Thấy các KOL và Hot Tiktoker làm video ngắn review son, kem chống nắng trên TikTok. Hình ảnh quay cận cảnh, ánh sáng đẹp làm sản phẩm trông hấp dẫn và thôi thúc mua ngay.

Điều đó vừa tích cực vì mình có thể biết thêm thương hiệu mới, tiếp cận sản phẩm nhanh và vừa tiêu cực vì rất dễ mua theo cảm xúc ( chốt đơn 2h sáng ), sản phẩm không cần thiết, chất lượng kém so với quảng cáo

Ví dụ 2: Đi ăn quán lạ nhờ Instagram/Facebook

Nhìn thấy nhiều bạn bè đăng ảnh check-in ở quán bún chửi độc lạ, chúng mình rủ nhau đi ngay để trải nghiệm.

Ảnh hưởng tích cực (khám phá không gian đẹp, theo kịp xu hướng “đi đâu hot”) nhưng cũng tiêu cực (đôi khi chọn quán chỉ vì tò mò, đồ ăn không thực sự ngon).

Khi ngồi trong quán, mình thừa nhận rằng lý do duy nhất đến đây là vì thấy trên Instagram/Facebook nhiều người đăng vì muốn cảm giác bị ăn chửi ( thái độ phục vụ mới lạ ), chứ không phải vì nhu cầu ăn bún

Ví dụ 3: Thay đổi quan điểm ăn chay nhờ YouTube và Facebook

Tác động: Ban đầu chúng mình nghĩ ăn chay khá nhạt nhẽo và thiếu dinh dưỡng. Nhưng sau khi xem nhiều video trên YouTube và Facebook về ẩm thực chay sáng tạo, cùng với các bài viết về bảo vệ môi trường, chúng mình bắt đầu có cái nhìn mới về ăn chay

Mạng xã hội giúp mở rộng góc nhìn, nhận ra ăn chay không chỉ tốt cho sức khỏe mà còn góp phần giảm rác thải và bảo vệ môi trường.

Một số nội dung lại quá tiêu cực như phán xét người ăn mặn, dễ gây áp lực hoặc cảm giác tội lỗi không cần thiết.

Khi thử tham gia một buổi ăn chay cùng nhóm bạn, mình nhận ra quyết định này đến từ việc tiếp xúc liên tục với các nội dung về lối sống xanh và ăn chay trên mạng xã hội.

1. Tác động cụ thể: Các quan điểm này có ảnh hưởng lớn đến quyết định mua hàng: chỉ cần một video review tích cực, được thể hiện chân thực và thuyết phục, có thể khiến tôi cảm thấy tin tưởng và nhanh chóng đưa ra quyết định mua. Ngược lại, các bình luận tiêu cực hoặc trải nghiệm không tốt cũng khiến tôi cân nhắc lại hoặc từ bỏ ý định mua sản phẩm đó.

2. Ảnh hưởng tích cực và tiêu cực:

   Hiện tượng này có cả những tác động tích cực lẫn tiêu cực:

   • Tích cực: tiếp cận nhiều nguồn thông tin đa dạng về sản phẩm trong thời gian ngắn; Việc xem người thật sử dụng sản phẩm giúp hình dung rõ hơn về chất lượng và công dụng của sản phẩm.; Các quan điểm này có thể đóng vai trò như một “cơ sở tham khảo” hữu ích, hỗ trợ ra quyết định tiêu dùng nhanh và hiệu quả hơn.

   • Tiêu cực: Các nội dung trên mạng xã hội thường mang tính cá nhân và chủ quan cao, khó kiểm chứng độ chính xác, trung thực; Một số KOL có thể quảng bá sản phẩm vì mục đích thương mại, dẫn đến đánh giá thiên lệch, không phản ánh đúng chất lượng thực tế; Việc tiếp nhận quá nhiều quan điểm khác nhau cũng có thể khiến người tiêu dùng bị “quá tải thông tin” (information overload), khó đưa ra quyết định khách quan

3. Thời điểm nhận ra sự ảnh hưởng

   Tôi nhận ra hành vi mua sắm của mình bị ảnh hưởng bởi mạng xã hội khi thói quen tìm kiếm thông tin đã thay đổi rõ rệt: thay vì nhập tên sản phẩm vào Google, tôi lại ưu tiên mở TikTok hoặc Threads để tìm kiếm các video review và bình luận.

