"FINANCIERS" by АЯУЛЫМ ҰЛАСБЕК https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r en-us 2023-01-30 23:50:52 UTC 2025-11-07 18:28:08 UTC hello@padlet.com Абай адам болмысы туралы ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2462486572 Бұл мақалада Абайдың адам болмысының ерекшелігін және адамға тән қасиеттер жайында айтқан. Абай жетінші қара сөзінде былай деген: "Дүниенің көрінген һәм көрінбеген сырын түгелдеп, ең болмаса денелеп білмесе, адамдықтың орны болмайды. Оны біл­меген соң, ол жан адам жаны болмай, хайуан жаны болады. Әуелде құдайтағала хайуанның жанынан адамның жанын ірі жаратқан". Қазіргі заман жағдайына қарасақ атамыз айтқандай дүниенің көрінген, һәм көрінбеген сырын түгелдейтін, ең құрығанда денелеп білетін жастар, тіпті, үлкендер де көп емес. Себебі, қазіргі заманда бәрі бар, ол нәрселерге ойланып қажет емес, өйткені бәрі дайын тұр. Осының кесірінен келешек ұрпақ ойлана алмайтын сияқты. Сол үшін де өздігінен шешім қабылдайтын сәтке келгенде қате шешімдер, өзіне дұрыс жол таңдай алмай, не дұрыс не бұрыс екендігін көбіне ажырата алмай жатады. Осының кесірінен де, болашақта хайуаннан ерекшелігіміз болмай қалмаса болғаны. Жастар, келешек ұрпақ деп жатқаным олар елдің ертеңі. Сол үшін ең бірінші кезекте соларды ойлауымыз керек. Ал үлкен кісілерді де сынағанда Бауыржан Момышұлының "ертегі айтпайтын әжеден қорық...." деген сөзі есіме түседі. Қазір осы үлкендердің де, жастардың да дұрыс ойламауынан отбасындағы кикілжің, қоғам мен адам арасындағы үйлесімнің болмауы пайда болады деп ойлаймын.]]> 2023-01-31 05:29:49 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2462486572 Рухани-адамгершілік және жалпыадамзаттық құндылықтарды тәрбиелеу ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2467689814 Руханилық - адамның ішкі жан дүниесінің көрінісі. Адамның қоғаммен қарым-қатынасы, оның адамгершілігі, тәрбиелілігі, абыройы және т.б. Өз руханилығын қадірлеп, енді өсіп келе жатқан келешек ұрпаққа рухани қасиеттерді бойына сіңіртіп өсіруді бірінші міндет қып қоятын халықтың, елдің болашағы бар. ]]> 2023-02-03 14:59:07 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2467689814 34-қара сөз. Өмір жайлы ayaulymulasbek https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2470524157 Абай Құнанбаевтың қай қара сөзін алып қарасақ та бүгінгі заман көрінісіне саятын құбылысқа тап боласың, қай жағдай болмасын Абайды толғандырмай қоймағанын байқаймыз. Осы тұста сондай тақырыптың бірін "Өмір жайлы" деп алғым келді. 34-қара сөзде адамның өмңрге келуіндегі, оны саналы не санасыз сүруіндегі, ақырғы миссиясы мен барар жері жайлы терең мағыналы ой түюге болады. Біз, адамдар, өлімнің түбі келетінін және мезгілін айтып келмейтінін де білеміз, біле тұра жайбарақат, өмірге 2 келетіндей сүре береміз. Сол санаулы ғұмырымызда да өз-өзімізді алдап, қандай сеніммен өмір кешіп жүргенімізге мән де бермейміз, ол сенімді толық та ұстанбай, өзімізді "мұсылманбыз" деп, ақіреттен дүниені артық көріп, өлер шағымызда бәрі кеш екенін ұғынумен көз жұмамыз. Қара сөзді оқи отырып, мына сөздер есіме түсті: "Қазақтар белгісіз жағдайда тезірек жазым болып кетуді тілейді, себебі өлім жеткен шағында ойланып үлгермесем екен дейді. Ал егер, солай болып қалған жағдайда одан асқан қайғы жоқ. Осы ғұмырымда не істедім? деген сұрақ артынан қуалап келе береді, ал біз одан қашуға тырысамыз. Қашып үлгермей, көз жұмардағы ең ауыр қасіретті кешеміз." Өмірге келгендегі миссияңды түсінсең сенен асқан бақытты адам жоқ шығар, себебі сен өз өміріңе мән бере алдың, ал егер олай болмаса сұрақтан қашып, көз жұмар сәтіңнен қорқып бос өмір кеше бермекпіз.]]> 2023-02-06 18:00:39 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2470524157 Мақала - "Мышление как высшая форма познавательной деятельности человека". Автор-Саидова З.Х. ayaulymulasbek https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2470606343 Адамды саналы жануар дейміз,
және дәстүрлі интеллигенция өкілдері
екенін әрқашан ерекше атап өтеміз. Дегенмен
ақылдың не екенін анықтау оңай емес,
және ойлау деген ерекше психикалық процестің айырмашылығы мүмкін болатын ойлар тізбегінен
ойлау сияқты нәтижелерге әкеледі. Адамдарда қарапайым психикалық процестердің арасындағы үлкен айырмашылық өткен тәжірибенің бір бейнесін екіншісінің көмегімен шақыру, яғни адам өмірге келген сәтінен бастап барлық болған сәттер түпсанада қалып, әрі қарайғы өмірінде болып отырған жағдайларда бейсаналы түрде   бір бірімен байланысып отырады.   
Ал егер  бұрын-соңды көрмеген, ешнәрсе болмаған нақты деректермен байланысқа түседі. Ойлау бізді күтпеген тосын жағдайлардан құтқарады,
біздің барлық қарапайым «ассоциативті даналығымыз» мен «біліміміз» ортақ болатын жағдайлар
бізді жануарлардан айырмашылық етеді . Ойлау - танымдық қабілетінің ең жоғарғы
процессі. Адамның ойлауы (ең төменгі формаларда ол жануарларда да бар) шығармашылық деп те түсінуге болады. Ойлаудың басқа психологиялық процестерден айырмашылығы да сол, ол әрқашан проблемалық жағдайдың болуымен және осы міндет қойылған жағдайлардың белсенді өзгеруімен байланысты. Ақпаратқа негізделген ойлауда белгілі бір теориялық және практикалық қорытындылар жасалады.]]> 2023-02-06 18:52:51 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2470606343 klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2471434061 Қоғамның жалпы ұлттық санасының қалыптасуы, оның тарихы мен халқының білімі, ой санасы мен өнер және дәстүрді дәріптеуімен байданысты. Әрбір ұлттың саналы екенімен, қоғам деңгейін халқының осы бір ұлттық сапаларымен байланыстырып білуге болады. Абайдың  "енеңді ұрайын, кең қолтық, шүлдіреген тәжік, Арқадан үй төбесіне саламын деп, қамыс артқан, бұтадан қорыққан, көз көргенде "әке-үке" десіп, шығып кетсе, қызын боқтасқан, "сарт-сұрт деген осы" деп. Ноғайды көрсе, оны да боқтап күлуші еді: "түйеден қорыққан ноғай, атқа мінсе – шаршап, жаяу жүрсе – демін алады, ноғай дегенше, ноқай десеңші, түкке ыңғайы келмейді, солдат ноғай, қашқын ноғай, башалшік ноғай" деп. Орысқа да күлуші еді: "ауылды көрсе шапқан, жаман сасыр бас орыс" деп айта отыра қоғамымыздың ең осал, ең өзекті проблемасын көрсеткен. Шыныменде бұл 1 ғасыр бұрын айтылса да әлі күнге дейін өзекті, кемшілікті өзімізден емес басқадан іздеп ,шет  елге еліктеу халқымыздың рухани санасымен мәдениетінен айыратын күш сияқты. Сондықтан да әрбір адам  санасымен істеп жатқан істеріне мұқияттылықпен мән берсе есті болса, сонда ғана жақсармақ. Осы сәтте  "Қазаққа ес кіргенде Абайдың қара сөздері ескіреді" деген халық сөзі еске түсіреді. Абайдың  қара сөздері әлі де өзекті сондықтан да халқымыздың әлі де үйренері көп.]]> 2023-02-07 09:15:53 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2471434061 Үш анық ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2471454462 Шәкәрімнің үш анығы: Алла Тағала, жан, ар-ұждан. Бірінші аныққа тоқталсақ, қазіргі кезде Құдайға сенбеушілердің  қатары көбеюде, жастар арасында. Менің ойымша, бұл Шәкәрім айтқандай ұйықтап жүріп, түс көргендер, түс пен өңін ажырата алмайтындар болар бәлкім. Себебі, себепсіз нәрселердің, бір күштің бары Жаратушы дәлелдеп тұр емес пе?! Ал екінші анық жан туралы. Бұған ешкімнің таласы болмас. Үшінші аныққа, яғни, ар-ұждан мәселесіне келсек, дәл осы үшінші анық қазіргі заманның өзекті мәселесі деп ойлаймын, әсіресе, қазақ қоғамының. Себебі, ар-ұжданнан безген ұл мен қыз көбеюде. Шәкәрім ұжданды нысап, яғни, қанағат, әділет, мейірім деп түсіндіреді. Ал осы қазіргі заман адамдарында қанағаттың болмауынан арынан аттап өтеді немесе ар, намыстың жоқтығынан қанағатсыз болады. Шәкәрім айтады: "Нәпсі қиянатты жастанып жатыр. Жан қиянатқа ұшыраса, оның арашасы – Ар". Қазіргі кезде жастар жанын қиянатқа ұшыратып жатыр. Ұждан ұғымын анықтап алдық Ал ар дегенде ең бірінші ойыма келетіні басқа адамға қиянат жасамау, елдің, жақын адамдардың бетін жерге қаратпау. Қазіргі кезде ар дегенде қыз баласына қиянат жасайтын арсыз жігіттер, ата-ана, ел-жұрттың намысын ойламай, қыз-елдің айнасы екендігін түсінбейтін қыз балаларының көбейгендігі айтпаса да анық. Қазіргі заманның анығы осы болып тұр. Келешек ұрпаққа басқа-басқа ар білімін үйрету қажет. Шәкәрім ең дұрысы мұсылмандық жол екендігін айтқан.]]> 2023-02-07 09:32:41 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2471454462 Ф.Вольтер. Дерексіз философ ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2476085940 Берілген материалдан маған ой салған және ұнаған ой - адам еркіндігі туралы болды. Автор: "өзіңнің құмарлықтарыңды басу үшін менің ақылым ондағы қателерді сездірсе, сонымен бірге осы істің алдында сезілетін қауіптілік күшпен менің ындынымды жеңсе, сол еркіндік" деп жазған. Мен үшін де нағыз еркіндік осы деп санаймын. Нәпсіден еркін болу, оған бағынбау, адамдық болмысыңды еркін сақтап қалу. Дәл осы еркіндікті қазіргі заман мүлде басқаша түсінуде. Сол үшін де табиғат заңына симайтын іс-әрекеттерге барып, ойына келгеннің бәрін істеуде.
Келесі мәселе интеллект ұғымы болып табылады. Автор интеллекттің мәңгілік және шексіздігін айтады. Қазіргі заман қарқынымен адамның интеллектігін, ақылын мәңгі сақтай алуымыз екіталай сияқты. Себебі, қазір ақпарат көздерінің орасан зор көптігінен адамдар өздігінен ойланудан қалған секілді. Ал болашақта адамның ақылы мен ойлауы хайуаннан ерекшелігі болмай қалуы да мүмкін.]]> 2023-02-10 07:50:21 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2476085940 Хосе Ортега-и-Гассет. Адам болу дегеніміз.... aluarakhmet https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2477427077 Адамның жануардан айырмашылығы бұл оның ойлау қабілеті. Жануарлар үнемі белгілі бір қорқыныш сезімімен, соны ойлаумен өмір сүреді. Ал адамдар сыртқы ортасында не болып жатқанына қарамастан өз ойын басқара алады. Адам баласы өзінің ішкі жан дүниесіне үңілуіне мүмкіндігі бар. Сыртқы факторлардан болып жатқан оқиғалардан ойын тәуелсіз қыла алуы - адамның ғажайып қасиеттерінің бірі деп ойлаймын. 
       Идеялар материалды зат емес. Адамның идеялары оның ішкі жан дүниесін көрсетеді. Адам өзінінің өмір сүру сапасын, жағдайын өзгерту үшін жоспар құрады. Сол арқылы көбірек бостандыққа қол жеткізеді. 
        Іс-әрекет алдын ала ойланғаннан кейін жүзеге асады.  Ал өз-өзінді тану әрқашан болашақ іс-әрекеттің бастамасы болып табылады. Біз ойлау үшін өмір сүрмейміз, керісінше өмір сүру үшін ойлаймыз.  Хосе Ортега-и-Гассеттің ойы бойынша адам ойлау арқылы өмір сүреді. Мен оның адамның ойлау қабілеті туа біткен қасиет емес екені туралы тұжырымдамасымен келісемін. Өйткені алғашқы адамдардың қалай өмір  сүргенін еске түсіретін болсақ, олар аса қиыншылықпен, тәуелділікпен өмір сүрді. Уақыт өткен сайын адамзат өмір сүру сапасын жақсартудың жолын іздеуде. Әр заманда жаңадан дүниеге келген сәбилер қоршаған ортасынынан ақпарат алып, өмір сүруге дағдыланады. Ойлау қабілетін балалар ересектерден үйренеді. Әртүрлі өмірлік жағдайларда шешім қабылдап, таңдауға иеленеді. Заманауи уақытта әр адам ойлану қабілетін қолдануына тура келеді. Ол үнемі өзінің психикалық жағынан дамуын басқарып, өз өмір жолын құрастырады. Бұл - жақсы өмір сүрудің жалғыз жолы.]]> 2023-02-11 17:48:37 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2477427077 aluarakhmet https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2477427879 Руханилық тек жаңа нәрсені жасаудың генетикалық қабілетін, дәстүрлі басымдықтар мен нормалардан еркіндікті ғана емес, сонымен бірге терең адамгершілікті де қамтиды. Адамгершілік белгілі бір мәдениетпен немесе діни жүйемен анықталмаған белгілі бір жалпы принциптер мен императивтерге имманентті ұстану деп түсініледі. Оларға өмірді құрметтеу, оған табиғат пен қоғамда риясыз қамқорлық, шындықты іздеу, жақсылық жасау жатады. Жеке мүдденің болмауы тек материалдық емес, моральдық қызығушылықты да білдіреді.  Қиыншылық болған кезде адам өз Құдайын іздеп, үміт іздейді немесе атеизм бағытын ұстанады. Сөйтіп, тағдырды түсіндіретін ақиқат пен заңдылықты іздейді. Белгілі бір дінге сенуі, белгілі бір салада білім алуы, философиялық ұстанымының бар болуы адам өмірінде оның ішкі тепе-теңдігін ұстайды. 
      Руханият негіздеріндегі адамдар белгілі бір бағыт таңдап, топқа жиналады. Жалпы өмірімде менің қызушылығуым мен принциптерімді ұстанатын адамдарды кездейсоқ жерлерде кездестіргенмін.  Осылайша, адамдар үлкен топ құрып, бір-біріне қолдау көрсетіп, сол бағыттарын тереңдетеді. Қорытындылайтын болсақ, рухани құндылықтарды адамдар материалдық әлемнен ажыратып, дамыта білуі қажет деп ойлаймын. ]]> 2023-02-11 17:50:15 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2477427879 Сана, рух және тіл. Абылай хан батырлығы aluarakhmet https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2477490789 Қабылдау мен идея тіл арқылы ұғымға көшеді, ұғымдармен әрекет ету процесі жүзеге асады. Сөйлеу кезінде адам өз ойын, сезімін бекітеді, соның арқасында ол оларды өзінен тыс жатқан идеалды объект ретінде талдауға және жеткізуге мүмкіндік алады. Өз ойлары мен сезімдерін білдіре отырып, адам оларды өзі анық түсінеді - ол өз сөздерінің басқаларға түсініктілігін сезінгеннен кейін ғана өзін түсінеді. Бұл жерде сыртқы ортаның әсерін көре аламыз. Ойды тілмен білдіру арқылы ол мағынасы жүйеленіп, белгілі бір анықтыққа ие болады. 
          Тіл адам санасына тек ішінара әсерін береді. Себебі сана шындықты бейнелейді, ал тіл оны білдіреді. Мысалы, адам айтқан сөзі өз ойлау тәсілі емес немесе түпсанасында әлі қалыптаспаған ой да болуы мүмкін. Ол психикалық әрекет процесіне оның сезімдік негізі немесе құралы ретінде қатысады. Сана ашылып қана қоймайды, сонымен қатар тілдің көмегімен қалыптасады. Біздің ойымыз тілімізге сәйкес құрылған және соған сәйкес болуы керек. Олай болмаса, адамда санасында ішкі қақтығыс туады.
         Сана мен тіл рухпен тығыз байланысты. Оған мысал ретінде, тарихтан 1731 жылы жоңғардың батыры Шарыш пен Әбілмансұр жекпе-жекке шыққанда ,  Әбілмансұр «Абылайлап»  жауға шапқан. Ол заманда қазақтар аруаққа сенетін. Бұл қазақтардың рухын көтеріп, батырлығын, патриоттық сезімін арттырды. Осыдан біз адамның ойынан шыққан сөзі оның рухына әсерін беретінін түсінеміз.

