Lí luận văn học by Võ Thị Thu Hà

Đề bài

Thuha82 — 2021-09-14 12:29:52 UTC

Nghệ thuật cũng là một hoạt động, một công việc, nhưng công việc ở đây thực chất chỉ là một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới, một thái độ, một lời đề nghị về cách sống.
(Nguyễn Văn Hạnh, Chuyện văn chuyện đời, NXB Giáo dục, 2004).
Suy nghĩ của anh chị về ý kiến trên?

Gia Hân

2021-09-17 12:06:17 UTC

I - Mở bài:

II - Thân bài:

Giải thích:

Một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới: cái nhìn và cảm nhận, những cảm xúc của nhà văn trước đời sống

Một thái độ, một lời đề nghị về cách sống: tư tưởng của nhà văn

Theo Aaron Scharf, nghệ thuật là cách thức để truyền tải tư tưởng từ bên trong tâm trí ra bên ngoài. Văn học là một hình thức nghệ thuật, vì thế, nó cũng sẽ chứa đựng những tình cảm và ý niệm của nhà văn. -> Đó là bản chất của văn học

Bàn luận:

Văn học bắt nguồn từ thực tại thông qua con mắt của nhà văn. Vì thế, tác phẩm chính là những băn khoăn, suy ngẫm của người nghệ sĩ

Sức sống của một tác phẩm văn học nằm ở giá trị tư tưởng của nó. Nó phải là suy nghĩ sâu sắc của một con người trước những vấn đề hiện hữu trong cõi người.

Văn học mang trong mình chức năng giáo dục: nó hướng độc giả tới một cách sống tốt đẹp hơn

Chứng minh:

Cách chứng minh: hài hòa các luận điểm trong 1 tác phẩm -> mỗi tác phẩm sẽ được nhìn nhận ở cả 3 luận điểm

VHTĐ: Truyện Kiều

“ Trăm năm trong cõi người ta

Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau”: Truyện Kiều sinh ra trong một xã hội đồng tiền lên ngôi, tư tưởng “ tài mệnh tương đố”, từ nước mắt của những con người khốn khổ trong xã hội -> lên án xã hội, khóc thương cho những số phận một cách nhân đạo

VHHĐ: Chữ người tử tù

Hiện thực tăm tối của xã hội đương thời: đó là một nhà tù tăm tối của phong kiến. Nó giam giữ cái thiện lương trong lòng con người -> Cái đẹp, cái thiện sẽ luôn chiến thắng cái ác; nhưng cái đẹp và cái ác sẽ không thể nào tồn tại cùng nhau -> Hướng con người tìm thấy thiên lương của mình

VHNN: Ông già và biển cả

Cuộc chiến đấu với những gì được số phận đặt ra của những con người vẫn ngày đêm phấn đấu, không lựa chọn dừng lại để khắc sâu giá trị của mình -> Hành trình liên tục sống, liên tục nắm bắt rồi đánh mất giá trị trong cuộc đời -> “ Con người có thể bị tiêu diệt nhưng không thể bị đánh bại”

Đánh giá, mở rộng:

Đây là một nhận định đã khái quát nên bản chất của văn học
Nhưng nếu chỉ là hiện thực, thì tác phẩm cũng chỉ là những lời nói trần trụi -> tư tưởng, tình cảm phải được bọc trong lớp vỏ nghệ thuật.
Bài học cho tác giả và độc giả

III - Kết bài:

Thục Đoan

2021-09-17 23:44:52 UTC

1.Xác định đúng vấn đề:

Câu lí luận về đặc điểm về nội dung của hoạt động nghệ thuật.

2.Xác định yêu cầu cụ thể:

2.1 Yêu cầu về nội dung:

2.2 Yêu cầu về kiến thức và dẫn chứng: rộng, vhdg, trung đại, hiện đại, nước ngoài.

2.3 Yêu cầu về kiểu bài: đây là kiểu đề bàn luận

3.Triển khai ý

3.1 Giải thích

-Nghệ thuật cũng giống như những lĩnh vực khác, là một hoạt động mà người nghệ sĩ khi tham gia vào công việc này là đang lao động nghệ thuật qua hình thức sáng tác.

-Một cách nhìn: Nghệ thuật (NT) thể hiện góc nhìn và cách nhìn nhận của người nghệ sĩ. (NNS)

-Một cách cảm thụ: NT bộc lộ những cảm nhận, tâm tư của NNS khi đứng trước thế giới, cuộc đời.

-Một thái độ: NT cho ta nhìn thấy những rung cảm, những phản ứng mãnh liệt của NNS với cuộc sống.

-Một lời đề nghị và cách sống: NT đưa ra những quan điểm, lý tưởng nhằm hướng người đọc đến cái đúng đắn và cách sống đẹp đẽ.

=》Nhận định khẳng định những nét riêng về nội dung trong hoạt động của NT, thực chất chỉ là góc độ cảm nhân, sự suy tư, cái rung cảm, những triết lý sâu sắc.

3.2 Bàn luận đan xen dẫn chứng

3.2.1 Ý 1

NT là sự kết hợp của hai yếu tố khách quan và chủ quan. Chính vì thế, mỗi tác phẩm đều thể hiện cách nhìn, cách đánh giá về một vấn đề trong cuộc sống qua những cảm nhận, những cảm thụ riêng của NNS. Từ đó, không khó để khẳng định hoạt động NT thực chất là một cách nhìn, cách cảm thụ.
DC:
+ Truyền thuyết "Mị Châu Trọng Thủy" thể hiện cách nhìn của nhân dân: để lỗi về chàng Trọng Thủy phản bội, Mị Châu quá tin chồng, An Dương Vương chủ quan và những chi tiết kì ảo đặc sắc nhằm logic hóa những tưởng tượng.
+ "khu vườn mùa hạ" của Natsu no Niwa thể hiện những cảm nhận về cái chết dưới cái nhìn vừa ngây thơ vừa sâu sắc của một đứa trẻ, không khỏi khiến độc giả suy ngẫm và cảm thấy xót xa.

3.2.2 Ý 2

Trước cuộc đời muôn hình vạn trạng, NNS luôn có những cảm xúc rung động mãnh liệt. Qua những phản ứng ấy, thái độ của NNS được bộc lộ mà NT chính là phương tiện biểu hiện của điều đó.
DC:
+ "Lỡm học trò" của Hồ Xuân Hương
"Khéo khéo đi đâu lũ ngẩn ngơ
Lại đây cho chị dạy làm thơ
Ong non ngứa nọc châm hoa rữa
Dê cỏn buồn sừng húc giậu thưa."
Nhà thơ khi thấy lũ học trò dốt nát, ngẩn ngơ trêu ghẹo những cô gái trẻ mà đã có những cảm xúc mãnh liệt để viết nên bài thơ này. Sự khinh thường cùng chất trào phúng trong thơ chính là thái độ của nhà thơ.
+ "Sang thu" Hữu Thỉnh khổ 1
Phân tích cảm xúc, thái độ ngỡ ngàng của nhà thơ trước những dấu hiệu thu về đã được cảm nhận sâu sắc qua những lay động trong tâm hồn nhà thơ.

3.2.3 Ý 3

Vẻ đẹp muôn đời của NT chính là những suy tư, trăn trở đã rung lên ở bậc tư tưởng. Cái lí tưởng, cái hướng đi, cái cách sống hay lời đề nghị mà NNS gửi gắm là một phần cốt lõi của hoạt động nghệ thuật nằm mang đến cho độc giả "những bài học trông nhìn và thưởng thức".

DC:

+"Nay ở trong thơ nên có thép/ Nhà thơ cũng phải biết xung phong" (Hồ Chí Minh), bài thơ bộc lộ một "lời đề nghị" của Bác về nhiệm vụ lớn lao của mỗi nhà thơ trên con đường giành lấy độc lập, tự do.

+"Bến quê" (Nguyễn Minh Châu), nhà văn đã khéo léo gửi gắm một triết lí sống cao đẹp qua những nghịch lý về cuộc đời nhân vật Nhĩ: đi xa mà quên đi vẻ đẹp ở rất gần mình, đi nhiều mà chưa bao giờ đặt chân đến một nơi ngay tại quê hương mình,...từ đó hướng đến một cách sống tốt đẹp hơn.

3.3 Đánh giá, mở rộng, phản biện
-NT chỉ là một cách nhìn...cách sống thôi thì chưa đủ. Cái cách nhìn....cách sống ấy khác với sự cảm nhận của người thường ở chỗ nó đã được tôi luyện, rung lên, chắt lọc và đã chín mùi mới có thể trở thành NT.
-NT thực chất chỉ là một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới, một thái độ, một lời đề nghị về cách sống nhưng sự nhìn, sự cảm nhận, sự triết lý ấy phải được bộc lộ qua hình thức nghệ thuật là ngôn từ.

3.3 Bài học, ý nghĩa của vấn đề
3.3.1 Về mặt lí luận:
Nhận định đã khẳng định đặc điểm về nội dung của hoạt động nghệ thuật.
3.3.2 Về mặt thực tiễn:
Có ý nghĩa to lớn trong cả quá trình tiếp nhận và sáng tạo
+ Với NNS: viết những tác phẩm thỏa những vấn đề về nội dung trên, từ đó yêu cầu nhà văn phải có những phẩm chất...
+ Với độc giả: có cơ sở để cảm thụ, đánh giá một tác phẩm NT.

Yến Anh

2021-09-21 10:26:09 UTC

Giải thích
Một cách nhìn, một cách cảm thụ về thế giới : là cách nhà văn tiếp nhận các vấn đề và biến đổi từ cuộc sống hiện thực

Một thái độ: là những tâm tư tình cảm, cảm xúc của nhà văn trước hiện thực cuộc đời.

Một lời đề nghị về cách sống: là những bài học, chân lý mà nhà văn truyền đạt sau sự chiêm nghiệm về người về đời.

