https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie en-us 2019-02-11 18:21:01 UTC 2024-05-15 18:31:29 UTC hello@padlet.com https://padlet-assets.s3.amazonaws.com/icons/Lightdecrease.png wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330021041 Die begrip norm kan benader word as:
1. ʼn Gedragskode.
2. ʼn Riglyn.
3. ʼn wet of ʼn reël.
(Carstens, 2011:4)]]> 2019-02-11 18:24:56 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330021041 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330027521 In taal word daar gekyk na woorde en die vorming van woorde. Dit gaan nie net oor die vorming van woorde nie, maar ook oor die dieper betekenis wat elke woord dra. Elke woord wat sy unieke vorm en betekenis het, het ook 'n besondere struktuur. Afleidings en samestellings kan deel vorm van die proses wat nuwe woorde tot stand bring. Verkeerde analogievorming het 'n negatiewe invloed wat lei tot foutiewe meervoudsvorme, probleme met trappe van vergelyking en vals afleidings. 

]]> 2019-02-11 18:35:43 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330027521 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330027990 Oorsprong: Grieks 
 – “Morph”: vorm 
 – “logy”: afdeling van kennis 
 – Morfologie: daardie kennis wat oor vorm handel.

]]> 2019-02-11 18:36:33 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330027990 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330028513 Morfologie kan beskryf word as die studie van die vorm en die betekenis van woorde. 

]]> 2019-02-11 18:37:32 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330028513 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330030732 - Dit is ʼn belangrike taalskeppings-
middel wat bydra tot die uitbreiding van ʼn taal.
- Dit kan nuwe vorme skep, m.a.w iets nuuts kan tot stand kom.
- Die Afrikaanse woordeskat is reeds oneindig uitgebrei.
(Carstens, 2011:74)]]> 2019-02-11 18:41:38 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330030732 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330035082 1. Foutiewe meervoudsvorme.
2. Probleme met trappe van vergelyking.
3.Vals afleidings.
(Carstens, 2011:74)]]> 2019-02-11 18:49:29 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330035082 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330037782 Algemene gevalle:
Die vorming van meervoude soos die volgende (aan die hand van Reël 13.1,AWS 2009)

- fees feeste

Kan lei tot foutiewe meervoude soos:
- bus buste
- korrek: busse

- vrug vrugte

teenoor:
- brug brugte
- korrek: brûe

-arm arms

teenoor:
- term terms
- korrek: terme

Selfstandige naamwoorde wat op -lm (soos psalm) of -rm (soos skerm) eindig, neem meestal -s as meervoud

-leeu leeus

teenoor:
- meeu meeus
- korrek: meeue
(Carstens, 2009:75)

]]> 2019-02-11 18:54:10 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330037782 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330051118 Onder die invloed van Engels is baie Afrikaanssprekendes geneig om onnodig en verkeerdelik 'n vorm in die meervoud te skryf.

- Sy bril (*brille) het gebreek toe dit uit sy hempsak geval het.
- Ek skryf eksamen (*eksamens) aan die einde van die jaar. 
(Carstens, 2009:76)]]> 2019-02-11 19:17:18 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330051118 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330052852 Die byvoeglike naamwoord (of: adjektief) kan sekere trappe van vergelyking neem.
1. Stellende trap:
- positief
- die gewone vorm van die byvoeglike naamwoord
2. vergrotende/vergelykende trap:
- komparatief
- dit dui 'n
"hoër" graad van die besondere eienskap aan.
3. oortreffende trap:
- superlatief
- dit dui die hoogste graad van die eienskap aan.

Die graadtrappe kan op verskeie wyses in die taal uitgedruk word:
1. morfologies
2. leksikaal
3. enkele onreëlmatige vorme.
(Carstens, 2009:78)

]]> 2019-02-11 19:20:16 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330052852 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330057105 1. Stellend
- adj.
2. Vergrotend
- adj. + -er
3. Oortreffend
- adj. + -ste

vergelyk:
1.
bly
blyer
(die) blyste
2.
aggresief
aggressiewer
aggressiefste

In die spreektaal kom soms vorme voor soos:
1.
los
losser/loster
los
(Carstens, 2009:78-79)

]]> 2019-02-11 19:27:54 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330057105 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330062951 'n Alternatiewe metode waar meer en mees aangewend word.
1. Stellend
- adj.
2. Vergrotend
- meer + adj.
3. Oortreffend
- mees + adj.

