Þvagfæralyf - kafli 50,51 og 52 by Sigridur Inga Rúnarsdóttir https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5 LYF0106 en-us 2022-04-07 11:42:11 UTC 2025-04-16 12:25:26 UTC hello@padlet.com https://padlet.net/icons/png/1f48a.png Berglind Hauksdóttir sigriduringar https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134417246 Ég er Akureyringur, fædd og uppalin norðan heiða. Ég á mann og með honum tvær dásamlegar stelpur. Ég hef unun að mannlegum samskiptum og að því að hjálpa öðrum og hef fundið mína námsleið í hjúkrunarfræðinni. Í dag starfa ég á hjúkrunarheimili og vinn sem vaktstjóri á lyfjavöktum í umönnun aldraðra. Lyfjafræði áfanginn i heild sinni er að nýtast mér gífurlega vel í því starfi. Einnig er ég ritari þessa hóps.]]> 2022-04-07 11:42:48 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134417246 Sigríður Inga Rúnarsdóttir sigriduringar https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134417452 Ég heiti Sigríður Inga og er 23 ára gömul. Ég er fædd og uppalin í litlu sjávarþorpi í Eyjafirði en bý á Akureyri ásamt kærasta mínum. Ég útskrifaðist af félagsfræðibraut úr Menntaskólanum á Akureyri árið 2019 og hafði ég enga hugmynd um hvað ég vildi verða í framtíðinni. Ég starfaði í íbúðakjarna fyrir þroskaskerta og fékk þannig áhugan á umönnun og mannlegum samskiptum. Þar að leiðandi sótti ég um hjúkrunarfræði í háskólanum á Akureyri og sé ég ekki eftir þeirri ákvörðun. Ég er á 2.ári og starfa á lyfjavöktum á hjúkrunarheimilinu Hlíð. Ég hef gaman af hreyfingu, hvort sem það er að lyfta, æfa eða hjóla. ]]> 2022-04-07 11:42:58 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134417452 Sóley Ösp Sverrisdóttir sigriduringar https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134417800 Ég heiti Sóley Ösp og er 24 ára gömul. Ég ólst upp á Sauðárkróki en flutti til Njarðvíkur þegar ég var 12 ára. Eftir framhaldsskóla ákvað ég ásamt kærastanum mínum að flytja til Akureyrar til þess að læra hjúkrunarfræði. Ég sé alls ekki eftir þeirri ákvörðun og finn að ég er á réttri hillu í lífinu í hjúkrunarfræði og svo elska ég að búa á Akureyri. Við eignuðumst svo litla stelpu í fyrra sem heitir Andrea Ýr og er hún algjör dásemd. Ég vann lengi í Apóteki Suðurnesja og hef mikinn áhuga á lyfjafræði. Ég er núna á öðru ári í hjúkrunarfræði og vinn á hjúkrunarheimilinu Hlíð sem mér finnst æðislegt.]]> 2022-04-07 11:43:09 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134417800 ATC flokkun sigriduringar https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134465330 ATC flokkun er 5 þrepa flokkunarkerfi þar sem lyf eru flokkuð eftir því í hvaða líffærakerfi þeim er aðallega ætlað að hafa áhrif. Þannig er A flokkur (alimentary) meltingarfæra- og efnaskiptalyf, B flokkur (blood) blóðlyf, C flokkur (cardiovascular) hjarta- og æðasjúkdómalyf o.s.frv. Neðsta þrep flokkunarinnar flokkar eftir virka efninu í lyfinu, þar er að finna skráð heiti lyfja á markaði á Íslandi (Lyfjastofnun, e.d.)]]> 2022-04-07 12:19:43 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134465330 Tinna Dögg Guðnadóttir tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134547156 Ég heiti Tinna Dögg og er að verða þrítug. Ég er fædd og uppalin á Akureyri en hef bæði búið í Reykjavík og um stund í Maastricht í Hollandi. Ég á eiginmann og tvö börn, Ísabel og Ísak sem eru bæði í leikskóla. Ég hef unnið við ýmislegt frá því ég var 15 ára gömul og hef alltaf heillast að fjölbreytni í starfi. Vann fyrst við umönnun 2009 og fann þá fyrir miklum áhuga á vinnu í heilbrigðisgeiranum. Val mitt á námi hefur sömu sögu að segja þar sem ég kláraði fjögur ár á listnámsbraut, tók val á sjúkraliðabraut en kláraði síðan stúdentinn á félagsfræðibraut. Hóf síðan nám í hjúkrunarfræði 2020 þegar ég var búin að mana mig uppí að þora taka skrefið að fara í klásus. Ég fann fljótlega að þarna lá minn áhugi og er núna að ljúka 2. Ári í hjúkrunarfræði við Háskólann á Akureyri ásamt því að vinna á lyfjavöktum á hjúkrunarheimilinu Hlíð. Mín helstu áhugamál eru að mála myndir og að ferðast með fjölskyldunni.]]> 2022-04-07 13:08:42 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134547156 Þvagfærakerfið - Glærusýning tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134550123 Hægt að ýta á linkinn til að skoða glærusýninguna sem fer yfir grunnatriði þvagfærakerfisins, helstu hlutverk og virkni þess. Markmið þess að hafa glærusýninguna er að aðstoða samnemendur við að skilja fræðsluna í flokkunum hér til hliðar :)
https://docs.google.com/presentation/d/e/2PACX-1vT6g2-1FCPc5i3DTQCh88LJgz2TLaWYd9EgtgaZzIt1XCefcnmOOwm28iFKUbDD-T7CWWd0V-qzIfaw/pub?start=true&loop=true&delayms=3000