=>Luận đề: văn học ra đời từ những trăn trở, tâm tư chủ quan của người nghệ sĩ và sau cùng là hướng về con người để rồi neo đậu lại bằng những giá trị sống đúng đắn
Bàn luận đan xen dẫn chứng:
- văn học nghệ thuật với đối tượng phản ánh là hiện thực nhưng phải là hiện thực được soi chiếu qua lăng kính chủ quan của tác giả. Thông qua đó, ta cảm nhận được thái độ, cảm xúc của người viết đối với hiện thực cuộc sống
Dẫn chứng:
•Tiễn dặn người yêu:
Thông qua những cảm xúc đầy đau khổ khi phải chịu cảnh chia lìa của đôi trẻ, các tác giả dân gian đã thể hiện thái độ lên án, tố cáo chế độ hôn nhân gả bán nghiệt ngã, chà đạp lên quyền tự do hạnh phúc của con người. Đồng thời, các tác giả đã bày tỏ tình yêu tự do và sự xót thương cho nỗi đau của những kiếp đọa đày
- Văn học đi vào tâm thức người đọc không như là những con chữ ghi lại cuộc sống một cách khô cứng hay truyền đạt các giá trị một cách giáo điều. Văn học thực hiện sứ mệnh thiêng liêng của mình theo con đường tình cảm
Dẫn chứng:
•Trong lòng mẹ ( Nguyên Hồng ) Thông qua cảm xúc tủi buồn của bé Hồng, nhà văn đã giúp độc giả hình dung được cảnh sống hiện thực đau khổ của người phụ nữ bấy giờ dưới gánh nặng từ cổ tục phong kiến và sức mạnh to lớn của tình cảm gia đình.
• Nhàn ( Nguyễn Bỉnh Khiêm )
Bằng thái độ, góc nhìn dửng dưng, xem thuờng danh lợi, thi sĩ đã ca ngợi và đưa ra cho ta triết lí sống nhàn, tìm về cái an yên, bình thản trong tâm hồn và cũng là tìm về giá trị thật sự của cuộc sống thay vì theo đuổi phú quý như giấc mộng phù vân.
- tư tưởng của nhà văn không thể tách khỏi tác phẩm văn học. Đó là thứ làm nên giá trị của tác phẩm và vị trí của tác giả. Qua đó, độc giả có được điểm tựa thấu triệt cái tôi và vốn sống của người viết.
Dẫn chứng :
• Mời trầu ( Hồ Xuân Hương )
Thi phẩm thể hiện rõ cái tôi mang đậm ý thức cá nhân của nữ sĩ và thái độ phê phán sự bạc bẽo của nam nhân ở đời. Bên cạnh đó, còn là khát khao về một tình yêu bền chặt, sau bao lần dở dang duyên tình.
Mở rộng:
+ bởi văn học là một hình thái nghệ thuật mang tính thẩm mĩ, vì thế để làm tròn sứ mệnh của mình, những cách nhìn, cách cảm thụ và bài học được thể hiện trong tác phẩm cần phải đẹp và đúng đắn
Liên hệ:
+ nhà văn cần không ngừng hòa mình vào cuộc sống và có cho mình con tim nhạy cảm, không ngừng rung động trước những biến thái tinh vi của cuộc đời.
+ người đọc cũng cần lắm một tâm hồn rộng mở và khả năng ngôn ngữ đủ để sẵn sàng thấu hiểu, đón nhận những thông điệp và cảm xúc mà người viết đan cài trong tác phẩm

Như Phương

2021-09-22 13:52:19 UTC

Dàn ý:

VĐNL: Bản chất của văn học.
Luận đề: Văn học nảy sinh từ việc nhìn nhận thế giới khách quan (một cách nhìn, một cách cảm thụ) và lưu lại nhờ quan niệm, tư tưởng (một thái độ, một lời đề nghị) của nhà văn xoay quanh sự sống.

II. Thân bài:

1. Giải thích:

- “Nghệ thuật”: được hiểu với phạm vi: nghệ thuật ngôn từ. Và văn học là một phạm trù thẩm mỹ lớn, phát triển dựa trên nghệ thuật ngôn từ. Vậy nên văn học là nghệ thuật.

- “Nghệ thuật cũng là một hoạt động, một công việc”: hành trình sáng tạo văn chương là sự tự biểu hiện của nghề văn. Công việc chính của đời nghệ sĩ - người làm nghệ thuật là sáng tác.

- “Một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới, một thái độ, một lời đề nghị về cách sống”: Văn học được khởi sinh từ mạch nguồn tư tưởng trên nền tâm thức của nhà văn. Sáng tạo nghệ thuật là một cách bộc lộ thế giới từ điểm nhìn của chủ thể sáng tác.

----> Luận đề: Văn học nảy sinh từ việc nhìn nhận thế giới khách quan và lưu lại nhờ quan niệm, tư tưởng xoay quanh sự sống.

2. Bàn luận:

Ý1. Bản chất của văn học nghệ thuật là ý thức về hình thái xã hội của con người:

- Văn học là một bộ môn nghệ thuật tự thân, tồn tại nhờ vào sự quan sát và lý giải tâm tưởng; thể hiện sự đánh giá, cảm quan của người cầm bút trước thế giới (nhân loại/ lẽ sống/ trạng thái xã hội,...)

- Tác phẩm nghệ thuật không thể sinh ra hay lớn lên nếu thiếu đi nguồn cội của nó. Không có một quá trình hay đối tượng sáng tác nào khuất bóng đi nhận thức của chủ thể sáng tác.

- Không đóng kép ở phạm vi văn học, đây là quy luật tất yếu của hầu hết các lĩnh vực khoa học và nghệ thuật khác: vật chất quyết định ý thức, ý thức không chịu sự gò bó và tác động làm thay đổi vật chất. → Ý thức nhà văn nảy sinh từ sự quan sát hiện thực → Quay lại tác động vào hiện thực cũng với ý thức cũ nhưng đã được hóa thân thành tư tưởng có sức nặng trong quá trình sáng tác.

Dẫn chứng: Ếch ngồi đáy giếng - Ngụ ngôn Việt Nam

“Một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới”: bầu trời và thế giới thu lại chỉ bằng vỏn vẹn một cái vòm miệng giếng, cái nhìn thiển cận nhưng cũng vô cùng hợp lí bởi đặt trong vị trí của ếch ta: chưa va đụng với đời, cọ xát với cuộc sống. Hoàn cảnh sống và nhân cách tự thân quy định hệ ý thức của bản thể.

“Một thái độ, một lời đề nghị về cách sống”: kiêu ngạo trong phạm vi sống chật hẹp là tự hủy diệt sự tồn tại, phủ định sự phát triển trong nhãn quan, tâm quan của chính mình. Không chỉ ở ếch ta mà ở chính con người ta, vượt ra khỏi cái ổ ấm êm với cái tôi ngạo mạn thì phải chấp nhận được sự trả giá đang bày ra trước mắt (ếch ta ra khỏi giếng, ngạo nghễ nhìn trời, ra là trời trên đầu còn to hơn vạn lần miệng giếng, rồi bị con trâu mộng giẫm chết) ---> Một quy luật bất thành văn về thái độ và cách sống của cả vạn loài, vạn người.

b.Văn học không thể xa rời hay tách rời tâm tư, tình cảm, tư tưởng, tầm nhìn của nhà văn:

- Từ nhu cầu muốn khẳng định, bộc lộ mình và giao tiếp với người, tác phẩm là đối tượng kí thác của nhà văn. Nhân ảnh là nhà văn và bóng gương (bóng hình trong gương/ ảnh phản chiếu) là tư tưởng.

- Trên mặt giấy, nhà văn không thể tồn tại với một khoảng trắng thiếu vắng những rung động thật thà (tâm tư, tình cảm), những tâm niệm sâu sắc (tầm nhìn) được đúc kết sau chặng dài trải mình với đời.

Dẫn chứng: Không chồng mà chửa - Hồ Xuân Hương

Duyên thiên chưa thấy nhô đầu dọc,
Phận liễu sao mà nảy nét ngang.

“Một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới”: xuất phát từ cách nhìn riêng biệt, phá cách; từ cách cảm thụ đi trước thời đại, nhân văn, tiến bộ → đề cập đến người phụ nữ có chửa chưa chồng

Quản chi miệng thế lời chênh lệch,
Chẳng thế nhưng mà thế mấy ngoan.

“Một thái độ, một lời đề nghị về cách sống”: vượt lên trên cả một lời đề nghị, điều nữ sĩ hướng đến là một lời khẳng định - thông qua sự khen ngợi, ca tụng vốn ngược ngạo, xung đột với quan niệm lễ giáo áp đặt lên người phụ nữ; hướng về tính nhân bản của con người. Không có quy tắc nào được đặt ra đoạt định được ý nghĩa phổ quát, đích thực về cái ngoan - cái hư, cái chuẩn mực - cái phi chuẩn mực, cái trinh bạch - cái bị vẩn đục,... Bản thân là phận gái, thi sĩ cũng xây dựng tác phẩm bằng sợi dây giao cảm và đồng cảm mãnh liệt với người phụ nữ. (Tư tưởng gắn liền với tình cảm)

Ý3: Một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới, một thái độ, một lời đề nghị về cách sống xuất hiện trong văn mạch dưới dạng hữu hình hóa thành ý thức nghệ thuật:

- Góc nhìn hiện lên trong tác phẩm không phải một cách nghĩ, cách cảm mang tính bản năng (tự nhiên bộc phát) mà phải từ đó hình thành một vỏ bọc mĩ cảm bao quanh nhận thức nguyên sơ về thế giới. Con đường từ sự cảm thụ dẫn đến quan niệm mang tính mĩ học và triết lí (lời đề nghị về cách sống) trong quá trình sáng tạo tác phẩm.

Dẫn chứng: Chiếc thuyền ngoài xa - Nguyễn Minh Châu
“Một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới”: nghệ sĩ Phùng vô tình gán cho bức ảnh lờ mờ xa của gia đình hàng chài một vẻ đẹp hơn cả chuẩn mực qua cái gắn lens máy cơ tràn ngập màu hồng. Nhìn gần, nhìn sâu vào trong đó, lồng một tấn bi kịch đầy tăm tối của thằng Phác, của lão và vợ lão - những phận người làng biển. Nhiều người gặp gỡ mình trong cái nhìn và cách cảm thụ (có đôi phần hờ hững, thờ ơ) của Phùng.

“Một thái độ, một lời đề nghị về cách sống”: không có một quan niệm nào mang tính phổ quát chung cho vạn vật (một đời người, một cảnh đời). Thế giới hiện thực bị vận lên trên nó một vỏ bọc được tạo lập bởi niềm tin và định kiến chủ quan của con người. Thế giới trong màu mắt cần được trả lại theo đúng trật tự. Ở đời, cần nhìn gần và hiểu sâu mọi thứ nhưng không được áp đặt nhãn quan của bản thân lên bất cứ thứ gì.

Vỏ bọc mĩ cảm ẩn mình trong cách Nguyễn Minh Châu xây dựng cốt truyện và cảm nhận của nhân vật qua điểm nhìn của họ.

4. Bình luận, mở rộng:

- Nghệ thuật toàn vẹn không chỉ dừng lại ở tầm quan sát của chủ thể sáng tác. Một cách nhìn nhận độc đáo không thể làm nên kiệt tác nếu sóng đôi với hình thức thể hiện/ phương tiện phản ánh nghèo nàn. Văn học nghệ thuật đòi hỏi sự công phu, đãi cát tìm vàng ở cả tầm nhìn và tầm truyền tải của người nghệ sĩ.

- Trích từ tựa đề: Chuyện văn là chuyện đời người nghệ sĩ, đôi khi còn vượt lên, trở thành chuyện đời của cả một lớp người đón đọc. Vậy nên, một cách nhìn, một cách cảm thụ, một thái độ, một lời đề nghị không nên chủ quan hóa dưới quyền sở hữu của nhà văn mà phải thực sự đúng đắn, khách quan, dung hòa, không làm sai lệch nhân - tâm của con người.

