Την Κυριακή της μεγάλης Αποκριάς, μικροί και μεγάλοι συγκεντρώνονται στη γειτονιά τους και ανάβουν τη φωτιά, ενώ ορχήστρες με πνευστά και χάλκινα παίζουν τοπικούς σκοπούς. Τα κεράσματα που έχουν ετοιμάσει οι άνθρωποι της γειτονιάς και το κόκκινο κρασί «δίνουν και παίρνουν», με το γλέντι να διαρκεί έως τα ξημερώματα.

Οι μεγαλύτερες «μπουμπούνες» είναι της μεσαιωνικής πλατείας Ντουλτσό, της γειτονιάς του Απόζαρι, της πλατείας Ομονοίας και της γειτονιάς του παλαιού Νοσοκομείου.

Οι πιο ζαβολιάρηδες τριγυρνούν στις παρέες κρατώντας από μια κλωστή ένα δεμένο αυγό (χάσκαρι) και καλούν τους πιο θαρραλέους να αρπάξουν με το στόμα τους το αυγό. Σύμφωνα με τους λαογράφους της πόλης, οι «Μπουμπούνες» όπως και τα «ραγκουτσάρεια» που γίνονται τον χειμώνα είναι προχριστιανικά έθιμα που επέζησαν με τις αλλαγές τους έως τις μέρες μας.

Το δρώμενο, αναπαριστά από το 2004 και κάθε χρόνο την περίοδο των Αποκριών, τη γαμήλια τελετή στη Ζάκυνθο του 16ου αιώνα με τα έθιμα και τις παραδόσεις που έφεραν οι Βενετσιάνοι στο νησί. Στην διάρκειά του εκατοντάδες νέοι και νέες του νησιού, φορούν τις πανέμορφες αρχοντικές φορεσιές κείνης της εποχής και αποτυπώνουν με μεγαλοπρεπή τρόπο τον «Βενετσάνικο γάμο στο Τζάντε».

Η μεγαλειώδης πομπή του Βενετσιάνικου γάμου, αρχίζει από την πλατεία του Αγίου Παύλου, εκεί που παλιά άρχιζε ο πολεοδομικός ιστός της πόλης. Από εκεί διασχίζει την Λεωφόρο Αλεξάνδρου Ρώμα, και καταλήγει στην ιστορική πλατεία του Αγίου Μάρκου. Εκεί και πάνω σε περίλαμπρο πάρκο, οι άρχοντες της πόλης, ο γαμπρός και η νύφη και ο λαός που ακολουθεί, υπογράφουν ενώπιον του «Νοδάρου» (συμβολαιογράφου) τα προικοσύμφωνα και ξεκινά με χορούς και τραγούδια το γαμήλιο γλέντι.

Στη διάταξη της πομπής του «Βενετσιάνικου Γάμου» βρίσκονται τυμπανιστές και σημαιοφόροι. Ακολουθούν οι νεόνυμφοι και οι κοντινοί συγγενείς τους. Η νόνα (γιαγιά) μεταφέρεται μέσα σε λεντίκα (ένα κλειστό φορείο εξαιρετικής τέχνης για τους ευγενείς) και ακολουθούν τα σεντούκια της νύφης με τα προικιά.

Την πομπή πλαισιώνουν οι προσκεκλημένοι, οι οποίοι φορούν ακριβά αντίγραφα στολών του 16ου αιώνα, ενώ κορίτσια κρατούν κάνιστρα με ροδοπέταλα και μπομπονιέρες. Στην συνέχεια ακολουθεί το γαμήλιο γλέντι, με αναγεννησιακούς χορούς και πολλά τοπικά παραδοσιακά εδέσματα, όπως είναι τα ζαχαροόκουκα (κουφέτα), οι ορτζάδες (σουμάδα) και οι πάντολες (παντεσπάνι).

Ο «Βενετσιάνικος γάμος στο Τζάντε» δείχνει την ποιότητα του πολιτισμού που αναπτύχθηκε χωρίς τη χρήση βίας στα Ιόνια νησιά κατά τους αιώνες της Αναγέννησης και αποτελεί για τους νεότερους Ζακυνθινούς μια γοητευτική και συνάμα πλούσια κληρονομιά.

