Có thể thấy rằng, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã và đang mở ra nhiều cơ hội cho các nước, nhất là các quốc gia khu vực Đông Nam Á như Việt Nam nhờ vào chuyển đổi kinh tế số để có thể rút ngắn khoảng cách phát triển. Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra nhiều thách thức cho Việt Nam, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới. Vì vậy, việc khéo léo lựa chọn con đường phát triển phù hợp là bước đi phù hợp để có thể vừa tránh được những rủi ro, vừa tận dụng tối đa các cơ hội do cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang lại./.

Các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư hiện nay đã tạo ra những xáo trộn và thay đổi về mặt xã hội trên quy mô toàn cầu, nhưng kết quả đều làm gia tăng năng suất lao động, của cải vật chất, cải thiện sức khỏe và đời sống tinh thần của mọi người dân,... hay nói cách khác, các cuộc cách mạng công nghiệp đều góp phần phát triển phúc lợi xã hội cho nhân loại. Trong lịch sử, các cuộc cách mạng công nghiệp đều tạo ra hàng loạt cải cách, điều chỉnh lớn về chính trị cũng như thể chế xã hội, như cách mạng dân chủ, quyền lợi công đoàn hay những thay đổi về luật thuế, an sinh xã hội... Đặc biệt, với những tiến bộ đột phá gần đây, thế giới đã có thể ứng phó tốt hơn với các thách thức toàn cầu, như trong lĩnh vực môi trường, công nghệ sinh học được ứng dụng vào xử lý ô nhiễm, khắc phục suy thoái và sự cố môi trường... Trong lĩnh vực y dược, công nghệ sinh học cũng được ứng dụng để nghiên cứu, phát triển sản xuất các vắc-xin thiết yếu, vắc-xin thế hệ mới, chế phẩm chẩn đoán và thuốc chữa bệnh... Đặc biệt, trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19, việc sản xuất nhanh chóng các loại vắc-xin phòng, chống dịch bệnh cho thấy rõ vai trò hết sức quan trọng của ngành công nghệ sinh học. Ngoài ra, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cũng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động xã hội, tạo ra những thay đổi về việc làm, cả về cơ cấu lẫn bản chất công việc với sự xuất hiện ngày càng đông đảo các tầng lớp sáng tạo trong các lĩnh vực khoa học, thiết kế, văn hóa, nghệ thuật, giải trí, truyền thông, giáo dục, y tế...

Cái này là đối với Việt nam

1. Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ  

• Tăng cường đầu tư vào R&D: Các quốc gia hàng đầu như Mỹ, Đức, Trung Quốc và Nhật Bản đều tập trung nguồn lực lớn vào nghiên cứu và phát triển (R&D) để đẩy mạnh các công nghệ mới.  

• Hỗ trợ khởi nghiệp: Các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ được triển khai nhằm thúc đẩy sáng tạo và phát triển các doanh nghiệp công nghệ mới. Ví dụ, chính phủ Singapore có các chương trình hỗ trợ tài chính và các vườn ươm doanh nghiệp cho các công ty khởi nghiệp về công nghệ.  

2. Phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật số  

•Xây dựng mạng 5G và hạ tầng dữ liệu: Các quốc gia như Hàn Quốc và Trung Quốc đã triển khai mạng 5G nhanh chóng để hỗ trợ các ứng dụng IoT, xe tự lái, và thành phố thông minh. Điều này giúp tăng cường kết nối và tạo điều kiện cho việc thu thập và phân tích dữ liệu lớn.  

•Phát triển thành phố thông minh: Nhiều quốc gia, trong đó có UAE, Singapore và Hàn Quốc, đang xây dựng các thành phố thông minh, nơi các công nghệ như IoT và AI được tích hợp để cải thiện cuộc sống của người dân, từ giao thông đến năng lượng. 

 3. Chính sách giáo dục và đào tạo  

• Cải cách giáo dục: CMCN 4.0 đòi hỏi lực lượng lao động có kỹ năng cao, do đó các quốc gia như Đức, Nhật Bản và Hàn Quốc tập trung vào cải cách hệ thống giáo dục để trang bị cho người lao động những kỹ năng mới như lập trình, phân tích dữ liệu, và kỹ năng số. •Đào tạo lại và nâng cao tay nghề: Nhiều quốc gia triển khai các chương trình đào tạo lại lực lượng lao động nhằm giúp họ thích nghi với công nghệ mới và tránh bị thất nghiệp do tự động hóa.  