- Đời sống văn học hôm nay cần ý nghĩa thiết thực làm vực dậy tinh thần, góp phần dẫn lối, giúp cho những đôi mắt của con người không còn bi quan khi nhìn vào trong mình và nhìn ra thế giới. Một cách nhìn, một cách cảm thụ của nhà văn không nên quá xa vời tầm tiếp nhận của độc giả, cần thân cận như bầu bạn, gỡ rối tơ lòng cho con người đương đại.

Gia Lệ

2021-09-22 16:56:47 UTC

- Kiểu bài: bình luận
- Luận đề: Đặc trưng lao động nghệ thuật của nhà văn
- Dẫn chứng: không giới hạn phạm vi

- Triển khai ý:
- Giải thích vấn đề:
+ Nghệ thuật cũng là một hoạt động, một công việc:

* Nghệ thuật và người hoạt động nghệ thuật đóng vai trò quan trọng trong xã hội, hoạt động, công việc của họ nhằm hoàn thiện bức chân dung xã hội và hình thành nên nhân cách con người.

+ Công việc ở đây thực chất chỉ là một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới, một thái độ, một lời đề nghị về cách sống: nhiệm vụ của người nghệ sĩ gắn liền với cách họ nhìn, cảm thụ thế giới và cách họ đưa những quan điểm, thái độ của mình vào trang văn.

=> Nhận định khái quát những đặc trưng độc đáo của hoạt động lao động nghệ thuật mà cụ thể ở đây là của nhà văn, từ đó khẳng định vị trí của nghệ thuật trong đời sống và đề cao vai trò của người sáng tạo nghệ thuật.

- Cơ sở của vấn đề đan xen biểu hiện trong văn học:
- Luận điểm 1: Nghề viết văn là một nghề chân chính, lao động vì nghệ thuật, thành quả của nó có ý nghĩa tinh thần to lớn đối với xã hội, đời sống nhân loại:
+ Từ đầu thế kỉ XX, nhờ vào sự thúc bách của thời đại, nghề viết văn được thừa nhận là một nghề chân chính. (Việt Nam) (Ý này có thể gây hiểu nhầm trước thế kỉ XX nghệ thuật chưa thực sự có giá trị?)
+ Xét trong nền văn học Việt Nam, ngay từ những bước chập chững đầu tiên, văn chương đã mang đến cho xã hội vô vàn giá trị tinh thần to lớn

DC: Ngòi bút của các nhà văn chiến sĩ đã khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu, tạo động lực bền vững - tiền đề cho chiến thắng của quân dân ta trong các cuộc Cách mạng cứu quốc; ngòi bút của các nhà văn hiện thực đã mang đến những cái nhìn sâu, sắc về hiện thực đương thời, giúp con người ở mọi thời có cái nhìn đa diện hơn về thời đại, hướng sự quan tâm của nhân dân thời ấy đến các vấn đề đáng báo động của người cùng thời;...

- Luận điểm 2: Phương thức lao động nghệ thuật của nhà văn mang một hình sắc riêng, độc đáo
+ Nhà văn là những người sở hữu “con mắt trông thấu sáu cõi”, với trái tim nhạy cảm trước những biến chuyển tế vi của đời người cùng cặp mắt “trời cho” độc nhất, họ đã thâm nhập vào mảnh đất màu mỡ của cuộc đời và cảm nhận nó qua lăng kính chủ quan đặc biệt của mình.
+ Những trải nghiệm và vốn sống được bồi đắp, hun đúc dưới bão cát và gió bụi của cuộc đời cũng góp phần hình thành nên sự tròn đầy và độc đáo của đôi mắt và tâm hồn.

*DC:

Nguyễn Khuyến trong “Tiến sĩ giấy” đã thể hiện sâu sắc góc nhìn của ông trước xã hội thực dân nửa phong kiến đương thời, một xã hội lố lăng, đầy kệch cỡm với đầy rẫy những kẻ bề ngoài mang danh người có học thức cao nhất nhưng thực chất bên trong lại không tương xứng với cái nhãn mình đang mang.
Thạch Lam trong “Tối ba mươi” đã chú ý đến một góc khuất ít ai để ý đến giữa xã hội bộn bề. Ông đã hướng tầm mắt đến cuộc sống của hai cô gái nhỏ Huệ và Liên, của những cô gái làng săm, cùng đường cùng khổ. Sống một cuộc sống khốn cùng, tạm bợ nhưng vẫn không ngừng hi vọng, hoài bão về một tương lai tốt đẹp hơn.

- Luận điểm 3: Thành quả lao động nghệ thuật của nhà văn chứa đựng những thái độ, quan điểm sống và thông điệp của người cầm bút:
+ Mỗi con người, mỗi cá thể đều ít nhiều có những suy tư về bản thân, về cuộc sống. Nhà văn cũng thế nhưng với một phạm vi rộng hơn và cường độ cao hơn, “tấm lòng nghĩ suốt nghìn đời” đã thúc giục họ không ngừng ngẫm, nghĩ và trăn trở trước cuộc đời của bản thân, trước thời cuộc, trước những vấn đề triết lý bao hàm vĩ mô lẫn vi mô, dường như vạn vật đều không ngừng càn quấy nơi tâm trí người nghệ sĩ, đôi lúc chỉ lập lòe như ngọn lửa nhỏ, lúc lại bùng lên tựa trận cuồng phong. Và giấy, mực, hiện thực chính là đối tượng và tư liệu để nhà văn trút hết nỗi lòng. (Quan điểm sống)
+Từ những cách nhìn riêng biệt về hiện thực dưới sự bổ trợ của những yếu tố như kinh nghiệm, vốn sống, hoàn cảnh, thân thế, học thức,..., nhà văn thể hiện thái độ của bản thân về “những điều trông thấy” trên trang văn. (Thái độ)
+ Trách nhiệm của nhà văn là đem ngòi bút của mình phục vụ đời sống, mang đến giá trị nhân văn, nhân bản cho con người đồng thời góp phần vào sự phát triển của nghệ thuật. Chính vì vậy, trong mỗi tác phẩm chân chính, ta luôn nhận thấy đâu đó những tư tưởng, quan niệm của cá nhân nhà văn dưới một hình tượng hoặc một hiện tượng nào đó. Đó là cách thức người nghệ sĩ gửi gắm thông điệp, gửi gắm một lời đề nghị về cách sống đến với người đọc. (Thông điệp)

*DC:

Xuân Diệu trong “Vội vàng” đã gửi gắm đến độc giả thái độ và quan điểm sống của mình, rằng sống phải sống hết mình, sống mãnh liệt, phải quý trọng từng phút giây trôi qua bởi tuổi trẻ là hữu hạn, bởi thời gian không chờ một ai.
Sê-khốp trong “Người trong bao” cũng đã mang đến cho người đọc nhiều thông điệp đáng suy nghĩ thông qua hình tượng nhân vật Bê-li-cốp, về lối sống trong bao, về cách con người đối xử với nhau, về đâu mới thật sự là một lối sống đúng đắn...

*Phản biện:

Không phải lúc nào nhà văn cũng đúng. Đôi lúc sự lệch lạc về tư tưởng hay sự chưa chín trong cách nhận thức hiện thực sẽ mang đến cho tác giả cái nhìn sai lệch về đời sống từ đó truyền bá đến cho độc giả những nội dung không lành mạnh, đúng đắn và ảnh hưởng tai hại nặng nề đến xã hội.

DC: Trong truyện ngắn "Bút máu" của Vũ Hạnh, nhân vật Lương Sinh dưới lời mật ngọt, vẻ hào nhoáng của tên quan Tổng trấn họ Lý đã vung bút viết nên những lời ca tụng, ca tụng một vẻ đẹp giả dối. Những lời Sinh buông lúc lâng lâng men say ấy đã mang đến cái nhìn sai lệch cho khâm sai về tên Tống trấn (cho rằng Tống trấn được danh sĩ tôn xưng nên hẳn không phải kẻ bất tài, không phải là kẻ cường hào ác bá như lời của muôn ngàn lũ dân đen vô học), mở đường cho cái xấu xa được hoành hành, mang lại sự khốn cùng đến lớp dân đen ở tầng đáy của xã hội.

Nhà văn dưới áp lực của gánh nặng cơm áo gạo tiền, đôi lúc cũng không làm tròn bổn phận và trách nhiệm của nhà văn. Họ chỉ xem văn chương là một công cụ để kiếm ăn và viết nên những trang văn không có giá trị, sáo rỗng, ba xu, hạ thấp đi giá trị chân chính của văn chương, làm ô uế bộ mặt của những người làm nghệ thuật.

- Đánh giá, mở rộng:

Đây là một nhận định đúng đắn, có chiều sâu, giúp những giá trị trong các tác phẩm văn chương được người đọc nhận ra, quan tâm và trân trọng. Đồng thời tầm vóc của người nghệ sĩ và lĩnh vực nghệ thuật cũng được đề cao, tôn trọng.
Nghệ thuật là một hoạt động, một công việc thế nên nghệ thuật cần phải phát triển, cần có những bước tiến tiến bộ. Như vậy, nhà văn cần phong phú, độc đáo và có những nét đặc sắc, mới lạ trong cách nhìn, cách cảm thụ thế giới.
Nhà văn cần có một tư tưởng đúng đắn, lành mạnh để mang đến cho người đọc một thái độ khách quan, những bài học trông nhìn và thưởng thức có giá trị, không sai lệch. Song hành cùng đó, việc chú trọng vào hình thức cũng không thể xem nhẹ.
Bạn đọc xây dựng cho bản thân một nền tảng kiến thức khoa học lẫn xã hội nhất định để không chỉ hiểu sâu tác phẩm, đồng sáng tạo cùng tác giả mà còn để phân biệt, phán đoán sự đúng đắn và chính xác về nội dung tư tưởng. Họ không nên tiếp thu thụ động vấn đề và nhìn nhận từ một chiều của nhà văn mà còn phải biết tự đặt câu hỏi, vấn đề xoay quanh đề tài ấy.

Phạm Anh Thư

2021-09-26 11:44:18 UTC

I.Xác định vấn đề: Đặc trưng của tác phẩm văn học

II.Giải thích:

- Nghệ thuật là một hoạt động, một công việc: Nghệ thuật là loại nghề mà ở đấy những sản phẩm sáng tạo chính là minh chứng rõ nét cho những nỗ lực lao động của người nghệ sĩ chân chính

- Thực chất là một cách nhìn, một cách cảm thế giới, một thái độ, một lời đề nghị về cách sống: Nghệ thuật là sự thể hiện gián tiếp qua nội dung bề sâu của nó những chiêm nghiệm, và lí giải đời sống của bản thân người sáng tạo để từ đó họ bày tỏ với thế giới những tư tưởng, tình cảm, khát vọng cũng như gửi vào tâm thức người đọc những quan niệm nhân sinh sâu sắc của bản thân.

Cơ sở lí luận:

Đối tượng phản ánh của nghệ thuật nói chung và văn chương nói riêng chính là đời sống hiện thực. Nhưng văn chương không ghi chép cuộc sống như một nhà sử học, nó phải là sự khúc xạ đời sống qua lăng kính chủ quan của người nghệ sĩ. Thế nên từ cội nguồn sơ khai, văn nghệ đã sẵn mang trong nó những cách nhìn, cách nghĩ, cách cảm của người sáng tác.