Ví dụ 2: Tác động: Sau khi đọc các “bài phốt” trên Facebook về quán ăn dùng nguyên liệu kém chất lượng và các shop bán đồ phake, em trở nên thận trọng hơn. chủ yếu mua thực phẩm e, sẽ mua ở chợ hoặc chọn những thực phẩm từ các nguồn cung cấp khác

Ảnh hưởng: Chủ yếu là tích cực vì giúp em ý thức rõ hơn về an toàn thực phẩm và chất lượng sản phẩm, hạn chế được nguy cơ mua phải đồ giả. Tuy nhiên, đôi khi cũng có tiêu cực khi em quá lo lắng, dẫn đến tẩy chay cả những sản phẩm chưa chắc đã sai phạm.

Nhận ra: Em nhận thấy hành vi mua sắm của mình bị ảnh hưởng khi lần đầu do dự không dám mua một thương hiệu quen thuộc, chỉ vì thấy có nhiều bài phốt trên mạng, mặc dù trước đó em đã từng dùng sản phẩm và thấy ổn.

Ví dụ 3: Tác động: Mình thường xuyên thấy quảng cáo đồ ăn nhanh, quán cà phê trên Facebook, với hình ảnh đẹp kèm theo là nhiều ưu đãi giảm giá. Thế là đặt thử qua app giao hàng. Ảnh hưởng:

-Tích cực: giúp em dễ dàng khám phá nhiều món ăn mới, trải nghiệm hương vị đa dạng, đồng thời tiết kiệm thời gian vì có thể đặt hàng nhanh chóng qua ứng dụng.

- Tiêu cực: chi tiêu cho ăn uống tăng đáng kể, dễ hình thành thói quen ăn vặt nhiều, không kiểm soát và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.

=> Nhận ra bị ảnh hưởng khi xem lại lịch sử chi tiêu và thấy phần lớn đơn hàng bắt nguồn từ quảng cáo mạng xã hội.

Khi lướt các trang mạng xã hội, chúng em bị thu hút bởi beauty blogger thu hút. Những video "trước và sau" kèm theo mã giảm giá đã kích thích chúng em mua sản phẩm ngay lập tức mà không cần tìm hiểu kỹ. Từ đó, tôi hình thành thói quen mua sắm bốc đồng trên mạng thay vì đến cửa hàng như trước.

Ban đầu, chúng em nghĩ đây là một cách mua sắm tiện lợi, nhưng dần dần, em nhận ra nó có nhiều tác động tiêu cực. Khi những hình ảnh trên mạng quá hoàn hảo khiến bản thân bị tự ti khi đem bản thân ra so sánh. Số tiền bỏ ra cho các sản phẩm khiến kinh tế bản thân bị eo hẹp.

2. Sức mạnh của các video review trên TikTok

Một người bạn của em nghiện xem các video review xu hướng trên TikTok dù chưa cần biết có cần thiết không. Nhưng với tâm thế bắt kịp "trào lưu", thay vì cho rằng chúng "đắt đỏ và không cần thiết", bạn ấy lại liên tục mua chúng trên Shopee và Lazada để theo kịp xu hướng.Mặc dù những đồ đó không phải do nhu cầu thực sự và cũng không có công dụng cho cuộc sống.

3. Hiệu ứng đám đông từ các hội nhóm

Trong nhóm bạn trên Facebook hay các group zalo, mọi người thường chia sẻ những bài viết về các deal giảm giá quần áo... Những bình luận như "rẻ hơn siêu thị" đã thay đổi cách nhìn của em, khiến em chuyển từ mua sắm trực tiếp sang mua online và chỉ săn những món đồ "hot" được nhiều người thích. Việc này vô tình hình thành thói quen mua sắm theo đám đông thay vì theo sở thích cá nhân.