4. Chính sách bảo vệ người lao động và điều chỉnh luật pháp •Bảo vệ quyền lợi người lao động: Các quốc gia đang nỗ lực đưa ra các chính sách bảo vệ người lao động khỏi các tác động tiêu cực của tự động hóa và trí tuệ nhân tạo, chẳng hạn như thất nghiệp. Liên minh châu Âu (EU) đang xây dựng các chính sách an sinh xã hội mới, trong đó bao gồm trợ cấp thất nghiệp và các chương trình đào tạo lại.  

• Điều chỉnh luật pháp liên quan đến công nghệ: Các quy định về bảo mật dữ liệu, quyền riêng tư và đạo đức AI đang được nhiều quốc gia điều chỉnh để bảo vệ người tiêu dùng và tránh các hậu quả tiêu cực của công nghệ. Ví dụ, EU đã ban hành Quy định Bảo vệ Dữ liệu Chung (GDPR) để kiểm soát cách thức các công ty sử dụng dữ liệu cá nhân của người dân. 

 5. Hợp tác quốc tế  

• Thúc đẩy hợp tác trong nghiên cứu công nghệ: Nhiều quốc gia tham gia vào các dự án nghiên cứu quốc tế nhằm phát triển và chia sẻ kiến thức về các công nghệ mới. Các tổ chức như Liên Hợp Quốc, OECD cũng thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực này để đảm bảo rằng các quốc gia đang phát triển không bị bỏ lại phía sau.  

• Đối thoại quốc tế về chính sách AI: Các quốc gia như Pháp và Canada đã tổ chức các hội nghị quốc tế về AI nhằm thảo luận về quy định và đạo đức trong việc phát triển AI, đồng thời chia sẻ các chiến lược quản lý sự phát triển của công nghệ này.  

7. Đối phó với các tác động xã hội 

  •Đảm bảo an ninh mạng: Khi càng nhiều dữ liệu được số hóa, các quốc gia phải đối phó với nguy cơ tấn công mạng. Mỹ, EU và Israel đã đưa ra các chiến lược an ninh mạng nhằm bảo vệ hệ thống thông tin quốc gia.  

•Giảm thiểu khoảng cách số: Các quốc gia đang phát triển như Ấn Độ và Brazil đang nỗ lực để đảm bảo rằng lợi ích của công nghệ không chỉ dành cho các thành phố lớn mà còn mở rộng đến các vùng nông thôn. 

 Kết luận Cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 đòi hỏi các quốc gia phải liên tục điều chỉnh chính sách để khai thác tối đa lợi ích từ công nghệ mới, đồng thời bảo vệ người dân trước những tác động tiêu cực. Các chiến lược này thường liên quan đến đầu tư vào R&D, phát triển hạ tầng kỹ thuật số, điều chỉnh giáo dục và đào tạo, và hợp tác quốc tế. 

Các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư hiện nay đã tạo ra những xáo trộn và thay đổi về mặt xã hội trên quy mô toàn cầu, nhưng kết quả đều làm gia tăng năng suất lao động, của cải vật chất, cải thiện sức khỏe và đời sống tinh thần của mọi người dân,... hay nói cách khác, các cuộc cách mạng công nghiệp đều góp phần phát triển phúc lợi xã hội cho nhân loại. Trong lịch sử, các cuộc cách mạng công nghiệp đều tạo ra hàng loạt cải cách, điều chỉnh lớn về chính trị cũng như thể chế xã hội, như cách mạng dân chủ, quyền lợi công đoàn hay những thay đổi về luật thuế, an sinh xã hội... Đặc biệt, với những tiến bộ đột phá gần đây, thế giới đã có thể ứng phó tốt hơn với các thách thức toàn cầu, như trong lĩnh vực môi trường, công nghệ sinh học được ứng dụng vào xử lý ô nhiễm, khắc phục suy thoái và sự cố môi trường... Trong lĩnh vực y dược, công nghệ sinh học cũng được ứng dụng để nghiên cứu, phát triển sản xuất các vắc-xin thiết yếu, vắc-xin thế hệ mới, chế phẩm chẩn đoán và thuốc chữa bệnh... Đặc biệt, trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19, việc sản xuất nhanh chóng các loại vắc-xin phòng, chống dịch bệnh cho thấy rõ vai trò hết sức quan trọng của ngành công nghệ sinh học. Ngoài ra, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cũng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động xã hội, tạo ra những thay đổi về việc làm, cả về cơ cấu lẫn bản chất công việc với sự xuất hiện ngày càng đông đảo các tầng lớp sáng tạo trong các lĩnh vực khoa học, thiết kế, văn hóa, nghệ thuật, giải trí, truyền thông, giáo dục, y tế...

