W reakcji metalicznego sodu z wodą:
 2 Na + 2H₂O --> 2Na OH + H₂
  W reakcji tlenku sodu z wodą:
Na₂O + H₂O --> 2 Na OH
  Metodą kaustyfikacji sody (na sodę kalcynowaną działa się świeżym wapnem gaszonym):
Ca(OH)₂ + Na₂CO₃ -> 2 Na OH + CaCO₃
  W procesie elektrolizy wodnych roztworów chlorku sodu (metoda elektorlizy przeponowej).

 Wodorotlenek sodu znany jest pod nazwą soda kaustyczna, soda żrąca,a wodne roztwory wodorotlenku sodu nazywa się ługiem sodowym.
 Jest ciałem stałym, o barwie białej. Pochłania wilgoć i dwutlenek węgla z powietrza - jest higroskopijny: rozpływa się i pokrywa kruchą warstwą węglanu sodu. Rozpuszcza się w wodzie z wydzieleniem ciepła - reakcja egzotermiczna. 
NaOH w stanie stałym i w postaci roztworu przechowywany jest w plastikowych pojemnikach i butelkach.
 Posiada właściwości żrące. Niszczy bibułę, podobnie działa na skórę. Stopiony, niszczy szkło i porcelanę. 

 Wodorotlenek sodu wykorzystuje się do wyrobu mydła i środków piorących, celulozy, papieru, jedwabiu wiskozowego, barwników detergentów, w przemyśle włókienniczym, do wyrobu szkła wodnego, regeneracji kauczuku. Jest ważnym odczynnikiem stosowanym w laboratoriach chemicznych. Jest wykorzystywany w przemyśle petrochemicznym oraz do produkcji gumy. Jest składnikiem różnych płynów czyszczących i wybielaczy np.:Domestosu.

W reakcji metalicznego potasu z wodą:
 2 K + 2H₂O --> 2 KOH + H₂
  W reakcji tlenku potasu z wodą:
K₂O + H₂O --> 2 KOH

Wodorotlenek potasu wykazuje duże podobieństwo we właściwościach do wodorotlenku sodu. Jest substancją stałą, barwy białej, higroskopijną. Dobrze rozpuszcza się w wodzie z wydzieleniem ciepła. Jest substancją żrącą.

Wodorotlenek potasu służy do produkcji mydła. Wykorzystuje się go jako środek suszący, w laboratoriach jako odczynnik, w litografii, grawernictwie i rytownictwie.

 W reakcji wapnia z wodą:
 Ca + 2H₂O --> Ca (OH)₂ + H₂
  W reakcji tlenku wapnia z wodą:
Ca O + H₂O --> Ca (OH)₂

 Wodorotlenek wapnia niezbyt dobrze rozpuszcza się w wodzie. Zawiesina Ca (OH)₂ opada na dno,
a przezroczysta ciecz nad osadem, to woda wapienna, wykorzystywana do wykrywania obecności dwutlenku węgla.
Ca (OH)₂ jest mocną i tanią zasadą.
Wodorotlenek wapnia otrzymuje się z tlenku wapnia, nazywanego potocznie wapnem palonym. Reakcja Ca O z wodą nazywana jest gaszeniem wapna i przebiega z wydzielenie dużej ilości ciepła. 
Wapno gaszone, to gęsta substancja, która po zmieszaniu z piaskiem i wodą tworzy zaprawę wapienną stosowaną w budownictwie.
Wapno gaszone po zmieszaniu z wodą tworzy mleko wapienne, które służy jako środek dezynfekcyjny do bielenia wnętrz mieszkalnych, budynków gospodarczych, zwalczania szkodników w sadownictwie.
Wodorotlenek wapnia jest stosowany w przemyśle garbarskim, cukrowniczym, do zmiękczania wody, w procesie produkcji sody.
Jest stosowany jako sztuczny nawóz do gleb kwaśnych.