Την Τετάρτη 4/12/2024 με πρόσκληση της κ. Χριστίδου οργανώθηκε Βιωματικό Εργαστήριο με τίτλο: «Η Διαμεσολάβηση στην πράξη», η οποία πραγματοποιήθηκε στο σχολείο μας. Σκοπός των εργαστηρίων ήταν η άσκηση στη διαδικασία της Διαμεσολάβησης μέσα από προσομοιώσεις και παίξιμο ρόλων. Στο εργαστήριο συμμετείχαν εκπαιδευτικοί από σχολεία της Θεσσαλονίκης που έχουν νεοσυσταθείσες ομάδες διαμεσολάβησης στο σχολείο τους ή ενδιαφέρονται να οργανώσουν στο μέλλον. Μαθητές και μέλη της ομάδας σχολικής διαμεσολάβησης του 5ου γυμνασίου Νεάπολης πήραν το ρόλο εμψυχωτή/τριας και εκπαίδευσαν τους εκπαιδευτικούς, κατηύθυναν τις προσομοιώσεις, έδωσαν οδηγίες και έλυσαν απορίες.

1. Πρόσωπο και συναίσθημα (15΄)

Προσαρμογή από το εγχειρίδιο "Start Empathy: A Toolkit for Promoting Empathy in Schools”

Στόχοι

Ζέσταμα

Εισαγωγή στην έκφραση και αναγνώριση συναισθημάτων

Υλικά

____

Διαδικασία

Σχηματίστε κύκλο, με τις πλάτες στραμμένες ο ένας στον άλλον.

Εξηγήστε ότι ένα παιδί θα ξεκινήσει το παιχνίδι, επιλέγοντας ένα συναίσθημα που μπορεί να εκφράσει με το πρόσωπό του. Στη συνέχεια θα δώσει ένα απαλό χτύπημα στον ώμο του επόμενου, ώστε αυτός να στραφεί προς το μέρος του και, χωρίς κανένας άλλος να δει, να του «περάσει» για δύο δευτερόλεπτα το συναίσθημα με την έκφραση του προσώπου του, χωρίς να το κατονομάσει. Το ίδιο θα συνεχιστεί με το επόμενο παιδί, μέχρι να τελειώσει ο κύκλος. Κατά τη διάρκεια της μετάδοσης του συναισθήματος, τα παιδιά πρέπει να μαντέψουν –αλλά να μην πουν- το συναίσθημα που εκφράζεται.

Μόλις το τελευταίο παιδί έχει «παραλάβει» το συναίσθημα, ζητήστε από την ομάδα να μαντέψει ποιο είναι.

Συνεχίστε με όσους γύρους προλαβαίνετε, για 10΄.

Συζητήστε: Τι συνέβη κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού; Το πρόσωπο μπορεί να περάσει μηνύματα, χωρίς να χρειάζονται λόγια; Μπορούμε να καταλάβουμε ότι κάποιος περνάει δύσκολα, ακόμα κι αν δεν το λέει; Πώς μπορεί να το δείξει, εκτός από τις εκφράσεις του προσώπου του; Πώς μπορεί να μας χρησιμεύσει αυτή η γνώση στο σκοπό που έχουμε στο πρόγραμμα;

Σύσταση: Πριν παίξετε, μπορείτε να αφιερώσετε λίγο χρόνο για να προκαλέστε έναν καταιγισμό ιδεών (brainstorming), ώστε τα παιδιά να κατονομάσουν συναισθήματα που θα χρησιμοποιηθούν στη συνέχεια.

Στη συνέχεια συζηήσαμε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα, τις επιπτώσεις και τα συναισθήματα από αυτές τις δύο περιπτώσεις. Πώς ένιωσες; Ποιο συναίσθημα κρύβεται πίσω από τον θυμό; Ποιος ήταν ο σωστός τρόπος αντίδρασης; Πώς μπορώ να αντιδράσω σωστά όταν θυμώνω;

Ποιιν τρόπο προτιμώ; Ποιος είναι αποτελεσματικός; Με ποιον από τους δυο τρόπους κερδίζω και τι;

Η μισή ομάδα κλείνει τα μάτια και απλωνει τα χέρια και η άλλη μισή προαπαθει να μεταδώσει ενα θετικό συναίσθημα πιάνοντας, χαϊδεύοντας, κλπ τα χέρια, για 2 λεπτά. Αποσύρονται πισω τα παιδια που εκαναν το μασαζ, ανοιγουν τα μάτια τα παιδια που δεχονταν το μασαζ και λενε πώς ενιωσαν, προσπαθουν να βρουν το παιδι που τους μετεδωσε το συναισθημα και ποιο ηταν. Μετά αλλάζουν οι ρόλοι.

Λύνω το μπέρδεμα: από τον κυκλο πιασμενα χέρι χέρι μπερδευόμαστε και προσπαθουμε να συνεργαστούμε για να γίνει ξανά ο κύκλος

Δραματοποίηση του σεναρίου με δυο τρόπους αντιμετώπισης: το σωστό και το λάθος τρόπο αντίδρασης.

Την Τετάρτη 7/5/2025 η Ομάδα Διαμεσολάβησης του σχολείου μας συμμετείχε στο 3ο Πανελλήνιο Μαθητικό Συνέδριο.