]]> 2023-02-11 20:00:02 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2477490789 К.Ясперс. Әлем aluarakhmet https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2477995970  К. Ясперс адам өмірге дайындығы екі түрлі тәжірибеден тұратынын пайымдады. Біріншісі - ол Құдайдың бізге қолжетімсіздігі. Егер Құдай туралы барлығын білетін болсақ, ол бізден алыстайды. Екіншісі – дүниедегі Құдайдың тілімен байланысты тәжірибе: болмыс дүние өз алдына болмыс емес. Осы дүниенің болмысы ол Құдайдың болмысы туралы сан түрлі тілдердің болуына байланысты, осы болмыстың тек бір жақты болмауында. Мен бұл пікірмен келісемін. Өйткені біздің осы әлемге келуіміздің себебі Құдайдың кім екенін өзіміз іздеп табуымыз болып табылады. Бұл - Құдайдың адамға берген белгілі бір сынағы. Себебі әлемде неше түрлі діндер, бағыттар бар. Олардың қайсысы шындық екенін табу-біздің болмысымыздың міндеті деп ойлаймын. Егер бәрі дайын және шындық дәлелденген болса, біздің болмыстың мәні болмас еді. Адам өмір сүру болмысында Құдайға сену арқылы үміт іздеп, бұл құбылысқа бір мағына береді. Дүние жоғалып кететін нәрсе болса, Құдай мен болмыс мағынасы мәңгілік.]]> 2023-02-12 18:30:36 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2477995970 klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2479883478 2023-02-13 16:36:38 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2479883478 Адам болмысы және адам санасындағы қазіргі қоғам мәселелері. https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2480956055 Адам болмысы жайлы сөз қозғағанда оның санасынан бөліп қарастыра алмаймыз. Менің осы тақырыптарды зерттеу барысындағы қазіргі қоғамдағы болып жатқан өзекті мәселерін қозғамақпын. Бірінші мәселе адам болмысы  жайлы мені ғана емес бүкіл қазақ қоғамынының болмысы мен дәстүріне сай келмейтін адамилық болмысқа қарсы шығу немесе бас тарту. Мысалы, жыныс ауыстыру, ер адамның өз қасиеттері мен міндеттерінен және әйел адамның қоғамдағы рөлі ер адаммен ауысуы. Бұның барлығы неден болып жатыр қоғамымыздың өз болмысынан айырылуына не себеп? кім кінәлі? түп тамыры қайда? қай жерден қателік жібердік?  Осы сұрақтардың барлығы мені қоғамымыздың санасымен еріксіз байланыстырды.  

Қоғам санасының деңгейі  оның рухани дәстүрлері мен тілімен, және тарихымен көрініс табады. Осы тұста Қытай немесе Жапон елдерін алып қарайтын болсақ, олар дамумен қатар, өзінің салт-дәстүрлерімен, мәдениетінің сақталуымен, құрметімен ерекше көзге түседі. Бұл олардың санасының , сыни ойлай алуының  көрінісі. Ал бізідің қоғам ше? Сыни ойлай ала ма? Біздің қоғамның деңгейі қандай? 
осы ретте әрбір бұл сұрақтың жауабын іздеген адам "мен сыни ойлай аламын ба?" деген сұраққа жауап беруі керек секілді?]]> 2023-02-14 05:22:46 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2480956055 Ф.Вольтер. Дерексіз философ ayaulymulasbek https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2480968255 Болмыс - менің түсінігімде осы дүниеде болу, өмір сүру. Ал әрі қарай адамдық ойлау қажеттіліктен туындайды. Яғни, болмысты қалыптастыру табиғи қажеттілік, тек әркімде әр түрлі деңгейде орын алады. Алайда, қажет деп таптым екен деп адам ойына келген заттың барлығы жүзеге асыра алмайтыны  да белгілі. Яғни, біз-адамдар шектеуліміз, еркін емеспіз. Жоқ, ол қазіргі қоғамдағы адамдардың айтып жүрген еркіндігі емес, табиғаттың заңындағы еркіндік, біз ойлай алу қабілеті арқылы табиғатта түсінілетін нағыз еркіндіктен келетін қауіп-қатерден сақтана аламыз, яғни өмір сүруге ұмтыламыз. Ойдың келуі, іске асуы, дамуы барлығын бақылайтын, барлық ойлар бір ғана Құдайдың қолында дегенге сенсек, ойлар жақсы не жаман деп бөлінсе, екі үлкен қарсылық бір арнаға тоғысуы ол мүмкін емес зат қой, осы құбылыс түсыныіксіз болып қала берді мен үшін.
Келесі Декарт теориясына мен де қарсы бағытты ұстанамын, егер расымен біз ойларымызбен бірге туылсақ онда ойларымызды толықтай басқара аламыз, ертең, 1 сағаттан кейін не болатынын, не ойлайтынымызды біліп отырамыз, ол заңдылық реалисттік өмірде олай жүзеге аспайды ғой]]> 2023-02-14 05:40:19 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2480968255 Гнесеологиядағы тәжірибенің рөлі aluarakhmet https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2487176351 Сенсуализм танымдағы сезімнің шешуші рөлін мойындаса, рационализм сананың шешуші рөлін мойындады. Сенсуалисттер санада алдымен сезім арқылы өтпеген ештеңе жоқ деп сендірді. Негізінде бұл дұрыс, өйткені ақыл сыртқы дүниемен тікелей байланыспайды және дүние туралы барлық білімді сезім мүшелері арқылы алады, бірақ бұл жерде танудың тек бір бөлігін ғана қарастырған деп ойлаймын. Локк философиясында дуалистік сәттер болды, одан сенсуализмнің дамуы екі бағытта жүрді. Бір жағынан, оның ілімі 18 ғасырдағы Локк материалдарына қарағанда дәйекті түрде қабылданды, ал екінші жағынан ақыл өз білімін сезімдерден алады деп есептеді. Бірақ егер біріншісі сезімдердің артында осы сезімдерді тудыратын объектілер бар деп есептесе, екіншісі тек сезім арқылы түсіндірді. Жеке тәжірибеге қатысты Локк формуласын да сөзбе-сөз қабылдауға болмайды деп ойлаймын. Адамдар алғаш жасаған машиналар мен құрылғылар туралы сенсорлық тәжірибе алдын ала ақпарат бере алмады. Мысалы, өнертабыс құрылымы алдымен ойластырылып, содан кейін жасалынады. Демек, адамдар мұндай өнертабыстардан сенсорлық қабылдауды олар жасалғаннан кейін алады. Осылайша, біз сенсуализмнің шектеуінен өттік десек болады. Талқыланған дәлелдерді ескере отырып, адамның әлемді толық тануы үшін тәжірибенің маңыздылығын көре аламыз.

]]> 2023-02-18 16:40:53 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2487176351 Таным түсінігі klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2488721932 Таным — білім алу және дамыту үдерісі үнемі тереңдетіліп және кеңейтіліп отыратын, нәтижесінде, жаңа білім алынатын адамзат пен қоршаған ортаның әрекеттесуі.

Осыған қарағанда таным  әр түрлі заманда әр түрлі пайымдалып, философиядағы оның ролі үнемі өзгеріп  отырған. Адамзаттың мыңдаған жылдарға созылған тарихы танымның өте күрделі көпдеңгейлі құбылыс екенін мойындайды. Миллиондаған адамдардың дүниетану әрекетінің негізінде әртүрлі жырақтар мен бұлақтардан қосылған өзен арнасы сияқты, қоғамдық мағынасы зор таным үрдісі қалыптасады.

Қазіргі таңда таным тек философиямен ғана зерттелмейді. Қазір оны түрлі арнаулы ғылымдар: когнитивті психология, әлеуметтану және т.б. зерттейді. Барлық осы ғылымдар танымның жеке аспектілерін зерттей келе ғылымға үлкен үлес қосады. Алайда, әлемге деген танымдық қатынастың мағынасы нақтылы философиялық ойлау болып табылады, себебі ол адамның ақиқатқа деген көзқарасымен байланысты.