Dit is hoofsaaklik van toepassing by meerlettergrepige bevoeglike naamwoorde wat op 'n -e uitgaan.

byvoorbeeld:
afgeleë
meer afgeleë
mees afgeleë

Foutiewe anglisistiese analogie kom soms in Afrikaans voor na aanleiding van die Engelse vorme met meer (more) en mees (most).

byvoorbeeld:
oud
meer oud 
(i.p.v. ouer)
mees oud 
(i.p.v. oudste)
(Carstens, 2009:79)

]]> 2019-02-11 19:38:25 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330062951 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330069286 Die volgende moet vermy word:

bevoorbeeld:
- Sy is meer mooier as Ansie.
(Slegs sy is mooier)
- Een van die mees bekendste uitdrukkings is...
(i.p.v. bekendste/ mees bekende)
(Carstens, 2009: 80)]]> 2019-02-11 19:49:45 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330069286 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330074075 By die onreëlmatige groepie kom die vergrotende en oortreffende trap nie direk ooreen met die stellende trap nie.

byvoorbeeld:
baie
meer
meeste

bietjie
minder
minste
(Carstens, 2009:80)

]]> 2019-02-11 19:59:49 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330074075 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330087241 Intensiewe vorme van die adjektief kry normaalweg geen graadtrappe nie.

byvoorbeeld:
- beeldskoon kan nie beeldskoner of beeldskoonste wees nie.
(Carstens, 2009:80-81)]]> 2019-02-11 20:28:35 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330087241 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330087978 Talle afwykende afleidingsvorme kom in Afrikaans voor na aanleiding van die Engelse model of reeds bestaande afleidings.

byvoorbeeld:
- kollekteerder i.p.v. kollektant
(Engels- collector)
- produseerder i.p.v. produsent
(Carstens, 2009:81)]]> 2019-02-11 20:30:20 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330087978 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330207497 In die algemeen word eenlettergrepige adjektiewe in 'n attributiewe funksie nie verbuig nie, m.a.w. hulle kry nie 'n -e nie:

- 'n arm boemelaar
- 'n bang kind

Volgens Van Schoor (1983: 382-383) is daar egter 'n aantal uitsonderings op hierdie "reël" wat afhang van hulle fonologiese vorm en/of hulle herkoms.

- Eenlettergrepige adjektiewe wat op -md, -nd, -ld of -rd eindig

* 'n vreemde opmerking
* 'n ronde tafel

- Eenlettergrepige vorme wat op -d of -g eindig wat voorafgaande word deur 'n lang vokaal: in die verbuiging self val die intervokaliese -d- of -g- dan gewoonlik weg:
* breed - 'n breë pad

- in sommige gevalle gaan die -d oor in 'n -i
* dood - 'n dooie dier

* droog - droë rivier
(Cartsens, 2009:82-83)]]> 2019-02-12 06:59:20 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330207497 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330209111 - Alle meerlettergrepige adjektiewe behalwe dié wat op -el eindig, neem 'n -e in attributiewe gebruik.
* 'n aangename mens
* 'n atsrante kalant

-el
* 'n kruppel seun
-er
* 'n beter plan
(Cartsens, 2009:85)]]> 2019-02-12 07:11:40 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330209111 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330219389 - Verledetydsvorm

-Eenlettergrepige werkwoorde
- "het + ge-"
- Die hulpwerkwoord het en die voorvoegsel ge- word by eenlettergrepige woorde gebruik om die verledetydsvorm aan te dui.
* Ek het hom daar gesien]]> 2019-02-12 08:00:14 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330219389 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330221565 Ses faktore wat 'n groot rol speel:]]> 2019-02-12 08:09:01 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330221565 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330226481 2019-02-12 08:30:10 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330226481 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330226580 2019-02-12 08:30:38 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330226580 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330226694 2019-02-12 08:31:07 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330226694 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330226982 2019-02-12 08:32:21 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330226982 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330227785 2019-02-12 08:35:55 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330227785 wittmannsune https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330227879 2019-02-12 08:36:24 UTC https://padlet.com/wittmannsune/internemorfologie/wish/330227879