Απλώνουμε από πριν στο πάτωμα εφημερίδες σε τρεις περιοχές (κάθε περιοχή θα έχει εμβαδόν 2 - 4 τετραγωνικά μέτρα (φτιάχνουμε, δηλαδή τρεις «σχεδίες»). Χωρίζουμε την τάξη σε τρεις ομάδες (όσες και οι σχεδίες). Ας μη γνωρίζουν από την αρχή οι μαθητές ότι οι εφημερίδες είναι σχεδίες. Οδηγούμε με λόγια τους μαθητές να φανταστούν ότι περπατούν κάπου στην Αφρική, σε ένα ασφάλτινο δρόμο, έπειτα μπαίνουν σε χωμάτινο δρόμο, δρόμο με χαλίκια, κτλ., αποφεύγουν ένα φίδι, τώρα πηδούν ένα ρυάκι, κτλ., τεντώνονται και μαζεύουν ένα φρούτο, κτλ., φτάνουν στο ποτάμι, είναι κουρασμένοι, ένα μπάνιο θα τους κάνει καλό, κολυμπούν..., κολυμπούν…, ξεχνιόνται και βρίσκονται στη μέση του ποταμού, ευτυχώς βλέπουν τις σχεδίες (εφημερίδες) και ανεβαίνουν όλοι πάνω (η κάθε ομάδα μαζί). Και το ταξίδι αρχίζει! Έχει κύμα! το ποτάμι ηρεμεί, κωπηλατούν. Όμως οι κροκόδειλοι έρχονται! Περιτριγυρίζουν τις σχεδίες… Με φωνή δυνατή ορμά ο δάσκαλος/ η δασκάλα (κροκόδειλος) και κόβει τα πρώτα κομμάτια από μια σχεδία, μετά από τις άλλες… Οι μαθητές αναγκάζονται να περιοριστούν στη σχεδία που απόμεινε. Πρέπει να σωθούν και να μείνουν όλοι επάνω. Ο κροκόδειλος συνεχίζει να περιτριγυρίζει και να κόβει κομμάτια από τις σχεδίες... Οι σχεδίες μικραίνουν… Τα παιδιά στριμώχνονται… Κάποια στιγμή ο κροκόδειλος αρπάζει και ένα πόδι...

Κατά τη διάρκεια του παιγνιδιού μη σταματάτε για να δώσετε εξηγήσεις. (Μια διαφορετική συνέχεια της περιπέτειας: Μπορεί μια σχεδία να διαλυθεί, οπότε οι επιβαίνοντες κολυμπούν και ανεβαίνουν σε άλλη σχεδία).

Ανανεώνουμε το ραντεβού μας την επόμενη Τετάρτη με τη δημιουργία του Συμβολαίου της Ομάδας Διαμεσολάβησης.

1η άσκηση:

Το χαμένο μήνυμα ή το σπασμένο τηλέφωνο

Σκοπός: Ανάπτυξη της προσεκτικής ακρόασης, συγκέντρωσης και ικανότητας κατανόησης του νοήματος χωρίς παραμορφώσεις.

Διάρκεια: 20 λεπτά

Συζήτηση στο τέλος:

·     Πόσο ακριβές ήταν το μήνυμα στο τέλος;

·     Τι δυσκόλεψε την κατανόηση;

·     Τι βοηθά κάποιον να ακούει καλύτερα;

·     Πώς σχετίζεται αυτό με το να είσαι καλός ακροατής στην καθημερινή ζωή;

Στη συνέχεια στην ολομέλεια της ομάδας της διαμεσολάβησης ολοκληρώσαμε από κοινού όλοι και όλες Το συμβόλαιο της Ομάδας.

"Περπατήματα": τα παιδιά περπατούν στο χώρο αλλάζοντας τον τρόπο σύμφωνα με τις εντολές-σαν να είμαστε γέροι, σαν να γλιστράμε στον πάγο, σαν να κουβαλάμε 2 βαριές τσάντες κλπ

Συνεχίσαμε με Παιχνίδια μη λεκτικής επικοινωνίας:

"Ηλικιακή γραμμή": τα παιδιά χωρίς να μιλούν σσυννενοούνται και στέκονται στη γραμμή σύμφωνα με το ύψος τους, το νούμερο παπουτσιού και την ηλικία.

"Καθρέφτης": σε ζευγάρια το ένα παιδί μιμείται τις κινήσεις του άλλου.

Και τελείωσε η πρώτη ώρα με το παιχνίδι ενεργητικής ακρόασης:

"Όταν ακούω, όταν δεν ακούω"

Αυτό το παιχνίδι ενθαρρύνει την κατανόηση, την υπομονή και την ικανότητα να ακούμε πραγματικά τι μας λέει ο άλλος, ακόμα και όταν νιώθουμε ότι δεν "ακούμε" τίποτα

Στόχος: Να μάθουν οι συμμετέχοντες να ακούν και να ανταποκρίνονται με κατανόηση και σεβασμό, ακόμα και σε δύσκολες ή αστείες καταστάσεις.

Πώς παίζεται:

1. Χωρισμός: Χωρίστε τους συμμετέχοντες σε ζευγάρια.

2. Σενάρια: Δώστε σε κάθε ζευγάρι ένα σενάριο, π.χ., ένα παιδί που παραπονιέται για κάτι, ένα αστείο ή μια αφήγηση.

3. Ρόλοι:

   • Ο "Ομιλητής": Παρουσιάζει το σενάριο με ειλικρίνεια.

   • Ο "Ακροατής": Ακούει ενεργά, χωρίς να διακόπτει, και στη συνέχεια αντιδρά με ενσυναίσθηση, επαναλαμβάνοντας τα συναισθήματα του ομιλητή, ρωτώντας για να καταλάβει καλύτερα, ή απλά δείχνοντας ότι καταλαβαίνει.

4. Αντιδράσεις:

   • "Όταν ακούω": Ο ακροατής απαντά με τα συναισθήματα του ομιλητή, όπως: "Αντιλαμβάνομαι ότι νιώθεις αναστατωμένος/η/θυμωμένος/η/στενοχωρημένος/η επειδή..." ή "Καταλαβαίνω πώς αυτό σου έκανε να νιώθεις...".

   • "Όταν δεν ακούω": Ο ακροατής αντιδρά με έναν τρόπο που δείχνει ότι "δεν καταλαβαίνει" ή "δεν τον ενδιαφέρει", π.χ., να κοιτάζει αλλού, να διακόπτει, να απαντά με άσχετα πράγματα, να λέει "α, ναι, κι εγώ μια φορά...".

5. Ανάλυση: Μόλις τελειώσουν, κάθε ζευγάρι θα συζητήσει πώς αισθάνθηκε και τι του έκανε την κάθε αντίδραση (τι του φάνηκε πιο δύσκολο, τι του φάνηκε πιο εύκολο). 