 ]]> 2023-02-20 17:11:09 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2488721932 Экзистенция мен эссенцияның адам болмысындағы байланысы(Серік Мырза әлінің "Философия" кітабынан түйін) klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2489196132 Экзистенция -өмір сүру, эссенция - мән мағына. 
Осы кітаптың "Экзистенциализм философиясы" бөлімін оқып ой түйгенім адам өмір сүруінің мән мағынасы болды. Біз өмір сүру  барысында өз өміріміздің мән мағынасын туылғаннан кейін бірнеше жылдан кейін, кейбір адамдар өмір бойы іздеп жатады.  Егер бүкіл жануарлар әлемдегі тіршілік өзінің мән-мағынасымен келер болса, адам ең алдымен бұл дүниеге келіп, неше түрлі қиындықтар мен сынақтардан өтіп барып,  ұзақ уақыттан кейін ғана өз өмірінің мән- мағынасына ие болады. Мысалы, жыландар немесе қолтырауындар олар уақыты келген кезде жұмытқалап, оларды  құмының астына көмеді. Уақыты келген кезде жұ ырқадан жарып шығып шөлге қарай емес, суға немесе анасына және тамағына қарай жүгіреді. Олар дәл осылай еш өзгеріссіз миллиондаған жылар өмір сүріп жатыр. Олар өз мән-мағынасымен өмір сүреді. Ал адамдардың өмір сүруі яғни экзистенциясы эссенциядан анағұрлым алдыда жүреді.]]> 2023-02-21 04:34:59 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2489196132 ЭПИСТЕМОЛОГИЧЕСКИЕ ПРОБЛЕМЫ ПОНЯТИЯ "ЗНАНИЕ" ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2489213074 Біздің өмір сүріп жатқан заманымыз ақпараттар мен білімге толы. Сол білімдерді алғанда біз білімді адам бола алатындығымызға сенеміз. Бірақ шындық және ақиқат деген ұғымдар бар. Сол алып жатқан біліміміз ақиқат па?]]> 2023-02-21 04:59:14 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2489213074 Скептикалық көзқарас https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2489244289 Скептицизм өкілдері танымның барлығына күмәнмен қарайды. Яғни, ешқандай абсолюттік дүние жоқ, әлемнәі барлығы, бізді қоршаған ортаның барлығы иллюзия деп санайды. Скептицизм бағытын  б.з.д. 3-ші ғасырда Пиррон енгізген, кейде пирронизм бағыты деп те аталып жататыны сондықтан. Ол өз тұжырымын айтқан кезде, көпшілік оған тек шындықтан қашу мақсатында, бірнәрсені білуге талпынғысы келмейтіндіктен осындай сылтау ойлап шы,арып отыр деп сенгісі келмейді. Алайда,Пиррон 10 түрлі тропты дәлелге келтірген:
1.Барлық жан бар тіршілік иесінде, адам болсын, жануар болсын  сезім мүшелері бірдей, бірақ оны сезінуі түрліше.
2.Әр адамның өзінің талғамы мен қалауы бар.
3.Адамның ір мүшесі бір зат үшін түрліше  көзқарас береді: алманы көзіміз-қызыл, дәм сезу-дәмді, сезу-формасы бар зат ретінде береді.
4.Сезімдеріміз бен қабылдауымыз ішкі күйімізге байланысты өзгеріп отырады.
5.Ұлтымыз, тәрбиеміз, дәстүрлеріміз, менталитетімізге байланысты әрқайсысымызда жақсылық пен жамандық, ақиқат пен жалған, Құдай  жайлы көзқарас та түрліше.
6.Барлық бар заттардың иеленетін қасиеттері барлық жерде бірдей болмайды.
7.Және біздің көзқарастарымыз қай тұрғыдан қарайтынымызда.
8.Заттар сапасы мен санына қарай бізге  түрліше  әсер етеді.
9.Бір жағдайлар жиі қайталанады, енді біреуі сирек, сондықтан оларға деген көзқарас та әртүрлі, біреу үшін әдеттегі зат болса, енді біреу үшін олай  емес. 
10. Күнделікті құбылыстар біздің ойларымыздан жасалған.]]> 2023-02-21 05:34:02 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2489244289 klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2496660318 2023-02-27 16:34:23 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2496660318 Шерлок Холмс ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2496904321 Шерлок Холмс - қарап қана қоймай, көре алатын, көргеніне анализ жасай алатын кейіпкер. 
Мен сериалды көрген кезде Шерлок Холмс индукцияны да, дедукцияны да қолданатынын білдім. 
Дедукция - жалпыдан жекеге. Ой жүйесін нақтылайды, логикалық тізбекті  жалғайды. 
Индукция - жекеден жалпыға. Психологиялық фактор мен ықтималдық категориясына негізделеді. Нақтылық дәлелдікті қажет етеді.
Ақпарат қаншалықты ақиқат болса, тұжырым да ақиқат болу ықтималдығы жоғары. 
Традукция - жалпыдан жалпыға немесе жекеден жекеге.
Абдукция - факттерге сәйкес келетін гипотеза іздеу, осы факторды түсіндіретін.]]> 2023-02-27 19:16:29 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2496904321 Шәкәрім Құдайбердіұлы "Үш анық" ayaulymulasbek https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2497032516 Шәкәрім Құдайбердіұлының «Үш анық» атты трактаты-жалпы білім жүйесінде ерекше орын алатын шығарма. Шығарма жазуға ұзақ уақыт дайындықпен, ізденіспен келген еді. Шәкәрім Құдайбердіұлы үшін ғалымның атағы, оның кең танымалдығы басты мәселе емес, оның шындыққа жақындығы ғана қызықтырған. Ол «Үш анық» еңбегінде бірде-бір автордың ығына жығылып, оның насихатшысына айналмаған. Ол ежелгі дәуір жазушылары, ойшылдарының айтқандарынығ барлығына ақиқат деп қарамай, сыни көзбен қараған: "Біздің атақты деп жүргендеріміздің дені адасушылар. Біразы адасып жүріп жол табушылар, ал бір парасы адамзатты одан әрі адастырушылар. Білемін деп білмей сөйлеушілер, түсінемін деп түсініксіз кітап жазушылар. Жаратушының алғашқы білімін қиратушылар. Ақылдымын дегендер менмендікке салынып, адамзаттың алдағы замандарда ашар есіктерін жаптырушылар". Жалпы неге Шәкәрім еңбегін «Үш анық» деп атаған. Сонда «анық» дегеніміз не?  ХІХ жүз жылдықтың аяқ шенінде дүние өздігінен, жаратушы ие жоқ деген жол тұйыққа тірелді. Сол кезде позитивизм деген ағым пайда болды. Оның қалыптасуы негізінен француз Огюст Контқа қатысты айтылады, ол метафизиканы сынға алған. Ол кезде метафизика деп философияны айтатын. Конт позитивистік түйіндерді алты ғылымнан: математика, астрономия, физика, химия, биология және социологиядан тапты. Позитивизм кейінірек тарам-тарам болып бүгінге дейін жеткен. Шәкәрім осы позитивизм ағымымен таныс.Шәкәрім: «Огюст Конт позитивизм (шын анық) деген бір жол шығарды. Оның қорытындысы: көзіміз көріп, өзге сезімімізбен әбден анықталмаған һәм жаралыс жолы физика ғылымымен тексеріліп, шындығына көзіміз жетпеген нәрсеге әуре болмайық деген».Шәкәрім позитивизмді қазақшаға «анық» деп аударған. Бірінші анық-Жаратушы білімі. Егер себепсіз бар болған Атом немесе Нұр десек, олар қозғалыста. Ал қозғалыстың өлшеулері бар. Осы ойды нақтылап: «Өлшеулі нәрсе өзі бар болған емес», дейді.Екінші анық - жан туралы.Ол жанды былайша түсіндірген. Әуелі бар болған жан ешқайда жоғалып кетпек емес, ол барлықтың ішінде жүре бермек. Жан әр түрге түсуі мүмкін, бірақ жоғалмайды. Мысалы: «Инстинкт – сезімді жан, сознание – аңғарлық жан. Мысль – ойлайтын жан, ум – ақылды жан дегендей әртүрлі қасиеттері болады».Үшінші анық-жанның екі дүниеге азығы болатын ар білімі.Шәкәрім «Мен сол ұждан, совесть қайдан шығып тұр десем, оған жауап жоқ сияқты».]]> 2023-02-27 21:00:08 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2497032516 Диалектика және синергетика aluarakhmet https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2497454490 2023-02-28 05:40:36 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2497454490 Гегель диалектикасы (Серік Мырзаәлінің "Философия " кітабынан klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2497476782 Гегель «ақиқат – алдын ала құйылып,
қалтаға салуға дайын тұрған күмiс ақша емес», оған жету үшiн жеке
адам жалпы рухтың өткен тарихи жолымен танысып, оны егжей-тегжей
бiлiп, игеру керек екенiн айтты.
Осындай диалектикалық көзқарастың негiзiнде Гегель өзiнiң ора-
сан зор философиялық жүйесiн тудырды. Ол Абсолюттiк идеядан
басталады. Басқаша сөзбен айтқанда, ол – абсолюттiк бiлiм, таза
ұғым – шынайы болмыстың өзi.
Гегель өз зерттеулерінде рухты басты назарға алған.  Менің ойымша оның рух сөзінің негізгі мағынасы өзін танып білуі, саналы ойлай қабілеті бар адам. Ал абсольютті рухпен білімге жету барсын 3-ке бөледі. Гегельдiң ойынша, рух даму барысында өзiнiң үш сатысынан өтедi:
1. Субъективтi рух, яғни жеке адамның санасы. Бұл жерде адам өз санасымен өзін танып біледі.
2. Объективтi рух, оған ол құқық, мораль, адамгершiлiк, отбасы,
азаматтық, мемлекеттiктi жатқызады. Ол өскен ортаңды тани білу. Онда, негiзiнен, адамның санасы сезiмдiк сатысы-
нан ақыл-ойға, одан ары зердеге қарай көтерiледi. Қоғамда адамдар өзін көп нәрседен шектеп заңдарды ұстап, тәртіппен жүруге тырысады.
3. Абсолюттiк рух – ол өнер, дiн және философия. абсолюттiк рух сатысына
көтерiлген кезiнде, өзiн-өзi түбегейлi танып-бiлiп, қанағаттанады. Өнер
саласында ол өзiнiң толық ерiктiгiн сезiнедi, дiнде өзiн мархабатты
түрде қабылдайды, ал философияда өзiнiң мәнiн санаттық (ұғымдық)
дәрежеде түсiнiп, таниды.]]> 2023-02-28 06:13:09 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2497476782 Диалектика ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2497516410 Бұл видеода диалектика, оның заңдары туралы айтылады. Диалектика - ақиқатпен жұмыс істеу. Ол 3 заңнан тұрады: 
1)Қарама-қайшылықтың бірлігі мен күресінің заңы. Мысалы, 3 агрегаттық күй бар. Мұз, су, газ. Мұзды ерітсек, суға айналады. Бір мезетте су мұзды жоққа шығарып тұр, бірақ олардың молекулалары бірдей.  
2)Сандық, сапалық өзгерістер. Жаңағы суды алсақ белгілі бір градуста ол басқа күйге ауысады, яғни, сапалық өзгеріс орын алады.
3)Терістеуді терістеу. Тезис-антитезис-синтез.
Диалектика логиканы толықтырады. Логика арқылы бірнәрсе туралы тәжірибесіз білсек, ал диалектика арқылы процесске үңілу жүзеге асады.]]> 2023-02-28 07:04:42 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2497516410 И.Кант "Прагматикалық тұрғыдағы антропология" Аударған Ж.Ілиясов "Әлемдік философиялық мұра" ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2506230835 И.Кант "Прагматикалық тұрғыдағы антропология" еңбегі 2 бөлімнен тұрады. Бірінші бөлім антропологиялық дидактика, адамдағы ішкіні де, сыртқыны да тану деп аталады. Канттың айтуы бойынша адам өзінің "Мені" туралы түсінігі, ұғымы болса, онда ол жер бетіндегі басқа тіршілік етушілерден жоғары тұрады. Сонымен қатар, эгоизм туралы айтылады. Логикалық эгоист - өз пікірін басқаларға айтып, тексертуді жөн санамайды. Парадоксалды эгоизм - көптің пікіріне қарсы келетін нәрсені ел алдында ашық айтпау. Эстетикалық эгоист - өзінің жұмысы өзін қанағаттандыратын, басқалар пікірін қажет етпейтін эгоист. Моральдық эгоист - өзіне пайдалыны ғана пайдалы санайтын адам. Түсініктерін өз еркімен ұғыну туралы да жазылады. Көңіл бөлу мен алшақтау туралы. 
Адам өзін білу, бақылау керек. Бірақ өзінен бірдемені байқап қалу ол бақылау боп саналмайды. Ол өзің үшін өзің туралы алдамшы түсінік беруі мүмкін.
Көмескі және айқын түсініктер. Адам туралы оның киімі тек бізде көмескі түсініктер қалыптастыруы мүмкін. Кейін адаммен араласа келе, айқын түсінік қалыптаса алады.
Екінші бөлімде адамның ішкі күйін сыртқыдан тану жолы. Кант тұлға мінезі, жыныс мінезі, халық мінезі, тек мінезі деп бөледі. Сонымен қатар мінезді тума қабілеттер, темперамент, ойлау жүйесіне деп бөледі.
Адам өз-өзін жасайды. "Саналы болу қабілетіне ие хайуан саналы хайуан жасай алады".
Прагматикалық антропологияның қорытындысы, адам санасымен басқалармен қарым-қатынаста болып, өнер мен ғылымның көмегімен өзінің мәдениетін, адамгершілігін арттырып, өзінің табиғи тұрпайылығмен күрсе жүргізіп, адам затына лайық болу керек.]]> 2023-03-07 04:04:26 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2506230835 Адам ұғымы klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2506270604 Философия тарихында мыңдаған жылдар шеңберінде адамға деген сан алуан анықтамалар жасалды. Солардың ішіндегі ең кең тарағаны – «Homo Sapіens» – саналы адам, яғни ол – рухани пенде. Адам өз алдына неше түрлі мақсат-мұраттар қойып, соларды іске асыруға ұмтылады. Оларды іске асыру жолында ол басқа адамдармен сан алуан саналы қарым-қатынасқа түседі. Адамның неше түрлі алаңдау мен күту, қайғы мен қасірет, шаттық пен шығармашылыққа толы ішкі рухани өмірі бар. Американ саяси қайраткері, сол елдің «Конституциясын» жасауға атсалысқан Д.Франклин адамға «Homo Faber» – құралданған адам деген анықтама берді. Шынында да, тек қана адам еңбек құралдарын жасап, оларды үнемі пайдаланады. Мысалы, маймыл жерде жатқан бұтақты, я болмаса тасты алып пайдалануы мүмкін. Бірақ содан кейін ол оны лақтырып тастайды да, оған екінші рет қайтып оралмайды. Бірде-бір маймыл өз ойына сәйкес келетін жасанды құрал жасап көрген жоқ. Оны істей алатын – тек қана адам. Уақытында ұлы Аристотель адамды «Zoon Polіtіkon» – қоғами жануар деген болатын. Ол да – адамның тектік қасиеттерінің бірі. Өйткені ол басқа адамдармен бірігіп қана өзінің сан алуан қажеттіліктерін өтей алады, яғни қоғамның шеңберінде ғана өмір сүре алады. Алғашқы қауымдық қоғамдағы жазалаудың ең қатаң түрі – адамды остракизмдеу, яғни рудың шеңберінен шығарып тастау болатын-ды. Жалғыз қалған адам ары қарай өмір сүре алмай, жыртқыштарға жем болады. И.Кант адамның ішкі ар-ұжданына таңғалып, оған «Homo Morales» деген анықтама берген болатын. Уақытында ұлы Абай оны «нұрлы жүрек» десе, Шәкарым «үш анықтың» біреуіне жатқызды. Егерде адамның ар-ұжданы болмаса, ол жануарлардан қулық-сұмдығы жүздеген есе асатын нағыз жантүршігерлік сайтанға айналар еді. Бүкіл көркем әдебиеттің дәріптейтін аса құнды адамның қасиеті – оның ар-ұжданы. Қиын-қыстау жағдайда нағыз адам өз ар-ұжданын, абыройын сақтап қалу жолында өзінің тәнін құрбан етуге дейін барады. Австрия ғалымы В.Франкл Құдайды ғарыштан, тіпті оның ар жағынан іздеу керек емес, ол адамның ішіндегі оның ар-ұжданы деген ғажап ой айтады. «Homo Aestetіcus» – сұлулыққа ұмтылған адам деген анықтама да бізге адамның ғажап жағын көрсетеді. Адам – дүниедегі кез келген нәрсенің әсем жағын байқап, одан ләззат алатын пенде. Ыстық жаз күндерінің бірінде Күннің орасан зор қан-қызыл түсте батуы ешкімді де немқұрайды қалдырмайды. Керісінше, ол бізге шабыт беріп, шығармашылыққа, табиғаттың кереметтігін мойындауға, оған бас июге итермелейді. «Әсемдік дүниені сақтап қалады», – деген Ф.Достоевскийдің нақыл сөзі жоғарыдағы ойлардан шықса керек. Біз болсақ тек қана ар-ұжданға, моральдық құндылықтарға сенер едік, өйткені, өкінішке қарай, бүгінгі өмірде салқын лебізді, ар-ұжданның талабына сәйкес келмейтін сұлулық жиі кездеседі. ]]> 2023-03-07 04:45:05 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2506270604 Дарвиннің эволюциялық теориясы. Басты сұрақ; Адам маймылдан жаралса, қазіргі маймылдар неге адам бола алмайды? klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2506275864 2023-03-07 04:49:59 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2506275864 Мен және басқа. aluarakhmet https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2506305804 Қарым-қатынас – түсінуге бағытталған тікелей тұлғааралық қарым-қатынас процесі. Қарым-қатынас феноменінде ақпаратқа емес, экзистенциалды-тұлғалық аспектілерге баса назар аударылады. Бұл жерде әңгімелесушіні пайдалы ақпарат алудың «құралы» тұрғысынан емес, оны түсінуге және түсінуге қабілетті адам ретінде қызықтырады. Коммуникативті процестердің басым көпшілігінің монологынан айырмашылығы, қарым-қатынас әрқашан диалогтық, екі тең құқылы серіктестің бірге өмір сүруі, өзара түсіністікке түбегейлі ашық.  
Менің ойымша, басқа адамның ойы бізге қатты әсерін тигізбеу керек. Біз оның ойын есепке алып, саралай алуымыз қажет. Егер біреудің идеясына санасыз түрде еріп кетсек,  өзіміздің не істеп жатқанымызды бақыламағандықтан, өмірімізге  қайғылы салдарын әкелуі мүмкін. Басқа адамның жаны сіздің жаныңызды жұтып қойған секілді, өзіңіздің кім және қандай екеніңізді, сізге не керек екенін ұмытып қаласыз. Бұндай жағдайға түспес үшін сіз өзіңіз туралы, принциптеріңізді нақты білуіңіз қажет.  Бұл жерде адамның болмысы қаншалықты қызық және күрделі екенін көре аламыз.
Сонымен бірге диалог жеке тұлғаның өзін-өзі түсінуі мен өзін-өзі дамытуының шарты болып табылады, мұнда Басқа арқылы біз өзіміздің өмірлік көзқарастарымыз бен құндылықтарымызды нақтылаймыз. Мен бұны былай түсіндірер едім. Мысалы, сіз бір қиын шешім қабылдауыңыз керек, бұл уақытта сізде сана мен жанның арасында диалог пайда болады. Дұрыс шешім қабылдау үшін сананың нені дұрыс деп ойлатынын, сосын жанның не қалайтынын талдап, екеуінің ортақ нүктелерін тауып, ұқсастықтарын пайдаланып, соны шешім ретінде қабылдаған дұрыс. 
Көпшілікке біріктіру мақсаттар мен мүдделердің бірлігі, дерлік отбасылық туыстық сезімін тудырады, мұнда «меннің» жалғыздығы еңсеріліп, оның толық анонимділігіне байланысты бір мезгілде сақталады. А.Шопенгауэр массадағы адамдарды қалайтын, бірақ ешқашан толық жылый алмайтын «тоңған кірпілермен» өте орынды салыстырды. Анонимдік топтан бөлек адамның жеке идеясының болуына қандай да көмегі бар деп ойлаймын. Бірақ ерекше мықты идеямыз пайда болса,  онда өзіміз туралы жария етуіміз керек. Бұның әлем дамуына жақсы септігін тигізетініне кәміл сенімдімін. Өйткені ғылым мен білім адамзатқа қажет нәрсе және жаңа нәрсені басқа адамдар қарастырып, кеңейтуге ықпал жасайды.