Ban đầu, em thấy việc này giúp tiết kiệm tiền, nhưng dần dần, tôi nhận ra tủ quần áo của mình đầy ắp những món đồ mua vì "deal hời" nhưng rất ít khi mặc đến. Khi trò chuyện với những người bạn không dùng Facebook, tôi nhận ra họ mua ít hơn nhưng lại chọn những sản phẩm chất lượng, dùng được lâu hơn. Điều này khiến em suy nghĩ lại về thói quen mua sắm của mình

1. Tác động cụ thể: Việc Tiktok gợi ý, quảng cáo nhiều như vậy khiến cho em không còn phân vân muốn mua tai nghe mà chốt luôn loại tai nghe được quảng cáo.

2. Ảnh hưởng: Em thấy đó là ảnh hưởng trung lập vì mua tai nghe như vậy cũng phù hợp với nhu cầu lúc đó.

3. Nhận ra ảnh hưởng: Em nhận ra hành vi của mình bị ảnh hưởng sau khi bấm đặt đơn và thanh toán vì lúc đầu vẫn còn phân vân mà giờ thì không phân vân nữa mà mua luôn.

Ví dụ 2: Mua quần áo từ livestream Facebook

1. Tác động cụ thể: Mẹ của em thường xem livestream bán hàng trên Facebook và đặt mua quần áo vì “chốt đơn nhanh, giảm giá sốc” mà không kiểm tra chất lượng quá kỹ.

2. Ảnh hưởng: Tiêu cực – Một số sản phẩm nhận được không giống mô tả, gây lãng phí và thất vọng và phải mất thời gian trả hàng.

3. Nhận ra ảnh hưởng: Khi mẹ em nhận hàng và so sánh với ảnh trên livestream, thấy sự khác biệt lớn và hiểu rằng quyết định mua hàng vội vàng là do sợ hết hàng và quảng cáo quá lố.

Ví dụ 3: Võ hà linh ( KOL ) - tác động đến hành vi mua sắm online

1. Tác động cụ thể:

   Tạo ra hiệu ứng đám đông: Các buổi livestream bán hàng, Võ Hà Linh có thể tạo ra hiệu ứng tâm lý đám đông, thu hút em mua sắm. Dù không mua cũng vào xem

2. Ảnh hưởng đến nhận thức về giá: Các phiên livestream của cô thường đi kèm với những "deal" độc quyền và mức giá rất thấp. Điều này khiến em có xu hướng chờ đợi các đợt giảm giá mạnh tương tự, thay vì mua sản phẩm với giá niêm yết tại các kênh bán hàng truyền thống.

3. Tác động:

• Tích cực : mua được sản phẩm giá hời

• Tiêu cực : dễ mua những sản phẩm không cần thiết chỉ vì deal độc quyền

4. Nhận ra ảnh hưởng : Khi sản phẩm về tay em không đúng nhu cầu, không dùng đến

• Hiện tượng: Nhiều bạn trẻ đặt tour đi Đà Lạt, Mộc Châu hay check-in “tọa độ sống ảo” ở Ninh Thuận, Phú Yên chỉ vì xem clip review cảnh đẹp trên TikTok/Facebook.

• Tác động: Giúp quảng bá du lịch địa phương, khuyến khích giới trẻ trải nghiệm, khám phá (tích cực). Tuy nhiên, nhiều điểm đến bị “quá tải” khách, dịch vụ tăng giá, thậm chí thất vọng vì ngoài đời không đẹp như hình (tiêu cực).

• Nhận ra ảnh hưởng: Sau khi đi thực tế và so sánh với hình ảnh trên mạng, mới thấy mình quyết định đi du lịch phần lớn vì bị truyền thông mạng xã hội “kích thích”.