Στην αρχή παίξανε το παιχνίδι ενεργοποίησης "κόμπος" και το παιχνίδι "Ένας ήχος που μας ενώνει".

"Ο κόμπος"
Η ομάδα σχηματίζει κύκλο. Όλοι κλείνουν τα μάτια, απλώνουν τα χέρια τους εμπρός και κινούνται ελαφριά προς το κέντρο μέχρι να πιάσουν τα χέρια κάποιου άλλου. Κάθε χέρι πρέπει να κρατάει ένα μόνο χέρι. Κατόπιν ανοίγουν τα μάτια. Η ομάδα τώρα πρέπει να λύσει τον «κόμπο» στον οποίο είναι δεμένη χωρίς να λυθούν τα χέρια. Απαγορεύονται οι συζητήσεις κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού. Η επικοινωνία πρέπει να γίνεται με τα μάτια και τα σώματα.

"Ένας ήχος μας ενώνει"
Η ομάδα χωρίζεται σε ζεύγη. Συμφωνούν για έναν κοινό, χαρακτηριστικό ήχο, π.χ. σφύριγμα πουλιού, μελωδία κ.λ.π., ο οποίος θα είναι ο τρόπος αναγνώρισής τους. Κλείνουν όλοι τα μάτια και απλώνονται στο χώρο. Κατόπιν προσπαθούν με τη βοήθεια του ήχου τους να βρουν το ταίρι τους. Περιμένουν μέχρι να βρεθούν όλοι.
 

Μετά μιλήσαμε για τα συναισθήματα ρωτώντας "Πώς θα αισθανόσουν αν... " και απαντώντας το κάθε παιδί αν βίωνε ένα περιστατικό σε μια συγκεκριμένη κατάσταση. 

Συνεχίσαμε με το παιχνίδι "το γλυπτό". Σε δυάδες το ένα παιδί είναι ο γλύπτης και το άλλο το γλυπτό, πλάθοντας με το σώμα και το πρόσωπο ένα συναίσθημα. Οι υπόλοιποι προσπαθούμε να μαντέψουμε ποιο είναι.

Με το σπασμένο τηλέφωνο των συναισθημάτων τα παιδιά μετέδωσαν το ένα στο άλλο μια έκφραση προσώπου και σώματος ενός συναισθήματος. 

Τέλος με τα θεατρικά παιχνίδια ρόλων μιας διαφωνίας τα παιδιά έπαιξαν το σωστό και το λάθος τρόπο αντίδρασης σε σενάρια σύγκρουσης, και συζητήσαμε έπειτα τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα από τις εναλλακτικές. 

Ξεκινήσαμε με παιχνίδια ενεργοποίησης:

Παιχνίδια για ζέσταμα και ενεργοποίηση

Το τρέμουλο

Η ομάδα σχηματίζει κύκλο και κάποιο μέρος του σώματος του πρώτου αρχίζει να τρέμει, πχ, τρέμει το πέλμα του. Θα ψάξει με το βλέμμα να βρει κάποιον άλλο και θα του μεταφέρει την κίνηση. Αυτός θα την υιοθετήσει για λίγο και θα μεταφέρει το τρέμουλο σε κάποιο άλλο μέλος του σώματός του, μέχρι να τη μεταφέρει σε κάποιον τρίτο κ.ό.κ.

Η κολόνα της φωνής

Η ομάδα χωρίζεται σε δύο παράλληλες γραμμές, με απόσταση ενός μέτρου μεταξύ τους, πρόσωπο με πρόσωπο. Εκεί καθένας αρχίζει με τον απέναντί του έναν μικρό διάλογο πχ. τηλεφώνημα. Σε λίγο ο εμψυχωτής ζητά να οπισθοχωρήσουν λίγο όλοι, ώστε η απόσταση ανάμεσά τους να γίνει δύο μέτρα, μετά τέσσερα μέτρα κ.ο.κ

Στη συνέχεια η ομάδα έπαιξε το βιωματικό παιχνίδι " Ο καθρέφτης":

Σκοπός: Εξάσκηση στην επαναδιατύπωση και στην κατανόηση του νοήματος.

Διάρκεια: 20 λεπτά

Περιγραφή:

1. Οι μαθητές χωρίζονται σε ζευγάρια (Α και Β).
2. Ο Α μιλά για 1-2 λεπτά σχετικά με κάτι απλό (π.χ. μια αγαπημένη δραστηριότητα ή ένα γεγονός στο σχολείο).
3. Ο Β δεν διακόπτει και ακούει προσεκτικά.
4. Στο τέλος, ο Β επαναλαμβάνει με δικά του λόγια τι κατάλαβε και πώς νομίζει ότι ένιωσε ο Α.
5. Ο Α επιβεβαιώνει ή διορθώνει.
6. Οι ρόλοι αντιστρέφονται.

Συζήτηση: Πώς ένιωσε ο ομιλητής όταν τον άκουγαν; Τι δυσκολία είχε ο ακροατής;

8-12/12/2025 πραγματοποιήθηκε επίσκεψη τριών Βάσκων εκπαιδευτικών στο σχολείο μας για job shadowing. Η επίσκεψη απο το BHI Zabalgana School της Vitoria Gasteiz (Βόρεια Ισπανία) έγινε στα πλαίσια KA122 Erasmus+ προγράμματος με θέμα τη σχολική διαμεσολάβηση και τίτλο "Towards a more inclusive and sustainable European educational community: strengthening coexistence through mediation, space transformation, and active participation for greater equity."

Επιλέχθηκε η ομάδα των παιδιών (12) που θα ταξιδέψει στην Πορτογαλία στο πλαίσιο του erasmus+.

Οι μαθητές της β΄ τάξης δημιούργησαν με ψηφιακά εργαλεία στο canva και με την τεχνολογία της AI αφίσες σχετικά με τις σχέσεις μαθητών και καθηγητών.