—> Truyện An Dương Vương và Mị Châu Trọng Thuỷ mượn cái lõi là sự thực lịch sử kết hợp những quan điểm, góc nhìn từ nhân dân qua các chi tiết hư cấu và hình tượng thần Kim Quy để cấu tạo nên chỉnh thể tác phẩm.
—> Nhân dân thể hiện thái độ biết ơn, trân trọng với ADV bằng xây dựng hình tượng thần Kim Quy để giúp ông xây dựng thành trì, chế tỏ nỏ thần vệ quốc, bất tử hoá hình tượng và sự đồng cảm cho tình yêu MC - TT qua cặp hình tượng ngọc trai - giếng nước, đồng thời cũng là niềm tin về tấm lòng trong sạch của MC qua việc hiện thực hoá lời thề của nàng
—> Thái độ trừng phạt đầy nghiêm nghị, công minh trước hành động đánh mất đất nước của ADV bằng cách bắt ông giết con gái mà ông rất mực yêu quý, buộc MC và cả TT trả giá bằng cái chết của họ

Trái tim văn sĩ không phải là khối đá vô tình, vô tâm trước những chuyển biến đời sống. Anh cũng có trong mình những mối quan hoài về đời sống của riêng anh, để khi anh bắt gặp được trong hiện thực cuộc sống những tác động mãnh mẽ chúng sẽ hòa vào anh, nâng anh đến độ thăng hoa để sáng tạo nên những chỉnh thể hoàn hảo. Như vậy, hoạt động sáng tạo cũng gắn với mục đích giải bày sự ưu tư, trăn trở với cuộc đời của người nghệ sĩ. Để rồi thông qua “đứa con tinh thần” của mình, anh ta tìm được trong bao la đời sống những tiếng lòng đồng điệu với bản thân

- Hồ Xuân Hương đã mang những cảm xúc đau thương, buồn bã, bất lực trước cuộc đời và thân phận cùng niềm khao khát vượt thoát, phá vơ những lề lối phong kiến với người phụ nữ gửi vào bài thơ Tự Tình qua cặp câu luận.
—> “Rêu”, “đá” là hình tượng nhỏ bé, tầm thường nhưng đầy sức sống và như đang không ngưng sinh sôi thêm khắp không gian qua số từ “từng”, “mấy”.
—> Chân mây, mặt đất đối nhau tạo nên một không gian rộng lớn. Đảo ngữ kết hợp động từ mạnh càng làm rõ thêm niềm khao khát tung hoành, vươn mình của những thân phận bé mọn khỏi giới hạn cuộc đời hay cũng chính là lề lối xưa cũ đầy ràng buộc.
—> Nhưng sau cùng cảm xúc đắng cay vẫn tẩn mát vào câu thơ vì sau cùng đó cũng chỉ là những mơ ước không thể hiện thực hoá, một giấc mơ hão huyền của kiếp rêu đá muôn đời

Tuy vậy, những tình cảm, tư tưởng, mơ ước được người nghệ sĩ gửi vào trang văn buộc phải là những giá trị tinh thần có tính thẩm mỹ và lắng lọc qua những tầng ý thức, chiêm nghiệm. Từ đó, những nỗi trăn trở, ưu hoài của anh với đời mới có thể rung lên những sợi tơ lòng đồng điệu với bạn đọc và đồng thời hướng họ đến với bến bờ chân – thiện – mỹ.

—> Viết nên thiên truyện Ông già và biển cả, Hemingway không chỉ cho thấy tài năng văn chương kiệt xuất của mình mà còn qua đó gửi gắm những tư tưởng, cảm nghĩ của bản thân về đời sống.
—> Nhà văn khắc hoạ hình tượng ông Santiago không tìm thấy sự liên kết với những người trên đất liền nơi ông sống, tác giả cho thấy những cảm xúc cô độc, dường như là tách biệt khỏi cộng đồng của mình và thế hệ lạc lõng vào nhân vật
—> Bên cạnh đó là những cách nhìn đậm chất hiện sinh thông qua việc tạo dựng hình tượng ông lão bằng cái lõi của vô vàn những mâu thuẫn. Lão mong muốn gắn bó với cộng đồng, nhưng cũng mong hoà hợp với thiên nhiên.
Để rồi không thoát khỏi cái chất vốn có của loài người mà huỷ hoại tự nhiên dù rất yêu nó, cố gán vào thiên nhiên những ý nghĩa bao quát nhưng rồi trước sự thơ ơ và lạnh nhạt của nó khi không đáp lại lão mà còn cướp đi chiên công lão đã vất vả kiếm được.
—> Nhưng sau cùng, lão vẫn tiếp tục mơ về những con sư tử và chuẩn bị cho lần ra khơi tiếp theo sau bao thất bại nặng nề suốt 85 ngày.
—> Qua đó tác giả gửi gắm qua niệm về tương quan con người - thiên nhiên: con người có thể chiến thắng thiên nhiên trong khoảnh khắc nhưng không thể khiến thiên nhiên khuất phục trước con người. Đồng thời là cái nhìn về hành trình tìm kiếm mục đích sống và giá trị của chúng ta trong đời sống chỉ là những giá trị tạm thời, và chỉ khi hướng về những giá trị tạm thời dù sau đó là chiến thắng hay thất, con người ta mới có thể không ngừng phát triển và đổi mới.

III. Đánh giá - bổ sung

Đây là một nhận định đúng đắn đề cao vai trò của tư tưởng, tình cảm ẩn khuất trong sáng tác văn chương
Tuy nhiên, bên cạnh một nội dung đẹp cũng cần có một hình thức tương xứng để từ đó nâng tầm tác phẩm. Nếu không có một sự đầu tư, trau chuốt về nghệ thuật thì tác phẩm sẽ khó chạm chân đến cõi lòng người đọc vì sau cùng nó cũng chỉ là những lí thuyết xám xịt trên những trang viết.
Vai trò, trách nhiệm người nghệ sĩ: vừa phải là người nghệ sĩ với trái tim tha thiết hướng về cuộc đời và con người vừa đồng thời phải là người chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng cho độc giả hướng họ đến cõi chân - thiện - mĩ bởi mỗi lời, mỗi ý anh đều ít nhiều có tác động đến bạn đọc muôn nơi. Bên cạnh đó, anh cũng cần phải không ngừng trau dồi cho ngòi bút thêm điêu luyện để đưa đến cho đứa con tinh thần của mình một diện mạo thật xứng đáng với những giá trị của nó
Vai trò, trách nhiệm người đọc: cần biết trau dồi trải nghiệm sống, tri thức để không ngừng nâng cao tầm nhận thức của bản thân đối với những tác phẩm, từ đó đào sâu và bóc tác sau lớp vỏ ngôn từ thêm vô vàn những miền tư tưởng, cảm xúc, ý nghĩa và giá trị cho tác phẩm

Hàng Tổ Hiền

2021-09-29 15:07:18 UTC

- Giải thích:

+ Một hoạt động, một công việc: Viết văn là một quá trình lao động sáng tạo từ chất liệu đời sống thực tại. Không còn là một thú vui tao nhã, ngày nay văn chương đã tiến hóa trở thành một công việc, ngành nghề chính thức đòi hỏi sự công phu, nghiêm túc thực hiện.

+ Một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới, một thái độ, một lời đề nghị về cách sống: là chiều kích nhìn nhận hiện thực đời sống, được phản ánh qua những tâm tư, tình cảm và tư tưởng cá nhân của người viết.

-> Bản chất của tác phẩm văn học (Nghệ Thuật) là chứa đựng những góc nhìn, cảm xúc, thông điệp mà người sáng tạo muốn gởi gắm.

-> Đồng thời góc nhìn, thông điệp đó cũng phải mang theo giá trị giáo dục, giao tiếp và nhận thức.
Chốt ý: văn học sau khi trải qua một quá trình sáng tạo cật lực phải có đặc điểm là: phản ánh hiện thực qua lăng kính của người viết, thể hiện tư tưởng, tình cảm, tâm hồn của người viết.

* Dạng đề: nghiêng về bình luận.

- Bàn luận + chứng minh qua tác phẩm:

Văn chương là “một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới, một thái độ”:

Văn học là một hình thái ý thức xã hội với chủ thể phản ánh là con người. Vì lẽ đó, bản chất văn học phải là những điều hư cấu, tưởng tượng, nhưng phải nằm trên nền tảng cơ sở hiện thực.

Qua tầm nhìn và độ sâu nhận thức, nhà văn cảm thụ thế giới và hình thành một thái độ đối với hiện thực cuộc sống, từ đó tạo ra những cách phản ứng khác nhau thể hiện dưới ngòi bút của họ. -> Vì thế, tác phẩm văn học sẽ luôn mang theo dấu ấn riêng của tác giả.
Dù ở thời đại nào đi nữa, văn chương vẫn tái tạo cuộc sống qua nhãn quan của người viết. Do đó, văn chương thể hiện tầm nhìn sâu sắc của nhà văn trước hiện thực cuộc sống, đồng thời gắn liền với những tình cảm cá nhân, cảm xúc nhân bản của họ.
Phản biện:
+ Cách nhìn dẫn đến cách cảm thụ và thái độ của tác giả. Mỗi tác giả lại có một góc độ tiếp cận khác nhau, và vì thế cách phản ứng của họ sẽ có sự khác biệt (tuy đôi khi cũng có sự giao thoa).
+ Để đạt được những điều trên, nhà văn phải có tư tưởng đúng đắn, nhận thức sâu rộng. Cách phản ứng phải có sự tích cực, một niềm hy vọng dù nhỏ nhoi đến mấy. Nếu thiết đi điều đó, văn chương sẽ trở nên ủy mị, đen tối.

Dẫn chứng “hai đứa trẻ”:

+ Thạch Lam đã tái tạo lại hiện thực của tuổi thơ ông vào trong tác phẩm nhưng với một góc nhìn khác (Nêu sơ hoàn cảnh tác giả, tác phẩm). -> Đặc trưng chủ quan của văn học.
+ Thái độ trước cuộc sống: lãng mạn, thi vị, hướng đến những điều cao cả hơn nhưng vẫn nhận thức rõ và chính xác hiện thực khắc nghiệt của đời sống.

+ Bằng ngòi bút lãng mạn tài hoa, Thạch Lam đã bày tỏ thái độ cảm thông của mình trước cuộc sống của những người nghèo khổ sống lay lắt, chán nản, thể hiện cái nhìn hiện thực nhân đạo của nhà văn trước những mảnh đời bất hạnh.
Dẫn chứng "Chí Phèo":
+ Nam Cao đã xây dựng nên một hiện thực trần trụi, đen tối, qua đó không chỉ thể hiện góc nhìn mà còn là suy nghĩ, tình cảm của ông trước cái hiện thực ấy.