Ví dụ 2: Thói quen đọc sách điện tử thay vì sách giấy nhờ cộng đồng Facebook/Zalo

• Hiện tượng: Trên các hội nhóm đọc sách (Facebook, Zalo), nhiều bạn chuyển sang mua sách điện tử (ebook, audiobook) theo gợi ý từ review cộng đồng.

• Tác động: Tiết kiệm chi phí, dễ tiếp cận sách mới, tạo động lực đọc sách (tích cực). Nhưng đồng thời làm giảm hứng thú với sách giấy, mất đi trải nghiệm truyền thống (tiêu cực).

• Nhận ra ảnh hưởng: Khi so sánh số lượng ebook tải về so với sách giấy mua trong năm, mới thấy mình thay đổi hành vi tiêu dùng vì cộng đồng mạng xã hội.

Ví dụ 3: Đầu tư tài chính/tiền ảo theo “group” trên Telegram/Facebook

• Hiện tượng: Nhiều người, kể cả sinh viên, bị thu hút bởi các nhóm trên Facebook/Telegram chia sẻ “tips” đầu tư chứng khoán, crypto, vàng online. Có bạn bè em tham gia mua coin theo lời khuyên của KOLs.

• Tác động: Mở ra cơ hội tiếp cận thông tin nhanh, học hỏi thêm kiến thức tài chính (tích cực). Nhưng dễ bị lôi kéo vào “trend” đầu tư ngắn hạn, rủi ro mất tiền (tiêu cực).

• Nhận ra ảnh hưởng: Khi nhìn lại quyết định đầu tư bốc đồng, không dựa trên phân tích cá nhân mà theo “group” trên mạng, mới nhận ra hành vi tiêu dùng tài chính của mình bị tác động bởi truyền thông xã hội.

• Tác động: Trên TikTok, nhiều KOL và beauty blogger thường chia sẻ trải nghiệm khi dùng son, kem chống nắng, serum. Một người bạn của em đã mua ngay loại son được quảng cáo là “lên màu chuẩn – lâu trôi”.

• Ảnh hưởng: Sau khi mua, bạn nhận ra sản phẩm không phù hợp với mình, dễ khô môi. Đây là tác động tiêu cực, vì mua theo cảm xúc và hiệu ứng đám đông.

• Khi nhận ra: Bạn ấy chỉ nhận ra mình bị ảnh hưởng khi thấy trên bàn học có đến 4–5 thỏi son gần giống nhau, mà trước đó chưa bao giờ mua nhiều như vậy.

Ví dụ 2: Đặt đồ ăn qua app nhờ review Facebook/Instagram

• Tác động: Em thường thấy bạn bè đăng story đồ ăn, hoặc review quán mới trên Instagram. Nhiều lần em cũng đặt thử trà sữa, gà rán qua ShopeeFood/GrabFood nhờ đọc đánh giá tích cực.

• Ảnh hưởng: Kết quả khá hài lòng vì tìm được quán ngon, giá hợp lý. Đây là tác động tích cực, vì social media giúp tiết kiệm thời gian tìm kiếm.

• Khi nhận ra: Em nhận ra mình bị ảnh hưởng khi nhận thông báo “Bạn vừa đặt 3 lần trong tuần qua từ quán mới nổi trên Facebook”.

Ví dụ 3: Thay đổi quan điểm về lối sống “healthy” trên YouTube

• Tác động: Một người chị họ của em hay xem các video trên YouTube về chế độ ăn Eat Clean, detox, tập gym. Sau một thời gian, chị thay đổi thói quen ăn uống: ít đồ ngọt, tăng rau xanh, tập thể dục đều hơn.

• Ảnh hưởng: Đây là tác động tích cực, giúp cải thiện sức khỏe và tinh thần.

• Khi nhận ra: Chị ấy chia sẻ “Trước kia không quan tâm, nhưng sau khi xem video, mình mới để ý mỗi ngày mình ăn quá nhiều đồ chiên xào”.