]]> 2023-03-07 05:15:14 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2506305804 Гносеология, Антропология, Бұлбұлнама негізінде қазіргі қоғам мәселелері klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2506537572 Поактика сабағында ауызша талдау.]]> 2023-03-07 08:41:39 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2506537572 Өмір мәніне қатысты Баурыжан Бекахметовтың "Қартайған арыстан" термесі klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2510636157 Қазақ халқының термелерінің де философиялық мән-мағынасы өте жо,ғары.]]> 2023-03-09 17:15:27 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2510636157 Бауыржан Бекахметов "Ажал" термесі klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2510637919 Өлім - ешкім дауласа алмайтын жалғыз ақиқат!]]> 2023-03-09 17:16:41 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2510637919 Өлім философиясы ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2514763886 Бұл презентацияда әр замандағы философтардың өлім туралы идеялары берілген. Ерте кезеңде өлім трагедия емес, бостандық ретінде қаралған. Стоицизм бойынша біз туылған кезге дейін ештеңе сезбедік, туылғаннан кейін де солай болады. Демек өлімнен қорықпау керек. Орта ғасырда адам тәні мен жан мәселесі, сонымен қатар биологиялық өлім, әлеуметтік өлім және жақсы өлім ұғымдарын қарастырған. Фрейд- бір нәрсенің мәңгілік емес екенін ғана түсінгенде оны бағалаймыз. Бүгінгі өлім мәселесі де қарастырылған.

]]> 2023-03-13 17:00:03 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2514763886 Исламдағы өлім философиясы aluarakhmet https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2515595094 Бәрімізді өмірдің соңы қалай болады және оның нәтижесі неге апарады деген сұрақтар мазалайды.  Өлім бізге қорқынышты, зиянды көрінеді. Бұл өлім бізді болашақтан айыратын қарапайым себеппен болады. Бірақ бұл жерде айта кететін жайт, біздің болашағымыз тек соған бағытталған. Әйтсе де, өлімнің бізге тигізетін зияны оның бізден алатын құндылығымен – басқаша айтқанда, өмірдің құндылығымен анықталады деп есептеу орынды болар еді. Өлім бізді болашақтан айырады, бірақ бұл бәріміз болашаққа бағытталғандықтан ғана мүмкін. Біз бір нәрседен айырылып қалуға қорықпауымыз қажет. Біздің міндетіміз тек қолдан келген амал жасау болып табылады. Бізде бар нәрсенің барлығы, денсаулық, отбасы, махаббат, дүние Құдайдың берген сыйы. Бұл нәрселерге адамдар толық ие бола алмайды. Кез келген уақытта ол жоқ болып кетуі мүмкін. Сондықтан өмірден айырылуға, соңын қабылдауға дайын болуымыз қажет. 
              Өмір адамға не үшін беріледі деген сұраққа исламда дүние өмірінде адам жақсы іс-әрекеттер жасап, қиыншылық қалай шыдайтынын көру үшін беріледі деген түсінік бар. Осы жасаған әрекеттер арқылы адам екінші өмірдегі жұмақ немесе тұзаққа түсетіні белгілі болады. 
        Кейбір адамдар исламда осы екінші өмір туралы түсінік адамдардың еркіндігін шектеу үшін қалыптасқан деп ойлайды. Керісінше, бұл біздің игілігіміз үшін қажет.  Адам үнемі өлім келетіні туралы оймауы керек, бірақ еске алып тұрғаны жөн деп ойлаймын. Себебі кінә сезімі пайда болуы және гармониядан айырылу, бақытсыз күйге түсуі мүмкін. Сіздің іс-әрекеттеріңіз, сеніміңіз болашағаңызға жаман әсер тигізбеуі-сізді бақытты ете алады. Сонымен сізде сенім пайда болып, өмірдің мәнін  түсіне бастайсыз.]]> 2023-03-14 06:17:05 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2515595094 Aристотель және Әл-Фараби филос. этикалық сабақтастығы ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2527619193 Әл-Фaрaби Плaтoнның Зaңдaрының мәні aтты трaктaтындa зaңдaр қoғaмдық қaтынacтaрды рeттeй oтырып, олардың адамзат іліміне, тәрбиесіндегі маңыздылығын айтады. Заң адамды тәрбиелеу керек.
Бақыт - адам өмірінің мәні. Бақыт әр адам үшін әр түрлі. Бірақ бақытты болғың келсе қайырымды бол. Aриcтoтeль «aдaм – қoғaмдық жaнуaр» дeгeн. Aриcтoтeль ұғымы бoйыншa бaқыт дeгeн ұғымы қaйырымды жәнe әдeмі өмір бoлып тaбылaды. Әдемі өмір сүргің келсе білімді бол, үнемі ізденісте бол, өмірді таны.]]> 2023-03-22 18:17:02 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2527619193 Жыраулар дүниетанымындағы еркіндік мәселесі. ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2527622820 Экзистенциализм бағыты жеке тұлғаның өзін, өз мәнін таңдаудағы еркіндікке ие болуын құптайды. Бұл бағыттың негізгі ойшылы Жан Поль Сартр адам ішкі әлемінде ешкімге де, ештеңеге де бағынбайды деген. Сонда еркіндік- сана еркіндігі, тұлғаның рухани-адамгершілік көзқарасының еркіндігі. Адам бұл дүниеге еркін болып келген жоқ. Ол еркіндікті өзі жеңіп алу керек. 
 Қоғам еркіндігі туралы мәселеде «еркіндік» тәуелсіздік, егемендік, азаттық, бостандық ұғымдармен астасып кетеді. Сондықтан, еркіндік категориясының қазақ қоғамындағы хандардың ролі зор екендігін, ел мүддесі мен азаттығы соған тікелей байланысты болатындығын ескеріліп, оның осы мәселедегі ақыл-парасаттылық деңгейі мен әрекеттері маңызды рөл атқарды. Сол үшін де қазақ хандары қастарына ақылшы, кеңесші жыраулар, ақындарды алып жүрген. Себебі, қазақ тарихында ақын-жыраулар, шешендердің сөздері еркіндіктің көрінісі. Себебі, ешқашан оларға сөзге тиым салынбаған. Қазақ халқы үшін сөздің құдіреті күшті болған. Өлең, тауып айтылған сөз арқылы көптеген саяси, әлеуметтік мәселелерді шешіп отырған. Жыраулар кезінде жерге қауіп төнген жаулар көп болған. Қазақ халқы әрқашан да еркін болуды, еркіндікті сақтауды қалаған.
"Еркіндік - адамды өзіне бағындыруға тырысатын сыртқы құбылыстарды жеңу".]]> 2023-03-22 18:19:46 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2527622820 Мораль негізі. Виктор Крафт aluarakhmet https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2534423923  Австриялық философ Виктор Крафт «Адамгершіліктің рационалды негізі». Крафт моральдық өсиеттер , адамдар тікелей («догматикалық») немесе қандай да бір негізде қабылдайды. Көне заманнан бүгінгі күнге дейін Құдайдың, қоғамның, әлеуметтік топтың беделі жиі осындай негіз ретінде қызмет етеді. Дегенмен, бедел моральдың сенімді іргетасы емес: оның жалпыға бірдей жарамдылығы мен тұрақтылығы жоқ, оның үстіне қазіргі сана билікке деген соқыр сенімнен арылуға бейім. Бірақ ол кезде адам мінез-құлқы «еркін озбырлыққа» берілмей ме? Жоқ, деп санайды Крафт, берік, жалпы мойындалған моральдық қолдауды қамтамасыз ете алады
«рационалды негіздеу немесе білім арқылы негіздеу». Одан әрі Крафт екі теориялық ұстанымды анықтайды және зерттейді: бірі моральдың рационалды негізделуінің іргелі мүмкіндігін жоққа шығаратын және мұндай мүмкіндікті мойындайтыны. Ол бірінші көзқарасты «фи-дағы ғылыми бағытпен байланыстырады. Крафттың кітабындағы моральдың рационалды негіздемелерінің типологиясы келесідей. Моральдың ұтымды негізін қалаудың «ең маңызды талпынысы», оның пікірінше, «ағылшын утилитаризміне» ) жатады. Бұл қиындыққа қолөнер де тап болды. Бірақ оның дәлелдеу мәселесіне қатысы жоқ ұзақ пайымдауын елемейтін болсақ, онда утилитаризмнің мораль пайдасына басты «рационалды аргументі» екенін көреміз.« Мораль сіз өзіңіздің жеке пайдаңызды қамтамасыз етесіз » нанымды жоққа шығарады: біріншіден, жалпы игілікке бағытталған іс-әрекеттер әрқашан жеке адамға пайда әкелмейді, екіншіден, бұл жағдай болса да, бұл жағдай моральдық борышқа негіз бола алмады. Меніңше мораль түсінігі адамдарға пайда әкелу үшін емес, барлығы жақсы қасиеттерге ұмтылу, әділеттіліктің орнауы үшін пайда болған. Құқық пен мораль өзара әрекеттеседі, моральдық нормалар құқықта көрініс табады . Адам өлтіру, ұрлық заңмен де, моральмен де айыпталады. Көптеген қатынастар заңмен де, моральмен де реттеледі. Отбасы мен мүліктік қатынастардың көптеген аспектілері заңмен де, моральмен де реттеледі. Сапасыз тауарды адамгершілік жағынан да, заң жағынан да сатуға болмайды. Бұл ретте тек имандылықпен реттелетін мәселелердің бар екендігін ерекше атап өтуге болады. Бұл әсіресе достық, махаббат, ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынас сияқты мәселелерге қатысты. Осылайша моральдың негізі адамгершілік құндылықтарынан негізделетінін түсінеміз.]]> 2023-03-28 05:09:24 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2534423923 Еркіндік философиясы П.Сатртр теориясы klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2534439689 -П.Сартр айтқандай, «еркіндік дегеніміз – адамның арқалайтын жауапкершілік жүгі». Яғни сен еріктісің, бірақ өз ісіңе толығынан басқалардың алдында жауап бер. Адам, бір жағынан, өзі үшін (эгоизм), я болмаса басқалар үшін ғана (альтруизм) емес, өз мүддесін басқалармен бірге ұштастырып өмір сүруі керек. Сөйтіп, еркіндік пен жауапкершілік – күміс ақшаның екі жағындай, бір-бірінсіз өмір сүре алмайды. Еркіндік бар, жауапкершілік жоқ жерде әділетті дұрыс қоғам орнату мүмкін емес. Сондықтан жаңа ғана қалыптасып жатқан демократиялық қоғамның берген еркіндіктерін тек өз құлқынына жаратып, жауапкершілікті мойындағысы келмейтіндердің алдына тосқауыл қойылуы қажет. Бұқаралық ақпарат құралдарында еркіндікпен қатар, ал біздің жағдайда, мүмкін, көбірек, – адамның қоғам алдындағы жауапкершілігі егжей-тегжейлі талдануы қажет деп есептейміз. «Арнасы жоқ» еркіндіктің уақыты өтті, халық алдындағы жауапкершіліктің уақыты келген сияқты.]]> 2023-03-28 05:23:00 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2534439689 Еркіндік. И. Кант aluarakhmet https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2534461988  Бостандық түсінігінің бұл теориялық анықтамасына еркіндікті практикалық түсіну қарсы тұрады: теріс мағынада «сезіну арқылы озбырлықтың мәжбүрлеуден тәуелсіздігі», ал оң мағынада таза ақылдың «болу» қабілеті ретінде өзі үшін орынды». Практикалық еркіндік моральдық заңдардың бар екендігінің фактісін «біртүрлі түрде» көрсетеді.  Моральдық құбылыстарсыз біздің ар-ұжданымыз немесе өкініш сезімі таза иллюзия болар еді. Тәжірибелік парасат өз заңының аясында «біз бостандық санасына ие бола алатын» шарт болып табылады. Практикалық парасаттылық заңы сонымен қатар заңды орнату мүмкіндігінің және практикалық парасаттың өмір сүруінің негізі болып табылады. Канттың саяси еркіндік туралы түсінігі оның моральдық өзін-өзі анықтау туралы идеяларымен тығыз байланысты. Құқықтық бостандық – «өзім келісе алатын заңдардан басқа ешбір сыртқы заңдарды ұстанбау құқығы». Канттың бұл ойымен келісемін, өйткені менің ойымша ыңғайлы шарттарда өмір сүру нағыз бостандық деп ойлаймын. Өйткені біріншіден индивидтің бостандығы басқа адамдар өміріне зиянын әкелмеуі керек. Екіншіден табиғат ережелері әлемінде адам баласы тәуелді болып табылады, сондықтан тәуелсіздікті орнымен пайдалану қажет деп ойлаймын. Қорытындыласақ, табиғат және еркіндік әлемінде адам екі түрлі бостандыққа ие. ]]> 2023-03-28 05:41:22 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2534461988 Жапон философиясы aluarakhmet https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2543238452 Сатори принципі де (17 ғ.) дзен-буддизмнен шыққан. Сатори өз алдына шоғырлану, өзін-өзі тереңдету, медитациялық тәжірибе нәтижесінде пайда болатын кенеттен оянуды білдіреді. Дзен-буддизмде сатори «Будда ақыл-ойы» күйіне батыру деп аталады, ол күнделікті мәселелерден, айналадағы күнделікті және бөгде ойлардан алшақтауды қамтиды. Саториде біз заттардың шынайы табиғатын көре аламыз. Көркемдік тәжірибеде бұл қағида түйсікке немесе танымның ең жоғарғы сәтіне жақын болып шығады.
Бұл эстетикалық принципті хайку (үш жол) поэзиясына 17 ғасырда әлемге әйгілі жапон ақыны Мацуо Башё енгізген. Ол саториге жету үшін табиғатпен қосылып, «заттардың жалғыздығын» сезіну керек деп есептеді. «Жалғыздық» айналада ешкім болмаған кездегі адамның жалғыздығы емес; бұл – табиғаттың нұрлы жалғыздығы, өмір сүріп, айналасында атмосфера жасау, оны өлеңдегі нұрлы ақылдың күйінде ұстап алуға және бейнелеуге болады.
Жалпы осы принциптер жапондарға өз сезімдері мен ойларын үйлестіруге, табиғатты сезінуге, тыныштықты сақтауға көмектесетіні анық. Бір жағынан мен олардың тыныштық сезімі қалыптасқан экономикалық жағдайларына, ұлттарының ерекше өзіндік сипатына байланысты деп ойлаймын.  Жапония шығармалары сезімді білдіру қиын соққаннан кейін, қарама-қайшылықтармен, кейде түсініксіз бейнелеу сөздерімен, өзіндік ерекше атмосфера құрастырады. Оны әсіресе жапон киноларынан көруге болады. Бірақ сонысымен Жапонияның өнер туындылары танымал, әрі адамдардың қызығушылығын тудырады. ]]> 2023-04-04 05:26:45 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2543238452 Қазақ халқының бұрынғы және қазіргі эстетикасы klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2543252438 қазақ қоғамының эстетикасы сырт келбетінде, олардың қарым-қатынастарында, киімінде, үйінде, олар жасап шығаратын заттарда, олардың сөйлеу тілі мен өнер туындыларында — олардың эстетикалық мәдениетінін ерекшеліктері, негіздері көрініс табады. Тағы бір маңызды мәселеге эстетикалық ойлар, талғамдар мен түсініктердің қалай қалыптасып, қалай таратылатынына зер салып ұғыну жатады. Бұл еңбектің мазмұнын қазақ халқының эстетикалық мәдениетінің қалыптасуы мәселелері құрайды. Шың болмысты эстетикалық бейнелеу қабілеті қай халықтың болса да дамуының ең алғашқы сатыларында пайда болады, онын дәлеліне өткен мәдениеттің құндылықтарын зерттейтін тарих, археология, этнография ғылымдарының көптеген мәліметтері жатады. Қазіргі заман халықтарының эстетикалық мәдениеті өз құрамына кешегі ұрпақтың көркем шығармашылығында жинақталған Қазақ эстетикасы сезімдер мен түсініктерді қамтиды. Басқа да халықтар сияқты, қазақ халқының да бай тарихы бар. Қазақ өнерінің эстетикасы тамыры тереңде. Ол халықтың рухани шығармашылығының құнды нәтижелерін қамтиды және бұл жағдай бүгінгі ұрпақты кешегі ата-баба мәдениетімен жалғастырады. Адамзаттың рухани мәдениетінің шексіз сан түрлілігінен қазіргі заманның ешбір адамы оқшаулана алмайды. Сондықтан салт-дәстүр — өткен уақыттың ізі. құндылығы. Өнер туындыларына деген кызығушылықты арттыру және олардың шынайы құндылығын айқындау үшін, әрбір ұрпақ өзінің әлеуметтік-тарихи кең мәтініне енгізеді. Адамның қоршаған әлемге деген эстетикалық қатынасы оның өміршең практикалық қажеттіліктері қанағаттандырылған кезде пайда болады. Қоршаған табиғатты игеру үдерісінде адамдар түске, дыбысқа және т.б. немқұрайды қараған жоқ. Мысалы. музыканың пайда болуынын басты негізі адамның сөйлеуімен қатар дауысқа еліктеушілік те болды. Қазақ халқының өнері дегеніміз табиғатқа, ғарышқа және адамдардын іс-әрекетіне еліктеу болып табылады деген ойды, музыканы «сфералар үйлесімділігіне» еліктеу деп таныған. пифагоршылар айтқан болатын. Демокриттің пікірі бойынша, барлық өнер түрлері мен қолөнер кәсібі жануарлардын іс-әрекетіне еліктеу болып табылады: ән салуда біз құстарға еліктейміз, үй салуда — қарлығаштарға және т.с.с.  
Сонымен қатар уақыттың өтумен қазақ халқының эстетикасы да заманға сай өзгеріп отырған. Мысалы, бұрын қазақ қыздарының эстетикасы шашы ұзын екіге өрілген, биязы мінезді болып көрініс тапса, қазіргі қазақ қызының эстетикасы әдемі қазақи этно киімдермен және әшекейлермен көрініс тапқан. Қазақ халқының эстетикасы кеңес одағына кіргеннен кейін жойылып европалық стильмен өмір сүрген болса, 2017 жылдан осы уақытқа дейін әсіресе , 2020  жыл карантиннен кейін эстетикалық киімдері мен әндері, әсіресе салт дәстүрлері ерекше жаңғыра бастады.  ]]> 2023-04-04 05:41:26 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2543252438 Өнер философиясы ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2543257167 Өнер – өнер туындысын жасаған адам бастан кешкен сезімді сезінуге қабілетті адамның эмоционалдық қабылдауына бағытталған.
Өнердің маңызды элементі – эстетикалық көрініс. Өнер белгілі бір эстетикалық заңдар бойынша жасалған және танымдық, эстетикалық және адамгершілік құндылықтарға ие авторлық шығармалар түрінде өзін көрсетеді. Өнер дін, мораль, саясат, техника, бұқаралық ақпарат құралдары сияқты басқа көріністерімен тығыз байланысты. Антикалық әлемде ол мейірімділік пен сұлулық бірлескен идеал ретінде түсінілді. Орта ғасырларда ол тек діни сезімдерді қозғап, тәрбиелеуге және сенімнің көзі мен құралы болуға шақырды. Қайта өрлеу дәуірінде өнер ләззат ретінде, ал ағарту дәуірінде ақыл – ой өрнегі ретінде түсінілді. 19-20 ғасырларда, табиғи және нақты ғылымдардың дамуымен бірнеше өнер теориялары пайда болды: суретшінің тұлғасымен байланысты субъективті, және сыртқы, оған қатысты мән-жайларды көрсететін объективті. Ал эстетика дегеніміз – көркем шығармашылықта, табиғатта және өмірде әдемі көріністердің дүниетанымдық мәні мен формаларын қарастыруға бағытталған ерекше әлеуметтік-мәдени феномен және қоғамдық сананың түрі ретінде өнер туралы философиялық ілім. Қазіргі ол эстетикалық және оның функциялары, эстетикалық іс-әрекет және қабылдау заңдары, табиғатты және қоғамдық өмірді эстетикалық игеру (тану және қайта құру) туралы философиялық білім болып табылады.]]> 2023-04-04 05:47:10 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2543257167 Өнер философиясы bibigulmarat https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2543314738 2023-04-04 06:44:20 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2543314738 Жұлдызды түн картинасы klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2543374731 Белгілі қылқалам шебері Винсент ван Гогтың 1889 жылы салынған «Жұлдызды түн» картинасы барша әлемге әйгілі. Бұл туынды 1941 жылдан бері Нью-Йорк заманауи өнер мұражайында сақтаулы тұр. Аталған картинада автордың түнгі пейзажға деген өзіндік шығармашылық көзқарасы айқын байқалады. Суреттің негізгі объектілері – ай мен жұлдыздар. Олардың айрықша әсерлі бейнеленгені сонша, көздің жауын алады.Оның үстіне, Ван Гог пайдаланған арнайы техниканың арқасында ай мен жұлдыздар түнгі аспанда шуағын шашып жүзіп жүргендей көрінеді. «Жұлдызды түн» картинасының (сол жақ) алдыңғы бөлігінде биік ағаштар (кипаристер) аспанмен таласа мойындарын созып тұр. Жердегі тіршіліктен  алшақтап, ай мен жұлдыздардың әдемі биіне қосылғысы келетіндей.  Ал, оң жақта қарапайым ауыл бейнеленген. Тау бөктеріндегі шағын елді-мекеннің аспан әлеміндегі көркем құбылыста шаруасы жоқтай бей-жай. Қалың ұйқыға батқан.