2. Văn chương là “một lời đề nghị về cách sống”:

Những nhận thức mà nhà văn đã thanh lọc được sau quá trình cật lực sáng tạo còn phải hướng đến cái thiện và những giá trị tốt đẹp của con người. Chúng phải giúp người đọc nhìn thấy và nghiền ngẫm về những góc nhìn khác nhau của đời sống, từ đó chạm gần hơn tới chân lý cuộc sống.
Với cách dùng từ "đề nghị", câu nói trên đã nhấn mạnh ý kiến cho rằng thông điệp trong văn chương mang tính đặc thù, chủ quan của người viết. Lời đề nghị ấy thể hiện những cách phản ứng khác nhau của người viết trước cuộc sống.
-> Mục đích tối thượng của hoạt động sáng tạo văn học nghệ thuật là đưa ra cho người đọc một lời đề nghị về cách sống.
Người đọc tìm đến tác phẩm văn học để đón nhận những lý tưởng về cuộc sống, học hỏi những góc nhìn khác nhau trong cuộc sống.
Phản biện:
+ Độc giả sẽ có cách tiếp nhận khác nhau trước lời đề nghị của người viết: không phải ai cũng nhận ra một bài học giống nhau, không phải ai cũng nhận ra bài học,...
+ Đôi khi lời đề nghị của nhà văn đi ngược chuẩn mực đạo đức, thẩm mỹ-> Tạo ra một thứ văn chương hời hợt, nhạt nhẽo, đáng quên.

Dẫn chứng “Khóm khúc Bồn Tử”:

+ Chekhov đã nấp sau hình tượng nhân vật Ivan để nói lên những suy nghĩ của mình về hiện thực xã hội thời bấy giờ, nơi mà đâu đâu người ta cũng sống trong bao.

+ Tác phẩm đã liệt kê những tác hại ghê gớm của lối sống ấy, thể hiện qua nhân vật Nikolai, em trai của Ivan, là một điền chủ giàu có nhưng kiêu ngạo, dốt nát và ích kỷ. (Nêu các biểu hiện)

+ Từ đó, ta nhận thấy những thông điệp mà nhà văn muốn nhắn gởi: Ước mơ như thế nào thì tự do? Hạnh phúc như thế nào thì bác ái? Sống như thế nào thì tỉnh táo?

-> Một lời kêu gọi về cách sống ẩn giấu sau những câu hỏi sâu sắc mà người đọc phải tự tìm tòi và chất vấn.

- Mở rộng, nhận xét và đánh giá vấn đề:

Nhận định đã nêu khái quát được đặc trưng phản ánh hiện thực và giá trị giáo dục, nhận thức của văn học.
Ngoài việc hướng đến thực tại, văn học còn cần cả rất nhiều công sức vun đắp nghệ thuật. Chỉ khi văn học đạt đến được chân, thiện, mỹ thì nó mới phát triển được trọn vẹn tiềm năng của mình.
Bài học cho người viết lẫn người đọc.

Hoàng Phương

2021-10-01 16:16:38 UTC

Trần Trọng Đoàn

2021-10-03 16:23:22 UTC

· Giải thích ngắn:

- Nghệ thuật cũng là một hoạt động, một công việc: Bằng cấu trúc định nghĩa kết hợp với từ “cũng” biểu hiện sự tương đồng giữa nghệ thuật với những lĩnh vực khác trong đời sống, tác giả của ý kiến đã nêu lên bản chất chung của mọi lĩnh vực lao động mà nghệ thuật cũng đồng thời có: là một quá trình đòi hỏi thời gian, công sức và sự nghiêm túc.

- “nhưng công việc ở đây thực chất chỉ là một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới, một thái độ, một lời đề nghị về cách sống”: nếu ở vế đầu, nhà văn đã chỉ ra sự tương đồng giữa nghệ thuật với những hiện tượng khác trong đời sống, ở vế tiếp theo, mang nghĩa tương phản so với vế trước, tác giả đã chỉ ra tính chất của riêng sáng tạo nghệ thuật: nghệ thuật yêu cầu nhà văn một dấu ấn chủ quan riêng thể hiện qua “cách nhìn”, “cách cảm thụ thế giới”, “thái độ”, “ một lời đề nghị về cách sống”.
+ Điệp từ "một" nhấn mạnh tính duy nhất của cách nhìn, cách cảm, thái độ, lời đề nghị mà nhà văn thể hiện trong tác phẩm.

=> Đi từ bản chất chung của mọi lĩnh vực trong xã hội đến tính chất chỉ có độc nhất ở nghệ thuật, tác giả nhận định đã nhấn mạnh vào vai trò tích cực của dấu ấn chủ quan nơi nhà văn được thể hiện thông qua nội dung tư tưởng trong tác phẩm nghệ thuật.

· Bàn luận - Chứng minh:

- Luận điểm 1: Bản chất tác phẩm nghệ thuật là một cách nhìn, cách cảm thụ thế giới:

+ Mọi tác phẩm văn học đều bắt nguồn từ hiện thực. Song văn học khác với sự ghi chép lịch sử ở chỗ, tác phẩm nghệ thuật không đơn thuần là sự mô phỏng khách quan hiện thực. Những chất liệu từ thực tại sẽ bị chi phối bởi cách nhìn, cách cảm thụ của nhà văn. Hiện thực phẩm văn học do đó có sự thống nhất nhưng không đồng nhất với hiện thực đời sống. Có thể nói, sinh thể nghệ thuật là một hình sắc khác của cuộc đời đã được khúc xạ qua lăng kính chủ quan của nhà văn. Nó cho ta biết nhà văn nhìn cuộc sống trên phương diện nào, sự cảm thụ của nhà văn sâu sắc ra sao; nó là minh chứng sống còn xác quyết tài năng trong việc quan sát và nắm bắt hiện thực của nhà văn.

Dẫn chứng điểm qua: Chiến tranh tàn khốc, từ dân gian đến hiện đại, văn học đã nói cả về huy hoàng và đớn đau của đàn ông. Song ít ai nhìn hiện thực đó qua thân phận của những người phụ nữ và trẻ em, bằng sự quan sát sâu sắc của mình, Svetlana Alexievich đã tái hiện thân phận của những con người bé nhỏ ấy trước lưỡi hái đầy chết chóc của chiến trận qua hai tác phẩm: “ Chiến tranh không có một gương mặt phụ nữ” và “Những cậu bé Kẽm”

- Luận điểm 2: Lao động sáng tạo nghệ thuật là sự thể hiện thái độ và gửi gắm những thông điệp của nhà văn đến bạn đọc.

+ Khi đặt bút viết một tác phẩm, nhà văn ký thác thái độ và trăn trở của mình trước đời sống lên trang văn. Mỗi nhà văn với cá tính sáng tạo và góc nhìn riêng về đời sống, về con người sẽ đưa ra những lập trường, quan điểm riêng. Do đó sáng tạo nghệ thuật là công việc khẳng định mình trên hai phương diện: cảm xúc và tư duy. Và một tác phẩm văn học tầm cỡ, nó không chỉ thể hiện một thái độ, mà hơn cả, nó còn ẩn chứa một triết lý, “một lời đề nghị về cách sống" mà nhà văn muốn gửi gắm đến con người và thời đại.
=> Thái độ và lời đề nghị của nhà văn thể hiện ý thức nghệ thuật và là sứ mệnh của một nhà văn chân chính.
+Lời đề nghị ấy nếu mang đến cho người đọc sự bừng ngộ về một chân lý của hiện thực và con người, nó sẽ bất tử hoá sự sống tác phẩm, khiến tên tuổi tác giả trường tồn mãi với muôn đời và muôn thời.

* Chứng minh 2 luận điểm dựa trên trải nghiệm văn học:

- Đề tranh Tố Nữ:

“ Xiếu mai chi dám tình trăng gió

Bồ liễu thôi đành phận mỏng manh

Có một thú vui sao chẳng vẽ

Trách người thợ ấy khéo vô tình.”

+ Một cách nhìn, một cách cảm thụ: Cách nhìn khác về người phụ nữ so với cách nhìn của xã hội phong kiến lúc bấy giờ. Hồ Xuân Hương đặt bút xuống viết về “cái thú vui” ấy, nữ sĩ đã bước thời đại bấy giờ cả trăm năm, và có khi là hơn cả một nền văn minh hiện đại bây giờ. Trong khi lễ giáo phong kiến bài bác giá trị của người phụ nữ, xem vẻ đẹp của nữ nhân là “hồng nhan hoạ thuỷ”, người phụ nữ không có quyền thụ hưởng hạnh phúc, họ phải giữ tiết hạnh đủ điều, bị trói buộc đủ kiểu thì Hồ Xuân Hương dám lên tiếng nói về hạnh phúc sinh thể của người phụ nữ. Nữ sĩ tiếc cho người tố nữ trong tranh vì không được thụ hưởng hạnh phúc về thân xác - một hạnh phúc vốn bị cho là vô đạo trong khi sự thật nó là bản chất rất tự nhiên của con người.

+ Một thái độ, một lời đề nghị về lẽ sống: Thái độ phản kháng, trách người thợ vẽ như trách xã hội phong kiến, đã vẽ ra những luật lệ, đã đóng khung người phụ nữ vào một hệ quy chiếu chật chội, họ triệt tiêu mọi khả năng hạnh phúc của người phụ nữ từ tinh thần đến sinh thể. Qua đó Xuân Hương gửi lời đề nghị sống của chính mình, một khát khao tự do cựa quậy, như đang hướng những ngừoi phụ nữ cùng thời đến với một sự tự giải phóng, một sự tự đi tìm hạnh phúc, một sự chủ động , một ý thức về hạnh phúc nơi sinh thể tự nhiên rất con người nhưng đã bị hạ thấp bởi lễ giáo phong kiến.

- Chí Phèo

+ Một cách nhìn, một cách cảm thụ: Nhân vật Chí Phèo được nhìn trên phương diện một con người đã đánh mất chính mình và một con người bị ruồng bỏ bởi xã hội.

+ Thái độ: Thái độ phê phán thế lực cường hào ác bá đẩy con người vào bờ vực tha hoá, cũng như người dân làng Vũ Đại đầy định kiến và mê muội không nhìn ra nguyên lý vận hành của xã hội lúc bấy giờ
=> Chính thế lực trên và dưới, kẻ thống trị và đối tượng bị trị đang cùng nhau tiếp nối sức sống cho một xã hội mà cái ác ngự trị, con người thiếu sự kết nối và tình yêu thương
+ Đề nghị về lẽ sống: Giữa con nguời cần nhìn nhận con người khác ở một khía cạnh toàn diện hơn, làng Vũ Đại đã từ chối Chí Phèo khi hắn còn sống và khi hắn chết người làng Vũ Đại xếp ngang hàng cái chết của Chí Phèo với Bá Kiến, xếp nỗ lực hoàn lương chung với thế lực phi nhân bạc ác. Francois Coppee đã từng xác tín: “ Người ta chỉ có thể xấu xa và ích kỷ dứoi đôi mắt ráo hoảnh của phường ích kỷ”, và Chí Phèo, một cá nhân bất lực trên con đường quay trở về với chính mình, bị người đời đẩy vĩnh viễn đến cái tha ngã và phải lưạ chọn cái chết. Với câu hỏi: “ Ai cho tao lương thiện?” con quỷ dữ làng Vũ Đại đã cật vấn tới những con quỷ chưa hiển lộ nguyên hình trong xã hội lúc bấy giờ.