]]> 2022-04-07 13:10:21 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134550123 Emselex sigriduringar https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134581352
  • Emselex er tegund af lyfseðilsskyldu þvagfæralyfi sem er notað við einkennum á bráðs þvagleka og/eða tíðri þvaglátaþörf sem fram kemur hjá sjúklingum með ofvirka þvagblöðru. Þetta er forðalyf sem þýðir að það má hvorki tyggja, brjóta eða mylja þær. Lyfið kemur bæði í styrknum 7,5mg og 15mg (Lyfja, e.d.-b).
  • Virka innihaldsefni lyfsins er Darífenacín sem er tegund af taugaboðefni. Það sendir hindrandi boð á kólínerga viðtaka sem gerir það að verkum að sléttu vöðvarnir sem umlykja þvagblöðruna valda samdrætti og hefur það víðar áhrif á öðrum stöðum í líkamanum (Lyfja, e.d.-b).
  • ATC flokkun lyfsins er G04 eða flokkurinn Þvagfæralyf (Lyfja, e.d.-b).
  • Inntaka lyfsins er einu sinni á dag og er verkunartíminn um 24klst en full verkun lyfsins kemur ekki fram fyrr en eftir 2ja vikna meðferð (Lyfja, e.d.-b).
  • Fyrir frekari fróðleik á lyfinu https://www.lyfja.is/lyfjabokin/lyf/Emselex
  • https://www.ema.europa.eu/en/documents/product-information/emselex-epar-product-information_is.pdf
    • ]]>     2022-04-07 13:26:30 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134581352     Ekki-pissa hormón og áfengi https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134679217 Alkóhól hindrar losun á ADH eða Antidiuretic Hormone (líka þekkt sem Vasopressin) og eykur þannig þvagútskilnað (Potter og Perry, 2017).]]> 2022-04-07 14:15:38 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134679217 Bæði gult en hvort er betra? https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134715234 Ef þú lendir í því óheppilega atviki að verða stunginn af marglyttu þá ættir þú ekki að láta Joey í Friends pissa á þig. Þó eflaust þyki sumum það skemmtileg hugmynd. Þetta er mýta og þvag getur gert vonda stöðu enn verri. Hér er gott að nota eplaedik (eða spritt) á særða svæðið, það getur hjálpað til að leysa upp eitrið (Cleveland Clinic, 2020).]]> 2022-04-07 14:32:23 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2134715234 Almennt um Þvagfæralyf sigriduringar https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2139536105
  • Hverskonar flokkur lyfja er þvagfæralyf og hvaða lyf tilheyra honum? Þetta eru lyf sem eru notuð gegn ýmsum þvagfæra kvillum hvort sem það er gegn krampa losandi verkun á þvagfæra eða við bráða eða tíðum þvaglátum/þvagleka. Öll lyfin undir þessum tiltekna flokki eiga öll sameiginlegt að verka á móti taugaboðefnum sem valda samdrætti í vöðvum þvagblöðrunar. Þvagfæralyf vinna mikið á móti og hafa víða áhrif í líkamanum, og þess vegna fylgja margar aukaverkanir í kjölfarið. Þvagfæralyf flokkast undir lyfjaflokkinn G04 (Lyfja, e.d.-a).
  • Þegar maður heyrir talað um ,,þvagfæralyf’’ þá hugsar maður líklegast um þvag eða þvagblöðru. En einnig undir þessum flokki er hægt að finna lyf sem vinnur gegn stinningarvanda getnaðarlims sem gerir það að verkum að víkka æðar og auka blóðflæði. Og til þess að þetta lyf verki þá þarf kynferðisleg örvun að koma til  (Lyfja, e.d.-a).

    • Almennar leiðbeiningar um notkun þvagfæralyfja 
    • Lyf í þessu flokki skal vera notuð eins og öll önnur lyf skv. leiðbeiningum læknis eða meðfylgjandi leiðarvísi lausasölulyfja. Nota skal lyfin að staðaldri og á að vera með á hreinu hvenær tima sólahrings lyfið á að vera tekið (Lyfja, e.d.-a).
    • Lyf sem tilheyra m.a. þessum flokki eru Emselex, Omnic og Tamsulosin Mylan.  

    ]]>     2022-04-11 17:17:15 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2139536105     Aukaverkanir Emselex sigriduringar https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2139599720 2022-04-11 17:56:52 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2139599720 Tamsulosin Mylan sigriduringar https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2139813461 - Tamsulosin Mylan er tegund af lyfi sem flokkast undir þvagfæralyfjaflokkinn eða flokk G04 . Lyfið er notað við góðkynja stækkun á blöðruhálskirtli (e.prostata). Stækkun á blöðruhálskirtli getur valdið erfiðleikum við þvaglát, þvagtregðu, tíðum þvaglátum og þvagleka. (Lyfja, e.d.-c)

    - Það má hvorki mylja né opna hylkin. (Lyfja, e.d.-c)

    - Tamsúlósin er virka innihaldsefni lyfsins og það veldur slökun á vöðvaspennu umhverfis blöðruhálskirtil og þvagrás með þeim afleiðingum að þvagflæði batnar. Lyfið sjálft dregur ekki úr stækkun blöðruhálskirtli, heldur aðeins dregur úr einkennum á meðan beðið er eftir aðgerð vegna stækkunar á blöðruhálskirtli eða þeim sem geta ekki farið í slíkar aðgerðir. (Lyfja, e.d.-c)

    - Lyfið kemur í hylkjaformi og er styrkur hverrar töflu 0,4mg. Lengd verkunar hvers skammts er persónubundið, fer eftir ástandi sjúklings en er verkunartíminn um 24klst eftir fyrsta staka skammts (Lyfja, e.d.-c)

    - Fyrir frekari fróðleikur um lyfið má finna hér: https://www.lyfja.is/lyfjabokin/lyf/TamsulosinMylan
    - Fylgiseðill lyfs : 
    https://www.serlyfjaskra.is/FileRepos/b9016d2f-424c-ec11-8110-005056a1b61b/Tamsulosin-Mylan_Fylgiseðill.pdf
    ]]>     2022-04-11 20:46:17 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2139813461     Aukaverkanir Tamsulosin Mylan sigriduringar https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2139813954 2022-04-11 20:46:47 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2139813954 Krossaspurning nr. 1 sigriduringar https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2142159325 Til hvers eru þvagræsilyf ekki notuð?
    a) Við gláku
    b) Til meðferðar við bjúg
    c) Til meðferðar við háþrýsting
    d) Við getuleysi]]>     2022-04-13 09:23:47 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2142159325     Krossaspurning nr. 2 sigriduringar https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2142159390 Ef upp kemur sýking í þvagfærakerfinu, hvaða lyf er æskilegt að nota?

    a) Sýklalyf 
    b) Krampastillandi lyf
    c) Verkjalyf 
    d) Blóðþrýstingslyf ]]>     2022-04-13 09:23:54 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2142159390     sigriduringar https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2142160714 2022-04-13 09:25:40 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2142160714 Getur þvag sagt til um heilsu þína? sigriduringar https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2142165941 Já, þvagið sem líkami okkar myndar og losar getur sagt til um hvernig heilsa líffæranna okkar eru. Það getur sagt okkur til um hvernig heilsa nýrna, hjarta og lifrarinnar er. Svo getur lítill þvagútskilnaður bent til ofþornunar eða jafnvel nýrnavandamála (Amanda Hawkins, 2014). ]]> 2022-04-13 09:31:51 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2142165941 Aldosteron og Natriuretic hormón https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2143889032 Nýrun stýra samsetningu líkamsvessa undir áhrifum hormóna. Nýrun stýra þannig elektrólýta jafnvægi líkamans, þ.e. seytingu og inntöku efna í þeim tilgangi að viðhalda jafnvægi vökvabúskaps. Magn líkamsvessa er stýrt með því að þynna út eða þétta þvag með þessum efnum. Aldosterone og natriuretic hormón er nýtt í fjarhlykkjupíplum til að stýra natríum gildum (Karch, 2020). 

    Aldosteron örvar natríum-kalíum pumpuna í fjarhlykkjupípunum, sem verður til þess að natríum er tekið upp í staðinn fyrir kalíum. Þannig natríum er endurupptekið og kalíum síað burt (Karch, 2020).