Автор аталған картинаны Сен-Реми ауруханасында ем қабылдап жатқан кезінде салған. Ван Гогтың денсаулығы жақсара бастаған уақытта інісінің өтініші бойынша дәрігерлер қылқылым шеберіне сурет салуға рұқсат берген. «Жұлдызды түн» - автордың ең ерекше туындысы. Олай болатын себебі, Ван Гог картиналары ішіндегі ең экспрессивті және динамикалық шығарма.]]> 2023-04-04 07:43:24 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2543374731 Н.Бердяев "Еркіндік философиясы" ayaulymulasbek https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2547117519 Бердяевтың ойы христиандық экзистенциализмнің биігіне жатады. Ол дүниенің негізгі қағидасын болмыс емес, еркіндік деп санайды. Міне, осы бостандықтан Құдай адамды, еркін тіршілік иесін жаратты. Бостандық табиғаты бойынша иррационалды болғандықтан, жақсылыққа да, жамандыққа да әкелуі мүмкін. Бердяевтің ойынша, зұлымдық – өзіне қарсы шығатын еркіндік, ол адамның өнер, ғылым, дін пұттарының құлына айналуы. Олар адамзат тарихы пайда болған құлдық пен мойынсұнушылық қатынастарын тудырады.Рух – бұл ғаламның табиғи және тарихи формаларына енуге ұмтылатын еркіндік пен еркін энергия. Адамның рухани күші, Бердяевтің пікірінше, бастапқыда тек адамдық емес, сонымен бірге құдайлық-адамдық сипаттағы қасиеттерді де қамтиды, өйткені оның негізі ең жоғары рухани болмыс – Құдай.
Бердяев өзін «бостандық философтарының» қатарына жатқызды.
Оның басым идеяларының бірі болып табылатын осы идеяны дамыта отырып, ол адам бостандығының құдайдан тыс көздерінің бар екенін мойындады. Бостандық, Бердяевтің пікірінше, құдайдың жаратылысы емес, бостандық Құдайдың алдында тұрған категория, сондықтан оған жат болудың кез келген түрлерімен, соның ішінде Құдаймен де шектелуі немесе тежелуі мүмкін емес деп түсіндірді.
Құдай бұл еркіндікте тек жарқын жағы ретінде әрекет етеді және ол жаратқан әлем де жақсы және жарқын болуы мүмкін, бірақ жаратушы ретінде әрекет ететін Құдай зұлымдықты тудырған еркіндік үшін жауап бермейді. Құдай өзі жаратқан әлем үшін құдіретті, бірақ ол еркіндіктің билеушісі бола алмайды, өйткені ол оның жаратушысы емес. Философ бұл ойды ең кереғар түрде «Құдайдың күші полициядан аз» деген тұжырыммен аяқтады.]]> 2023-04-07 10:42:35 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2547117519 Н.Бердяев "Өнер философиясы" ayaulymulasbek https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2547137993 Шығармашылық мәселесі Николай Бердяев үшін маңызды мәселелердің бірі болды. Ол өзінің кітаптарында және әртүрлі мақалаларында оған бірнеше рет жүгінді. Шығармашылық-жаратылыс әрекетінің жалғасы. Николай Бердяевтің Шығармашылық туралы ойларына енетін негізгі идея-адамның шығармашылығы Құдай бастаған бітімгершіліктің жалғасы және аяқталуы: "Әлидің шығармашылығы басқа әлемді жасайды, жаратылыс ісін жалғастырады" . Сонымен қатар, философ Шығармашылық - бұл оған берілген адамның қабілеті ғана емес, сонымен бірге оның міндеті, мақсаты. "Құдай адамның шығармашылық әрекетін адамның Құдайдың шығармашылық әрекетіне жауабы ретінде күтеді". Құдайдың ұқсастығы Николай Бердяев үшін тағы бір маңызды сәтте жатыр. Адам Құдайдың бейнесі мен ұқсастығы бойынша жаратылғандықтан және жасай алатындықтан, Шығармашылық, ең алдымен, іс-әрекеттің шексіздігін, қиялдың ұшуын, яғни бостандықты білдіреді, демек, Бостандық адамның негізгі қасиеттерінің бірі болып табылады. Мұндай ұстанымын дәлелдей отырып, Николай Бердяев Мәсіхтің бейнесіне жүгінеді. Николай Бердяев шығармашылық Әкеде де, ұлда да емес, еркін рухта екенін айтады. "Рух қалаған жерінде дем алады. Рухтағы өмір-еркін және шығармашылық өмір. Ұлында дүниеге келген антропологиялық аян рухта, рухта өмір сүретін адамның еркін шығармашылығында аяқталады " 

Шығармашылықты болмыспен, адам өмір сүретін әлеммен анықтау мүмкін емес, өйткені әлем детерминистік және инертті. Керісінше, бұл болмыстың шегінен шығу: "мен үшін шығармашылық... шексіздіктің ашылуы, шексіздікке ұшу, Шығармашылық экстаз... шексіздікке серпіліс бар". Шығармашылық адамның сенімділіктен және болмыс қажеттілігінен бостандығы жағдайында ғана мүмкін болады. Николай Бердяевтің болмысы мен шығармашылық еркіндігі туралы ұғымдарды біріктіруге болмайды, өйткені шығармашылықтың, еркіндіктің және оған қарсы болмыстың табиғаты мүлдем өзгеше. Жаратылыс нақты заңдарға бағынады және себеп-салдарлық қатынастармен анықталады, бұл шығармашылық үшін қолайсыз. Бірақ, әрине, жаратылыс, қоршаған әлем шығармашылық үшін материал ретінде қажет, бірақ артық емес. "Бұл шығармашылықтың құпиясы. Бұл тұрғыда шығармашылық-бұл ешнәрседен шыққан шығармашылық... ол бүкіл әлемнен анықталмайды, сонымен қатар сырттан ешнәрсемен анықталмаған бостандықтың эманациясы " [11]. Әйтпесе, шығармашылық жаңа нәрсенің пайда болуын білдірмейді. Жаратушы адам әлемде бұрыннан бар құбылыстарды ешнәрсе қоспай-ақ өзгерте алар еді. Ал Николай Бердяевтің анықтамасы бойынша, шығармашылық-бұл жаңа нәрсе жасау және әлемді Құдай бастаған жаратылыс актісінің жалғасына айналдыру:" еркін және батыл шығармашылықта адам жаңа және бұрын-соңды болмаған әлемді құруға шақырады " . Осылайша, шығармашылық әрекет арқылы адам болмыстың шегінен, шексіздікке енеді және болмаудың көмегімен ондағы материалдық құбылыстарға сүйене отырып, бар әлемді өзгертуге мүмкіндік алады. Николай Бердяев былай дейді: "шығармашылық еркіндікте жаратылыстың түсініксіз және жұмбақ күші бар, ол анықталмаған, әлемдік энергия айналымына энергия қосады" Сонымен қатар, әртүрлі жұмыстарда Николай Бердяев тек еркін адам ғана жасай алатындығын бірнеше рет атап өтті.]]> 2023-04-07 11:47:03 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2547137993 Г.Маркузе "Бір өлшемді адам" ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2548068157 Бір өлшемді қоғам деғеніміз - бұрынғы адамгершілік құндылықтарының бәрінен айырылған, басты құндылығы индустриалды даму болып табылатын және еркіндікке шек коятын жүйе. Бір өлшемді қоғам ештеңе айта алмайтын және айтқысы келмейтін, мемлекеттік құрылымдарға толық тәуелді адамды тудырады. Қазіргі қоғамда сананы жаулап алған әлеуметтік желілер, ойын-сауық, баспасөз, теледидар, жарнама, сән және т.б. арқылы қалыптастыру әдістері қоғам мүшелерінің пікірлері мен қажеттіліктерін ғана емес, ішкі сезімдерін манипуляциялайды. 
Адамдардың бәрінің құндылығы, қажеттілігі бірдей болғандықтан, адамдар да бірдей. Заманауи адамдардың қажеттіліктері жалған. Себебі, олар қоғамда бәрі қалаған нәрсені қалайды.
Қоғамның бұдан өзгеруі үшін қоғам "Ұлы бас тарту" жасау керек. Табиғатпен гармонияда болып, өзінің тілектері мен қажеттіліктерін жоғары руханилыққа бағыттау керек.]]> 2023-04-09 17:50:40 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2548068157 К.Маркс теориясы klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2548622266 К.Маркстің бірінші ашқан жаңалығына келер болсақ, капиталдың өндіріс айналымында өсуі оның ерекше бір ғажап қасиетінен туындамайды. Бұл үдеріс тарих сахнасында ерекше тауардың пайда болуымен байланысты. Ол – жұмысшы және оның еңбекке деген күш-қабілеті. Оның тек өзіне ғана тән қасиеті өз бағасынан да жоғары қосымша құн тудыруында жатыр. Мысалы, капиталист жұмысқа қабылдаған адамға 500 доллар жалақы төлейді. Ол оның отбасын асырауға, өзінің күнбе-күнгі жұмысқа деген күш-қуаты мен қабілетін толықтырып отыруға жетеді. Бірақ ол шынында 1000, я болмаса 1500 долларға жуық материалдық игіліктерді жасауы мүмкін. Ол – капиталистің байлығын өсіретін қосымша құн. Оны, халықтың жалпақ тілімен айтсақ, қанау дейміз. Әрине, К.Маркстің ашқан бұл теориясының уақытында қоғамның саяси саласы мен жұмысшы қозғалысына тигізген үлкен әсерін айтпай кетуге болмайды. Өйткені ол бұл құбылысты жеке меншікке негізделген шаруашылыққа ғана тән деген тұжырымға келеді. Алайда адамды адамның қанауы мемлекеттік (яғни қоғамдық) меншікке негізделген қоғамда да болуы мүмкіндігін өткен Кеңес қоғамының тарихы айқын көрсетті. Бұл қоғамда әсіресе ауылдағы механизаторлар, сауыншылар, кен өндірісіндегі шахтерлер, металлургтар т.с.с. топтардың қаналғаны қазір баршаға мәлім. Екінші жағынан, бүгінгі дамыған капиталистік елдерде капитал дың өсуі, негізінен, жұмысшыларды қанаудан емес, ғылыми-техникалық революцияның жетістіктерін ұтымды пайдалану арқылы іске асып жатқанын айтып өту керек.Ал К.Маркстің ашқан екінші – тарихты материалистік тұрғыдан түсіну қағидасына келсек, қоғамтану саласында оған парапар тұжырымдама әлі жасалған жоқ деп айтуға болатын сияқты.
 Қоғам өміріндегі сан алуан байланыстар мен құбылыстардың ішінен К.Маркс материалдық қарым-қатынастарды басымдық түрінде бөліп алып, олардың іргелілігін көрсетеді. Оның себебі адамдардың қарапайым да табиғи күнбе-күнгі өмір сүру қажеттіліктерін өтеу керектігінде жатыр. Расында да, адамдарға күнбе-күн тамақ ішу, киім кию, баспана, т.с.с. материалдық мұқтаждықтарын өтеу керек. Олар- сыз өмір жоқ. Ол үшін материалдық игіліктерді өндіру қажет. Оны өндіру барысында адамдардың санасы мен еркіне тәуелсіз өндірістік қатынастар пайда болады. Соңғы – қоғамның іргетасын құрайтын шынайы базис болып есептеледі. Ол адамдардың санасы мен еріктеріне тәуелсіз қалыптасады да, оның үстінде қондырма ретінде оған тәуелді
 мемлекет, саяси, құқықтық, моральдық, эстетикалық, діни т.с.с. құбылыстар орналасады. К.Маркстің ашқан бұл ұлы жаңалығын жете түсінудегі негізгі қиындық – өндірістік қатынастардың адамның сана-сезіміне тәуелсіз қалыптасуы. Адам әрқашанда саналы пенде ретінде өмір сүреді. Адам өзінің отбасында, күнбе-күнгі жүріс-тұрысында басқа адамдармен саналы қарым-қатынасқа түсіп, өндірістік қатынастарға келген кезде «санасын үйде қалдырып кететінін» көзге елестету тіпті мүмкін емес. Олай болса, К.Маркстің негізгі қағидасын қалайша түсінуге болады? К.Маркстің ойынша, әрбір дүниеге келген жаңа ұрпақ бұрынғы бабалардан қалған қоғамның материалдық өмірімен кез болады. Ол өндіргіш күштерді (машиналар, неше түрлі жабдықтар, байланыс
 жүйелері т.с.с.) жаңа ұрпақ өз еркімен ысырып тастап, өмірді «таза беттен» ары қарай жалғастыра алмайды. Ол сол материалдық игіліктерді игеруге және өз өмір шеңберінде оны ілгері дамытуға мәжбүр болады. Сол өндірістік қатынастарды игеруде жаңа ұрпақ өз сана-сезімін соған сәйкес қалыптастырады. Яғни қоғамдық болмыс қоғамдық сана- сезімнің қалыптасуына шешуші ықпал жасайды.