- Lão Goriot:

+ Cách nhìn, cách cảm thụ: Tác phẩm ra đời trong bối cảnh lịch sử Pháp: Napoleon Đại đế mới vừa thất bại, tác giả đã tinh tế nhận ra một tương lai bi đát sắp đến cho những người nghèo thuộc về phần đông xã hội. Sự kiện ấy đánh dấu cho sự bùng nổ của mâu thuẫn hai bên quý tộc cũ và quý tộc mới, con người sẵn sàng chà đạp lên nhau để được đặt chân vào giới thượng lưu. => Nhìn sâu và cảm thụ tinh tế về thời đại

+ Thái độ: Đám tang lão Goriot - một đám tang chôn hai cái chết. Cái chết tủi hờn của lão Goriot và cái chết nhân cách của Rastinag
=> phê phán sức mạnh của tiền tài và danh vọng, cái thế lực phi nhân đã chà đạp lên sự sống và nhân cách con người
+ Đề nghị về cách sống: Con người cần thức dậy tình thương và nhân cách, không để trái tim và tâm hồn băng hoại trước những giá trị vật chất của đời sống
+ Phản biện luận điểm 2: Mỗi nhà văn sẽ có cho mình một lời đề nghị về cách sống riêng để gửi cho bạn đọc. Song nếu lời đề nghị của nhà văn không phù hợp với những chuẩn mực đạo đức, đi lại với những nỗ lực khám phá thế giới tinh thần con người, kéo con người xuống phần con bằng những điều xấu xa, đồi truỵ, nhà văn và tác phẩm của anh ta sẽ đón nhận cái chết và sự băng hoại như một quy luật tất yếu.

Đánh giá, mở rộng

_ Nhận định phát hiện được bản chất riêng của lao động nghệ thuật: dấu ấn chủ quan là một thành tố vô cùng quan trọng trong quá trình sáng tác.

_ Dấu ấn chủ quan trong nội dung tư tưởng là tiền đề cho sự phát huy mọi khả năng sáng tạo của một nhà văn nói riêng và khả năng phát triển của nền văn học thuộc về một dân tộc cũng như văn học nhân loại nói chung.

_ Dấu ấn ấy không chỉ thể hiện qua nôị dung tư tưởng, qua “cách nhìn”, “cách cảm thụ”, “thái độ và lời đề nghị về cách sống” mà còn qua phương tiện nghệ thuật - cách thể hiện những thành tố trên.

Dẫn chứng điểm: Franz Kafka với thế giới nghệ thuật phi lý nhưng đem đến cho nhân loại một bài học có lý: Hoá Thân với sự xuất hiện của hình tượng “con bọ lớn” mà nhân vật Gregor Samsa trở thành, nó đã thể hiện sự vật hoá con người trong guồng quay của nền kinh tế thị trường… Nỗi buồn chiến tranh được triển khai theo lối viết dòng ý thức, chính sự phân mảnh trong cách triển khai đã phần nào thể hiện được sự đổ vỡ trong tinh thần của con người hậu chiến tranh, giờ đây cuộc đời họ cũng chỉ còn là những mảnh rời rạc, đứt đoạn vì ám ảnh quá khứ, vì đớn đau triền miên.
_ Nhà văn: biết đào sâu, cảm nhận tinh tế về hiện thực. Chân thật trong thái độ sống và chân thành trong quan niệm sống
_ Bạn đọc: Tiếp nhận tác phẩm một cách có chiều sâu, tiếp thu lời đề nghị sống một cách có phản biện, luôn đặt câu hỏi và đối thoại không ngừng với nhà văn thông qua tác phẩm để đi tìm chân lý.

Lê Thư

2021-10-04 12:39:11 UTC

I-Mở bài:

II-Thân bài
1. Giải thích
- "hoạt động, công việc": Quá trình sáng tạo của nhà văn, nghề nghiệp mà nhà văn cần làm và nó hoàn toàn là một thứ nghề nghiệp được xã hội công nhận.
- "Cách nhìn, cách cảm thụ thế giới, thái độ, lời đề nghị về cách sống": Cảm nhận chủ quan, tư tưởng của nhà văn.

=> Thực chất khi sáng tạo văn học, người viết đang gửi gắm cái nhìn chủ quan và tư duy, tư tưởng của chính mình vào trong tác phẩm. Thiếu nó, tác phẩm văn học sẽ không còn gì ngoài là một cái vỏ rỗng => bản chất của văn chương vẫn dựa trên cách nhìn và tư tưởng của người viết. => tính chủ quan của nhà văn là yếu tố cốt lõi cho hoạt động sáng tạo văn học.

2.Bàn luận
- Con người tiếp nhận mọi thứ trên thế giới một cách chủ quan, dựa trên đôi mắt và tư duy của chính mình => mỗi người mỗi cách nhìn, mỗi tư tưởng.
- Vì mỗi người mỗi cách nhìn => mâu thuẫn => Họ có nhu cầu trình bày cách nhìn và cách nghĩ của mình cho xã hội.
- Văn học được sinh ra từ con người => mỗi tác phẩm văn học là một điểm nhìn, một cách nghĩ, một tư tưởng, một tư duy khác nhau.
- Nhà văn không thể chỉ viết nguyên xi những gì họ nghĩ hay chỉ những gì họ thấy vào trong trang văn, vì chúng sẽ trở nên nhạt nhòa và dễ bị lãng quên => nhà văn phải lao động, hoạt động để sáng tạo nên hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm văn học để gây ấn tượng cho độc giả về cách nhìn, cách nghĩ và đề xuất về cách sống của mình.

3. Chứng minh
- "Tấm Cám": Cách nhìn của nhân dân về chân lý (ác giả ác báo, thiện giả thiện lai), một đề xuất về cách sống (ở hiền gặp lành) được gói trong hình tượng nhân vật Tấm, Cám và mụ dì ghẻ.
- "Cô hầu trách quan lớn" (Trần Tế Xương): Một cách nhìn dựa trên hiện thực, một lời mỉa mai sâu cay của Tú Xương dưới chủ thể trữ tình là cô hầu: đó là một lời tố cáo và cảnh tỉnh dành cho xã hội đương nhiễu nhương.
-"Nhà mẹ Lê" (Thạch Lam): Một hiện thực buồn được nhà văn tái hiện lại trong tác phẩm của mình với góc nhìn thương hại và cảm thương cho những số phận như mẹ Lê, và cả là một sự tố cáo về những mâu thuẫn trong xã hội thời đó.
-"AQ chính truyện": Góc nhìn về bản chất con người được Lỗ Tấn khắc họa qua hình tượng nhân vật AQ; qua những việc AQ gặp phải, những người, những cảnh bao quanh AQ, ta lại thấy thêm được cách cảm và cách nghĩ của tác giả về một hiện thực tăm tối và u mê. Sau cả câu chuyện, Lỗ Tấn muốn đánh thức cả dân tộc khỏi cơn mê ngủ, và rộng hơn, cảnh tỉnh con người khỏi những bản chất xấu xa, hèn kém.

4. Mở rộng đánh giá
-Cách nhìn chủ quan của tác giả là một yếu tố quan trọng để cấu thành nên tác phẩm, nhưng đòi hỏi nó không phương hại hay bóp méo hiện thực đi. Khách quan và chủ quan phải hòa quyện với nhau ở một mức vừa đủ.
- Nhà văn cần trau dồi, sống sâu và sống rộng hơn để có thể có những cảm nhận tinh vi, có những trăn trở và tư tưởng của riêng mình.
- Người đọc cần nâng cao tầm tiếp nhận và cũng cần phải sống thật sâu cuộc đời của mình để có thể đàm luận cùng tác giả thông qua tác phẩm.

III- Kết bài

Ngọc Bích

2021-10-04 12:46:38 UTC

1. Giải thích
-"Nghệ thuật cũng là một hoạt động, một công việc" : lao động nghệ thuật là lao động sáng tạo, là hoạt động con người qua đó khẳng định chính mình.
-"Thực chất chỉ là một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới" : sự phản ánh thế giới một cách chủ quan
-"Một lời đề nghị về cách sống": tư tưởng, quan niệm sống tác giả đề ra
2. Bàn luận
- Văn học về bản chất là sự sáng tạo trên nền hiện thực của chủ thể sáng tạo
+Bản chất của văn học : vừa là hình thái ý thức sự xã hội vừa là nghệ thuật --> thông qua phản ánh mà bộc lộ gián tiếp sự sáng tạo của bản thân, thông qua sự sáng tạo mà bộc lộ gián tiếp sự phản ánh hiện thực --> TPVH lúc nào cũng là sự bộc lộ cách nhìn, cách nghĩ độc đáo sáng tạo của nhà văn trên nền hiện thực
+Qua đó, người nghệ sĩ để lại dấu ấn của mình trên bước đường nghệ thuật : dấu ấn cá nhân, dấu ấn tài năng --> khẳng định được mình
+Dẫn chứng : cùng viết về hiện thực người nông dân trước cách mạng nhưng Ngô Tất Tố mang đến hình ảnh một người nông dân tranh đấu đến cùng trong sự khổ cực, một người nông dân vẫn bảo toàn được phẩm giá tốt đẹp trong Tắt đèn, trong khi Nam Cao thì hiện thực hoàn toàn khi tạo nên một Chí Phèo cùng khổ : không danh phận, không tài sản, không nhân hình và không cả nhân tính. Một người đã chú ý đến tiềm năng của nhân dân, một người tận tả sức hủy diệt của hiện thực. Cả 2 người đều đã để lại dấu ấn khó quên : một sự cảnh tỉnh và một niềm bi phẫn.
-Không chỉ qua sự phản ánh và sự độc đáo trong phản ánh, tác giả khẳng định mình trong việc đề ra tư tưởng, đặt ra câu hỏi và đề xuất câu trả lời.
+"Tư tưởng là linh hồn của tác phẩm": Bên trong tác phẩm luôn hàm chứa tư tưởng riêng của nhà văn --> nhà văn có góc nhìn riêng tất sẽ cố định hiện thực thứ 2 của mình vào một hệ tư tưởng riêng, sẽ có cho mình một cách lí giải riêng, một câu hỏi và câu trả lời riêng
+Văn học không đơn thuần là một hình thái ý thức xã hội, nói cái đang có, mà nó là hành trình vô cùng tìm tới chân lý, chân thiện và chân mỹ, là sự khẳng định của con người trong tự nhiên bao la --> tư tưởng phải đúng đắn thì mới trở thành dấu ấn cho tài năng của nhà văn, cho sự phát triển của con người, sự khẳng định con người
+Dẫn chứng :
Bài thơ số 60 (R.Tagore)
*Đậm dấu ấn tư tưởng Hindu khi nhìn thấy một thế giới thờ ơ với con người, Thánh thần vô tâm với cá nhân, thế giới này chỉ là "giấc mơ của Visnu", "điệu vũ của Shiva"
*Trẻ thơ vừa là hình ảnh thánh thần ham vui, vừa là hình ảnh con người nên là --> hãy gạt bỏ cái tiểu ngã ham muốn của mình để hòa vào điệu vũ của đại ngã
Nền đá hoang tàn
Lung linh bóng nắng
Bụt hiện dung nhan (M. Basho)
*Cảnh điêu tàn của con người >< sự lung linh của bóng nắng : sự vô thường, vô ngã của vạn vật --> hiểu được chân lý ấy là đã thấy Bụt, đã giác ngộ
*Trong cảnh điêu tàn, hiện lên bóng nắng lung linh, hiện lên Bụt --> nói cảnh điêu tàn nhưng không quên ca ngợi bóng nắng rạng rỡ, lung linh --> hiểu và chấp nhận quy luật của vạn vật, nhìn sự vật như nó đang là để tìm thấy vẻ đẹp nguyên sơ và bình đẳng của vạn vật
=> 2 tư tưởng, một ảnh hưởng Ấn giáo một ảnh hưởng Phật giáo, cả hai đều xác lập 1 vị trí không thể lay chuyển của 2 thi sĩ trên thi đàn thế giới, nhưng cuối cùng đều xác lập lại vị trí nhỏ bé cũng như tiềm năng vô hạn trong sự sống con người : hãy cởi bỏ Tiểu ngã, cởi bỏ tham - sân - si để cảm nhận cuộc sống bao la vĩ đại, để tìm được hạnh phúc cho mình => Đều là những thái độ sống cần sự đào luyện nội tâm và thực nghiệm cuộc sống sâu sắc, thái độ sống đầy thấu hiểu và vị tha