Όταν τον προσπερνούσαν, θύμωνε.

Όταν δεν τον άκουγαν, θύμωνε.

Όταν τον κορόιδευαν, θύμωνε.

Μια μέρα, ένας μεγαλύτερος μαθητής τού είπε:

«Ξέρεις γιατί κουράζεσαι τόσο; Γιατί κουβαλάς μόνο τον θυμό σου».

Του έδωσε τότε ένα κρεμμύδι και του είπε:

«Την επόμενη φορά που θα θυμώσεις, μη μιλήσεις αμέσως.

Ξεφλούδισε πρώτα».

Ο μαθητής δοκίμασε.

Κάτω από τον θυμό βρήκε λύπη.

Πιο μέσα βρήκε φόβο.

Και στο κέντρο βρήκε κάτι που του έλειπε:

σεβασμό.

Την επόμενη φορά δεν φώναξε.

Είπε μόνο:

«Νιώθω θυμό όταν συμβαίνει αυτό, γιατί χρειάζομαι σεβασμό».

Και τότε κατάλαβε:

δεν άλλαξαν όλοι γύρω του —

αλλά άλλαξε ο τρόπος που μιλούσε.

Από τότε, δεν κουβαλούσε θυμό στο σακίδιό του.

Κουβαλούσε λέξεις που βοηθούσαν.

και «Αυτό δεν είναι ένα κοντάρι»

https://photos.app.goo.gl/6fDGopm21xpqzqdc6 

https://photos.app.goo.gl/T9yz5Ly9XEpTYVC17

Τι κάνω με τις συγκρούσεις;

Τα σημαντικότερα είδη ΣΎΓΚΡΟΥΣΗΣ είναι: «Φεύγω και αποφεύγω», «Γίνομαι χαλί να με πατήσεις», «Επιτίθεται ο ένας στον άλλο», «Καλούμε έναν τρίτο να βοηθήσει», «Αναλύω το πρόβλημα και το συζητάμε».

Αναρτάμε ένα – ένα τα είδη σε 5 διαφορετικά σημεία της αίθουσας και τα περιγράφουμε.

Διαβάζουμε περιστατικά και ζητάμε από τα παιδιά να σκεφτούν ποιο από τα είδη αντίδρασης θα επέλεγαν. Πρέπει να κινηθούν στον χώρο της αίθουσας για να τοποθετηθούν μπροστά από την αντίστοιχη εικόνα.

Μόλις πάρουν θέση, ζητάμε από μερικά σε κάθε κατηγορία να εξηγήσουν γιατί επέλεξαν αυτό το είδος αντίδρασης. Συζητάμε για τις συγκεκριμένες ενέργειες που σκέφτηκαν, όπως και τα υπέρ και τα κατά των συγκεκριμένων επιλογών, λαμβάνοντας υπόψη τι κερδίζουν και τι χάνουν οι εμπλεκόμενοι στη σύγκρουση.

Βοηθητικά στοιχεία για τον/την εκπαιδευτικό

Από τη Νίκη Ρουμπάνη και το Γιώργο Ζήκα, στο Εγχειρίδιο «Διαμεσολάβηση Συνομηλίκων για την Επίλυση των Συγκρούσεων στα Σχολεία»

Η σύγκρουση είναι μια ανοιχτή ή κρυφή αντιπαράθεση, για την οποία δεν έχει βρεθεί αποτελεσματική λύση. Οι συγκρούσεις είναι αναπόφευκτο μέρος της ζωής και μπορεί να δημιουργούν ευκαιρίες για πρόοδο και μάθηση.

Οι συγκρούσεις συνήθως συμβαίνουν:

• Εξαιτίας διαφορετικών προτεραιοτήτων.

• Εξαιτίας παρανοήσεων, φημών κ.τ.λ.

• Εξαιτίας ελλείψεως πόρων, αντικειμένων, χρημάτων, χρόνου κ.τ.λ.

• Εξαιτίας ανταγωνιστικών συναισθημάτων. Κάποιος είναι ανταγωνιστικός ή αισθάνεται ότι τον ανταγωνίζονται κατά την κατανομή εξουσίας.

Υπάρχουν πέντε βασικά «στυλ» σύγκρουσης και ταυτόχρονα τρόποι διαχείρισής της:

1. Η αποδοχή της επιθετικότητας του άλλου και η υποταγή.

2. Η αποφυγή της αντιμετώπισης.

3. Η επίθεση.

4. Η αναζήτηση ενός «δικαστή» για να ρυθμίσει τη σύγκρουση.

5. Η ανάλυση των αιτιών και των περιστάσεων.

Όλα τα στυλ είναι χρήσιμα, ανάλογα με τις περιστάσεις. Π.χ., όταν ένα αμάξι έρχεται να σε πατήσει, δεν περιμένεις να αναλύσεις τίποτα, απλά φεύγεις μακριά. Ή το να γίνεται κανείς επιθετικός μπορεί και να είναι χρήσιμο, για να μπει ένα τέλος σε προσβλητική συμπεριφορά, αλλά μπορεί επίσης να προκαλέσει το τέλος της σχέσης.

(Σ.Σ. Η ιδανική διαχείριση των συγκρούσεων προϋποθέτει να αισθάνονται και οι δύο πλευρές κερδισμένες (win-win). Αυτός είναι και ο βασικός στόχος της διαμεσολάβησης που προωθείται στα σχολεία).

Τι κάνω με τις συγκρούσεις; 

Συνδυασμός ασκήσεων από τα εγχειρίδια «Σύνδεσμοι», «Διαμεσολάβηση Συνομηλίκων για την Επίλυση των Συγκρούσεων στα Σχολεία» και «Πρόγραμμα Enable”.

Στόχοι

Να γνωρίσουν οι μαθητές τους βασικούς τρόπους διαχείρισης συγκρούσεων.

Να αυξήσουν το επίπεδο επίγνωσης όσον αφορά τις συνέπειες κάθε επιλογής στα περιπτώσεις συγκρούσεων.

