun çok eğlenceli bir oyun olur hem elektronik bir alete ihtiyacı yok

Hemde el becerisini arttırıyor

Ege

Toprak

Kutay

Umit

Göbeklitepe çok eski bir tarihe sahip olduğundan dolayı hiçbir şekilde elektrik ile kullanılan araçlar yoktu telefon araba vb.

Bu yüzden telefonla oynanmeyen oyunları oynuyorlardı çok eğlenceliydi eskiler de oyun oynamak tekrardan bu Çamurlu oyuna dönelim bence bu oyunda iki kişi bile olsa çok eğlenebilirizler bence bir tanesi zürafa figürünü alıp onu çamurla tasarlasa diğeri inek fügürünü alıp çamurda tasarlasa çok eğlenceli olur bence hatta bir tane jüri Olsa hangisini daha güzel yaptığını bulsa herkes özene özene çok güzel işler başarabilir hem telefon yok hem de el sanatları gelişiyor bu yüzden benim bu çok dikkatimi çekti çünkü ben de çok seviyorum çamurla figürler yapmayı bir kere denemiştim hatta

Göbeklitepe çok eski bir tarihe sahip olduğundan dolayı hiçbir şekilde elektrik ile kullanılan araçlar yoktu telefon araba vb.

Bu yüzden telefonla oynanmeyen oyunları oynuyorlardı çok eğlenceliydi eskiler de oyun oynamak tekrardan bu Çamurlu oyuna dönelim bence bu oyunda iki kişi bile olsa çok eğlenebilirizler bence bir tanesi zürafa figürünü alıp onu çamurla tasarlasa diğeri inek fügürünü alıp çamurda tasarlasa çok eğlenceli olur bence hatta bir tane jüri Olsa hangisini daha güzel yaptığını bulsa herkes özene özene çok güzel işler başarabilir hem telefon yok hem de el sanatları gelişiyor bu yüzden benim bu çok dikkatimi çekti çünkü ben de çok seviyorum çamurla figürler yapmayı bir kere denemiştim hatta

M.Ö. 9600 – Göbeklitepe, Anadolu

Bugün, Göbeklitepe'deki tapınak alanında bir şeylerin farklı olduğunu hissediyorum. Başka bir gün gibi ama aynı zamanda özel bir gün. Güneş, taş sütunların arkasında yükselirken, kalbim biraz daha hızlı atıyor. Bugün, büyük bir ritüel var; bunun için herkes sabahın erken saatlerinde yerleşimden yola çıkacak. Geceden hazırlandım, sabah ise tüylerim diken diken bir şekilde ritüelin başlayacağı alana doğru ilerliyorum. Adım, her zaman daha temkinli, ama bugünkü adımlarımda bir büyü var gibi.

Göbeklitepe'nin etrafındaki taş yapılar her zaman beni büyüler. Devasa taşlar, devasa figürler, her biri birer sembol, birer güç kaynağı… Onlar bizim atalarımızdan ve tanrılarımızdan bir parça taşıyor. Bugün bir değişiklik var. Diğer köylerden gelen halk da bizimle olacak. Geceyi burada geçirmek, tapınakların etrafında meditasyon yapmak, tanrıların ruhlarını hissetmek için gelenler, bu kutsal alanın gücünü daha derinden hissetmek istiyor. Bizimkiler zaten burada yaşıyor, ama misafirler de var. Bugün, hep birlikte gökyüzüne daha yakın olacağız.

Sert taşların arasından geçerken, tapınağın merkezine doğru ilerliyoruz. Her adımda bir enerji yükseliyor. Bugün yalnızca dua değil, aynı zamanda bizim, bu topraklarda var olma şeklimizi kutsuyoruz. Tahtadan yapılan, taşlarla çevrili ve çeşitli sembollerle işaretlenmiş alanlar hepimizin bir arada olduğu kutsal yerler. Orada toplandığımızda, biz de tanrılar gibi hissediyoruz. Göğü, toprakla birleştiren bu kutsal alanın tam ortasında, ritüel başlamadan önce her şeyin sakinleşmesini bekliyoruz.