  
  

  Nhìn chung, mạng xã hội có cả hai mặt tích cực và tiêu cực. Tích cực khi cung cấp thông tin nhanh chóng, gợi ý sản phẩm/dịch vụ phù hợp. Nhưng cũng tiêu cực nếu người dùng mua sắm theo trào lưu mà không cân nhắc nhu cầu thực tế.

• Tình huống:
  Một bạn nữ thấy TikToker review son môi với hình ảnh lung linh, nhiều lượt thích và bình luận tích cực.

• Tác động cụ thể:
  Bạn quyết định mua sản phẩm ngay lập tức, dù trước đó chưa có ý định mua son.

• Ảnh hưởng:

  • Tích cực: Biết đến sản phẩm mới, cập nhật xu hướng làm đẹp, tìm được sản phẩm phù hợp.

  • Tiêu cực: Có thể mua chỉ vì cảm xúc, không tìm hiểu kỹ → dễ mua phải hàng không như mong đợi.

• Khi nhận ra:
  Khi sản phẩm nhận được không như video quảng cáo, bạn mới thấy mình bị ảnh hưởng bởi video review hơn là nhu cầu thật sự.

Ví dụ 2: Chạy theo trend đồ ăn trên Facebook

• Tình huống:
  Một quán ăn trở nên nổi tiếng nhờ video viral trên Facebook về “món ăn độc lạ” hoặc thử thách ăn uống.

• Tác động cụ thể:
  Nhóm bạn rủ nhau đến quán ăn thử chỉ vì tò mò và muốn chụp ảnh check-in, không phải vì thực sự đói hay thích món đó.

• Ảnh hưởng:

  • Tích cực: Trải nghiệm món mới, có thời gian vui chơi cùng bạn bè.

  • Tiêu cực: Tốn tiền và thời gian cho trải nghiệm không cần thiết, có thể thất vọng nếu món không ngon như quảng cáo.

• Khi nhận ra:
  Khi về nhà, bạn nhận thấy mình đi ăn chỉ vì trend, chứ không thực sự muốn ăn món đó.

Ví dụ 3: Mua quần áo từ livestream trên Shopee/TikTok Shop

• Tình huống:
  Trong giờ nghỉ trưa, bạn xem livestream bán quần áo với nhiều khuyến mãi và thời gian đếm ngược.

• Tác động cụ thể:
  Cảm giác sợ bỏ lỡ (FOMO) khiến bạn đặt mua nhiều sản phẩm không thật sự cần thiết.

• Ảnh hưởng:

  • Tích cực: Có cơ hội mua sản phẩm rẻ, tiện lợi, nhận hàng nhanh.

  • Tiêu cực: Dẫn đến mua sắm bốc đồng, lãng phí tiền và dễ mua hàng không vừa ý.

• Khi nhận ra:
  Khi kiểm tra giỏ hàng, bạn thấy nhiều món chưa từng dùng → hiểu rằng mình bị ảnh hưởng bởi livestream và khuyến mãi.

1. Tác động: Bạn thấy nhiều video review son môi “swatch thật trên môi” của các TikToker. Sau vài lần xem, bạn nảy sinh nhu cầu thử, dù trước đó không định mua.

2. Ảnh hưởng: Vừa tích cực (giúp bạn biết thêm sản phẩm mới, trải nghiệm thật), nhưng cũng có thể tiêu cực (dễ mua theo cảm xúc, phát sinh chi tiêu ngoài dự kiến).

3. Nhận ra: Khi nhìn lại đơn hàng trên TikTok Shop, thấy rõ đa số sản phẩm được mua ngay sau khi xem review trên mạng.

Ví dụ 2: Shopee & chiến dịch Flash Sale/Free Ship

1. Tác động: Trên Shopee thường xuyên xuất hiện quảng cáo “Flash Sale 1K” và “Miễn phí vận chuyển”. Những chương trình này khiến bạn vào ứng dụng nhiều hơn, thậm chí mua thêm món đồ không cần thiết chỉ để đạt mức miễn phí ship. 2. Ảnh hưởng: Vừa tích cực (giúp tiết kiệm chi phí khi mua đồ cần thiết), nhưng cũng tiêu cực (dễ bị mua sắm bốc đồng, chi nhiều hơn dự định).