]]> 2023-04-10 08:23:41 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2548622266 Арнольд Тойнбидің жергілікті өркениеттер концепциясы aluarakhmet https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2549699070 Ағылшын тарихшысы А.Тойнби өркениет туралы зерттеулер жүргізді. Тойнби өркениет бір организм ретінде емес, заңдылық бойынша жүретін қоғамдық құрылым ретінде қабылдаған. Тойнбидің пікірінше, өркениет генезисін нәсілдік немесе географиялық ортамен түсіндіруге болмайды. Бұл екі жағдайды біріктіруді талап етеді: белгілі бір қоғамда азшылықтың шығармашылығының болуы және өте қолайлы емес, бірақ өте дұшпандық емес орта болуы.
          Өркениеттің туу механизмі шақыру мен жауаптың өзара әрекеті ретінде тұжырымдалған. Шақыру және жауап беру ұғымында екі тарих қабаты бар — қасиетті (қасиетті) және дүниелік. Қасиетті қабатта әрбір сынақ адамдарға Құдай берген Жақсылық пен Жамандықтың арасында абсолютті еркін таңдау жасауға ынталандыру болып табылады. Дүниелік қабатта өркениет тарихи даму жолында кездесетін мәселе: табиғи жағдайлардың нашарлауы, теңізді еңсеру қажеттілігі және адамның қоршаған ортасының өзгеруі. Бұл ойы дұрыс деп ойлаймын. Өйткені алдын-ала сынақтан өтіп кету немесе өтпеу бізге белгісіз, біз тек өркениеттің дамуы үшін сенімді әрекет жасауымыз қажет. 
          Тойнбидің пікірінше, қиындық адамның қоршаған ортасынан да туындауы мүмкін. Тойнби қысымды ынталандыруды да атайды - қандай да бір фактордың ұзақ үздіксіз әсер етуі. Оның пікірінше, христиандықты қабылдау нәтижесінде пайда болған орыс өркениетінің генезисі көшпелілердің шақыруына жауап берген казактардың көмегімен үнемі кеңейіп отыратын жауап үлгісі бола алады. Сондай-ақ құқық бұзушылықты ынталандыру - келтірілген залалды өтеу үшін шығынға жауап ретінде жаңа мүлікті дамыту. Осылайша жер астына айдалған римдік христиандар Рим-католик шіркеуі мен Батыс өркениетін құрды.  
         Тойнби өркениет жаңа талаптарға, қиындықтарға үнемі жауап беру арқылы ғана дамып отырады деп пайымдаған. Бірақ менің ойымша, бұнда ұлттың да, географиялық орналасу, заң жүйелерінің бәрібір әсері бар. Себебі шынайы түрде кез келген дамыған елді алып қарайтын болсақ, олар көптеген соғыстар мен нәсілдік қақтығыстардан өткен. Олардың өздерінің өркениетті тоқтатпай, жойылып кетпеуіне осындай көптеген факторлар ықпал еткен. 

]]> 2023-04-11 05:30:40 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2549699070 "Тарихтың соңы және соңғы адам" Френсис Фукуяма ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2557512876 Френсис Фукуяма дүние жүзінде негізгі басқару жүйесі
ретінде либералды демократияны заңдастыру қажет деп және ол монархия, фашизм, коммунизм секілді өзге де бәсекелес идеялар жеңіліске ұшыраған соң,
одан әрі күшейе түсті деп санады. Ол либералды демократия – «адам баласының идеологиялық эволюциясының соңғы бөлімі», «адамзат қоғамындағы басқарудың соңғы үлгісін» және «тарихтың ақыры» болады деді. Бұл бұған дейінгі басқару түрлері – өздерінің қирауына себеп болған кемшіліктері мен қолайсыздығымен
белгілі болса, либералды демократия мұндай күрделі ішкі қайшылықтары жоқ дегенді
білдіреді. 
"Тарихтың соңы және соңғы адам" кітабы 5 бөлімнен тұрады:
Бірінші бөлімде ол 1990 жылдардағы тарихи пессимизмді зерттейді және айналамыздағының бәрі демократиялық емес, заңсыз - соғыстың, экономикалық дағдарыстар, геноцидтің нәтижесі деген қорытындыға келеді. Ол әлемді бейбіт құрылымдауға, яғни, либерализм мен демократияны орнатуға шақырады. 
Екінші және үшінші бөлімде тарих пен экономиканың дамуын қатар зерттейді. 
Төртінші бөлімде автор тарих еркіндікке ұмтылады және мойындауды қажет етеді деген. Өзін-өзі құрметтеу, бағалау, абырой адамда болу қажет, бұл адамды жеке бостандыққа алып келеді. Осы арқылы адамдар көп нәрсені талап ете бастайды. Адамдар өзін мойындағанын қалайды, бұл либералды экономика мен саясатты біріктіретін күш деген.
Бесінші бөлімде автор либералды демократияның адамның мойындауға деген қажеттілігін өтей алады деген. Оның айтуы бойынша либерализмде өзін іштен құртатын екі қарама-қайшылық бар. Олар еркіндік пен теңдік. 
"Соңғы адам" концепциясы- ақиқатқа сенбейді, ештеңені сойындамайды, өзінің комфортын ғана ойлайды.

]]> 2023-04-17 19:48:56 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2557512876 Тарих философиясы (Освальд Шпенглер) klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2557986036 Тарихи сопылыққа өз үлесін қосып, уақытында үлкен қызығушылық тудырған Освальд Шпенглер болды. Оның ойынша, тарихта әртүрлі мәдениеттер өз-өзін тудырып, гүлдеп, ақырында өмірден озады. Тарихтағы әрбір мәдениет дара, өзінің ішкі қайталанбайтын құрылымымен көрінеді. Бір мәдениеттің шеңберінде өмір сүрген тұлға екінші мәдениеттің ерекшелігін толығынан ешқашанда ұға алмайды. Сондықтан оларды тек сырттай салыстыру арқылы ғана бағалауға мүмкіндік аламыз. Әрбір мәдени типтің тарихтағы өмір сүруі шамамен 1200-1500 жылға созылады. Әрбір мәдениет «жастық шағынан өтіп, есейе келе» өз жұмсақтығы мен шабытынан айырылып, қатая бастайды. Өмір мұздаған салқын лебізді ақыл-ой (рационализм) торына түсіп, тікелей шындықтан өрбитін шабыт, шығармашылық техникалық үстемдікке ауысады. Ақырында мәдениет цивилизацияға ауысып, қоғамның алып материалдық денесі оның рухын тұншықтыра бастайды. Қоғам мен адамзаттың құруы да осыдан басталады.]]> 2023-04-18 04:18:43 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2557986036 Джанбатисто Вико теориясы klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2557988535 еп айтуға болады. Енді тарихи үдерісті цивилизациялық-мәдени жолмен талдау әдістемелерін алып қарасақ, осы ұғымдардың көпмағыналылығына сай әртүрлі тұжырымдамаларды көруге болады. Алғашқы рет адамзат тарихына көз жіберіп «кезеңдік», яғни белгілі бір шеңберде дамып, соңында бастапқы сатысына қайта оралу идеясын философияға енгізген Джанбатисто Вико болатын. Осы шеңберде белгілі бір мәдени қауымдастық, ұлт үш дәуірден өтеді екен. Бірінші – діни, екінші – батырлық, үшінші – азаматтық, содан кейін бастапқы діни сатыға қайта оралады. Осы тұрғыдан алғанда, біздің халықтың тарихи  батырлық сатысы, шамасы, Алтын Орда мемлекетінің заманында болса керек. Қазір біз азаматтық қоғам орнату үдерісіндеміз. ]]> 2023-04-18 04:21:32 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2557988535 Гегель және тарих философиясы ayaulymulasbek https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2558046746 Гегельдің пікірінше, тарих философиясы тарихты өзінің бар күйінде қарастыруы керек, фактілер мен оқиғаларды зерттеп, ешқандай фантастикаға жол бермеуі керек деп қарастырады. адам баласы ынайы білім алу үшін сана  үнемі ойланып, ұйықтамауы керек деп  Гегель дүниежүзілік тарихтың басты қағидасы ретінде ақыл-ойды жариялайды. Тарих философиясының тағы бір қағидасы-түпкі мақсатты іздеу және еркіндік деп білді. Сондықтан тарих "бұл рухты өзінің бойында не бар екендігі туралы білімді қалай дамытатындығы және эмбрионда ағаштың барлық табиғаты, дәмі, жеміс пішіні және рухтың алғашқы көріністері іс жүзінде бүкіл тарихты қамтиды" деді.Тарих философиясы халықтар мен мемлекеттердің бостандыққа қалай ұмтылғанын, ол үшін ұзақ уақыт бойы барлық құрбандықтар қалай жасалғанын көрсетеді. Сонымен бірге ол бостандыққа жету құралдарын қарастырады. Осы мақсатта ол іс-әрекеттері олардың қажеттіліктерінен, құмарлықтарынан және жеке мүдделерінен туындайтын адамдардың тарихын мұқият зерттейді.Гегель- дүниежүзілік тарихты философиялық талдаудың даму принципін басшылыққа алуды талап етеді. Тарихи процесс үнемі болып жатыр, оны философиялық қозғалыс пен дамуда көрсетуі керек. Гегельдің өзі бұл туралы былай деп жазады: "егер біз қазір дүниежүзілік тарихқа көз жүгіртсек
жалпы, біз өзгерістер мен әрекеттердің, әрине, халықтардың, мемлекеттердің, жеке тұлғалардың әр түрлі формацияларының үлкен көрінісін көреміз, олар бірінен соң бірі үздіксіз пайда болады". Тарихи процесті бақылау белгілі бір кезеңдерді, қадамдар мен түрлерді ажыратуға мүмкіндік береді.Гегель "бүкіләлемдік тарих-бұл идеяның табиғат сияқты кеңістікте қалай көрінетіні сияқты, уақыт өте келе рухтың көрінісі" деп санайды. Бірақ бұл оны географиялық ортамен байланыстырады, дегенмен "халық рухының табиғатпен байланысы сыртқы нәрсе, бірақ біз оны рухтың дамуы жүзеге асырылатын жер ретінде қарастыруымыз керек болғандықтан, ол негізінен және қажет негіз болып табылады". Гегель табиғатты асыра сілтеуге де, төмендетуге де болмайды, табиғи рельефті тек халықтың табиғаты мен түрімен тығыз байланысты деген мағынада ғана қызықтыруға болады деп ескертеді. Философ әлемнің географиялық көрінісіне тоқталып, оны ескі және жаңа әлемге бөледі, содан кейін әр континентті климаттық жағдай тұрғысынан сипаттайды және қорытынды жасайды: "Дүниежүзілік тарих шығыстан батысқа қарай бағытталады, өйткені Еуропа сөзсіз дүниежүзілік тарихтың соңы, ал Азия оның басталуы" .
Гегель адамзат тарихын төрт әлемге бөледі: Қытай, Үндістан, Персия, Сирия, Египет және т.б. кіретін Шығыс әлемі, грек, рим және Герман. Шығыс әлемінде тарихтың балалық шағы бар деді Гегель. Неміс философы Шығысты Батыспен салыстыруға өте қызықты. Шығыста "сыртқы физикалық күн көтеріледі, ал құлағаннан кейін ол батады: бірақ батыста өзін-өзі танудың ішкі күні көтеріледі, ол одан да керемет жарықты таратады". Басқаша айтқанда, шығыста табиғи күн шығады,ал батыста-рухани күн шығады. Шығыста деспотизм билейді және тек деспот өзін еркін сезінеді. Адамдар бір орталықтың айналасында айналады, яғни мемлекет басында патриарх ретінде тұрған билеуші. Ол барлық азаматтардан қолданыстағы ережелерді сақтауды талап етеді. Патриарх-бұл бәріне тиесілі зат. Шығыс әлемінде, Гегельдің ойынша, кеңістіктік және уақыттық сипаттағы қарама-қайшы тарихи сурет бар. Бір жағынан, үлкен кеңістікті алып жатқан, адамдарды бұйрықтармен, жазалармен, ескертулермен және т.б. бағындыратын және тұрақты тәртіпті сақтайтын мемлекетті көруге болады. Бірақ, екінші жағынан, бұл Кеңістіктік беріктік уақыттың формасына қарсы тұрады, яғни кеңістіктік өзгеріссіз мемлекеттер бір-біріне қатысты шексіз өзгерістерге ұшырайды. Олар бір-бірімен соғысады, бұл оларды тез өлімге әкеледі. Бірақ Гегель бұл оқиға нақты оқиға емес деп санайды, өйткені онда жаңа ештеңе жоқ, бірақ сол процестердің қайталануы бар. Ал Грек әлемі-бұл даралық қалыптасатын жастық кезең.Грек әлемінде "моральдық және субъективті ерік-жігердің үйлесімі бар немесе керемет еркіндік патшалығы бар, өйткені идея пластикалық формамен үйлеседі: ол бір жағынан өзі үшін абстрактілі түрде әлі жоқ, бірақ әдемі көркем шығармада сезімдік рухани із қалдырады және оның көрінісі болып табылады".Грек әлемінде адамның нақты бостандығы, шынайы үйлесімділік, бейбітшілік пен келісім билік етеді. Субъектінің жеке ерікті әдет-ғұрыптарды, әдеттерді, жалпы қабылданған нормалар мен заңдарды ұстанады.
Шығыста екі экстремал бар: бір жағынан субстанциялық принцип (билеуші), екінші жағынан даралық. Грек әлемінде олар қайшылықтарға толы болса да, бір-бірімен байланысты.
Рим әлемі-тарихтың қызу кезеңі. Ол " қожайынның озбырлығына бағынбауымен және өзінің керемет озбырлығымен сипатталмайды, бірақ жалпы мақсатқа қызмет етеді, ал жеке адам жоғалып, өзінің жеке мақсатына тек ортақ мақсатта жетеді. Мемлекет абстрактілі түрде оқшаулана бастайды және мақсатқа қол жеткізе бастайды, оған жеке адамдар қатысады, бірақ жалпыға бірдей емес және нақты емес".Жеке адам ортақ мақсатқа жету үшін құрбандыққа шалынады. Бұл арқылы Рим мемлекеті Афинадан ерекшеленеді, онда адамдар билік етті. Римде олар құлдыққа түседі, бірақ соған қарамастан жеке тұлға ретінде заңды тұлғаға айналады және осы мағынада олар өздерін жеке адамдар емес, жеке адамдар сияқты сезінеді. Римде абстрактілі Бостандық басым, ол мемлекет пен саясатты кез-келген даралықтан жоғары қояды, бірақ сонымен бірге даралықтан ерекшеленетін еркін тұлға құрылады.
Грецияда саяси өмірде демократия басым болды, шығыста – деспотизм, Рим әлемінде – ақсүйектер болса, Грецияда демократиялық құрылымдардың ішінде күрес, жанжалдар, даулар болып жатса, Римде күрес принциптерге байланысты болды: ақсүйектер патшалармен, плебейлер демократия үстем жағдайға жеткенше ақсүйектермен күресті.