    Natriuretic hormón veldur minnkun á natríum upptöku frá fjarhlykkjupíplum öfugt við aldosteron (Karch, 2020).

    ADH eða Vasopressin/Argerine vasopressin stýrir blóðvöka og steinefna gildum í líkamanum með því að ákvarða vökvann sem líkaminn vill halda í eða sleppa, þetta er gert með því að auka vatnsupptöku í nýrnapíplum (Potter og Perry, 2017).
    ]]>     2022-04-14 13:43:12 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2143889032     Fræðsla um þvagfæralyf tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2148412343 Höfundar þessarar úrvinnslu eru Berglind Hauksdóttir, Sóley Ösp Sverrisdóttir, Tinna Dögg Guðnadóttir og Sigríður Inga Rúnarsdóttir. Allar erum við hjúkrunarfræðinemar á öðru ári við Háskólann á Akureyri. Viðfangsefnið okkar er umfjöllun um þvagfæralyf, verkun og notagildi þeirra. Við tökum fyrir upprifjun á þvagfærakerfinu í heild sinni, tölum um þvagfæralyf og hormón ásamt því að koma með nokkrar skemmtilegar staðreyndir til að létta lesturinn. Tilgangurinn er að þekkja betur áhrif, verkun og aukaverkanir þvagfæralyfja fyrir samnemendur okkar í hjúkrunarfræðinni. Tvö aðalmarkmið okkar hóps voru að auka fræðslu og skilning hópmeðlima og koma atriðum padlet verkefnisins frá okkur á skýran, skemmtilegan og auðlesanlegan máta. Að stuðla að heilbrigðu þvagfærakerfi getur haft mikið að segja fyrir almennt heilbrigði einstaklings. Að vera vel upplýstur hjúkrunarfræðingur þegar kemur að þvagfærakerfinu, starfsemi þess og áhrif lyfja á það, skipar mikilvægan sess í okkar fagmennsku.]]> 2022-04-19 11:19:32 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2148412343 Lokaorð tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2148413098 Við teljum að það sé mikilvægt að kunna hvernig þvagfærakerfið virkar og hvar og hvernig helstu þvagfæralyfin virka. Þvagfæralyf eru notuð í margvíslegum tilgangi eins og fram hefur komið, til þvagræsingar, við þvagfærasýkingum, til krampastillingar og til að meðhöndla góðkynja stækkun í blöðruhálskirtli.
    Við gerð þessara verkefnis hafa höfundar uppgötvað marga mikilvæga kosti og galla þvagræsilyfja.
    Hópmeðlimir eru sammála því að markmiðum hafi verið náð. Við erum búnar að auka við kunnáttu okkar um þvagfæralyf sem var annað markmiðið okkar. Hitt markmiðið okkar var að búa til skemmtilegan padlet vegg sem myndi vekja áhuga lesendans. Við teljum það líka hafa tekist, með þægilegum litasamsetningum, hnitmiðuðu efni og skemmtilegri uppsetningu. Hópurinn vann vel saman og allir lögðu sitt að mörkum.



    ]]>     2022-04-19 11:20:21 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2148413098     Gaukulsíun nýrna (e. Glomerular filtration) tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2148686823 Daglega myndast að meðaltali 150 lítrar af gauklasíuvökva hjá konum og 180 lítrar hjá körlum. Einungis 1 - 2 lítrar þvags myndast og restinni er skilað aftur út í æðakerfið (Tortora og Nielsen, 2017).

    ]]>     2022-04-19 14:30:49 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2148686823     Þvagblaðran er viðkvæmasta líffæri kviðarholsins! tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2148807491 Ef þvagblaðran verður of full getur hún orðið varanlega skemmd. Því er mikilvægt að fylgjast með þvaglosun t.d. eftir aðgerð þar sem notast er við mænudeyfingu eða eftir fæðingu barns (Orri Ingþórsson, munnleg heimild, 28. október 2021).]]> 2022-04-19 15:41:18 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2148807491 Stækkaður blöðruhálskirtill https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2150102355 Sum þvagfæralyf eru notuð til meðferðar þegar um ræðir góðkynja stækkun á blöðruhálskirtli (Karch, 2020).]]> 2022-04-20 10:20:15 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2150102355 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2150483801
    Tafla endurgerð eftir töflu 52.1 í Karch 2020.]]>     2022-04-20 14:50:36 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2150483801     tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2150566451 Vandamál í þvagfærum og þvagblöðru eru gríðarlega algeng. Meðal þessara vandamála eru þvagfærasýkingar (UTI), krampar og verkir í þvagblöðru og góðkynja stækkun á blöðruhálskirtli (BHP). Öndunarfærasýkingar eru ein af tíðustu sýkingum í Bandaríkjunum og þar á eftir koma þvagfærasýkingar (Karch, 2020).  
    Kvenfólk er líklegra til þess að fá sýkingu í þvagfærin þar sem þvagrásin er mun styttri hjá þeim heldur en hjá karlmönnum, og þar af leiðandi eru bakteríur fljótari í að komast upp þvagrásina og í þvagblöðruna. Einnig er kvenfólkið viðkvæmara fyrir endurteknum sýkingum í þvagfærum og í nýrum. Börn eru einnig í áhættuhópi fyrir tíðum þvagfæravandamálum (Karch, 2020).   
    Stífla í þvagfærum getur leitt til bakflæðis vandamála í þvagblöðru og þar af leiðandi nær bakteríusýking að breiðast úr þvagblöðru og inn í nýru, það kallast nýrnabólga. Einstaklingar með þvaglegg eru mun líklegri til þess að fá þvagfærasýkingu þar sem það auðveldar bakteríum að komast inn í þvagblöðruna, þess vegna skiptir almennt hreinlæti í kringum þvagleggi miklu máli (Karch, 2020).  
    Einkenni þvagfærasýkinga eru óþæginleg og fylgja tíð þvaglát oft með í för. Þvagþörfin getur verið bráð og sviði getur fylgt við þvaglát. Verkur yfir blöðrustað og bakverkir geta komið fram sem og hár hiti, hrollur, slappleiki, niðurgangur og breyting á meðvitundarástandi (Karch, 2020; Landspítalinn, 2006).  
    Forvarnir við þvagfærasýkingu getur verið að drekka vel af vökva á dag, innbyrða C-vítamín því það getur breytt sýrustigi þvags og minnkað líkur á þvagfærasýkingu, tæma blöðru vel og reglulega, skeina sig frá kynfæri og að endaþarmi, viðhalda góðu hreinlæti og hafa þvaglát alltaf eftir kynlíf (Landspítallinn, 2006). 