3. Nhận ra: Khi kiểm tra giỏ hàng, bạn thấy nhiều sản phẩm được mua chỉ vì có giảm giá hoặc freeship, chứ không thật sự cần ngay.

Ví dụ 3: Influencer trên Instagram quảng bá thương hiệu thời trang

1. Tác động: Một KOL bạn theo dõi thường xuyên đăng hình mặc đồ local brand. Điều này khiến bạn thay đổi quan điểm, tin tưởng hơn vào hàng Việt Nam thay vì chỉ mua hàng ngoại nhập.

2. Ảnh hưởng: Tích cực (ủng hộ thương hiệu trong nước, đa dạng phong cách), đồng thời có chút tiêu cực (dễ bị tác động mạnh bởi hình ảnh “lung linh” của KOL).

3. Nhận ra: Khi chọn mua quần áo, bạn thường nhớ lại outfit của KOL đó và tìm mua sản phẩm tương tự.

-Tác động cụ thể: Khi một TikToker bạn thích làm video giới thiệu một món đồ nào đó, ví dụ như một thỏi son hay một món ăn, nhà hang nào đó, bạn sẽ dễ bị tò mò và muốn tìm hiểu về nó. Những video được họ đăng tải tạo cảm giác rất thật , khiến bạn tin tưởng hơn những quảng cáo thông thường.

Tích cực: Bạn có thể khám phá những sản phẩm mới, phù hợp với sở thích của mình và có khi còn nhận được mã giảm giá.

Tiêu cực: Bạn dễ mua sắm theo trào lưu, mua những thứ không thật sự cần chỉ vì thấy người khác có.

2. Video review và bình luận của người dùng trên TikTok

-Tác động cụ thể: Bạn muốn mua một sản phẩm đang hot trên TikTok. Thay vì chỉ đọc mô tả, bạn lướt xem các bài đánh giá của những người đã mua, có kèm video hoặc không. Hoặc đa phần chỉ nhìn vào số sao đánh giá. Nếu thấy nhiều bình luận khen ngợi, lượt mua nhiều, sao cao, bạn sẽ tin tưởng hơn. Ngược lại, nếu có nhiều ý kiến chê, bạn sẽ không mua nữa.

Tích cực: Bạn có thể cân nhắc nhiều ý kiến  hơn, dựa trên trải nghiệm của người khác để đưa ra lựa chọn sáng suốt. Điều này cũng buộc các cửa hàng phải bán đồ chất lượng hơn.

Tiêu cực: Đôi khi, các video review và bình luận có thể là giả, khiến bạn bị lừa khi mua hàng.

3. Hiệu ứng FOMO (sợ bị bỏ lỡ) trên TikTok

Tác động cụ thể: Khi lướt trang "Dành cho bạn", bạn thấy video về cùng một sản phẩm xuất hiện liên tục, như một chiếc áo đang hot hay một món ăn vặt mới. Lượt xem và lượt tương tác cao khiến bạn tin rằng món đồ này đang là xu hướng. Bạn nghĩ ai cũng có, mình mà không có thì sẽ bị lạc hậu và bạn mua nó

Tích cực: Giúp bạn nắm bắt được các xu hướng mới và khám phá những món đồ được nhiều người yêu thích.

Tiêu cực: Dễ khiến bạn mua sắm vội vàng, theo trào lưu mà không quan tâm mình có thật sự cần hay không.