3. Đánh giá và mở rộng
-Nhận định trên là đúng đắn
-Dấu ấn con người còn phải ở trong hình thức nghệ thuật, ở tư thái và hình sắc mà anh xây đắp nên cái hiện thực thứ 2 đó. Hình thức nghệ thuật phải phù hợp và thống nhất với nội dung và cá tính nhà văn (Chỉ những câu văn tài hoa uyên bác của Nguyễn Tuân mới nói lên được cái hùng khí kiêu bạc mà bất đắc chí của một thời vang bóng)
-Tác giả phải biết đi bao quát và sâu sắc hiện thực cũng như tìm về chính mình để tạo dấu ấn riêng
-Người đọc phải có trình độ nhận thức, cảm thụ nghệ thuật

Thiện Nhân

2021-10-05 13:13:57 UTC

I. Mở bài:
II. Thân bài:

1. Giải thích:
- Nghệ thuật: sự sáng tạo, những cái hay, cái đẹp chiêm nghiệm và ngưỡng mộ bởi kỹ năng, trình độ, kĩ xảo cao vượt lên trên mức thông thường.

- Nghệ thuật là một hoạt động, một công việc: Nghệ thuật là nỗ lực lao động sáng tạo và lao động trí óc của tác giả cho đứa con tinh thần của mình là một tác phẩm chân chính.

- Thực chất là một cách nhìn, một cách cảm thế giới, một thái độ, một lời đề nghị về cách sống: Nghệ thuật là chỉnh thể của cuộc đời được thể hiện gián tiếp qua tác phẩm dưới lăng kính của tác giả; qua đó mà tác giả bày tỏ những tư tưởng, tình cảm, khát vọng.
=> Câu nói như khẳng định các đặc trưng sáng tạo cơ bản của một tác phẩm văn học, từ nghê thuật được chắt lọc của tác giả đến một tác phẩm hoàn chỉnh, cho người đọc một bài học về trông nhìn và thưởng thức.

2. Cơ sở lí luận:
- Đối tượng chính mà nghệ thuật và văn chương phản ánh chính là đời sống hiện thực. Văn chương là một bộ môn nghệ thuật vì thế nó sẽ gắn liền chặt chẽ với các tư tưởng, cảm xúc, ước mơ của con người. Hiện thực được nhà văn phản ánh phải là hiện thực được khúc xạ qua lăng kính chủ quan của anh ta bản chất đã mang tư tưởng, cách nhìn nhận, cảm xúc, ước mơ, khát vọng của văn sĩ về cuộc sống.

- Nghệ sĩ luôn có trong mình những mối quan hoài về đời sống của riêng anh. Tuy vậy, những tâm tư, tình cảm, tư tưởng được người nghệ sĩ gửi vào trang văn phải là những giá trị tinh thần có tính thẩm mỹ. Từ đó, giá trị nhân đạo của chính tác phẩm ấy mới có thể được nhân rộng và gửi gắm đến những bạn đọc.

3. Chứng minh:
- Tấm cám: Cốt truyện và hệ thống hình tượng nhân vật được hư cấu có chủ đích, kể về số phận của những con người bình thường trong xã hội, có phân chia đẳng cấp, thể hiện tinh thần nhân đạo và lạc quan của nhân dân lao động.

- Chùm thơ ''Tự tình'': Những vần thơ hóc hiểm ấy, một mặt thể hiện bút pháp điêu luyện, mặt khác đã tạo nên nhạc điệu, âm điệu như thắt, như nén lại cái “oán", cái “hận”, cái “ngang bướng” của một tâm trạng; một cá tính rất Xuân Hương. (hoặc nếu muốn chứng minh chất Xuân Hương: Mời trầu)

- Tác phẩm "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố:
+ Hình ảnh người nông dân tận cùng đáy xã hội trước CMT8 đã được khắc họa rõ nét.
+ Dưới sự áp bức, chị Dậu - đại diện cho hình ảnh ấy đã vùng lên đấu tranh đến cùng để chống lại áp bức bóc lột, bước ra khỏi vòng lẫn quẫn của sự khổ cực => tiềm năng của con người được Ngô Tất Tố khai phá một cách đặc sắc và đây chi tiết.
+ Ngòi bút của Ngô Tất Tố bày tỏ thái độ rõ ràng, hướng rõ đến hiện thực đời sống lúc ấy, hướng về nhân dân cũng như là hướng đến cái đẹp vốn có và tiềm tàng => cho người đọc một bài học về trông nhìn và thưởng thức.

4. Đánh giá mở rộng, nhận xét và yêu cầu:
- Nhận định trên khẳng định đúng bản chất của sáng tạo, đặc trưng của nghệ thuật. Nó không chỉ thể hiện trên trang văn mà còn là ở tư tưởng, góc nhìn, thời đại,.. Song nếu tác phẩm lại xa rời hiện thực, không có bề dày dụng công hay giá trị tư tưởng, chắc chắn tác phẩm của anh ta và anh sẽ dẫn rơi vào bờ cõi của sự quên lãng.

- Yêu cầu đối với nhà văn và tác phẩm:
+ Có ý thức đổi mới tư duy nghệ thuật và khẳng định cá tính sáng tạo hơn, từ đó khiến cho văn học gần với đời sống thật hơn.
+ Phải là hiện thực cuộc sống được phản ánh trong sự cảm nhận, suy ngẫm và đánh giá của nhà văn. Là hệ thống gồm các yếu tố khách quan và chủ quan xuyên thấm vào nhau.

- Yêu cầu đối với người đọc và cách tiếp nhận tác phẩm:
+ Có sự đồng cảm, tri âm với tác giả, tác phẩm.

+ Không chỉ tiếp nhận tác phẩm một cách thụ động mà còn "lấp đầy khoảng trống" trong tác phẩm, là người đồng sáng tạo với tác giả.

III. Kết bài

Minh Huyền

2021-10-05 13:37:01 UTC

1. Giải thích:

- “Nghệ thuật cũng là một hoạt động, một công việc”: Là văn chương hay bất kỳ loại hình nghệ thuật nào nói chung, nó vẫn được thoái thai từ quá trình sáng tạo của người nghệ sĩ. Văn nghệ không chỉ để thưởng lãm, để giãi bày nỗi lòng mà còn là một nghề nghiệp, một trách nhiệm được người cầm bút lựa chọn.

- “nhưng công việc ở đây thực chất chỉ là một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới, một thái độ, một lời đề nghị về cách sống”: Văn học dù mang sứ mệnh cải tạo tinh thần xã hội, hướng con người đến với những chân giá trị tốt đẹp, nhưng nó không phải là tất cả. Mỗi tác phẩm đề được soi chiếu qua những góc nhìn khác nhau, được thoái thai từ những môi trường khác nhau nên “thực chất chỉ là một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới, một thái độ, một lời đề nghị về cách sống”.

(Điệp từ “một”nhấn mạnh những điều thuộc về chủ quan tác giả mà anh đúc kết bằng cả đời thơ lẫn đời người, nó tuy bề mặt là góc nhìn bao quát nhưng phần nào cũng chỉ là tầm phiến diện. Có thể quan niệm A đúng với người A nhưng không đồng nghĩa nó cũng đúng với người B).

⇒ Ý kiến trên đã đề cập đến bản chất của văn học (là một hoạt động, một công việc), đồng thời cũng nhận định rằng: Văn học là một phương tiện củng cố tinh thần, là đứa con được hình thành dựa vào sự trải nghiệm của tác giả.
2. Bàn luận - Chứng minh:

- Nhà văn kiến tạo tác phẩm, trước hết là viết cho mình, sau mới là xã hội. Sáng tác của anh không thể ly khai với cuộc đời hiện hữu, càng không thể ly khai với bản thân anh. Nếu chỉ viết thôi mà anh còn tự dối mình, vậy có việc gì thì mới thật lòng được? Hoàn cảnh sinh sống, ảnh hưởng cộng đồng, bối cảnh xã hội, những giáo lý đa điều được tiêm sâu vào tư tưởng ngay từ khi còn bé,... đã luôn là những thứ không thể tách rời mỗi người chúng ta. Nhà văn dựa vào những điều đó để thu thập chất liệu sáng tác, viết nên thiên truyện của riêng mình, nói lên tiếng lòng của mình, cho lý tưởng mà bản thân hằng “tôn thờ” được phép bay xa.