Να βοηθηθούν στην επιλογή των περισσότερο ψύχραιμων και εποικοδομητικών αντιδράσεων.

Υλικά

Φωτοτυπίες των στυλ διαχείρισης της σύγκρουσης

Α. Γίνομαι χαλί να με πατήσεις

Β. Φεύγω και αποφεύγω

 Γ. Επιτίθεμαι

Δ. Ζητάμε τη βοήθεια ενός τρίτου

Ε. Αναλύω το πρόβλημα και το συζητάμε

Διαδικασία

Κάνετε αναφορά στις συγκρούσεις ως αναπόφευκτο και αναγκαίο φαινόμενο στη ζωή μας. Έχετε έτοιμες από πριν τις φωτοτυπίες με τα είδη σύγκρουσης. Τα σημαντικότερα είδη είναι: «Φεύγω και αποφεύγω», «Γίνομαι χαλί να με πατήσεις», «Επιτίθεται ο ένας στον άλλο», «Καλούμε έναν τρίτο να βοηθήσει», «Αναλύω το πρόβλημα και το συζητάμε». Υπάρχουν βέβαια συνδυασμοί των ειδών αυτών και ενδιάμεσες καταστάσεις. Αναρτάτε ένα – ένα τα είδη σε 5 διαφορετικά σημεία της αίθουσας και τα περιγράφετε.

Διαβάζετε το πρώτο περιστατικό από αυτά που ακολουθούν (μπορείτε να διαμορφώσετε επίσης δικά σας) και ζητάτε από τα παιδιά να σκεφτούν ποιο από τα είδη αντίδρασης θα επέλεγαν. Πρέπει να κινηθούν στο χώρο της αίθουσας, για να τοποθετηθούν μπροστά από την αντίστοιχη εικόνα.

Μόλις πάρουν θέση, ζητήστε από μερικά σε κάθε κατηγορία να εξηγήσουν γιατί επέλεξαν αυτό το είδος αντίδρασης. Συζητήστε για τις συγκεκριμένες ενέργειες που σκέφτηκαν. Ζητήστε από τους υπόλοιπους τα υπέρ και τα κατά των συγκεκριμένων επιλογών, λαμβάνοντας υπόψη τι κερδίζουν και τι χάνουν οι εμπλεκόμενοι στη σύγκρουση.

Στη συνέχεια ακολουθείτε την ίδια διαδικασία για καθένα από τα υπόλοιπα περιστατικά.

Ακολουθεί συζήτηση, κατά την οποία ζητάτε από τα παιδιά να σας πουν πώς τους φάνηκε η δραστηριότητα. Ακόμη, τι κρατούν από αυτή.

Τα περιστατικά (προσαρμογή για ορισμένα, από Τριλίβα & Chimienti, 1998):

1. Ο Μιχάλης σε σπρώχνει στο κυλικείο, για να περάσει πρώτος. Σου λέει ότι βιάζεται, γιατί έχει δουλειά μετά. Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει αυτό. Ο Μιχάλης είναι πολύ σωματώδης και συχνά επιθετικός.

2. Εσύ, με τα παιδιά της ομάδας σου στην τάξη έχετε αναλάβει να φτιάξετε μια αφίσα, χρησιμοποιώντας εικόνες από περιοδικά. Η Μαρία σας σπρώχνει και κολλάει τις δικές της εικόνες με τον τρόπο που αυτή θέλει, αγνοώντας τους υπόλοιπους.

3. Θέλεις να πας να παίξεις μπάλα με τους φίλους σου. Ο πατέρας σου όμως θέλει να είσαι μαζί του, για να καθαρίσετε το γκαράζ.

4. Τρεις μεγάλοι νεαροί μπαίνουν στο προαύλιο του σχολείου το απόγευμα, όπου παίζεις μπάλα με ένα άλλο παιδί, και αρχίζουν χωρίς κανένα λόγο να φωνάζουν και να σας απειλούν με βία, αν δεν φύγετε αμέσως από εκεί. Φαίνεται σαν να μην έχουν τον έλεγχο της συμπεριφοράς τους.

5. Ο Γιώργος είπε ένα σοβαρό μυστικό σου σε έναν κοινό σας φίλο και από αυτόν το έμαθε όλη η τάξη. Έχεις γίνει έξαλλος.

Κλείσιμο

Ζητάτε από τα παιδιά να αποδώσουν την ικανοποίησή τους από τις σημερινές δραστηριότητες, αναφέροντας ένα χρώμα. Αν θέλουν, εξηγούν.

κάναμε 2 παιχνίδια ενεργοποίησης, συνεργασίας και δεσίματος ομάδας και μετά 2 δραστηριότητες για τον τρόπο που ένας παρατηρητής μπορεί να αντιδράσει όταν είναι μπροστά σε ένα περιστατικό εκφοβισμού.

ΟΔΗΓΟΣ-ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ-Μπαφιτη.pdf σελ 60

1. Οι δικαιολογίες

 Στόχος

Να αποκτήσουν οι μαθητές επίγνωση των συχνά άδηλων μορφών εκφοβισμού 

Διαδικασία

Κάνουμε μια συζήτηση με τους μαθητές σχετικά με τις δικαιολογίες στις οποίες μπορεί να καταφεύγουν κάποιοι άνθρωποι για να δικαιολογήσουν τον εκφοβισμό που ασκούν σε άλλους. Σκεφτόμαστε μια περίπτωση όπου ήμασταν παρόντες και κάποιος χρησιμοποίησε μία από τις παραπάνω δικαιολογίες. Πώς νιώσαμε; Μοιραζόμαστε τις εμπειρίες μας με τον διπλανό μας».

3. Τι γίνεται όταν δεν πρόκειται για μένα; (60’ )

Στόχοι

Η εισαγωγή των μαθητών στον ρόλο του υποστηρικτή

Η πρώτη επεξεργασία των στρατηγικών υποστήριξης των συμμαθητών τους σε περιπτώσεις εκφοβισμού

 Διαδικασία

1. Καταιγισμός ιδεών: λενε οτιδήποτε θα μπορούσαν να κάνουν ή να πουν, τη στιγμή που είναι μάρτυρες κοροϊδίας ή άλλων ειδών εκφοβισμού σε βάρος συμμαθητών τους.