Töreler arasında şarkılar ve danslar başlamadan önce, yaşlılarımızdan biri, büyük taşın etrafında bir halkayı yönlendiriyor. Onlar, büyük taşların sırtlarında yaşayan tanrıların temsilcisi olarak kabul ediliyor. Bugün, onları onurlandıracak, doğa ile birlikteliğimizi hatırlayacağız. Göbeklitepe'nin taşları ve figürleri, sadece semboller değil; onları gördüğümüzde doğanın, toprağın, hayvanların ve gökyüzünün gücünü hissediyoruz.

Ritüel, eski zamanlardan beri süregelen bir geleneği takip ediyor. Bugün, yine, tanrıların bizlere armağan sunduğuna inanıyoruz. Çevremizdeki taşlar bize kutsal bir döngüyü hatırlatıyor. Tükettiğimiz her şey, yaşamın bir parçası. Hayvan kemikleri, taş heykeller, baş figürler — bunların her biri bizim hikâyemiz, bizden önceki insanların ve hayvanların hatıraları. Biz de onların enerjilerini bu alanlarda hissediyor, onların izinden gidiyoruz.

Her bir taşın etrafında bir başka insanlar topluluğu var. Gençler ve yaşlılar, hep birlikte dans ediyorlar. Kimi ellerinde bitkiler tutuyor, kimisi başındaki maskeyle etrafında dönerek, tanrıların ruhunu çağırıyor. Maskeler, bir başka dünya ile olan bağlantıyı simgeliyor. Ben de bir an için maskemi takıyorum. Taşların arasında dönmeye başladıkça, gövdemde bir ağırlık, bir hafiflik hissediyorum. Bir anlık huzur, bir anlık korku… Tanrıların gücüne yakın hissetmek, bazen insana hem korku hem de huzur verir.

Gecenin sonunda, ritüel tamamlandığında, bizler bir anlamda yeniden doğmuş gibi hissediyoruz. Hepimiz, bu kutsal alanın gücüyle uyandık ve bir kez daha yaşamın döngüsüne, toprağın bereketine bağlandık. Tanrıların, hayvanların ve doğanın gücünü hissetmek, bir insanın yaşamını dönüştüren bir şey. Göbeklitepe'nin taşları, bu büyük sırrı korumaya devam edecek.

Bugün ne hissettiğimi tam olarak anlatmak zor. Ama bir şey kesin: Göbeklitepe'nin tapınaklarının gücü, sadece taşlarla sınırlı değil. Bu gücü hissetmek, bizim varoluşumuzu anlamamıza yardımcı oluyor. Bu alan, bizlere yalnızca geçmişin hatıralarını sunmuyor; aynı zamanda geleceğimizin de şekillendiği yerdir. Yıldızlara bakarken, bir gün burada kutladığımız bu ritüellerin, hayatın gerçek anlamını taşıyan bir işaret olduğunu düşünüyorum. Birbirimize bağlanmışız, toprağa, doğaya, geçmişe ve geleceğe bağlıyız. Ve burada, her birimiz, her bir taş gibi, bu büyük döngünün bir parçasıyız.

Eskiden göbeklitepede insanlar taş sanatında baya iyi iş gösterirlerdi. Orda ayrıca çok yardımseverlerdiler. Fazla eşyalarını paylaşır, birbirlerine yardım ederlerdi. Ama bir gün pat diye gittiler.

Tıpkı çatalhöyük'ler gibi çoğu millet böyle pat diye orayı bırakırdı. Sebebi bilinmiyor tabi.

O gün herkes eşyalarını aldı tabi eşyalarını unutanlar vardı tabi ama bunun için geçti.