→ Chekhov vốn sinh ra trong gia đình nông nô nghèo khổ, cuộc đời ông đã chứng kiến nhiều biến chuyển của thời đại, đã tinh tế trong việc nhìn nhận và khai thác con người ở khía cạnh bình thường nhất với những nỗi sợ, với những lo toan về cuộc sống, tiền bạc, chức tước,... Mỗi nhân vật trong tác phẩm của ông như đại diện cho lớp người chúng ta. Ta hay chê trách Belikop vì anh ta là “người trong bao”, anh không thể thoát khỏi cái bao của chính mình hay những con người ngoài cộng đồng cũng không thể xé rách cái rào cản đó để hiểu nhau nhiều hơn, bớt đi những nghi hoặc, những gán mác “kì dị” mà mình tự áp đặt vào người khác. Với ông, điều sinh ra bi kịch chính là vì con người không hiểu nhau, không muốn hiểu nhau và ai cũng là một người trong bao nhằm tìm kiếm cho mình một vị trí an toàn để trú nấp vào đó. Con người có thể không bị tha hóa trở nên đề hèn, nhưng tính lạnh lùng, vô cảm dường như đã ghim sâu vào nếp sống. Chekhov cả đời luôn cảnh giác trước những điều đồi bại ông nhìn thấy, nên luôn nỗ lực đến kiệt cùng để vắt cạn những giọt nô lệ từ trong huyết quản mình.
- Mỗi trang văn tuy mang những hình hài khác nhau (do chịu sự ảnh hưởng của các yếu tố xung quanh: thời đại, tác giả,...) như tính chất của các công việc trong xã hội đều khác nhau, nhưng vốn dĩ nó đều xuất phát từ một điểm tụ duy nhất: cuộc sống. Cuộc sống là cội nguồn sáng tác, nhưng mỗi người lại có cách nhìn sự sống rất riêng:

→ Trong những năm 1930 - 1945, khi xã hội quay cuồng nhiễu loạn, ai cũng bế tắc chơi vơi, các văn sĩ đều muốn rời bỏ trần thế, thoát ly hiện thực để che giấu đi những niềm cô đơn, những nỗi đớn đau. Xuân Diệu lại khác, ông nhìn sự sống bằng “cặp mắt xanh non biếc rờn”, “Xuân Diệu đốt cảnh bồng lai để xua ai nấy về hạ giới” (Thế Lữ). Những vần thơ ngập tràn xuân sắc, rạo rực mùa yêu, cuồng si trong men tình trong “Vội vàng”:

“Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều,

Và non nước, và cỏ cây, và cỏ rạng…”

Mặc cho hiện thực có tâm tối lạnh lẽo đến nhường nào, sức sống trong từng nhịp thơ con chữ luôn hiển hiện trước mắt ta. Điệp từ “ta muốn” (đặc biệt là câu đầu tiên, khi được đặt ở giữa), như thể nhà thơ đang đứng giữa trần gian, “tham lam” để “ôm”, để “rít”, để thu hết tất cả những gì tinh túy trong đời. Cấu trúc được lặp lại nhiều lần như cách nhấn mạnh, cách khẳng định chắc chắn với muôn loài rằng: tất cả những gì thuộc về sự sống hữu hạn này đều đẹp đẽ, nên phải tranh thủ sống, tranh thủ yêu, vì thời gian qua đi sẽ không hồi đầu trở lại.

Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua;

Xuân còn non nghĩa là xuân sẽ già

Mà xuân hết nghĩa là tôi cũng mất...

- Văn chương, chung quy lại chỉ là một công cụ trợ giúp con người bồi đắp tinh thần, xây dựng những tư tưởng đúng đắn với đạo đức, với lẽ đời. Sứ mệnh của văn chương dù cao quý nhưng nếu bản thân người tiếp nhận không tự cảm nhận/ nhìn thấy được những điều nhà văn muốn gửi gắm qua tác phẩm, không thay đổi mình sau khi gấp lại trang văn, thì có bao nhiêu chữ nghĩa cũng là vô ích.

→ Trong tác phẩm “Bút máu” của nhà văn Vũ Hạnh, chàng Lương Sinh tài hoa xuất chúng, trí tuệ tinh tường, “nên duyên” với nghiệp cầm bút. Những tưởng từng con chữ của anh khi họa xuống sẽ mang đến cho thế gian những tác phẩm bất tuyệt, khiến người người ngưỡng mộ nhưng ai ngờ rằng, “chữ tài liền với chữ tai một vần”. Anh ham mê tửu sắc, bị danh vọng che mặt, để đồng tiền đặt lên đầu quả tim nên những vần thơ anh thao thao bất tuyệt viết ra đều để tôn vinh kẻ xấu, lừa lọc xã hội, khiến dân chúng lầm than. Tác phẩm được nhà văn viết ra để phản ánh thực trạng đê hèn của văn chương đương thời: nhà văn trở thành kẻ nô bộc cho những nhu cầu bất chính của công chúng, viết để có tiền, viết để được tiếng và sáng tác của họ không mang lại những giá trị chân chính để gạn lọc cuộc đời.
3. Đánh giá mở rộng:

- Trong văn chương, những cách nhìn, cách nghĩ được nhà văn thể hiện thông qua trang viết, không đơn thuần chỉ là “một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới, một thái độ, một lời đề nghị về cách sống”, mà nó phải là quan niệm mang tầm vóc quảng đại, có sức ảnh hưởng đối với xã hội và quần chúng nhân dân, là tiếng lòng của muôn triệu trái tim… Có như vậy, tác phẩm - tư tưởng mới đủ khả năng đứng vững giữa đời sống.

- Nghệ thuật không đơn thuần là một công việc, một hoạt động đơn thuần, bởi không phải người nào cầm bút đều có thể trở thành nhà văn. Từ xưa, tiền nhân đã phân định rạch ròi: kẻ làm thơ - nhà thơ - thi nhân - đại thi hào. Tài hoa xuất chúng như Nguyễn Du trong đời liệu mấy người có thể đạt đến? Nếu Vũ Trọng Phụng chỉ đơn thuần phản ánh đời sống đương thời bằng cái vẻ thối nát, “ối a ba phèng” với những thói hư tật xấu, Tây - Ta lẫn lộn thì sao dư âm từ trang viết của ông còn vang động được đến bây giờ. Bởi thế, nhà văn phải hội tụ đủ cái tâm lẫn cái tài, biết cách chắt lọc tư tưởng và cả ngôn ngữ và không ngừng bồi đắp vốn sống, tay nghề,... để nâng cao hơn giá trị của mình giữa văn đàn.

- Người đọc, nếu muốn hiểu được những tầng nghĩa ẩn sâu bên trong tác phẩm, muốn gạn lọc được tinh túy mà nhà văn đã dày công đặt để, cần phải làm dày vốn sống, làm dày vốn kiến thức,...để từ đó có cơ sở mà tiếp nhận tác phẩm, nhìn nhận được những mặt đúng sai của nó để đồng cảm, đồng thuận xây dựng tư tưởng hay phản biện để làm rõ vấn đề.

Yến Phi

2021-10-05 17:42:16 UTC

II. Thân bài:
1. Giải thích:
- "Nghệ thuật cũng là một hoạt động, một công việc": Hoạt động là sự tác động qua lại giữa con người và khách thể để tạo ra sản phẩm. Từ đó ta thấy rằng nghệ thuật cũng giống như bao hoạt động khác: đó là hoạt động sáng tạo của người nghệ sĩ nhằm tạo ra các sản phẩm mang những giá trị lớn về tinh thần, tư tưởng và có giá trị thẩm mỹ cao.
- "một cách nhìn, một cách cảm thụ thế giới": cuộc đời được nhìn nhận và cảm thụ qua lăng kính chủ quan của người nghệ sĩ.
- "một thái độ": là những rung cảm, nhận xét, đánh giá và phản ứng của nhà văn trước những sự việc, đối tượng trong đời sống.
- "một lời đề nghị về cách sống": tư tưởng, quan điểm của nhà văn.
=> Thể hiện những đặc trưng độc đáo của nghệ thuật, nó phải chưa đựng những tư tưởng, quan điểm của người nghệ sĩ.
2. Bàn luận:
- Nghệ thuật là hoạt động của sự sáng tạo nhằm tạo ra những sản phẩm mang giá trị thẩm mỹ cao và chứa đựng những quan điểm tư tưởng cao đẹp của người nghệ sĩ. Cũng giống như những hoạt động khác, hoạt động nghệ thuật đòi hỏi người sáng tác phải bỏ thời gian, chất xám và sức lực của mình để phác họa nên tác phẩm. Vì vậy, "nghệ thuật cũng là một hoạt động, một công việc"
*Dẫn chứng: “Đọc tiểu thuyết Ban-dắc người ta có thể hình dung ra lịch sử nước Pháp từ 1816 - 1848 đầy đủ hơn, chi tiết hơn, hoàn chỉnh hơn so với đọc tất cả các nhà sử học, xã hội học, thống kê học thời ấy để lại” -> quá trình lao động của nhà văn: tìm hiểu nhiều lĩnh vực, có vốn kiến thức uyên thâm -> từ đó nâng lên bằng sự sáng tạo của mình.

- Nghệ thuật nói chung và văn chương nói riêng đều phản ánh hiện thực. Song hiện thực đó phải thấm đẫm màu sắc cá nhân của người nghệ sĩ chứ không là hiện thực trần trụi, thô thiển. Và cũng vì văn chương không phải là "tên hề lóc cóc chạy theo đời sống" nên những cảm nhận chủ quan của nhà văn là vô cùng quan trọng. Vậy nên ta có thể nói, thông qua các tác phẩm của mình, nhà văn thể hiện cách nhìn, cách nghĩ của bản thân.
*Dẫn chứng:
Tác phẩm "Long thành cầm giả ca" của Nguyễn Du. Trong xã hội phong kiến, nơi mà tiếng nói của phụ nữ không được coi trọng, Nguyễn Du lại quan tâm đặc biệt đến những con người nhỏ bé ấy, đặc biệt hơn cả chính là những người có tài có sắc nhưng bạc mệnh. Ở bài này, Nguyễn Du đã thể hiện cách nhìn mới lạ, đặc biệt: đó là người ca nữ trên đất Long Thành. Nguyễn Du thương xót cho mảnh đời ấy. Ngoài ra, "Long Thành cầm giả ca" còn có sự xuất hiện của các tướng lĩnh Tây Sơn - những người một thời bên kia chiến tuyến với ông. Nếu các tác phẩm cùng thời Nguyễn Du khi nhắc đến Tây Sơn đều chủ yếu khắc họa hình tượng oai phong lẫm liệt của Nguyễn Huệ, nhưng ở đây Nguyễn Du đã thể hiện những binh sĩ nhỏ bé nhưng anh dũng. Dù hình ảnh người lính không phải là chủ đề chính, nhưng nó là mắc xích trong số phận người ca nữ.

- Mỗi tác phẩm đều chứa những tư tưởng của nhà văn, đó là kết tinh của quá trình lao động sáng tạo. Cũng từ cách nhìn, cách nghĩ đó mà nhà văn có cho mình những nhận thức, đánh giá riêng. Từ đấy thể hiện thái độ và đưa ra quan điểm của mình. Đích hướng tới của văn chương chính là những giá trị chân - thiện - mỹ, vậy nên những tư tưởng được nhà văn thể hiện phải là những tư tưởng đúng đắn, tốt đẹp để hướng con người đến những chân trời mới, tâm hồn trở nên tinh khiết thanh cao.
*Dẫn chứng:
"Mây và Sóng" - Tagore: Bài thơ không chỉ đơn thuần thể hiện tình mẫu tử thiêng liêng, mà sâu xa hơn cả chính là triết lý về con người và vũ trụ. Đứa bé từ chối tất cả lời mời gọi từ thế giới rộng lớn (trục đứng và trục ngang không gian). Mẹ chính là thế giới và thế giới cũng là mẹ, đại thể là cá thể và cá thể là đại thể. Theo Ấn Độ giáo, con người và vũ trụ hòa nhập làm một, cùng bản chất và tất cả là nhất nguyên.
3. Đánh giá mở rộng:
- Khẳng định lại vấn đề.
- Yêu cầu đối với người cầm bút:
- Yêu cầu đối với người tiếp nhận: