1. Nêu đặc điểm, ý nghĩa của thành tựu.

2. Sưu tầm một thành tựu cụ thể trong lựa chọn của mình (giới thiệu những nét cơ bản).

Trải qua các triều đại, tổ chức bộ máy nhà nước của Đại Việt không ngừng được hoàn thiện và củng cố từ trung ương đến địa phương.

Dưới triều vua Lê Thánh Tông:

-Đứng đầu triều đình trung ương là Vua - trực tiếp nắm mọi quyền hành, kể cả tổng chỉ huy quân đội.

-Giúp việc cho vua là quan đại thần, các cơ quan giám sát.

-Bãi bỏ một số chức quan cũ như tướng quốc, đại tổng quản, đại hành khiến.

-Bộ máy nhà nước chia thành lục bộ là Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công. Đứng đầu mỗi bộ là Thượng thư.

-Ở địa phương, cả nước chia thành 13 đạo thừa tuyên do ba ty là Đô ty, Hiến ty, Thừa ty phụ trách. Dưới các đạo: phủ, huyện/ châu, xã hoặc phường hoặc sách,…

Ý nghĩa:

Việc thành lập cơ quan hành chính, pháp lý, chuyên môn, giám sát,... thể hiện vai trò tổ chức quản lý của nhà nước ngày càng chặt chẽ, tiêu biểu là tổ chức bộ máy nhà nước thời Lê Sơ.

Tôn giáo và tín ngưỡng trong lịch sử Đại Việt đa dạng và ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống xã hội và văn hóa. Chúng thể hiện sự phong phú và lòng tin của dân tộc, được thể hiện qua các di tích tôn giáo và vai trò trong việc hình thành giá trị đạo đức và văn hóa của người Việt Nam.

Giá trị :

Tôn giáo và tín ngưỡng trong lịch sử Đại Việt đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành giá trị văn hóa và đạo đức của dân tộc. Sự đa dạng của các tín ngưỡng thể hiện sự phong phú và lòng tin của người Việt, được thể hiện qua các di tích tôn giáo và vai trò trong việc hình thành xã hội.

- Hệ thống giáo dục được mở rộng, chủ yếu nhằm đào tạo đội ngũ quan lại cho bộ máy chính quyền.

- Năm 1070, nhà Lý cho dựng Văn Miếu tạc tượng Chu Công, Khổng Tử.

- Năm 1075, nhà Lý mở khoa thi để tuyển chọn nhân tài.

- Năm 1076, vua Lý thành lập Quốc Tử Giám để dạy cho hoàng tử, công chúa.

- Từ thời Trần thành lập Quốc học viện cho con em quan lại học tập. 

- Có lớp học tư nhân ở các làng xã. Từ thời Lê Sơ, con em bình dân cũng được đi học, đi thi, hệ thống trường học mở rộng trên cả nước.

- Thi cử được tổ chức chính quy và trải qua 3 vòng thi (Hương, Hội, Đình) và có hình thức vinh danh.

- Nhà nước tăng cường quản lí xã hội thông qua luật pháp:

+ Năm 1002, nhà Tiền Lê định luật lệ.

+ Năm 1042, vua Lý Thái Tông ban hành bộ Hình thư. Đây là bộ luật thành văn đầu tiên của Đại Việt.

+ Năm 1930, vua Trần Thái Tông cho soạn bộ Hình luật.

+ Năm 1483, dưới thời Lê sơ, bộ Quốc triều hình luật (còn gọi là: Luật Hồng Đức) được ban hành.

Quốc triều hình Luật thời Lê sơ

+ Năm 1811, vua Gia Long cho biên soạn bộ Hoàng triều luật lệ (Luật Gia Long) và được thi hành trong suốt các triều vua nhà Nguyễn.

Ý nghĩa:

- Đề cao tính dân tộc và chủ quyền quốc gia

- Bảo vệ quyền lực của vua, quý tộc, quan lại

- Bảo vệ sức kéo trong nông nghiệp

- Bảo vệ quyền lợi của nhân dân, quyền lợi của phụ nữ

+ Những thành tựu đạt đã chứng minh sự phát triển vượt bậc trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá trong các thời kì lịch sử; góp phần quan trọng tạo nên sức mạnh dân tộc, giúp Đại Việt giành thắng lợi trong những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ nền độc lập dân tộc.

+ Thành tựu của văn minh Đại Việt đạt được trong gần mười thế kỉ là nền tảng để Việt Nam đạt được nhiều thành tựu rực rỡ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; tạo dựng bản lĩnh, bản sắc của con người Việt Nam, vượt qua thử thách, vững bước tiến vào kỉ nguyên hội nhập và phát triển mới.