    ]]>     2022-04-20 15:40:15 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2150566451     Almennt um þvagræsilyf https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2152009513 Þvagræsilyf eru almennt talin vera lyf sem einfaldlega auka magn þvags sem framleitt er af nýrum. Flest þvagræsilyf auka rúmmál/magn þvags sem framleitt er að einhverju leyti, en í raun auka þau natríumútskilnað og þar með vatnsútskilnað frá nýrum.
    Þvagræsilyf eru ætluð til meðferðar á bjúg í tengslum við hjartabilun, bráðum lungnabjúg, lifrarsjúkdóm (þar á meðal skorpulifur), nýrnasjúkdóm og til meðferðar við háþrýstingi. Þvagræsilyf eru einnig notuð til að lækka vökvaþrýsting í auga, sem er gagnlegt til að meðhöndla gláku. Þvagræsilyf sem lækka kalíummagn geta einnig verið notuð til meðferðar á sjúkdómum sem valda hyperkalemíu. (Karch, 2020).   

    ]]>     2022-04-21 13:08:30 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2152009513     Flokkar þvagræsilyfja https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2152020731 Fimm flokkar þvagræsilyfja, hver flokkur virkar á mismunandi stað í nýrung eða verkar á öðruvísi hátt
    • Thiazide Diuretics og Thiazide-Like Diuretics
    • Loop Diuretics – lykkjuþvagræsilyf/hávirkni lyf
    • Carbonic Anhydrase Inhibitors
    • Potassium-sparing Diuretics – Kalíumsparandi lyf
    • Osmotic Diuretics – Osmótísk lyf
    (Karch, 2020).   
    ]]>     2022-04-21 13:15:31 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2152020731     Thiazide og thiazide-lík lyf https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2152042314 Thiazide þvagræsilyf tilheyra efnaflokki lyfja sem kallast súlfónamíð og eru meðal alengustu þvagræsilyfja. Þvagræsilyf sem líkjast thiazide hafa aðeins öðruvísi efnauppbyggingu en virka á sama hátt.
    Thiazide þvagræsilyf: chlorothiazide (Diuril), hydrochlorothiazide og methyclothiazide.
    Thiazide-lík þvagræsilyf: chlorthalidone, indapamide og metolazone (Zaroxolyn). 

    Almennt
    • Thiazide lyf eru talin vera væg þvagræsilyf samanborið við öflugri lykkjuþvagræsilyf.
    •  Þessi lyf eru fyrstu lyfin sem eru notuð til að stjórna háþrýstingi þegar lyfjameðferðar er þörf.
    Ábendingar: 
    • Bjúgur vegna hjartabilunar
    • Nýrna og lifrarsjúkdómur
    Verkun:
    • Hindrar endurupptöku natríums og klóríðs í fjarpíplu sem eykur útskilnað natríums, klóríðs og vatns um nýru.
    Lyfjahvörf:
    • Frásogast vel í meltingarvegi, brotna niður í lifur og skilast út með þvagi.
    • Verkun á bilinu 1-3 klst, hámarksáhrif nást innan 4-6 klst og verkunartími er 6-12 klst. 
    Frábendingar:
    • Þungun og brjóstagjöf
    • Ofnæmi fyrir thiazides eða sulfonamides
    • Vökva og elektrólýta ójafnvægi
    • Alvarlegur nýrnasjúkdómur
    • Systemic lupus erythernatosus (SLE)
    • Óeðlilegt glúkósaþol eða sykursýki
    • Þvagsýrugigt
    • Lifrarsjúkdómur 
    • Ofvirkur kalkkirtill
    • Geðhvarfasýki 
    Aukaverkanir:
    • Óþægindi í meltingarvegi, vökva- og elektrólýta ójafnvægi, lágþrýstingur
    • Hypokalemia → máttleysi, vöðvakrampar og hjartsláttartruflanir
    • Minnkaður útskilnaður kalsíums = aukið kalsíum í blóði 
    • Þvagsýrugigt (v. uppsöfnunar á þvagsýru)
    • Hækkuð blóðsykursgildi (ef notað í langan tíma)
    • Aukin hætta á sýkingu í þvagblöðru 
    Milliverkanir við önnur lyf:
    • Minnkað frásog þessara lyfja getur komið fram ef þau eru notuð með cholestyramine eða colestipol, taka skal þessi lyf með a.m.k. 2 tíma millibili.
    (Karch, 2020).   
    ]]>     2022-04-21 13:28:39 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2152042314     Loop diuretics - Lykkjuþvagræsilyf (hávirknilyf) https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2152110135 Loop þvagræsilyf eru svonefnd vegna þess að þau vinna í nýrungslykkju (Loop of Henle). Lykkjuþvagræsilyf eru nefnd hávirknilyf vegna þess að þau valda meiri þvagræsingu en önnur þvagræsilyf. 
    Til eru fjögur lyf í þessum flokki: Ethacrynic acid (Edecrin), Bumetanide, Furosemide (Lasix) og Torsemide (Demadex) 
    Ábendingar: 
    • Árangursrík meðferð við bráðri hjartabilun eða bjúg tengdum bráðri hjartabilun, bráðum lungnabjúg, við nýrna eða lifrarsjúkdóm eða háþrýstingi.
    Verkun: 
    • Lykkjuþvagræsilyf blokka klóríðpumpuna í nýrungslykkju þar sem 30% af öllu síuðu natríumi er venjulega endurupptekið. Þessi aðgerð dregur úr endurupptöku natríums og klóríðs. 
    • Hafa æðavíkkandi áhrif 
    Lyfjahvörf:
    • Hámarksáhrif á 60-120 mín lyf er tekið í gegnum munn, en einnig er hægt að gefa lyfin í vöðva eða æð og ná þá hámarskáhrifum á 30 mín.
    • Helmingunartími er 30-60 mín.
    • Skilst út með þvagi.
    Frábendingar:
    • Þekkt ofnæmi, elektrólýtaójafnvægi, þvagþurrð, alvarleg nýrnabilun, lifrardá
    • Meðganga 
    Aukaverkanir: 
    • Vökva- og elektrólýta ójafnvægi, lágþrýstingur og svimi 
    • Við langvarandi notkun getur lyfið leitt til blóðsykurslækkunar 
    • Eitrunaráhrif og heyrnarleysi, en heyrnin kemur yfirleitt til baka þegar lyfjameðferð er hætt
    Milliverkanir við önnur lyf: 
    • Aminoglycosides og cisplatin
    • Segavarnarlyf 
    • NSAID lyf 
    (Karch, 2020).   
    ]]>     2022-04-21 14:10:15 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2152110135     Carbonic Anhydrase Inhibitors https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2152142365 Carbonic Anhydrase hemlar eru tiltölulega væg þvagræsilyf. 
    Til eru fjögur lyf í þessum flokki: acetazolamide (Diamox), dichlorphenamide (Keveyis) og methazolamide
    Ábendingar:
    • Þessi lyf eru notuð sem viðbót við önnur þvagræsilyf þegar sterkari þvagræsingar er þörf.
    • Gláka 
    • Flogaveiki
    • Fjallaveiki
    Verkun: 
    • Hafa áhrif á nærpíplu
    • Auka útskilnað bíkarbónats og því fylgir Na+, K+ og vatns útskilnaður
    Lyfjahvörf:
    • Þessi lyf frásogast hratt og dreifast víða.
    • Hámarskáhrif eftir 2-4 klst ef gefið um mun nen 15 mín ef gefið í æð, verkunartími er 6-12 klst.
    • Skiljast út með þvagi. 
    Frábendingar:
    • Meðganga og brjóstagjöf
    • Þekkt ofnæmi 
    Varast:
    • Vökva- eða elektrólýtaójafnvægi, nýrna- eða lifrarsjúkdómur, nýrnahettubilun, blóðsýring í öndunarfærum eða lungnaþemba.
    Aukaverkanir:
    • Sýru-basa ójafnvægi, elektrólýtaójafnvægi
    • Efnaskiptablóðsýring 
    • Hypokalemia 
    • Náladofi í útlimum, syfja og rugl.
    Milliverkanir við önnur lyf: 
    • Salicylates lyf og lithium
    (Karch, 2020).   
    ]]>     2022-04-21 14:29:47 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2152142365     Kalíumsparandi lyf https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2154192461 Kalíumsparandi þvagræsilyf eru ekki jafn öflug og lykkjuþvagræsilyf, en þau halda í kalíum í stað þess að það fari til spillis. Þessi þvagræsilyf eru notuð fyrir sjúklinga sem eru í mikilli hættu á að fá hypokalemiu í tengslum við notkun þvagræsilyfja 

