1. Ежелгі дәуір

2. Орта ғасырлар

3. Қайта өрлеу дәуірі

4. Жаңа заман

5. Қазіргі заман

🟣 Гипатия (Hypatia, шамамен 370–415 жж.) — Александрия, Египет

• Кім: Алғашқы әйгілі әйел философ әрі математик.

• Үлесі: Неоплатонизм мектебінің өкілі, ғылым мен философияны біріктірді.

• Идеясы:

«Ақиқатқа жетудің жалғыз жолы — білім мен логика.»

Ол әйелдердің білім алу құқығын алғаш қорғағандардың бірі болды.

🟣 Хильдегарда Бингенская (Hildegard von Bingen, 1098–1179) — Германия

• Кім: Теолог, философ, композитор және емші.

• Үлесі: Ортағасырлық христиан философиясында табиғат пен адам арасындағы үйлесімділікті сипаттаған.

• Дәйексөзі:

«Адам — әлемнің айнасы, ал әлем – Құдайдың тынысы.

Қайта өрлеу дәуірі және Жаңа заман

🟢 Маргарет Кавендиш (Margaret Cavendish, 1623–1673) — Англия

• Кім: Табиғат философы, жазушы.

• Үлесі: Ғылым мен философияның ерлерге ғана тән еместігін дәлелдеген.

• Идеясы: Әлем — тірі және ойлай алатын материя.

• Цитатасы:

«Әйелдің де ойы ер адамдікіндей терең бола алады.»

🟢 Эмили дю Шатле (Émilie du Châtelet, 1706–1749) — Франция

• Кім: Математик және физик-философ.

• Үлесі: Ньютонның «Principia» еңбегін француз тіліне аударып, түсіндірме жазған.

• Идеясы: Рационалдық ойлау мен білім арқылы әйелдер қоғамдағы орнын өзгерте алады.

• Цитатасы:

«Бақыт — ой еркіндігінде.»

XIX–XX ғасырлар

🔵 Симона де Бовуар (Simone de Beauvoir, 1908–1986) — Франция

• Кім: Экзистенциалист философ, әйелдер теңдігі идеясын дамытқан.

• Негізгі еңбегі: «Екінші жыныс» (The Second Sex)

• Цитатасы:

«Әйел болып туылмайды, әйел болып қалыптасады.»

• Маңызы: Гендер философиясы мен феминистік ойдың бастауында тұр.

🔵 Ханна Арендт (Hannah Arendt, 1906–1975) — Германия/АҚШ

• Кім: Саяси философ.

• Үлесі: Еркіндік, билік және зұлымдық табиғаты туралы теориялар жасаған.

• Цитатасы:

«Ойлаудан бас тарту — зұлымдықтың бастауы.»

🔵 Марта Нуссбаум (Martha Nussbaum, 1947–қ.) — АҚШ

• Кім: Қазіргі заманғы моральдық және саяси философ.

• Үлесі: Әлеуметтік әділеттілік пен адам әлеуеті (capability theory) тұжырымдамасын жасаған.

• Цитатасы:

«Философияның мақсаты – адам өмірін жақсарту.»

1.«Әлем сан арқылы танылады» — Пифагордың (б.з.б. VI ғ.) тұжырымы.

Ол ғылым мен философия тарихындағы математикалық дүниетанымның бастауы болып саналады.

2.«Барлық заттар атомдар мен бос кеңістіктен тұрады» —

Демокриттің (б.з.б. V ғасыр) негізгі философиялық қағидасы.

Ол атомистік дүниетанымның негізін қалады.

3.«Маған тіреу нүктесін бер, мен Жерді қозғалтамын» —

Архимедтің (б.з.б. III ғасыр) әйгілі сөзі.

Ол механикалық иінтірек заңын дәлелдеп, физика ғылымының дамуына зор үлес қосты.

4.«Барлық адамдар табиғатынан білгісі келеді» —

Аристотельдің (б.з.б. IV ғасыр) сөзі,

ол адамның танымға және білімге ұмтылуы — табиғи қасиет екенін білдіреді.

5.«Білімнің түпкі мақсаты – игілікке жету» —

Сократтың (б.з.б. V ғасыр) негізгі қағидасы.

Бұл сөз этикалық философияның және рухани тәрбиенің өзегіне айналған.