+ Sử học: được nhà nước và nhân dân quan tâm nhiều công trình được biên soạn qua các thời kì khác nhau, tiêu biểu: Đại Việt sử kí (Lê Văn Hưu); Đại Việt sử kí toàn thư; Đại Nam thực lục,…

+ Địa lí: xuất hiện nhiều công trình địa chí ghi chép về ranh giới, núi sông, địa danh, phong tục,...của đất nước, các địa phương: Dư địa chí; Hồng Đức bản đồ,…

+ Sử học: được nhà nước và nhân dân quan tâm nhiều công trình được biên soạn qua các thời kì khác nhau, tiêu biểu: Đại Việt sử kí (Lê Văn Hưu); Đại Việt sử kí toàn thư; Đại Nam thực lục,…

+ Địa lí: xuất hiện nhiều công trình địa chí ghi chép về ranh giới, núi sông, địa danh, phong tục,...của đất nước, các địa phương: Dư địa chí; Hồng Đức bản đồ,…

Trước khi chữ quốc ngữ được phát triển, Việt Nam sử dụng chữ Hán (chữ Tàu) để ghi lại ngôn ngữ Việt. Điều này tạo ra một ngưỡng khó khăn trong việc học đọc và viết cho những người không được giáo dục truyền thống, và dẫn đến sự phân biệt giữa các tầng lớp xã hội.

Tuy nhiên, vào thế kỷ 17, vua Gia Long của triều Nguyễn đã ra lệnh cho nhà trí thức Phan Huy Chú và các học giả khác để phát triển một hệ thống chữ viết dựa trên ký tự Latinh, gọi là chữ quốc ngữ. Hệ thống chữ này dựa trên âm tiếng Việt và dễ dàng hơn cho người dân Việt Nam học và sử dụng.

Sự phát triển của chữ quốc ngữ đã mở ra cánh cửa cho việc tiếp cận tri thức và giáo dục cho rộng lớn dân chúng Việt Nam. Nó đã giúp tăng cường giao tiếp, giáo dục và lưu truyền văn hóa trong cả nước, đồng thời góp phần vào việc phát triển quốc gia và xã hội. Đây được coi là một trong những thành tựu quan trọng nhất của văn minh Đại Việt, và chữ quốc ngữ vẫn là hệ thống chữ viết chính thức của Việt Nam đến ngày nay.

=>Điều này thể hiện sự tiến bộ vượt bậc trong việc lập ra các hệ thống pháp luật để quản lý xã hội và giải quyết tranh chấp nội trong nền văn minh này

Hệ thống thủy lợi trong văn minh Đại Việt bao gồm mạng lưới các hồ chứa nước, đập, và kênh mương để lưu giữ và phân phối nước cho việc tưới tiêu và canh tác. Công trình thủy lợi này được xây dựng với kỹ thuật cao và kiến thức nông nghiệp tiên tiến của thời đại.

- Thủ công nghiệp gồm 2 bộ phận:

+ Thủ công nghiệp trong dân gian: phát triển, xuất hiện nhiều làng nghề

+ Thủ công nghiệp nhà nước phát triển, chuyên sản xuất các sản phẩm phục vụ cho cung đình, quan

Vai trò của Văn Miếu - Quốc Tử Giám đối với sự phát triển văn minh Đại Việt: 

• Văn Miếu – Quốc Tử Giám là trung tâm giáo dục và đào tạo thời trung đại (xây dựng năm 1070), và là trung tâm giáo dục cao nhất của nước Đại Việt.

• Ở đây không chỉ là nơi học tập của các nhà quản lý, lãnh đạo đất nước trong tương lai mà việc giáo dục đã được mở rộng. Trường đã được nâng cấp thành Viện, đứng đầu là quan Thượng thư. Tài liệu dùng trong trường là các kinh điển cao cấp của Nho giáo như: Tứ thư, Ngũ kinh.

• Nho sinh đến đây học tập để chuẩn bị tham gia các kỳ thi đại khoa giành học vị tiến sĩ – học vị học thuật cao nhất lúc bấy giờ. Vai trò là trung tâm giáo dục lớn nhất cả nước của Văn Miếu – Quốc Tử Giám được xác lập và khẳng định từ thời Trần (1225 - 1440), tuy nhiên việc giáo dục và học tập được mở rộng, quy mô nhất vào thời Hậu Lê (1428).

• Song song với việc mở rộng đối tượng Nho sinh, nâng cao trình độ học tập tại Quốc Tử Giám, triều đình còn áp dụng nhiều chính sách nhằm đề cao việc học tập, biểu dương thành tích của người học và dạy học tại đó.

• Ngoài việc đào tạo, Quốc Tử Giám còn có nhiệm vụ Bảo cử Giám sinh với triều đình để bổ dụng làm quan

- Kiến trúc:

+ Kiến trúc cung đình tiêu biểu là các kinh đô như: Hoa Lư (thời Định - Tiền Lê), Thăng Long (thời Lý - Trần - Lê), Tây Đô (thời Hồ) và Phú Xuân - Huế (thời Nguyễn). …

+ Kiến trúc tôn giáo, tiêu biểu là: chùa, tháp, đền, đình, miếu, nhà thờ

• Điêu khắc: đạt đến trình độ cao nhất

• Thể hiện qua những tác phẩm chạm khắc trên các công trình kiến trúc, điêu khắc tượng

- Tranh dân gian

+ Gồm hai loại chính là tranh thờ và tranh chơi Tết. 