    Kalíumsparandi lyf eru fjögur talsins: Amiloride (Midamor), eplerenone (Inspra), spironolactone (Aldactone) og  triamterene (Dyrenium).
    Ábendingar:
    • Kalíumsparandi þvagræsilyf eru oft notuð sem viðbót við tíazíð eða lykkjuþvagræsilyf til að koma í veg fyrir hypokalemiu
    • Einnig notuð sem viðbót við önnur þvagræsilyf vegna bjúgs t/hjartabilun, lifrar- og nýrnasjúkdóms og háþrýstings.
    Verkun:
    • Kalíumsparandi þvagræsilyf valda tapi á natríum á meðan þau stuðla að varðveislu kalíums.
    • Spironolactone virkar sem aldosterone antagonisti, hindrar verkun aldósterons í fjarpíplum, Amiloride og riamterene hindra seytingu kalíums í gegnum fjarpípluna.
    • Þvagræsandi áhrifin af þessum lyfjum kemur frá jafnvægi sem næst með því að tapa natríumi til að vega upp á móti kalíumvarðveislunni.
    Lyfjahvörf:
    • Frásogast vel eftir inntöku, brotna niður í lifur og skilst út með þvagi
    Frábendingar:
    • Meðganga og brjóstagjöf 
    • Ofnæmi 
    Aukaverkanir:
    • Hypokalemia, sjúklingar sem taka þessi lyf eiga einnig að forðast kalíum-ríkan mat. 
    • Androgen áhrif: óreglulegur tíðarhringur, gynecomastia, dýpkun raddar, hirsutism. 
    Milliverkanir við önnur lyf: 
    • Salicylates lyf
    (Karch, 2020).   
    ]]>     2022-04-22 22:54:26 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2154192461     Osmótísk þvagræsilyf https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2154485387 Osmótísk þvagræsilyf draga vatn inn í nýrnapípluna án þess að tapa natríumi. aðeins eitt lyf í þessum flokki er fáanlegt: mannitól (Osmitrol).
    Ábendingar:
    • Til að örva þvagmyndun til fyrirbyggingar eða meðferðar á þvagþurrðarstigi bráðrar nýrnabilunar.
    • Til að lækka innankúpuþrýsting.
    • Til að lækka hækkaðan augnþrýsting þegar aðrar aðferðir hafa ekki dugað.
    • Örvun útskilnaðar eiturefna um nýru við eitranir.
    Verkun:
    • Mannitól er sykra sem endurfrásogast ekki vel af nýrnapíplunum, það virkar með því að draga mikið magn af vökva inn í þvagið vegna osmósukrafts sykrunnar. Vegna þess að píplurnar er ekki færar um að endurupptaka allan sykurinn sem dreginn er inn í það, tapast mikið magn af vökva í þvagi.
    Lyfjahvörf:
    • Lyfið er aðeins gefið í æð, útskilst að mestu leyti óumbrotið gegnum nýrnagaukla og aðeins 10% er endurfrásogað frá nýrnapíplum.
    • Hámarksáhrif nást eftir klukkutíma og verkunartími er 6-8 klst.
    Frábendingar:
    • Meðganga og brjóstagjöf 
    • Nýrnasjúkdómur, Þvagþurrð vegna alvarlegs nýrnasjúkdóms, lungnabólga, blæðingar í höfuðkúpu, ofþornun og hjartabilun sem gæti versnað við miklar breytingar á vökvabúskap í tengslum við notkun þessara lyfja.
    Aukaverkanir:
    • Skyndileg lækkun á vökvamagni
    • Ógleði, uppköst, lágþrýstingur,  svimi, rugl og höfuðverkur.
    • Munnþurrkur, þorsti, vökva- og elektrólýta ójafnvægi.
    (Karch, 2020).   
    ]]>     2022-04-23 10:26:07 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2154485387     Almennt um lyf við þvagfærasýkingu tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161895190
    Lyf við þvagfærasýkingum eru sýklalyf sem hindra fjölgun gram neikvæðra baktería og hvetja frumudauða þeirra. Einnig geta lyfin valdið súrnun þvags sem gerir umhverfið ólífvænt fyrir bakteríur. Slík lyf eru alla jafna notuð við krónískum þvagfærasýkingum, sem viðbótarmeðferð við bráðri blöðrubólgu, nýrnahettubólgu, fyrirbyggjandi meðferð fyrir líffræðilega frábrugðin þvagfæri eða við eftirstöðvum þvagfærasjúkdóma (Karch, 2020).

    ]]>     2022-04-28 09:51:26 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161895190     Flokkar lyfja við þvagfærasýkingu tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161895633 Sex lyfjaflokkar eru undir lyf við þvagfærasýkingu. Þau eru valin eftir verkun þeirra á þær gram neikvæðu bakteríur sem geta fundist í þvagi ef um þvagfærasýkingu er að ræða. Þessir flokkar eru:
    -  Fosfomycin 
    -  Methenamine
    -  Methylene blue
    -   Nitrofurantoin
    -   Trimethoprim
    -   Trimethoprim- sulfamethoxazole (Karch, 2020).
    ]]>     2022-04-28 09:51:51 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161895633     Smokkinn á elskan! https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161966111 Ef þú tekur lyfið Dutasteride við góðkynja stækkun blöðruhálskirtli skaltu nota verjur við kynlíf sé maki þinn með barni eða ef grunur liggur á þungun. Virka efni lyfsins getur greinst í sæði og getur truflað eðlilegan þroska drengja í móðurkviði (Lyfjastofnun, 2021-a).

     

    ]]>     2022-04-28 11:04:58 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161966111     Testósterón og stækkun á blöðruhálskirtli https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161968296 Lyf sem gefin eru við góðkynja stækkun blöðruhálskirtils og hafa áhrif á testósterón framleiðslu. Stækkun blöðruhálskirtils er háð díhýdrótestósteróni sem er virkara form testósteróns.