-         Tác động cụ thể: Ít mua sản phẩm theo phương thức truyền thống

-          Tác động tích cực vì

+ giá cả phải chăng

+ có thể mua được hàng chính hãng

+ biết thêm nhiều sản phẩm mới

-          Em nhận ra hành vi mua sắm đó của mình bị ảnh hưởng khi

+ nhận quá nhiều cuộc gọi từ anh shipper thân thuộc

2.       Mua sắm trên các kênh mạng xã hội qua các KOLs/KOC review

-          Tác động:

+ mua vì các bài seeding về sản phẩm

+ tò mò về sản phẩm

-          Tác dộng tích cực vì:

+ Sản phẩm được giảm giá

+ biết thêm nhiều thông tin sản phẩm qua lời giới thiệu của KOLs

-          Tác động tiêu cực: sản phẩm đến tay không được như kỳ vọng

-          Em nhận ra hành vi mua sắm đó của mình bị ảnh hưởng khi:

+ bản thân không sử dụng sản phẩm đó theo công dụng của nó mà mua theo trend và lời giới thiệu

3.       Mua đồ ăn theo nhóm trên các app giao đồ ăn (đặc biệt là nhân viên văn phòng...)

-          Tác động cụ thể:

+ tiết kiệm thời gian mua đồ ăn mà vẫn có thể ăn theo í thích của bản thân

+ không tốn thời gian chuẩn bị đồ ăn mang đi làm  

-          Tác động tích cực:

+ tiết kiệm chi phí vì có chương trình khuyến mãi hoặc các mã giảm giá cho đơn hàng lớn

+ gắn kết đồng nghiệp

-          Tác động tiêu cực:

+ ăn đồ ăn nhanh không tốt cho sức khỏe

+ mua đồ ngoài tốn nhiều chi phí hơn so với tự chuẩn bị đồ ăn mang đi

+ khó khăn trong việc share bill khi mua đơn hàng lớn

-          Em nhận ra hành vi mua sắm đó của mình bị ảnh hưởng khi:

+ phát sinh nhiều chi phí cho việc ăn uống do lời mời gọi từ đồng nghiệp hoặc do mã khuyến mãi trên app chứ không thực sự do bản thân muốn ăn

• Tác động: Khi xem review của chị Võ Hà Linh trên TikTok/YouTube về mỹ phẩm (kem chống nắng, sữa rửa mặt, son môi…), nhiều người – trong đó có bạn – cảm thấy yên tâm hơn vì cách chị phân tích chi tiết, test trực tiếp và nói thật cả ưu điểm lẫn nhược điểm.

• Tác động cụ thể: Người xem có xu hướng tin tưởng và quyết định mua sản phẩm theo gợi ý.

• Tích cực hay tiêu cực:

  • Tích cực: Giúp người tiêu dùng tránh mua phải hàng giả, chọn sản phẩm chất lượng, phù hợp với da.

  • Tiêu cực: Đôi khi quá tin vào cảm nhận cá nhân của reviewer, dẫn đến mua về nhưng không hợp với bản thân.

• Khi nào nhận ra: Khi tự hỏi “Tại sao mình lại chọn sản phẩm này?” thì nhận ra nguyên nhân chính là do xem video review của Võ Hà Linh.

2. Ảnh hưởng từ quảng cáo cá nhân hóa trên Facebook/Instagram

• Tác động: Mạng xã hội hiển thị quảng cáo dựa trên lịch sử tìm kiếm hoặc quan tâm (ví dụ tìm “giày thể thao” thì ngay sau đó thấy quảng cáo Adidas, Nike trên Facebook/Instagram).

• Tác động cụ thể: Làm người dùng nảy sinh nhu cầu “mua ngay”, dù ban đầu chỉ định tham khảo.

• Tích cực hay tiêu cực:

  • Tích cực: Tiết kiệm thời gian tìm kiếm, dễ tiếp cận sản phẩm mới.

  • Tiêu cực: Dẫn đến chi tiêu không kế hoạch, mua hàng xong dễ bị hối hận.

• Khi nào nhận ra: Khi kiểm tra lại giỏ hàng online thì thấy phần lớn sản phẩm được thêm vào do thấy trên quảng cáo mạng xã hội chứ không phải nhu cầu thật sự.

3. Ảnh hưởng từ xu hướng (trend) trên TikTok

• Tác động: Nhiều trend ăn uống, mua sắm nổ ra (ví dụ “cháo ếch Singapore”, “trà sữa chân trâu đường đen”, “áo khoác bomber hot trend”). Khi thấy bạn bè hoặc idol trên TikTok tham gia trend, người dùng cũng muốn mua theo để “không bị lạc hậu”.