Εισάγεται η έννοια της ΑΣΦΑΛΟΥΣ αντίδρασης. Οι ασφαλείς επιλογές ως προς τις αντιδράσεις των παρατηρητών στον εκφοβισμό, συνήθως εμπίπτουν σε μία από τις τρεις κατηγορίες:

• Υπερασπίζεσαι το παιδί που δέχεται εκφοβισμό, χρησιμοποιώντας φράσεις που διακόπτουν ή σταματούν την άσχημη συμπεριφορά

• Ζητάς βοήθεια από ενήλικα

• Αγνοείς την κατάσταση

 Με τη βοήθεια των μαρκαδόρων, διακρίνουμε σε ποια κατηγορία από τις προαναφερόμενες μπορούν να ανήκουν οι ιδέες που είναι γραμμένες στον πίνακα και να τις κωδικοποιήσουμε, υπογραμμίζοντάς τες με διαφορετικό χρώμα για κάθε κατηγορία.

«Τι συμβαίνει όταν ένας παρατηρητής αγνοεί τον εκφοβισμό;», «Γιατί κάποιος θα μπορούσε να προτιμήσει αυτήν την αντίδραση;». Αν και η αγνόηση είναι μερικές φορές ο ευκολότερος τρόπος αντίδρασης, υπάρχουν συνήθως άλλες επιλογές που είναι ΑΣΦΑΛΕΙΣ και ταυτόχρονα αποθαρρύνουν τον εκφοβισμό. Ουσιαστικά, όταν δεν κάνουμε κάτι γι΄ αυτό, δεν είμαστε ουδέτεροι: ενθαρρύνουμε τη διατήρηση της κατάστασης.

2. Οι κάρτες αντίδρασης: Μοιράζεται σε κάθε παιδί από τρεις διαφορετικές κάρτες με τις πιθανές αντιδράσεις σε περιπτώσεις εκφοβισμού. Οι κάρτες αναγράφουν τις εξής αντιδράσεις:

• Υπερασπίζομαι

• Ζητώ βοήθεια

• Δεν είμαι σίγουρος/η

Διαβάζουμε σενάρια oi μαθητές αποφασίζουν πώς θα αντιδρούσαν αν ήταν μάρτυρες στο περιστατικό.

·         Εάν έχουν κάποια ιδέα για το πώς θα μπορούσαν να σταματήσουν τον εκφοβισμό, θα πρέπει να σηκώσουν την κάρτα «Υπερασπίζομαι»

·         Εάν νιώθουν ότι θα χρειάζονταν βοήθεια για να είναι ασφαλείς σε αυτήν την κατάσταση, θα σηκώσουν την κάρτα «Ζητάω βοήθεια»

·         Εάν δεν είναι σίγουροι για τι πρέπει να κάνουν, αλλά δεν θέλουν να αγνοήσουν το περιστατικό, θα σηκώσουν την κάρτα «Δεν είμαι σίγουρος/η».

Όταν όλοι θα έχουν σηκώσει μία κάρτα, σχηματίζεται μία ομάδα με αυτούς που έχουν σηκώσει την ίδια κάρτα.

Συζητηση με κάθε ομάδα, για λίγο, τους λόγους για τους οποίους επέλεξαν τη συγκεκριμένη κάρτα και τις συγκεκριμένες ενέργειες που θα έκαναν. Θα έκαναν κάτι μόνο ως προς αυτούς που εκφοβίζουν; Τι θα μπορούσαν να κάνουν για το «θύμα» ή με τους άλλους παρατηρητές; Πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να εφαρμόσουν αυτά που σκέφτηκαν στην καθημερινή ζωή; και παίζουμε σε role play τα σενάρια

Τα παιδιά που επέλεξαν την κάρτα «Δεν είμαι σίγουρος/η» μπορούν να μιλήσουν για τις δυσκολίες του σεναρίου και για τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα καθεμίας από τις δύο επιλογές που απέρριψαν.

Προσαρμογή από το εγχειρίδιο «International youth exchange: Let´s learn from each other - Methods collection»

Στόχοι

Επεξεργασία μεθόδων επίλυσης πραγματικών συγκρούσεων

Υλικά

4 κόλλες χαρτιού Α3

4 Στυλό

Διαδικασία

Χωρίζετε τα παιδιά σε ομάδες. Κάθε ομάδα παίρνει μία κόλλα χαρτιού και ένα στυλό. Ζητάτε από τις ομάδες να επιλέξουν με συνεργατικό τρόπο μία σύγκρουση που γνωρίζουν και να την καταγράψουν στο χαρτί όσο πιο κατατοπιστικά μπορούν. Πρέπει να αποφευχτεί όμως η πιθανότητα να θιγεί οποιοσδήποτε από την ολομέλεια με όσα θα γραφτούν.

Όταν τελειώσουν, δίνουν την κόλλα τους στην ομάδα που βρίσκεται στα αριστερά τους, η οποία πρέπει να γράψει πώς θα μπορούσε να επιλυθεί η σύγκρουση στο πίσω μέρος της κόλλας. Θα χρειαστεί να ληφθούν υπόψη όσα έχετε δει μέχρι τώρα στις ενότητες για την επικοινωνία και τα συναισθήματα. Υπενθυμίζετε ακόμη την έννοια της «μετα-στιγμής» (meta-moment) ως υποστηρικτική στρατηγική.

Στη συνέχεια, τα προβλήματα παρουσιάζονται στην ολομέλεια. Κάθε ομάδα αναλαμβάνει να δραματοποιήσει το περιστατικό με την αντίδραση που έχει επιλέξει. Μετά από κάθε παρουσίαση ακολουθεί συζήτηση, στην οποία τα παιδιά μπορούν να εκφράσουν τις απόψεις τους για την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης. Δίνεται η ευκαιρία για διατύπωση πρόσθετων απόψεων και εναλλακτικών λύσεων.