    Finasteride
    Almennt: Hefur lítil áhrif á frjósemi, vöðvastyrkleika, kynhvöt og kyngetu. Lyfið er stundum notað með öðrum lyfjum sem slaka á vöðvum blöðruhálskirtli.
    Ábendingar: karlmenn með góðkynja stækkun á blöðruhálskirtli og þvagtregðu vegna hennar. Verkun: fínasteríð (virka efnið) kemur í veg fyrir að testósterón breytist í díhýdrótestósterón í líkamanum og vinnur þannig gegn stækkun kirtilsins.
    Frábendingar: Ef ofnæmi fyrir fínasteríði eða öðru innihaldsefni lyfsins. Konur og börn.
    Aukaverkanir: Algengar aukaverkanir eru minnkað rúmmál sæðis, getuleysi (stinningarvandamál) og minni kynlífslöngun.
    Milliverkanir við önnur lyf: þetta lyf má taka með öðrum lyfjum
     (Lyfja, e.d.-d)
     
    Dutasteride
    Almennt: Notað til að draga úr áhættu á bráðri þvagteppu og þörf fyrir skurðaðgerð karla með góðkynja stækkun á blöðruhálskirtli.
    Ábendingar: karlmenn með góðkynja stækkun á blöðruhálskirtli og þvagtregðu vegna hennar. 
    Verkun: Dútasteríð (virka efnið) kemur í veg fyrir að testósterón breytist í díhýdrótestósterón í líkamanum og vinnur þannig gegn stækkun kirtilsins.
    Lyfjahvörf: brotnar niður í lifur og virkar eftir tvær til þrjár klst.
    Frábendingar: Truflanir á lifrarstarfsemi. Konur, börn og unglingar mega ekki taka lyfið né meðhöndla hylki lyfsins ef það lekur. Ofnæmi fyrir dútasteríði, 5-alfa redúktasahemlum, soja, jarðhnetum eða öðrum innihaldslyfjum lyfsins.
    Aukaverkanir: algengar aukaverkanir eru getuleysi (stinningsvandamál), minnkuð kynhvöt, erfiðleikar við sáðlát, minnkað magn sæðis við sáðlát, eymsli í brjóstum.
    Milliverkanir við önnur lyf: Verapamíl og diltiazem (v/ háum blóðþrýstingi), rítónavír og indinavir (v/ HIV), ítrakónazól og ketakónazól (v/ sveppasýkingum), nefazódón (þunglyndislyf), alfa-blokkar (v/ stækkuðum blöðruhálskirtli eða háum blóðþrýstingi).
    (Lyfja, e.d.-e).
    ]]>     2022-04-28 11:07:20 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161968296     Flokkur lyfja sem er notað við góðkynja stækkun blöðruhálskirtils sigriduringar https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161971292 - Alfa adrenvirku blokker doxazosin (Cardura)
    - Tamsulosin (Flomax)
    - Alfuzosin (Uroxatral)
    - Silodosin (Rapaflo) 
    - Terazosin ]]>     2022-04-28 11:10:19 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161971292     Fosfomycin sem er virka efnið í lyfinu Monurol tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161975661

    Ábendingar : þvagfærasýking af völdum viðkvæmra bakteríu hjá einstaklingum. Ekki þörf á að breyta skammt þrátt fyrir skerðingu á nýrnastarfsemi.
    Verkun : Tekið inn með 1 skammti uppleyst efni í vatni PO sem hindrar fjölgun gram neikvæðra baktería og hvetur frumudauða þeirra.
    Lyfjahvörf : Er tekið hratt upp í líkamanum, brotið niður hægt í lifrinni og er skilað út með þvagi og hægðum.
    Frábendingar : Ekki mælt með fyrir einstaklinga undir 12 ára aldri.
    Aukaverkanir : Getur haft óþægileg áhrif á meltingarveginn og hentar því ekki öllum skjólstæðingum. 
    Milliverkanir við önnur lyf : Afipran en getur einnig haft áhrif á virkni fleiri lyfja (Karch, 2020).
    ]]>     2022-04-28 11:14:31 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161975661     https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161976089 Þessi lyf hindra krampa í vöðvum þvagfæranna af völdum ýmissa ástæða með því að valda vöðvasamdrætti.
    Lyf í þessum flokki eru: flavoxate, oxybutynin (Ditropan XL), tolterodine (Detrol), fesoterodine (Toviaz), darifenacin (Enablex), solifenacin (VESIcare), trospium (Sanctura) og mirabegron (Myrbetriq).
    Ábendingar: 
    • Til að draga úr tíðum þvaglátum og hindra þvagmissi eða aðstoða við þvagtregðu.
    Verkun:
    • Lyfin koma í veg fyrir krampa með því hindra parasympatíska virkni og bæla þannig ofvirkni blöðrunnar, sem leiðir til slökunar á detrusor vöðvanum og öðrum þvagfæravöðvum.
    • Þar sem að parasympatíska kerfið notar asetýlkólín til að örva samdrátt vöðvana eru þessi lyf kölluð andkólínvirk lyf.
    Lyfjahvörf
    • Frásogast hratt, brotna niður í lifur og skilst út með þvagi.
    • Verkunartími 6-12 klst. 
    • Mirabegron er eina lyfið sem er ekki gefið per os, en það er fáanlegt sem plástur og staðbundið hlaup, þá er verkunartíminn 96 klst.
    Frábendingar:
    • Ofnæmi 
    • Fyrirstaða/stífla í skeifugörn eða þvagfærum
    • Nýleg skurðaðgerð 
    • Gláka, vöðvaslensfár (myasthenia gravis) eða bráð blæðing
    • Meðganga og brjóstagjöf 
    Varast: 
    • Háþrýstingur
    • Skert nýrna- eða lifrarstarfsemi 
    Aukaverkanir:
    • Ógleði, uppköst, munnþurrkur
    • Taugaveiklun, hraður púls og sjóntruflanir
    • Háþrýstingur og þvagtregða 
    Milliverkanir við önnur lyf: 
    • Fer eftir lyfi
    (Karch, 2020).   
    ]]>     2022-04-28 11:14:58 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161976089     Góðkynja stækkun blöðruhálskirtils (e. Benign Prostatic Hyperplasia) sigriduringar https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161989486 Almennt: Góðkynja stækkun á blöðruhálskirtli er algengt meðal karlmanna og hækkandi aldri hjá þeim. Blöðruhálskirtilinn umlykur þvagrásina og þegar það er stækkun á honum getur það valdið erfiðleikum við þvaglát s.s uppþembutilfingu og aukna tíðni blöðrubólgu. 