Στα Θυμιανά της Χίου, την περίοδο της Αποκριάς και συγκεκριμένα την Κυριακή της Τυρινής, 22 Φεβρουαρίου 2015, αναβιώνει το έθιμο της «Μόστρας». Οι ρίζες αυτού του εθίμου βρίσκονται στην εποχή του Μεσαίωνα. Η γιορτή ξεκινά από το βράδυ της Παρασκευής 22 Φεβρουαρίου, όπου νέοι του χωριού φοράνε παλιά ρούχα, καλύπτουν το πρόσωπο τους με μάσκες (τις μουτσουναριές) και κάνουν διάφορα κωμικά σκετς σκορπώντας το κέφι, το γέλιο και τη χαρά. Αυτοί είναι οι κουδουνάτοι. Την Κυριακή το πρωί στις 11, στην κεντρική πλατεία του χωριού, χορεύουν το ταλίμι, ένα χορό, που αναπαριστά τις μάχες των Χιωτών με τους πειρατές. Μετά το ταλίμι ακολουθεί ένας άλλος χορός, ο «δετός» όπου με τη συνοδεία παραδοσιακών μουσικών οργάνων – τουμπιά και παγιαύλια – οι χορευτές πιάνονται από τους ώμους, σχηματίζουν ένα κύκλο και χορεύουν. Η γιορτή του καρναβαλιού ολοκληρώνεται με την καθιερωμένη παρέλαση σατυρικών θεμάτων με την συμμετοχή νέων του χωριού στις 12 το μεσημέρι και το γλέντι που ακολουθεί στην πλατεία του χωριού με μουσική.

Στη Σκύρο τις απόκριες υπάρχει μία Διονυσιακή ατμόσφαιρα. Στους δρόμους θα δείτε άντρες μεταμφιεσμένους και έχοντας πάνω τους κουδούνια διασχίζουν την αγορά (σοκάκια). Πιο συγκεκριμένα οι λεγόμενοι “Γέροι” φορούν μία μαύρη κάπα και μία μάσκα με δέρμα από μικρό κατσίκι. Στη μέση φορούν πολλά κουδούνια, από αυτά που έχουν τα πρόβατα.

Τον “Γέρο” τον συνοδεύουν “η Κορέλα” και “ο Φράγκος”. Η Κορέλα (που μπορεί να είναι και άντρας), φοράει παραδοσιακή γυναικεία στολή, ενώ κρύβει το πρόσωπο της με μάσκα. Ο Φράγκος φοράει ένα Ευρωπαϊκό παντελόνι και συνήθως έχει κρεμασμένο πίσω του ένα μεγάλο κουδούνι.

Σύμφωνα με τον μύθο, το έθιμο αυτό έχει σχέση με έναν τσοπάνη ο οποίος έχασε όλα του τα πρόβατα από τον βαρύ χειμώνα. Θέλοντας να γνωστοποιήσει αυτό το γεγονός στους κατοίκους, ζώστηκε με τα κουδούνια από τα πρόβατα και παίρνοντας την σύζυγό του μαζί καθώς και τον παραγιό του, περπατούν στα σοκάκια του νησιού.

Οι «Μπαμπόγεροι» φοράνε μαύρα ή καφέ δέρματα από αρνιά και κατσίκια που έχουν οι ίδιοι επεξεργαστεί. Ζώνουν στη μέση τους διαφορετικού μεγέθους κουδούνια, άλλα μικρά και άλλα μεγάλα και τοποθετούν με ευλάβεια στο κεφάλι, το πανύψηλο, δίμετρο, μαύρο μυτερό καπέλο,  τη λεγόμενη «μπαμπουσάρκα», που είναι στολισμένη με δεκάδες πολύχρωμες κορδέλες, χάντρες και μαντίλες. Φαίνονται μόνο τα μάτια τους. Η εμφάνισή τους είναι για πολλούς τρομακτική, αλλά ο ρόλος τους είναι καλός και ιερός. Σκοπός τους είναι να εξαγνίσουν τα σπίτια και το χωριό τους από κάθε κακό.

Όσο για τις επιβλητικές στολές, τις φτιάχνουν οι ίδιοι οι «Μπαμπόγεροι» που συμμετέχουν στο δρώμενο. Κάποιες οικογένειες έχουν τις στολές τους εδώ και χρόνια και τις συντηρούν, άλλοι πάλι τις φτιάχνουν από την αρχή, από δικά τους ζώα. Το τελετουργικό είναι μοναδικό και διατηρείται αυτούσιο. Όσο για τα καπέλα αυτά φτιάχνονται σχεδόν κάθε χρόνο.

Οι «Μπαμπόγεροι» είναι κάθε ηλικίας, μικροί και μεγάλοι, από κάθε οικογένεια. Την Κυριακή της Τυρινής το πρωί, αφού πάρουν την ευλογία της μάνας τους θα πάνε στο προαύλιο της εκκλησίας του χωριού, της Αγίας Άννας για να πάρουν τη χάρης της.