Το σχολείο μας συμμετείχε στο διαδικτυακό σεμινάριο που συνδιοργανώθηκε από το Τοπικό Θεματικό Δίκτυο Σχολικής Διαμεσολάβησης της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με το αντίστοιχο Δίκτυο της Δ.Δ.Ε Ημαθίας, με τον τίτλο: "Καλές Πρακτικές από την εφαρμογή προγραμμάτων Σχολικής Διαμεσολάβησης" με εισήγηση της κας Στέκα Αικατερίνης με τον τίτλο: "Αξιοποιώντας εργαλεία της σχολικής διαμεσολάβησης στα φιλολογικά μαθήματα".

Ποια Είναι η Αντίδρασή Μου στη Σύγκρουση; (από Conflict Resolution and Peer Mediation Toolkit, IREX)

Σκοπός: Να εξεταστούν οι συνήθεις τρόποι με τους οποίους αντιδρά κανείς στη σύγκρουση.

Διάρκεια: 45 λεπτά

Αριθμός Συμμετεχόντων: 5 ή περισσότεροι

Υλικά: Φύλλο εργασίας «Πώς Αντιδρώ στη Σύγκρουση», γραφική ύλη

Διαδικασία:

1. Εξηγήστε ότι όταν βρισκόμαστε σε σύγκρουση με κάποιο άλλο άτομο, έχουμε ορισμένες τυπικές αντιδράσεις. Αυτές οι αντιδράσεις μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με το ποιο είναι το άλλο άτομο και ποια είναι η κατάσταση. (5 λεπτά)

2. Προσκαλέστε τους μαθητές να μοιραστούν παραδείγματα συγκρούσεων που είχαν πρόσφατα με έναν αδελφό, μια αδελφή ή έναν φίλο. Πώς αντέδρασαν; Ζητήστε επίσης παραδείγματα συγκρούσεων με ενήλικες. Ποιες ήταν οι αντιδράσεις τους σε αυτές τις συγκρούσεις; (10 λεπτά)

3. Παραπέμψτε τους μαθητές στο φύλλο εργασίας «Πώς Αντιδρώ στη Σύγκρουση» και ζητήστε τους να το συμπληρώσουν σύμφωνα με τις οδηγίες. (5–10 λεπτά)

4. Χωρίστε τους μαθητές σε μικρές ομάδες και ζητήστε τους να συζητήσουν τις αντιδράσεις που χρησιμοποιούν πιο συχνά. Κάθε ομάδα να παρουσιάσει τα συμπεράσματά της στην ολομέλεια της τάξης. (10 λεπτά)

5. Συζητήστε ποιες αντιδράσεις βοηθούν τους μαθητές να ικανοποιήσουν τις βασικές τους ανάγκες και ποιες όχι. Οι ακόλουθες ερωτήσεις μπορούν να βοηθήσουν: (10 λεπτά)

   • Το να αποφεύγεις ή να αγνοείς έναν φίλο με τον οποίο είσαι θυμωμένος σε βοηθά να ικανοποιήσεις την ανάγκη σου για αποδοχή/του ανήκειν; Γιατί;

   • Το να αφήνεις έναν ενήλικα να αποφασίσει ποιος έχει δίκιο σε βοηθά να ικανοποιήσεις την ανάγκη σου για δύναμη ή ελευθερία; Γιατί;

   • Το να συζητάς και να βρίσκεις τρόπους να συμφωνήσεις σε βοηθά; Πώς;

Πώς Αντιδρώ στη Σύγκρουση

Βάλε ένα ✔ στα κουτάκια που δείχνουν τις αντιδράσεις που είναι πιο συνηθισμένες για εσένα όταν βρίσκεσαι σε σύγκρουση με ένα άλλο άτομο. Στη συνέχεια, κύκλωσε τις τρεις αντιδράσεις που συνήθως κάνεις πρώτες σε μια σύγκρουση.

Αντίδραση

Συχνά

Μερικές φορές

Ποτέ

Φωνάζω ή απειλώ το άλλο άτομο

Αποφεύγω ή αγνοώ το άτομο

Αλλάζω θέμα

Προσπαθώ να καταλάβω την άλλη πλευρά

Παραπονιέμαι σε έναν ενήλικα

Αποκαλώ το άλλο άτομο με χαρακτηρισμούς

Αφήνω το άλλο άτομο να γίνει το δικό του

Προσπαθώ να φτάσουμε σε έναν συμβιβασμό

Αφήνω έναν ενήλικα να αποφασίσει ποιος έχει δίκιο

Συζητώ για να βρούμε τρόπους να συμφωνήσουμε

Ζητώ συγγνώμη

Χτυπώ ή σπρώχνω πίσω

Κλαίω

Το κάνω αστείο

Αποτελέσματα της Σύγκρουσης

Σκοπός:

• Να διερευνηθούν τα οφέλη της συνεργασίας σε σύγκριση με τον ανταγωνισμό.

• Να παρουσιαστούν οι έννοιες «κερδίζω-χάνεις», «χάνω-χάνεις» και «κερδίζω-κερδίζεις».

Διάρκεια: 15 λεπτά

Αριθμός Συμμετεχόντων: 5 ή περισσότεροι

Υλικά: Μια σακούλα με καραμέλες

Διαδικασία:

1. Οι συμμετέχοντες σχηματίζουν ζευγάρια και στέκονται αντικριστά σε απόσταση ενός τεντωμένου χεριού. Ζητήστε τους να πιάσουν ο ένας τα χέρια του άλλου σαν να δίνουν χειραψία.