    Verkun: 
    • Dregur úr áhrifum boðefna sem veldur vöðvasamdrætti og slökun á vöðvaspennu í blöðruhálskirtli og þvagrás og þvagflæði batnar. 
    Lyfjahvörf:
    • Frásogast vel í meltingarvegi 
    • Verkunartími er 2 - 8 klst
    • Umbrotna í lifur
    • Skiljast út með þvagi og hægðum
    Frábendingar: 
    • Karlmenn mega ekki eignast barn og gefa blóð í og eftir 6 mánuði við inntöku lyfs.
    • Konur á barnseignaaldri mega komast í snertingu við töflunar þar sem þær geta frásogast í gegnum húð. 
    • Skert lifra- og nýrna starfsemi 
    • Hjartabilun 
    • Kransæðasjúkdómar 
    Aukaverkanir:
    • Höfuðverkur 
    • Þreyta 
    • Sundl
    • Svimi
    • Lágþrýstingur
    • Minnkuð kynhvöt 
    • Getuleysi 
    • Aukin hjartsláttartíðni
    Milliverkanir við önnur lyf: 
    • Ef einstaklingur er á blóðþrýstingslækkandi lyfjum þá getur samsetning þessara tveggja lyfja valdið miklum lágþrýstingi eða blóðþrýstingsfalli. Mikilvægt er að gera viðeigandi skammtaaðlögun þegar þetta lyf er notað.  
    • Ekki má nota lyf sem innihalda nítröt eða lyfjum sem hafa ristruflandi áhrif. 
    ]]>     2022-04-28 11:28:34 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2161989486     Methenamine sem er virka efnið í lyfinu Haiprex / Hiprex tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2162625955
    Ábendingar : Bakteríur í þvagi vegna þvagfærasýkingar eða frábrugðinna þvagfæra (karch, 2020). Einnig notað til að fyrirbyggja fyrir þvagfærasýkingu hjá einstaklingum með þvaglegg (Lyfjastofnun, 2021-b).

    Verkum : Bæling eða útrýming baktería í þvagi bæði gram neikvæðra og jákvæðra með því að hækka sýrustig þvags.

    Lyfjahvörf : áhrifin koma hratt fram eða eftir 30 mínútur og er helmingunartími eftir u.þ.b. 4 klst og skilar sér út með þvagi. 

    Frábendingar : Ef þekkt er ofnæmi fyrir virka efni lyfsins, skert lifrastarfsemi, mikið skert nýrnastarfsemi, nýrnabólga, vökvaskortur, blóðsýring af völdum efnaskipta, þvagsýrugigt eða notast við súlfalyf.

    Aukaverkanir: Algengustu eru Ógleði, uppköst, útbrot og erting í þvagblöðru en sjaldgæfara er að fá aukaverkun eins og blóð í þvagi.

    Milliverkanir við önnur lyf: Lyfið má ekki gefa á sama tíma og súlfalyf. Á meðan lyfið er tekið skal ekki taka inn lyf sem gera þvagið basískara t.d. Sýrubindandi lyf, kalíum bætiefni eða sumar gerðir þvagræsilyfja. Getur einnig dregið úr áhrifum annarra lyfja (Lyfjastofnun, 2021-b).
    ]]>     2022-04-28 13:29:27 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2162625955     Methylene blue sem er virka efnið í lyfinu Urolene blue tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2162718604
    Ábendingar : Niðurbæling eða útrýming baktería sem valda þvagfærasýkingu.

    Verkum : Hækkar sýrustig þvags og útrýmur þar með bakteríum í þvagi.

    Lyfjahvörf : Tekið inn PO, hröð upptaka í líkamanum og efnahvörf eru í lifrinni og þaðan berst það til þvagsins, galls og hægða.

    Frábendingar : Berst frá barnshafandi móður í gegnum fylgjuna og fer í brjóstamjólk og getur því haft áhrif á fóstur og börn á brjósti og því ekki æskilegt vegna hugsanlegra skaðlegra áhrifa. Einnig er ekki æskilegt að nota ef um er að ræða skerta nýrnastarfsemi þar sem það getur haft áhrif á útlosun lyfsins.

    Aukaverkanir : Ógleði, niðurgangur, óþægindi í þvagblöðru og þvagþurrð.

    Milliverkanir við önnur lyf : Má helst ekki taka inn lyf sem innihalda natríum bíkarbónat þar sem þessi lyf auka basa þvagsins og vinna því gegn Methylene blue (Karch, 2020).
    ]]>     2022-04-28 14:19:04 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2162718604     Nitrofurantoin sem er virka efnið í lyfinu Macrobid, Macrodantin og Furadantin tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2162833915
    Ábendingar: Notað við neðri þvagfærasýkingu af völdum viðkvæmra baktería eða fyrirbygging fyrir einstaklinga með krónískar þvagfærasýkingar.

    Verkum: Nákvæmur verkunarmátur lyfsins er ekki þekktur en það hemur ensím sumra baktería og getur skemmt DNA þeirra.

    Lyfjahvörf: Lyfið frásogast hratt og nær bakteríuhemjuþéttni á 30 mínútum. Sirka 20% útskilnaðar er frá gauklasíun í nýrum en 80% með seytingu í nýrnapíplum. Ef lyfið er tekið inn með mat eykst frásog þess og geta umbrotsefni litað þvagið brúnt.

    Frábendingar: Berst frá barnshafandi móður í gegnum fylgjuna og fer í brjóstamjólk og getur því haft áhrif á fóstur og börn á brjósti og því ekki æskilegt vegna hugsanlegra skaðlegra áhrifa. Ekki má gefa börnum yngri en eins mánaða. Einstaklingar með skort á glucose-6- phosphate-dehydrogenasa eiga ekki að taka lyfið. Ekki taka inn ef er ofnæmi fyrir virka efninu eða með skerta nýrnastarsemi. Þvagleysi eða þvagþurrð.

    Aukaverkanir: ógleði og uppköst eru sjaldgæfar aukaverkanir. 

    Milliverkanir við önnur lyf: Engar þekktar milliverkanir (Lyfjastofnun, 2021-c). 
    ]]>     2022-04-28 15:22:05 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2162833915     Trimethoprim sem er virka efnið í lyfjunum Primsol og Trimetoprim Meda tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2162894700 Ábendingar: Sýking í neðri hluta kynfæra og fyrirbyggjandi gegn krónískum þvagfærasýkingum

    Verkun: Hefur bakteríuhemjandi áhrif og sérhæft gegn díhýdrófólínsýruedúktasa.

    Lyfjahvörf: Virka efnið frásogast allt eftir inntöku. Hámarksþéttni í sermi er eftir sirka 2 klukkustundir og heklmingunartími eftir sirka 10 klukkustundir. Útskilnaður er aðalega um nýru. 

    Frábendingar: Ofnæmi fyrir virka efninu eða hjálparefnum, alvarlegir lifrasjúkdómar og blóðmein. Gæta skal varúðar hjá einstaklingum með skerta lyfjastarfsemi. Getur haft áhrif á fólinsýruþéttno og blóðhag. 
     