Неміс әлемі-жетілу кезеңі деп қарастырды. "Германдық рух-бұл абсолютті шындықты бостандықтың шексіз өзін-өзі анықтауы ретінде жүзеге асыруға бағытталған жаңа әлемнің рухы, оның мазмұны оның абсолютті формасы болып табылатын еркіндік".Неміс халқы, оның өкілінің пікірінше, рухани бостандық пен татуласудың христиандық принциптерін сақтауға шақырылады. Неміс әлеміндегі рух толық гүлдену мен жетілуге жетеді. Гегель үшін дүниежүзілік тарихтың дамуының тәжі мен шыңы-Пруссия монархиясы. Бұл таңқаларлық емес, өйткені біріншіден, Гегель неміс болды, екіншіден, ол өз Отанының патриоты болды, үшіншіден, ол монархияның жақтаушысы болды.]]> 2023-04-18 05:17:00 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2558046746 Жак Деррида. Постмодернизм aluarakhmet https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2558147247 Жак Деррида постмодернизм зерттеулерінде тілдің өзі
ең алдымен ойын деп тұжырымдайды. Мифологияның пайда болуына сөздердің екімағыналығы әсер еткен. Демек, тілдің қандай да бір заңдылықтардың шеңберіндегі тұжырымы – көп мағыналылықтың жасанды бағынуы. Ғалым мұрағаттану мәселесі ең алдымен жазу, тіл, қоғам, адам, ойлаудың басталуы мәселесі деп тұжырымдайды . Бұл ұғымда бастау ең қарапайым, ең көп таралған, түсінікті, айқын болып көрінеді. Бәрі басынан басталады, бәрі байланады, басында шатасады. Ол бұл мифологияны былай ашады: бұл әрқашан қажеттілік; кездейсоқ, бір реттік оқиғаның бастамасы абсурд. Бірақ оқиғалар әрқашан жалғыз. Бастапқыда әмбебап ұғымдар жоқ. Оқиғаның осы әмбебап қажеттілік белгілеріне ие болуы үшін, кейінгі оқиғалар мұны біріншіден әмбебап ретінде растауы керек, бірінші, қайталау қатарын қайталайтын және бекітетін оқиғалар тізбегі құрылуы керек. Осы жағдайда ғана бірінші оқиға жалпыға бірдей қажеттілік мәртебесіне ие болады. Бұл бірінші оқиға екінші, үшінші және т.б. қайталауда ғана әмбебап мәртебеге ие болады. Яғни, шынайы бастама бірінші емес, кейінгі оқиғалар.Бірақ бастапқы мифологияның өзі қайталаудың шынайы бастауды ығыстырып, өшіріп, ұмытып кетуінде жатыр. Бұл туралы айтуға тыйым салынған ежелгі қоғам туралы жасырын сырға айналады. Бұл кейінгі өркениетті қоғамдарда қайталанады және ұмытудың абсолютті мифологиясы өз жұмысын жақсы атқарады. Мұнда шынайы бастауға үндеу жай қоғамдарға қарағанда тиімдірек жүзеге асады. Менің ойымша, бұл жерде Деррида посмодернизмнің басты идеясын жеткізіп тұр. Бұл ұғымда адамдар үшін қазіргі шақ ғана маңызды. Қазіргі уақыт болмаса, өткен, болашақ оқиғалардың маңызы жоқ. Бұл теорияда бұрынғы оқиғалар болашақта қайталанады. Постмодернизм үнемі өзгеріп отыратын жағдайда өмір сүру мүмкіндігін қамтамасыз етуге ұмтылады. Бір адамның болмысы оқиғаларға әсер етпейді. Қорытындыласақ, постмодернизм бір ақиқатқа сүйенбей, әр түрлі ақыл-ой жиынын қолдайды деп түсінуге болады.  ]]> 2023-04-18 06:46:36 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2558147247 К. Армстронг. Әуелгіде ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2564712840 Автордың айтуынша, бүгінде дін қалай пайда болды деген сұраққа жауап беру мүмкін емес және адамдар Құдайды үнемі туғызады. Өйткені шумер мен вавилон дәуіріне жататын ең алғашқы діни құжаттар адамзаттың алдыңғы мыңжылдық ойлауының нәтижесі болды. Армстронг көрсеткендей, үш дінде де ортақ көптеген ғасырлар бойы өмір сүрген ежелгі еврейлердің ерте политеизмінің іздері бар. Дін - жалған өткенді жоққа шығара алмайды, өйткені онда дәстүр үлкен рөл атқарады. Діни сенімдер «пайдасын жоғалтқаннан кейін бірден өзгереді, кейде адам танымастай өзгереді» делінген.
Бір тайпаның Құдайы немесе барлық халықтардың Құдайы, бір-бірімен қарым-қатынасы әлі күнге дейін көптеген адамдар үшін шешілмеген сұрақ болып табылады. Құдай жамандық немесе жақсылық ретінде келді ме, екеуі де Құдайдан келді ме? Құдай әлемнен тыс немесе әлемде - осы және басқа да көптеген сұрақтар талқыланды.]]> 2023-04-23 16:55:52 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2564712840 Иммануил Кант. Дін философияcы ayaulymulasbek https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2566675876 Құбылыстар әлемінде, Канттың пікірінше, Құдайға орын жоқ; мұнда табиғат заңдары қолданылады. Оның орны тек өзіндегі заттар әлемінде . Бірақ Кант атеист емес еді, яғни ол Құдайдың болмысын жоққа шығармады. Құдайдан кейін ол адамгершілік саласын қалдырды. Құдай, Канттың пікірінше, табиғи құбылыстарды түсіндіру үшін мүлдем қажет емес, бірақ адамгершілік әлемін негіздеу үшін Құдай идеясы қажет."Рационалды теологияның" мазмұнын қарастыра отырып, философ Құдайдың идеясы "болмыстың идеалы", "таза ақыл идеалы"екенін баса айтты. Канттың пікірінше, идеал-бұл алдау, көріну, ақыл-ойдың елесі. Бұл ойды негіздеу үшін философ Құдайдың бар екендігінің дәлелдерін сынға алды-онтологиялық, космологиялық және физика-теологиялық, бірақ ол моральдық дәлелді енгізді: әлемдегі ең жоғарғы игілік табиғаттың ең жоғарғы себебін мойындағандықтан ғана мүмкін, ал табиғаттың ең жоғарғы себебі-Құдай. Біз әлемнің моральдық себебін мойындауымыз керек (әлемді жасаушы), яғни. Құдай бар деп есептеңіз. Алайда, Кант атап өткендей, бұл моральдық дәлел Құдайдың бар екендігінің объективті мағыналы дәлелін беруді білдірмейді; бұл моральдық жаратылыстар үшін субъективті түрде жеткілікті дәлел.
Канттың идеясы адамзат ақыры "кәмелетке толған жасқа" енеді, оның басты белгісі-оның ақыл-ойын пайдалану қабілеті. Бұған дейін билікке негізделген қоғамдық өмірдің қолданыстағы формалары (философия, дін) ақылға негізделген жаңа формалармен ауыстырылуы керек.Адамгершілік-бұл еркіндік және оған сәйкес адам Құдайдың еркімен байланысты. Алайда, адам үшін Құдайдың теориялық білімі алынып тасталады, бұл ол үшін үлкен игілік. Ғылыми ақыл шексіз болсын, адамдар қуыршақ қойылымындағыдай қозғалыстары шынайы болып көрінгенімен, "бірақ фигураларда өмір жоқ"қуыршақтарға айналады.Осылайша, Кант діннің мазмұны жағынан моральдан еш айырмашылығы жоқ екенін дәлелдеуге тырысты, өйткені ол жалпы міндетке қатысты. Дін моральдан тек формада ерекшеленеді, моральдық заңнамаға адамның еркіне тікелей емес, Құдай идеясы арқылы әсер етеді. Айта кету керек, Кант бұл "жоғары болмыс" идеясын "ақылдың өзі"жасағанын айтты.
Шынайы дін, Канттың пікірінше, жаратылыстану ғылымдары сияқты, рухани жағынан барлық жағынан аулақ болу керек, көбінесе өнерде рұқсат етілген, бірақ нақты өмірде емес, керемет және табиғаттан тыс нәрсеге ауысады. Кант Құдайға Жақсы өмір салтынан басқа ештеңе ұнамайды деп сенді. Дегенмен, ғибадаттың басқа түрлері тек діни иллюзия болып табылады.
Канттың айтуынша, табиғаттан тыс күштердің көмегіне үміттену мүмкін емес. Тәжірибеден тыс ғажайыптар жоқ. Құдайға сену-бұл өзінің адамгершілік күшіне деген үміт.
Алайда Кант ішкі діндар адам болған. Жеке адамнан ол өлімнен кейінгі жазадан үміт үзбеді. Ол бізді басқа әлемде марапат күтіп тұрғандай әрекет етуге шақырды. Ол Канттың айтуы бойынша болмауы мүмкін, бірақ бәрібір моральдық тұрғыдан әрекет ету керек.
Мораль дінге мұқтаж емес, таза практикалық ақыл-ойдың арқасында ол өзіне жүктеледі. Бірақ моральдан барлық нәрселердің түпкі мақсаты туралы түсінік пайда болады және бұл бостандықтың орындылығын табиғаттың орындылығымен үйлестіру үшін объективті практикалық шындықты жасайды. Адамгершілік сөзсіз дінге әкеледі.
Кант үшін Құдай туралы барлық ұтымды пікірталастарға қарамастан, оған сенетін адам үшін Құдай бар екендігі өте маңызды. Бұған сенушілер, нанымдар, әртүрлі діндер, институттар қызығушылық танытатындықтан, Құдайға шын жүректен сенетіндер де бар, өйткені сенім әлемі өзінің ерекше орнын алады.]]> 2023-04-25 04:42:12 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2566675876 И.Кант көзқарасы klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2566707845 Неміс философы И. Кант (1724-1804)көптеген философиялық мәселелерді, соның ішінде дінді зерттеу саласындағы мәселелерді шешуге және шешуге жаңашылдықпен қарады. Ол философия шеңберінде алғашқылардың бірі болып дінді қарастыруға арналған арнайы бөлімді бөліп көрсетті және осылайша дінтану бөлігі ретінде дін философиясының қалыптасуына, қалыптасуына және дамуына серпін берді.И.Кант өзінің «Кіршіксіз таза парасат
шеңберіндегі дін» деген еңбегінде
танымның трансцендентті нәрсенің
(о дүниеліктің) қарама-қайшылығын
сезімінен басталуға тиіс екенін
көрсете келіп, жалпы алғанда,
философияның қарама-қайшылығын
ашып берді, ал трансцендентті
нәрселерге ол құдайлар және
адамның трансцендентальды (осы
дүниенің) ерекшелігі туралы
түсініктерді жатқызды.
Кант философиясы болмыс, әдептілік және дін туралы мәселелерді қарастырмастан бұрын, танып-білу мүмкіндігінің шегiн белгілеп алуды ұсынады.
«Таза ақыл-ойды сынау» деген еңбегінде таным мәселесін талдайды. Канттың пікірінше, таным процесі үш сатыдан өтеді: 1. Сезім-түйсік сатысы. 2. Сараптаушы ақыл-ой. 3. Таза ақыл-ой. И. Кант дүниені өздігінен, біздің санамыздан тыс өмір сүретін «өзіндік зат» (вещь-в-себе) – заттар мен құбылыстардың мәнi, біздің санамызда берiлген «біздік зат» (вещь-для-нас) - заттар мен құыбылыстардың сыртқы көрiнiсi немесе табиғат, деп екіге бөледі.
]]> 2023-04-25 05:12:50 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2566707845 Идирис Шах. Аралдықтар аңызы aluarakhmet https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2566727675 Алыс елде бір кездері кемел қоғам өмір сүрді. Бұл қоғамның мүшелері бүгінде бізді қинайтын қорқынышты білмеді.Олар жарты өмір емес, шынайы өмір сүрді. Біз оларды Эль-Ар адамдары деп атауға болады. Олардың елінде, айталық, 20 000 жыл өмір сүру мүмкін емес екенін түсінген көшбасшы болды. Ұрпақтары көптеген сынақтардан кейін ғана елге сәтті оралатынын түсініп, құтқару жоспарын жасады. Содан кейін белгілі бір адам қажетті қасиеттерге ие болмағандықтан, бұл жағдайға қарсы шығып, тамаша идеяны дамыта алды. Ол қашуға дайындалу күш-жігерінің адамдарға ауыр және қажетсіз жүк түсіретінін байқады. Сонымен бірге олар қашу жұмысы туралы айтылғандарға сенуге бейім болды. Ол осы екі факторды пайдалана отырып, билікті басып алып, оның пікірінше, өзін төмен бағалағандардан кек алуға болатынын түсінді. Және ол мынаны айтты: «Ақылыңды жетілдіріп, оны саған сипатталған жолмен жаттықтырудың қажеті жоқ. Адамның санасы қазірдің өзінде тұрақты және тұрақты. Саған кеме жасау үшін шебер шебер болу керектігі айтылды. Менің айтарым, сізге шебер болу ғана емес, сізге кемелер мүлдем қажет емес! Өмір сүру және қоғамның мүшесі болып қалу үшін арал тұрғыны бірнеше қарапайым ережелерді сақтауы керек. Барлығына тән туа біткен сезімді тәрбиелеу арқылы ол біздің үйіміз, ортақ меншігіміз және мұрамыз болып табылатын осы аралда бәріне қол жеткізе алады!». Ұстаздар мұндай шақыруды қабылдай алмады. Соқыр қалың жұрттың өтірік көрмейтініне есептелген. Шындығында, кемелер ешқашан қайтып оралмады, ал қайтып келген жүзушілер  басқаларға көрінбейтін болды.
 Халықтың қызығушылығын оята білген спикер өз сөзін мынадай дәлелдермен «дәлелдеді»: «Егер кемелер мен навигация шынымен де шынайы болса, бізге бұрыннан жүріп өткен кемелер мен қайтып оралған жүзушілерді көрсетіңіздер!». Ұстаздар мұндай шақыруды қабылдай алмады. Соқыр қалың жұрттың өтірік көрмейтініне есептелген. Шындығында, кемелер ешқашан қайтып оралмады, ал қайтып келген жүзушілер осындай өзгерістерге ұшырады, олар басқаларға көрінбейтін болды.
 Менің ойымша, кеме деп бұл аңызда адам өз-өзін танудың жолын айтып тұр. Ал қарсы шығып тұрған адам ол іздеудің қажеті жоқ, керек қабілеттің бәрі адамда туылғаннан бері бар дейді. Кеме жасаудың қажеті жоқ деуі тек осы өмірді ғана сүреміз деген пайымдаудан шыққан. Ол адамнан жауапкершілік алып тастап, жеңіл өмір сүрудің бір жолы ретінде қабылдады.  Аралдықтар өз сұрағына нақты жауап таппады. Осы уақытта бұрыннан қалыптасқан ойларды күмән келтіріп, өз ойын өзгертті. Кейбіреулер болса жан-жақты болып, әртүрлі нәрселерге қызықты. Яғни әрбір адам өз сене алған идеяны қолдады. Меніңше, осылайша біздің жер бетінде әртүрлі діндер пайда болды. Әлемнің әр тұстарында араб, үнді, қытай салт-дәстүрге байланысты олар дамып келе жатыр . Бірақ олардың қоғамға жеткізгісі келген ойы ұқсас деп ойлаймын. 