2. Πείτε στους συμμετέχοντες ότι έχουν 30 δευτερόλεπτα για να παίξουν ένα παιχνίδι. Οι οδηγίες είναι οι εξής:

   • Στόχος του παιχνιδιού είναι να συγκεντρώσουν όσο το δυνατόν περισσότερους πόντους. Κερδίζουν έναν πόντο κάθε φορά που καταφέρνουν να ακουμπήσουν το πίσω μέρος του χεριού του/της συνεργάτη/συνεργάτιδάς τους στο δικό τους ισχίο. Κάθε φορά που αυτό συμβαίνει, λαμβάνουν και μία καραμέλα. Φροντίστε να καταγράφουν το σκορ τους για την τελική καταμέτρηση.

(Η επίδειξη ξεκαθαρίζει πώς κερδίζεται ένας πόντος. Οι οδηγίες είναι σκόπιμα σχετικά ασαφείς, επειδή οι συμμετέχοντες συνήθως ακολουθούν το πρώτο ή αυτόματο ένστικτό τους όταν τους ζητείται να κάνουν το χέρι του/της συνεργάτη/συνεργάτιδάς τους να τους αγγίξει — που συνήθως είναι να προσπαθήσουν να το τραβήξουν με δύναμη προς το μέρος τους. Κάποιοι θα συνειδητοποιήσουν ότι αν συνεργαστούν, μπορούν να κινούν τα χέρια τους μπρος-πίσω, αγγίζοντας κάθε φορά το ισχίο του άλλου και κερδίζοντας πολύ περισσότερους πόντους.)

3. Δώστε στους συμμετέχοντες 30 δευτερόλεπτα. Ζητήστε τους να πουν πόσους πόντους συγκέντρωσαν.

4. Συζήτηση: Συνεργασία και ανταγωνισμός. Πώς έπαιξαν το παιχνίδι όσοι κατάφεραν να συγκεντρώσουν πολλούς πόντους; (Ζητήστε τους να το δείξουν.) Πώς έπαιξαν όσοι δεν συγκέντρωσαν πολλούς πόντους; (Ζητήστε τους να το δείξουν.) Συζητήστε την τάση μας να σκεφτόμαστε αυτόματα με όρους ανταγωνισμού αντί για αμοιβαίο όφελος.

5. Επαναφέρετε τους όρους «κερδίζω-χάνεις», «χάνω-χάνεις» και «κερδίζω-κερδίζεις». Ρωτήστε τους συμμετέχοντες ποιο είδος αποτελέσματος επιδιώκουμε όταν κάνουμε διαμεσολάβηση. (Κερδίζω-κερδίζεις.)

6. Μοιράστε καραμέλες σε όλους! (Συνολική διάρκεια δραστηριότητας: 15 λεπτά)

Στην κινητικότητα συμμετείχαν δώδεκα μαθητές και μαθήτριες από την Ομάδα Σχολικής Διαμεσολάβησης, με τη συνοδεία τριών εκπαιδευτικών. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα περιλάμβανε οργανωμένες δραστηριότητες στο σχολείο υποδοχής, συνεργατική εργασία σε μικτές ομάδες Ελλήνων και Πορτογάλων μαθητών, εργαστήρια, παρουσιάσεις, καθώς και εκπαιδευτικές και πολιτιστικές επισκέψεις με παιδαγωγικό χαρακτήρα.

Κεντρικός άξονας της κινητικότητας ήταν ο διάλογος, η ειρηνική επίλυση συγκρούσεων με εργαλεία της σχολικής διαμεσολάβησης και η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής ταυτότητας των μαθητών/τριών.

Τα παιδιά της ελληνικής ομάδας δίδαξαν τους κανόνες, τα στάδια και τη διαδικασία της σχολικής διαμεσολάβησης στα παιδιά της Πορτογαλίας και τους έδειξαν πώς μπορούν να εφαρμοστούν αυτά τα εργαλεία και στην καθημερινότητά τους, στις σχέσεις τους με τον κοινωνικό περίγυρο.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάπτυξη βασικών δεξιοτήτων, όπως η επικοινωνία σε ξένη γλώσσα, η συνεργασία, η κριτική σκέψη, η διαπολιτισμική κατανόηση και η ενεργός συμμετοχή στη μαθησιακή διαδικασία. Παράλληλα, οι μαθητές/τριες συμμετείχαν σε ψηφιακές δραστηριότητες (vidcasts, συνεντεύξεις, δημιουργία περιεχομένου), ενισχύοντας τις ψηφιακές τους δεξιότητες.

Την παρουσίαση παρακολούθησαν μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί.

🇵🇹 Κινητικότητα Μαθητών στην Πορτογαλία, την Penacova και την  Coimbra

🔹 Παρουσίαση της κινητικότητας
🔹 Ομιλίες μαθητών/τριών & βιωματικές εμπειρίες
🔹 Προβολή βίντεο από την κινητικότητα
🔹 Προβολή βίντεο αξιολόγησης θα

🎯 Ανάπτυξη δεξιοτήτων: συνεργασία, διάλογος, επίλυση συγκρούσεων, ευρωπαϊκή ταυτότητα

👩‍🏫 Συμμετέχουσες εκπαιδευτικοί:
Καρφοπούλου Μάρα
Παπαδοπούλου Σοφία
Ταρσένη Σοφία

Η παρουσίαση:

https://canva.link/3pw1t447wbdwq77

🇫🇷 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών στο Παρίσι

🔹 Σχολική διαμεσολάβηση
🔹 Πρόληψη & αντιμετώπιση σχολικής βίας
🔹 Σύγχρονες παιδαγωγικές πρακτικές
🔹 Εφαρμογή εργαλείων στη σχολική καθημερινότητα

🎯 Δημιουργία ασφαλούς και υποστηρικτικού σχολικού περιβάλλοντος

👩‍🏫 Συμμετέχουσες εκπαιδευτικοί:
Καρφοπούλου Μάρα
Ταρσένη Σοφία
Χαραλαμπίδου Αλεξία

Η παρουσίαση: https://gamma.app/docs/17-211125--etlgemd93ay8xb3

🎯 Στόχος της δράσης

Η ενημέρωση της σχολικής κοινότητας, η διάχυση καλών πρακτικών και η ενίσχυση της ευρωπαϊκής διάστασης της εκπαίδευσης.