    Aukaverkanir: Sveppavöxtur í munni og fæðingarvegi kemur fyrir en algengar aukaverkanir eru t.d. Ógleði, uppköst, tungubólga, kláði og útbrot

    Milliverkanir við önnur lyf: Ciclosporin, Glibenclamid, Rifampicin, Spironolacton, Zidovudin og Warfarin (Lyfjastofnun, 2020). 
    ]]>     2022-04-28 15:55:05 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2162894700     Trimethoprim-sulfamethoxazole sem er virka efnið í Bactrim og Eusaprim tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2162969818
    Ábendingar: Mixtúra sem er ætluð er börnum frá 6 vikna aldri og fullorðnum til meðferðar við sýkingum í efri hluta þvagfæra, blandaðar sýkingar í neðri hluta þvagfæra, bræað versnun á langvinnri berkjubólgu, sigellusýki, fyrirbyggjandi og til meðferðar vegna pneumocystis jirovecii.

    Verkun: Margir sýklar eru næmir fyrir lyfinu. Súlfametoxazól hindrar bakteríurnar í nýmyndun. Trímetóprím hamlar ensím sem er virkt í efnaskiptum bakteríunnar og fer það eftir aðstæðum hvort áhrifin eru bakteríudrepandi. 

    Lyfjahvörf: Virku efnin frásogast hratt hámarksþéttni í sermi er sirka á 2-4 klukkustundum. Helmingunartími er sirka 10 klukkustundir en er þettta aldursháð hjá börnum með eðlilega nýrnastarsemi. Þéttni virku efnana eru nægileg í heila og mænuvökva til að hafa baktaríudrepandi áhrif þar. Brotthvarf efnanna er skert fyrstu tvo mánuðina eftir fæðingu. Útskilnaður er með þvagi.

    Frábendingar: Ofnæmi fyrir virka efni lyfsins eða hjálparefnum. Skert lifrastarfsemi, verulega skert nýrnastarfsemi, saga um ónæmisblóðflagnafæð af völdum virku efna, bráð porfýría eða ungabörn undir 6 mánaða.

    Aukaverkanir: Algengt er að fá sveppasýkingar og höfuðverk en sjaldgæfari aukaverkanir eru t.d. Þunglyndi, heilahimnubólga án sýkingar og margt fleira.

    Milliverkanir við önnur lyf: Cíklóspórín, Fenýtóín, Súlfónýlúrea, Warfarín og Zídóvúdín. Einnig er grunur um aðrar milliverkanir við fleiri lyf sem ekki hefur verið staðfest klínískt (Sérlyfjaskrá, 2011-e).


    ]]>     2022-04-28 16:40:11 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2162969818     Heimildaskrá fyrir Padlet vegg og glærusýningu tinnadogg92 https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2163060876 Amanda Hawkins. (2014). 14 random facts about pee. https://www.goodhousekeeping.com/health/a22725/urine-facts/

    Cleveland Clinic. (2020, október). Should You Pee on a Jellyfish Sting? – An emergency medicine specialist explains. https://health.clevelandclinic.org/pee-jellyfish-sting/#:~:text=A%3A%20No.,called%20nematocysts%20that%20contain%20venom.

    Felver, L. (2017). Fluid, Electrolyte, and Acid-Base Balance. Í Potter, P. A., Perry, A. G., Stockert, A. A og Hall, A. M. (ritstjórar), Fundamentals of nursing (9. útgáfa) (bls. 934-991). Elsevier Mosby.

    Íðorðabankinn. Ágústa Þorbergsdóttir (ritstjóri). (e.d). Íorðabankinn : Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. Úr orðasafninu [Læknisfræði]. https://idord.arnastofnun.is/leit//ordabok/LAEKN
     
    Karch, A. M. (2020). Focus on Nursing Pharmacology (8. Útgáfa). Wolters Kluwer.
     
    Landspítalinn. (2006). Þvagfærasýking, upplýsingarit. https://www.landspitali.is/library/Sameiginlegar-skrar/Gagnasafn/Sjuklingar-og-adstandendur/Sjuklingafraedsla---Upplysingarit/Lyflaekningasvid/Þvagfærasýking.pdf

    Lyfja. (e.d.-a).  Þvagfæralyf, kvensjúkdómalyf og kynhormónar.   https://www.lyfja.is/fraedsla/fraedslugreinar/lyf-og-lyfjaflokkar/g-thvagfaeralyf-kvensjukdomalyf-og-kynhormonar
     
    Lyfja. (e.d.-b). Emelex, https://www.lyfja.is/lyfjabokin/lyf/Emselex
     
    Lyfja. (e.d.-c). Tamsulosin Mylan. https://www.lyfja.is/lyfjabokin/lyf/TamsulosinMylan
     
    Lyfja. (e.d.-d). Finasteride Alvogen. https://www.lyfja.is/lyfjabokin/lyf/FinasterideAlvogen

    Lyfja. (e.d.-e). Dutasteride Medical Valley. https://www.lyfja.is/lyfjabokin/lyf/DutasterideMedicalValley 

    Lyfjastofnun. (2020). Samantekt á eiginleikum lyfs : Trimetropin Meda. https://www.serlyfjaskra.is/FileRepos/41e78982-05b6-ea11-80fe-00155d15460a/Trimetoprim_Meda_SmPC.pdf

    Lyfjastofnun. (2021-a). Fylgiseðill: Upplýsingar fyrir notanda lyfsins Dutasteride Medical Valley 0,5 mg mjúk Hylki. https://serlyfjaskra.is/FileRepos/ea05cabd-cba8-eb11-8106-005056a1b61b/Dutasteride_Medical_Valley_Fylgise%c3%b0ill.pdf

    Lyfjastofnun. (2021-b). Samantekt á eiginleikum lyfs : Haiprex. https://www.serlyfjaskra.is/FileRepos/1bf2240e-cb25-ec11-810e-005056a1b61b/Haiprex_SmPC.pdf

    Lyfjastofnun. (2021-c). Samantekt á eiginleikum lyfs : Furadantin Viatris. https://www.serlyfjaskra.is/FileRepos/42027bf9-b626-ec11-810e-005056a1b61b/Furadantin_Viatris_SmPC.pdf 

    Lyfjastofnun. (2021-d). Samantekt á eiginleikum lyfs : Eusaprim. https://www.serlyfjaskra.is/FileRepos/fa0876de-37ea-eb11-810b-005056a1b61b/Eusaprim_SmPC.pdf
     
     Lyfjastofnun. (e.d.). ATC flokkun. https://www.serlyfjaskra.is/ATCList.aspx

    Tortora, G. J. og Nielsen, M. (2017). Principles of human anatomy (14. útgáfa). John Wiley & Sons, Inc.
     
    Widmaier, E. P., Raff, H., Strang, K. T. og Shoepe, T. C. (2019). Vander’s human physiology : The mechanisms of body function (15. Útgáfa). McGraw-Hill Education. 
    ]]>     2022-04-28 17:35:06 UTC https://padlet.com/sigriduringar/ktfp4zewuppeopg5/wish/2163060876