Σειρά έχουν όλα τα σπίτια του χωριού, ένα προς ένα, για να τα εξαγνίσουν. Κρατούν στα χέρια νταούλια και ζουρνάδες και παίζουν το τραγούδι της συγχώρεσης. Ο ήχος είναι ο ίδιος, στο ίδιο μέτρο και τον ίδιο ρυθμό από όλους, όμως η οχλαγωγία από τα κουδούνια είναι διαφορετική από τον καθένα.

Κάποτε τα κουδούνια ήταν δυσεύρετα και πολύ ακριβά. Για να καταφέρουν να τα αποκτήσουν, δούλευαν πολύ καιρό στα χωράφια έτσι ώστε να συγκεντρώσουν τα χρήματα που χρειαζόταν.

Οι «Μπαμπόγεροι» μάζευαν χρήματα από τον κόσμο, τα τοποθετούσαν μέσα σε πορτοκάλια που άδειαζαν τη «σάρκα» τους για να γεμίσουν όσα περισσότερα νομίσματα μπορούσαν. Ότι συγκέντρωναν τα έδιναν στην εκκλησία για βοηθήσει με τη σειρά της τις οικονομικά ασθενέστερες οικογένειες, αυτό κάνουν και σήμερα.

Το έθιμο του "Μπαμπόγερου" στις Σέρρες, ολοκληρώνεται την Καθαρά Δευτέρα, με ένα μεγάλο γλέντι που στήνεται στην πλατεία του χωριού. Οι "Μπαμπόγεροι", θα χορέψουν και θα παίξουν με τα μουσικά τους όργανα, στους δικούς τους ρυθμούς, ενώ ο πολιτιστικούς σύλλογος του χωριού θα προσφέρει σε όλους τους επισκέπτες νηστίσιμα εδέσματα.

Το 1705 έγινε για πρώτη φορά παιδομάζωμα και οι Ναουσαίοι αντιστάθηκαν σκοτώνοντας τον απεσταλμένο του σουλτάνου. Έτσι, τις ημέρες της Αποκριάς αναγκάστηκαν να φύγουν κλέφτες στο βουνό και μοιραία έχασαν τη ζωή τους από τους Τούρκους. Το 1706 οι νέοι της Νάουσας αντί να κάνουν μνημόσυνο προς τιμήν τους, φόρεσαν την αρματολίτικη στολή τους, τον «Πρόσωπο» για να μην τους αναγνωρίσουν οι Τούρκοι και έραψαν στο στήθος τους ασημικά, για να δημιουργήσουν έναν θώρακα προστασίας. Με αυτή την αμφίεση γύρισαν στην πόλη αναπαριστώντας όσα έγιναν το 1705.

Το έθιμο αυτό ξεκινάει από την αρχαιότητα και έχει τις ρίζες του στη λατρεία του θεού Διονύσου. Χαρακτηριστικό αυτού του εθίμου είναι η παραδοσιακή φορεσιά του «Γενίτσαρου και της Μπούλας» αλλά τις εντυπώσεις κερδίζει ο «Πρόσωπος» που φορούν οι «Γενίτσαροι». Το λευκό χρώμα του Προσώπου συμβολίζει το νεκρικό στοιχείο και το κόκκινο την Ανάσταση ενώ το «Ταράμπουλο», δηλαδή το μαντήλι που φορούν μαζί με τον «Πρόσωπο», το οποίο είναι τέσσερα μέτρα, συμβολίζει το σάβανο που τους τύλιγαν.

Το μουστάκι που είναι σχεδιασμένο στην προσωπίδα τους είναι σηκωμένο και συμβολίζει τη μη υποταγή των Ναουσαίων στους Τούρκους και η καρφίτσα υποδηλώνει τον οβολό για τον βαρκάρη που θα τους μεταφέρει στον άλλο κόσμο.

Όταν κάποιοι αγωνιστές ήθελαν να κατεβούν από το βουνό και να εισέλθουν στην πόλη για να δουν τους δικούς τους ανθρώπους και να εφοδιαστούν με τις απαραίτητες προμήθειες για την επιβίωσή τους, μεταμφιέζονταν σε «Γενίτσαρους». Ήταν βασικό να μην αναγνωριστούν, γι’ αυτό φορούσαν τον «Πρόσωπο» αλλά και να διαβεβαιώσουν ότι ήταν φιλήσυχοι, οπότε όλο το «μπουλούκι» εμφανιζόταν στο Δημαρχείο ντυμένοι «Γενίτσαροι» και φορώντας τους «Προσώπους» με πρωτοστάτη τον αρχηγό τους.