+ Kĩ thuật chủ yếu là in trên giấy dó bằng nhiều ván khắc, sau đó có sửa lại bằng tay.

+ Thời kì Lê trung hưng xuất hiện các dòng tranh nổi tiếng: Đông Hồ (Bắc Ninh), Hàng Trống (Hà Nội)…

- Nghệ thuật biểu diễn

+ Đa dạng về thể loại, bao gồm biểu diễn cung đình và biểu diễn dân gian.

- Năm 1437, vua Lê Thái Tông cho làm nhã nhạc cung đình và cấm các loại hình ca múa nhạc cổ truyền như tuồng, chèo,... 

+ Trong dân gian, các loại hình diễn xướng như tuổng, chèo, múa rối phát triển rộng rãi. Nhiều giáo phường được thành lập. 

+ Nhạc cụ truyền thống gồm nhiều loại thuộc bộ gõ, bộ hơi và bộ dây.

- Hịch tướng sĩ do Trần Quốc Tuấn viết vào khoảng trước cuộc kháng chiến chống quân Nguyên lần thứ hai.

- Tác phẩm được công bố vào tháng 9 - 1284 tại cuộc duyệt binh ở bế Đông Bộ Đầu (Thăng Long).
1. Giá trị nội dung

Hịch tướng sĩ từ xưa đã được xem là một "thiên cổ hùng văn" bất hủ của dân tộc. Bài hịch là sự kết tinh sâu sắc của truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm, là kết tinh của ý chí và sức mạnh quật cường của dân tộc qua mấy trăm năm lịch sử. Qua bài hịch, Trần Quốc Tuấn đã thể hiện mạnh mẽ lòng yêu nước thiết tha và căm thù giặc sâu sắc của vị chủ tướng một lòng vì nước vì dân.

2. Giá trị nghệ thuật

• Là một áng văn chính luận xuất sắc

• Lập luận chặt chẽ, lĩ lẽ rõ ràng, giàu hình ảnh, có sức thuyết phục cao

• Kết hợp hài hoà giữa lí trí và tình cảm

• Lời văn giàu hình ảnh nhạc điệu

  
  

- Văn học chữ Hán:

+ Phát triển và đạt nhiều thành tựu. 

+ Nội dung chủ yếu ca ngợi truyền thống yêu nước, niềm tự hào dân tộc. 

+ Thể loại: tiểu thuyết chương hồi, truyện ký,...

- Văn học chữ Nôm:

+ Từ thế kỉ XIII -XVI-XIX. 

+ Ca ngợi tình yêu quê hương, đất nước, con người, phê phán một bộ phận quan lại cường hào và phản ánh những bất công trong xã hội, đề cao vẻ đẹp con người...

- Văn học dân gian:

+ Duy trì và phát triển mạnh trong các thế kỷ XVI-XVIII. 

+ Phản ánh tâm tư, tình cảm con người, đất nước với nhiều thể loại phong phú như thơ ca, tục ngữ, hò vè, hát, truyện cổ tích,...

• Hệ thống giáo dục được mở rộng, chủ yếu nhằm đào tạo đội ngũ quan lại cho bộ máy chính quyền.

• Từ thời Trần thành lập Quốc học viện cho con em quan lại học tập

• Bên cạnh trường học của nhà nước, còn có lớp học tư nhân ở các làng xã

Ý nghĩa

• Khẳng định tinh thần quật khởi và sức lao động bền bỉ của nhân dân. Người Việt Nam không ngừng nỗ lực, xây dựng một nền văn minh mang đậm bản sắc dân tộc trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc những thành tựu văn minh bên ngoài.

• Những thành tựu chứng minh sự phát triển vượt bậc, góp phần tạo nên sức mạnh dân tộc, giúp Đại Việt giành thắng lợi trong những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ nền độc lập dân tộc.

• Là nền tảng để Việt Nam đạt được những thành tựu rực rỡ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, tạo dựng bản lĩnh, bản sắc riêng, để người Việt Nam vững vàng vượt qua thử thách, bước vào kỉ nguyên hội nhập.

- Với tư cách là kinh đô của nhà nước Đại Việt cuối Trần đầu Hồ, Tây Đô được xây dựng dựa trên những nguyên tắc cơ bản về địa thế, phong thủy, tiền án hậu chẩm đều có hình sông thế núi bao bọc.

- Thành Nhà Hồ được kết cấu gồm 3 phần: La thành, Hào thành và Hoàng thành.

- Các phiến đá dài trung bình 1,5m, có tấm dài tới 6m, trọng lượng ước nặng 24 tấn. Tổng khối lượng đá được sử dụng xây thành khoảng 20.000m3 và gần 100.000m3 đất được đào đắp công phu.