]]> 2023-04-25 05:31:42 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2566727675 Абай – кәміл, жан-жақты үйлесімді жетілген толық мұсылман. .Абайдың қарасөздеріндегі дін туралы пікірлері оның діни білімі мен танымын аңғартады. Пайғамбар хадистерінен келтірген мысалдары Абайдың діни дүниетанымының тереңдігін дәлелдей түседі. Ақынның қырық бес қарасөзінің он бірі дін тақырыбына арналған. Олардың ішінде кейбір қарасөздері тек діни мәселелерді қозғайды. Мысалы, «Он үшінші қарасөзінде» иман мен ғибадат, «Жиырма жетінші қарасөзінде» құлшылық, хикмет, ақыл жайында, «Жиырма сегізінші қарасөзінде» тағдыр, иман, ақыл, ғибадат7Білімге шақыру – Абайдың және Абай поэзиясынан кейінгі дүниетанымының ерекшелігінен туындайтын жарқын ойлардың бірі. Құран кәрімде абсолютті білімнің Аллаға тән екені белгілі, бірақ білімге сараңдықпен ұмтылып, оны меңгерген адам қасиетті - осылайша Алла Тағалаға жақындап, іргесінен үзіліп, қорқынышты әдеттерден жоғары көтеріледі.Абайдың асқан ойшылдығы діни талғам-танымынан айқын көрсетеді. «Алланың өзі де рас, сөзі де рас, Рас сөз ешуақытта жалған болмас», – дейді ол. Бұл ой-тұжырымға ол Шығыс пен Батыс философтарының еңбектерін терең біліп, зерттеп, зерделеп барып жеткені анық. Ол отыз сегізінші қара сөзінде Аллаға деген көзқарасын толық білдіреді. Абайдың рухани өресіне баға берген дінтанушы философ ғалымдар оның «кәміл мұсылман» ұғымына ерекше назар аударады.Абайдың қарасөздеріндегі дін туралы пікірлері оның діни білімі мен танымын аңғартады. Пайғамбар хадистерінен келтірген мысалдары Абайдың діни дүниетанымының тереңдігін дәлелдей түседі. Ақынның қырық бес қарасөзінің он бірі дін тақырыбына арналған. Олардың ішінде кейбір қарасөздері тек діни мәселелерді қозғайды. Мысалы, «Он үшінші қарасөзінде» иман мен ғибадат, «Жиырма жетінші қарасөзінде» құлшылық, хикмет, ақыл жайында, «Жиырма сегізінші қарасөзінде» тағдыр, иман, ақыл, ғибадат, «Отыз төртінші қарасөзінде» ақырет, иман, дүниелік өмір, «Қырық үшінші қарасөзінде» жан мен тән, ақыл, талап, қуат, «Қырық бесінші қарасөзінде» Алла Тағаланың барлығына дәлел келтіріп, әділет, махаббат туралы баяндайды. Абай қарасөздерінің ішіндегі ең көлемдісі – «Отыз сегінші қарасөзі».Абайдың ойынша, Алланың махаббатымен жаратылған біз, яғни адамдар, жаратушы бір Алланы шын жүрегімізбен, бар болмысымызбен, жанымыздан артық сүюіміз керек. Тек махаббатпен! Еш қорқынышсыз! Өйткені, қорқыныш бар жерде махаббатқа орын жоқ. Сондықтан да бір Аллаға сеніп, иман келтіріп, біз оны тек қана махаббатымызбен шын сүюіміз қажет. Бұл – әрбір пенденің өмірлік ұстанымы, иманы болуы шарт. bibigulmarat https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2567086544 2023-04-25 11:19:48 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2567086544 Тәуелсіз Қазақстан тарихы. 5 том ayanamukiatkyzy https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2571607791 «Мәңгілік Ел» идеясы қазақ халқы тарихының қай кезеңдегі болмасын басты мәселесі болып отырған. Осы мәселеге қазақ халқы тарихында «Мәңгілік Ел» құруға тырыспаған, жауап іздемеген батырлар, шешендер мен көсемдер, хандар мен билер, халық арасынан шыққан даналардың тарихта үнемі болып тұрғаны белгілі. Бүгінде осы сұраққа жауап іздеу үрдісі әлі жалғасуда. Заман өзгерді, соған сәйкес жауаптың бағыты мен мазмұны да өзгерді. Еліміздің тұңғыш президенті бұл мәселені қойып, оны идея, тұжырым ретінде халыққа ұсынды. Ендігі мақсат осы мәселені дұрыс шешу, оның әлеуметтік-философиялық, тарихи-мәдени, саяси-экономикалық негіздерін жасау. Ең басты философиялық ұстаным - ол қазақ халқының осы идеяны ұғынып, оны сана мен ой арқылы сезініп, соның жолында бірге қадамдар жасау, патриотизммен ат салысу, еліміздің азаматы, қазақ ретіндегі өміріндегі басты бағыты ретінде қабылдап, оны үнемі білім және рухани құндылықтармен тең іске асыруында. «Мәңгілік Ел» - ұлттық дүниетанымның басты бағыты және қайнар көзі. Оның ішкі мазмұны үнемі даму, өзгеру, жаңғыру арқылы жүріп отырады.
«Мәңгілік Ел» идеясын ұлттың тарихынан бөліп қарау мүмкін емес. Себебі, бұл мәселе қазақ қоғамы үшін қашанда өзекті.

]]> 2023-04-28 09:57:19 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2571607791 Жаһандану үдерісі шеңберіндегі өзекті мәселелер klarakemalatdinova https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2574129263 Технопессимизм (Г.Маркузе, К.Лоренц, Д.Гудмен т.б.) қазіргі қоғам адамдарды ғылым мен техниканың құлына айналдырады деген пікір айтты. К.Лоренц ҒТР адамдарды мыңдаған жылдар бойы бейімделген табиғи қоршаған ортадан жұлып алып, «тастан жасалған джунглиге» қамады. Кейбір адамдар жылдар бойы табиғатқа шыға алмайды. Автоматтар адамдарды ауыр қара жұмыстан босатқанмен, оның жүйкесін анағұрлым тез тоздырады. Қиындығы жоқ жеңіл өмір адамның күшті сезімдерін, өмірге деген жігерін әлсіретіп, зерігуге әкеледі. Іші пысқан адам не істерін білмей, өз өміріне қанағаттанбай, есірткімен әуестене бастайды… Технопессимистер тәндік-сезімдік өмір бағдарламасынан бас тарту, тойымсыздық пиғылды жою, қанағатқа келу мәселелерін көтерді. 
Орыстың ұлы ғалымы Н.Моисеев: «ХХ ғ. адамзатқа ескерту жасады. Егер ХХI ғ. ол оған мойын бұрмаса, құрып кетуі мүмкін», – деген ой тастайды. Әрине, бүгінгі таңдағы ұлы ғалымдар алаңдаушылығының терең себептері бар. Уақытында ағылшын ойшылы лорд Честертон айтқандай, байлық адамды аздырады. Өкінішке қарай, материалдық байлықтың өсуі көп жағдайда соншалықты рухани өрлеуге әкелмейді. Керісінше, рухани құлдырау байқалады. Оны бүгінгі таңдағы өз өмірімізден-ақ көріп жатырмыз. Бұл қайшылықты жою адамзаттың қолынан келер ме екен? Болашақ өмір оны көрсетер деген ойдамын]]> 2023-05-01 19:14:34 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2574129263 «Мәңгілік Ел» ұлттық идеясы ayaulymulasbek https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2574607861 Ел болу мәселесі, ұлтты сақтау, жерді, қорғау мәселесі қай халық болмасын қашанда маңызды болып келе жатқаны белгілі. Олар әр түрлі тарихи кезеңдерге байланысты көкейкестіленіп, қоғамдық ой-сананың өзегіне айналып отырған. Тұңғыш президент өзінің Қазақстан халқына арнаған 2017 жылғы жолдауында «Мәңгілік Ел» идеясына тоқталды. Біріншіден, қандай да болмасын идея, оның ішінде Қазақстан жағдайындағы ұлттық идея халықты біріктіретін, бір мақсатқа жұмылдыратын, тұтастыққа негізделген, қоғам дамуында шешуші рөлге ие қозғаушы күш болуы керек. Онда тек өткенмен қатар қоғам дамуының бүгіні, ертеңгі болашағы көрініс табуы тиіс. Сонымен, мәселе қойылды, идея, тұжырымдама ретінде халыққа ұсынылды. Ендігі мақсат осы мәселені дұрыс шешу, оның әлеуметтік-философиялық, тарихи-мәдени, саяси-экономикалық негіздерін жасау. Меніңше, ең басты философиялық ұстаным - ол қазақ халқының осы идеямен бірге өмір сүріп келе жатқандығында, оған үнемі оралып, оны санасымен сезінуінде.Екіншіден, «Мәңгілік Ел» идеясын кейбіреулер «утопия» немесе ойдан шыққан адам қиялы жетпейтін ұғымдар жиынтығы ретінде көреді. Негізінен ол - ұлттық идеологияға пара-пар нәрсе болуы керек. Кешегі тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында «идеологиясыздандыру» үдерісі және тәуелсіз ел идеологиясын қалыптастыру мен дамыту қатар жүргені белгілі. Идеология туралы нақты айтылмаса да тәуелсіз мемлекет құрудағы идеологиялық ұстанымдарды мемлекеттік деңгейде жүзеге асыру іс-әрекеті жасалынды. Және «Мәңгілік Ел» ұлттық идеясының басты негізі бірлік деп ойлаймын. Бірлік - ол елдің рухани бірлігі, халықтың мәдени, тілдік, ділдік, ақпараттық кеңістікке деген бірлігі.«Мәңгілік Ел» идеясын жүзеге асыру белгілі бір құндылықтар жүйесіне негізделетіні белгілі. Сол құндылықтардың ішіндегі ең бастысы - қазақ тілінің мәртебесі. Мемлекет қай тілде сөйлесе, сол тілдің құдіреті қашанда үстем болады. Міне, осындай бірнеше тақырыптар жалпы жолдаудың көтеретін мәселелерінің негізін  береді, және ұлттық болып қабылдануы - жеке болмыстың идентификациясынан басталатыны белгілі. Сондықтан, әр азамат патриоттық сезімін өз еркімен, жүрекпен сезінгенде ғана, жеке "мен" -ін түсініп қабылдау арқылы келсе кез келген идеология, жолдау өз маңызын жоғалтпай, бастапқы мақсатын орындайды деп ойлаймын.]]> 2023-05-02 04:32:06 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2574607861 Еуразияшылдық идеясы aluarakhmet https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2574619414  Саяси жоспарда еуразияшылдық идеялары халықтар мен мемлекеттердің өзара түсіністікке, ынтымақтастық пен интеграцияға ұмтылысын қамтиды. Сонымен, Н.Назарбаев: «Бірде-бір мемлекет интеграциялық процестерсіз өркендеу мен дамуға сене алмайды. Тіпті бірінші орындағы АҚШ та халықаралық саудасыз өмір сүре алмайды. Қытай мүмкін емес, Үндістан мүмкін емес, ал біз, Қазақстан, интеграциясыз, байланыссыз, қандай да бір қоғамдастықта, біз сауда жасайтын мемлекеттердің сенімді шеңберінде болмай жасай алмаймыз.
  Қазіргі уақытта еуразияшылдық әртүрлі көзқарастар жүйесі деп түсініледі. Бұл идеяны әртүрлі саяси күштер пайдаланады: КСРО-ны қалпына келтіруді немесе Ресей империясын қалпына келтіруді жақтаушылардан бастап ұлтшыл, тіпті фашистік топтарға дейін. Көбінесе күмәнді геосаяси жобалар біреудің саяси мүдделерін қанағаттандыру үшін контекстен алынған еуразияшылдықтың кейбір аспектілері негізінде құрылады. Мұндай көзқарас интеграция идеяларының шынайы мағынасын ғана дискредитациялауы мүмкін, сондықтан өткен ғасырдың басында тұжырымдалған идеяларға олардың шынайы мағынасында қызығушылықтың қайта жандануы туралы айтуға болады.Еуразиялық идея әлемді өзгертуді және адамды бір-бірінен оқшаулауды емес, бір-бірін толықтыратын процестер ретінде жетілдіруді білдіреді. Материалдық және практикалық қызмет рухани-адамгершілік принципке негізделуі керек; адамның рухани-адамгершілік дамуы дүниеден оқшаулануды емес, адамзаттың болмысты өзгертудегі бірлескен іс-әрекетін қажет етеді. 
 Менің ойымша, еуразияшылдықтың идеясы хандық кезең, ағартушылық кезеңдегі бізге жеткізген идея ұқсас. Қазақстан қазіргі уақытта көпұлтты ел. Соған қарағанда бір жағынан бұл идея жүзеге асып жатыр. Бірақ біз әлі де КСРО кезеңінде қалыптасқан отаршылдық идеяны санамыздан толығымен алып тастауымыз қиынға соғып жатыр. Отаршыл кезеңдегі сана еркіндікке қарама-қарсы. Сол еркіндік бізге жетіспейтін көрінеді. Біздің экономиканы өзгерту үшін белгілі бір қатты, жігерлі бастау керек деп ойлаймын. Ол үшін билік басында білімді, саналы, адал тұлғалардың болуы маңызды. Қазақ жастарының патриоттық рухты өшірмейтін саясаттың болуы, демократияның дамуы, басқару саясатын өзгерту керек. Сонда ғана еуразияшылдық идеясы толығымен жүзеге асады.]]> 2023-05-02 04:44:05 UTC https://padlet.com/ayaulymulasbek/kcnnq1mmq9zxgd0r/wish/2574619414