Ρόλος του αρχηγού ήταν να κάνει τις διαπραγματεύσεις με τον Μουντίρη και ήταν ο μοναδικός ο οποίος αποκάλυπτε το πρόσωπό του και διαβεβαίωνε εκ μέρους του μπουλουκιού ότι ήταν Ναουσαίοι και είχαν έρθει με φιλικές διαθέσεις για λίγες ημέρες και θα ξαναγύριζαν στο βουνό. Μέσα στο μπουλούκι υπήρχε πάντα η «Μπούλα», δηλαδή η νύφη, η οποία συμβόλιζε τη χαρά και την φιλειρηνική διάθεση. Προσέφερε τσίπουρο στους άρχοντες που ήταν παρόντες και ήταν πάντα άντρας ντυμένος νύφη εφόσον το έθιμο ήταν αποκλειστικά ανδροκρατούμενο.

Σήμερα, το έθιμο γιορτάζεται κάθε χρόνο τις δύο Κυριακές της Αποκριάς. Το έθιμο ξεκινά νωρίς το πρωί με τον αποχαιρετισμό των ίδιων από τις μανάδες τους σαν να είναι η τελευταία φορά που τους αντικρίζουν γιατί επικρατούσε η άποψη ότι όποιος έφευγε δεν ξανά γυρνούσε ζωντανός. Συνεχίζουν τη διαδρομή τους με τα παιδιά να προπορεύονται του μπουλουκιού και στο τέλος τον ζουρνά και το νταούλι να παίζουν νεκρική μουσική. Στη διαδρομή για το Δημαρχείο της πόλης δεν χορεύει κανείς και μόλις το μπουλούκι φτάσει γίνεται το προσκύνημα και ανεβαίνει ο αρχηγός να πάρει την άδεια από τον δήμαρχο προκειμένου να τελεστεί το έθιμο.

Όταν βγει στο παράθυρο και δώσει τα χέρια με τον δήμαρχο, τότε ξεκινά ο χορός στους δρόμους της πόλης ακολουθώντας μία συγκεκριμένη διαδρομή, όπου συναντούν τριόδια (τρεις οδοί) στήνουν έναν χορό με πρωτοστάτη αυτόν που είναι από εκείνη τη γειτονιά δίνοντας με αυτό τον τρόπο στοιχεία στους δικούς του για να τον αναγνωρίσουν. Το βράδυ ολοκληρώνεται ο παραδοσιακός εορτασμός στην πλατεία των Αλωνιών με τα αποκαλυπτήρια, όπου οι «Γενίτσαροι και οι Μπούλες» βγάζουν τον «Πρόσωπο» και αποκαλύπτουν την ταυτότητά τους.

Σχολικό έτος 2020-2021

(Εξ αποστάσεως )

(Εξ αποστάσεως)

Η οδηγία προς τους μαθητές ήταν να ζωγραφίσουν ένα κλαδί ελιάς και να γράψουν μέσα σε αυτό το "1821" απο μνήμης, χωρίς να υπάρχει καρτέλα αναφοράς.

(χωρίς ψήσιμο – έτοιμα σε 10 λεπτά)

⭐ Υλικά

Αλμυρά pretzel (σε σχήμα καρδιάς ή μικρά στριφτά)

Μπισκότα Μιράντα Παπαδοπούλου κομμένα στην μέση ώστε αντί ορθογώνια να είναι τετράγωνα.

Σοκολάτα γάλακτος ή κουβερτούρα (λιωμένη)

Μικρά κόκκινα κουφετάκια (για την "μύτη του Ρούντολφ")

Μικρά ζαχαρωτά μάτια (ή σταγόνες σοκολάτας)

⭐ Εκτέλεση

1. Λιώνουμε τη σοκολάτα σε μπεν-μαρί ή στο φούρνο μικροκυμάτων.

2. Βουτάμε κάθε τετράγωνο μπισκότο στη λιωμένη σοκολάτα.

3.Τοποθετουμε δεξιά και αριστερά πάνω στην σοκολάτα τα pretzel κομμένα ώστε να μοιάζουν με κέρατα ταράνδου

3. Τοποθετούμε πάνω στο τετράγωνο μπισκότο με την λιωμένη σοκολάτα ένα κόκκινο κουφετάκι για μύτη και δύο ματάκια για πρόσωπο

4. Αφήνουμε πάνω σε λαδόκολλα να στεγνώσουν και… έτοιμα!

⭐ Ιδανικά για:

Χριστουγεννιάτικο πάρτι στο σχολείο

Δώρα συμμαθητών

Μικρή δράση/δραστηριότητα μαγειρικής με τα παιδιά

Καλή χρονιά!

Το παραμύθι μας ανέβηκε και στη συνεργατική πλατφόρμα νηπιαγωγείων του Padlet Παραμυθογέφυρες.

Ευχαριστούμε τις μητέρες που συμμετείχαν και ασφαλώς τους μαθητές και τις μαθήτριές μας!