Ve hepsi birlikte ortadan kayboldular.

anlatacaklarım buraya kadardı.Beni dinlediğiniz için teşekür ederim😊

Zeki, ritüel için toplandıkları büyük taşların etrafında, herkesin derin bir sessizlik içinde olduğunu fark etti. Herkes, taşların etrafında bir araya gelerek, eski bir gücün içinde kayboluyordu. Zeki, taşların yüzyıllardır aynı yerde durduğunu düşündü. Babası dua ederken, fısıldadığı sözler kulaklarında çınladı: “Taşlar atalarımızın sesi, biz de bu sesi geleceğe taşıyoruz.”

Akil Dede, ritüelin sonunda sessizce söze başladı: “Her şey bir bütündür, taşlar biziz, biz taşlarız.” Zeki, bu sözlerin anlamını tam olarak kavrayamasa da, taşların ve insanların bir arada olmasının, bir tür ruhani bağ yarattığını hissediyordu. Gökyüzü ve toprakla birleşen bu ritüel, halkı bir araya getiriyor, onları güçlü ve bir bütün yapıyordu. Zeki, taşların etrafında dönen bu döngünün parçası olduğunu hissetti, geçmişin ve geleceğin arasında bir yerlerde, bu kadim gücün içinde…

1.
Anadolu, tarih öncesi dönemde pek çok önemli yerleşim alanına ev sahipliği yapmıştır. Göbeklitepe ve Çatalhöyük gibi erken yerleşimlerdeki arkeolojik buluntular, bu toplumların sosyal yapıları ve inançları hakkında önemli ipuçları sunmaktadır.

2. Göbeklitepe: İnanç ve Ritüel Öne Çıkıyor

• Zaman ve Yer: M.Ö. 9600-9500 civarı, Şanlıurfa

• Eserler: Göbeklitepe, dünyanın bilinen en eski tapınak kompleksi olarak kabul edilir. Büyük taş sütunlar üzerine kazınmış hayvan figürleri, bu toplulukların animistik inançlar benimsediğini ve doğa ile sıkı bir bağ kurduğunu gösterir.

• Sosyal Yapı: Bu yapıların inşası, toplumsal işbölümüne ve organizasyona işaret eder. Avcı-toplayıcı toplumlar için büyük bir iş gücü gerektiren bu tür yapılar, liderlik, dini otoriteler ve toplumsal hiyerarşilerin varlığını düşündürür.

İki arkeolog Göbeklitepe ye geldiler ve o taşların üzerindeki harika hayvan figürlerini ve sembolleri incelediler ve sanki geçmişe uzanan harika bir kapıyı aralamış gibi hissettiler ve çok heyecanlandılar.Hava çok sıcaktı ama onların bu gizemi çözme isteklerinden dolayı onları hiç bir şey durduramıyordu.Daha sonra tapınakları incelemeye başladılar.Kocaman taşlar sanki bir şeyler gizliyor gibiydi.Geçmişteki insanların doğaya ne kadar değer verdiklerini tüm sembollerden görebiliyorlardı.İnsanlar doğaya hayvanlara çok önem verdiği için onları bir sanatçı gibi taşlara işlemişlerdi.Daha sonra bu iki arkeolog bu gizemli şehri tüm dünyaya tanıtacaktı.

Bugün çok eğlenceliydi. Babamla büyük taşların yanına gittik. Babam, "Bu taşlar konuşuyor" dedi. Ama ben hicbirsey duymuyordum. Belki de sadece babalar duyabiliyordu.

Yeni bir taş diktiler. Üzerine kocaman bir yılan çizdiler. Babam yılanların güçlü bir hayvan olduğunu söyledi. Ben de ileride çok güçlü olacağım dedim. Akşam herkes toplandı ve ateş yaktık. Annem çok güzel şarkılar söyledi. Gökyüzüne baktım. Yıldızlar o kadar parlaktı ki sanki taşların üzerine düşecek gibiydi. Bu taşlar neden bu kadar önemli? Çünkü bizi birarada tutuyor. Biz taşların etrafındayken hepimiz daha mutlu oluyoruz.

Ela

Aslıhan