• Tác động cụ thể: Tạo ra hành vi mua sắm theo phong trào, không cân nhắc kỹ về chất lượng hoặc nhu cầu thực tế.

• Tích cực hay tiêu cực:

  • Tích cực: Tạo niềm vui, trải nghiệm thử sản phẩm mới.

  • Tiêu cực: Tốn tiền cho những món đồ ít sử dụng, dễ bỏ xó.

• Khi nào nhận ra: Khi trend qua đi, nhận ra mình không còn dùng đến món đồ đó nữa thì mới thấy việc mua sắm bị ảnh hưởng mạnh bởi mạng xã hội.

Tác động cụ thể: Mạng xã hội đã tạo ra một làn sóng mua hàng theo trend rất mạnh mẽ. Mình đã từng mua một cái áo chỉ vì thấy nó xuất hiện ở khắp mọi nơi trên các video ngắn của TikTok và Facebook. Mặc dù ban đầu không có nhu cầu, nhưng vì thấy nhiều người dùng quá, tôi đã nghĩ rằng có lẽ mình cũng sẽ thích nó và quyết định mua thử.

Ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực: Theo tôi, đây là một ảnh hưởng tiêu cực. Cái áo đó không thực sự phù hợp với phong cách của mình, và chỉ sau một thời gian ngắn, mình đã không còn dùng đến nó nữa. Việc mua sắm theo trend đôi khi khiến người tiêu dùng mua những món đồ không cần thiết, gây lãng phí.

Khi nào nhận ra: mình nhận ra điều này khi cái áo nằm trong tủ quần áo một thời gian dài. Mình tự hỏi tại sao mình lại mua nó, và câu trả lời duy nhất là vì nó "hot" trên mạng xã hội. Đây chính là lúc nhận ra mình đã bị tác động bởi hiệu ứng đám đông ảo.

2. Quyết định mua hàng dựa trên đánh giá trực tuyến (Tác động tích cực)

Tác động cụ thể: Mạng xã hội, đặc biệt là các hội nhóm trên Facebook, đã trở thành nơi tôi tìm kiếm thông tin và đánh giá sản phẩm trước khi mua. Ví dụ, khi muốn mua một loại đồ công nghệ mới, tôi sẽ vào các group công nghệ để xem ý kiến của những người đã dùng.

Khi nào nhận ra: Tôi nhận ra tác động này khi lần đầu tiên mua một sản phẩm dựa vào lời khuyên từ một group cộng đồng. Nhờ có những đánh giá chi tiết, tôi đã chọn được sản phẩm phù hợp và tránh mua phải hàng kém chất lượng. Đây là một tác động tích cực, giúp người tiêu dùng đưa ra quyết định thông minh hơn.

3. Thay đổi quan điểm về việc ăn uống lành mạnh

Tác động cụ thể: Mạng xã hội đã phổ biến rộng rãi các xu hướng "eat clean" và "healthy eating". Mình trước đây thường xuyên ăn đồ ăn nhanh và không quan tâm đến dinh dưỡng. Tuy nhiên, sau khi thấy hàng loạt video ngắn trên TikTok và Instagram về các món ăn lành mạnh được trình bày đẹp mắt, mình đã thay đổi hoàn toàn. Mình bắt đầu tìm hiểu về các thực phẩm lành mạnh hay tự nấu ăn tại nhà.

Ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực: Đây là một ảnh hưởng tích cực. Mạng xã hội đã giúp bản thân nhận thức được tầm quan trọng của việc chăm sóc sức khỏe thông qua dinh dưỡng. từ đó hình thành một thói quen sống lành mạnh hơn về lâu dài.

Khi nào nhận ra: bản thân nhận ra sự thay đổi khi thấy cân nặng của bản thân đã có sự thay đổi tích cực và cũng giúp cho tinh thần thoải mái