• Tự động hóa: Các quy trình sản xuất đang được tự động hóa với việc sử dụng robot và máy móc điều khiển bởi AI, giúp tăng năng suất, giảm chi phí và hạn chế sai sót.

• Nhà máy thông minh: Các nhà máy ứng dụng IoT (Internet of Things) và dữ liệu lớn để tối ưu hóa hoạt động, quản lý chuỗi cung ứng và phát hiện sự cố ngay lập tức.

• 2. Ngành vận tải và hậu cần:

  • Công nghệ vận chuyển hàng hóa: Sử dụng hệ thống quản lý vận tải (TMS) giúp tối ưu hóa lộ trình, theo dõi hàng hóa theo thời gian thực và giảm chi phí vận chuyển. Drone và xe tự lái cũng đang dần được thử nghiệm để tăng hiệu quả giao hàng.

• 3. Ngành y tế:

  • Sử dụng AI trong chăm sóc và điều trị: Trí tuệ nhân tạo được áp dụng trong chẩn đoán bệnh qua hình ảnh y học, cá nhân hóa điều trị và hỗ trợ ra quyết định trong quá trình điều trị, giúp cải thiện độ chính xác và hiệu quả.

• 4. Ngành tài chính:

  • Tích hợp blockchain và fintech: Blockchain giúp tăng cường bảo mật và minh bạch trong các giao dịch tài chính, trong khi các công nghệ fintech cung cấp các giải pháp thanh toán, quản lý tài sản và tín dụng thông minh hơn.

*Ứng dụng

1. Y tế:

Ứng dụng: AI được dùng trong chẩn đoán hình ảnh, dự đoán bệnh tật, phân tích dữ liệu y tế và đề xuất phác đồ điều trị.

Tầm quan trọng: Giúp cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe, phát hiện sớm các bệnh nguy hiểm và tối ưu hóa quy trình điều trị.

2. Giao thông:

Ứng dụng: AI được sử dụng trong xe tự lái, quản lý giao thông thông minh, dự đoán tình trạng giao thông và phân tích dữ liệu về tai nạn.

Tầm quan trọng: Giảm thiểu tai nạn giao thông, cải thiện tính lưu thông và tiết kiệm năng lượng.

3. Tài chính:

Ứng dụng: AI giúp phân tích dữ liệu tài chính, quản lý rủi ro, dự đoán thị trường, và tự động hóa các quy trình như giao dịch và quản lý tài sản.

Tầm quan trọng: Tăng cường độ chính xác trong phân tích tài chính và giảm thiểu rủi ro đầu tư.

4. Giáo dục:

Ứng dụng: AI có thể cá nhân hóa quá trình học tập, giúp giáo viên theo dõi sự tiến bộ của học sinh, và tạo ra các chương trình học thông minh.

Tầm quan trọng: Cải thiện hiệu quả học tập, giúp học sinh học tập theo nhu cầu và khả năng của riêng mình.

5. Thương mại:

Ứng dụng: AI được sử dụng trong việc quản lý chuỗi cung ứng, cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng, dự đoán xu hướng tiêu dùng, và tối ưu hóa quảng cáo.

Tầm quan trọng: Tăng cường hiệu quả kinh doanh và tạo ra trải nghiệm người dùng tốt hơn.

6. Sản xuất:

Ứng dụng: AI giúp tự động hóa quy trình sản xuất, quản lý robot công nghiệp, và dự đoán nhu cầu thị trường.

Tầm quan trọng: Giảm chi phí sản xuất, tăng hiệu suất và đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Internet vạn vật (IoT - Internet of Things) là một mạng lưới các thiết bị kết nối với nhau qua internet, cho phép trao đổi dữ liệu và tương tác tự động mà không cần sự can thiệp của con người. Các thiết bị này có thể là điện thoại thông minh, máy tính, cảm biến, camera, và thậm chí cả các thiết bị gia dụng như tủ lạnh hay máy giặt.

Ứng dụng của Internet vạn vật:

1. Nhà thông minh: Các thiết bị gia đình như đèn, hệ thống an ninh, điều hòa có thể được điều khiển từ xa qua ứng dụng di động.

2. Y tế: Các thiết bị đeo như đồng hồ thông minh theo dõi sức khỏe, nhịp tim, huyết áp và có thể gửi dữ liệu cho bác sĩ để theo dõi.

3. Giao thông thông minh: Xe cộ có thể kết nối để tránh tắc đường, giúp lái xe an toàn hơn nhờ vào các cảnh báo tự động.

4. Nông nghiệp thông minh: Các cảm biến đo độ ẩm đất, nhiệt độ giúp người nông dân điều chỉnh tưới tiêu, phân bón một cách hiệu quả.

5. Công nghiệp 4.0: Các nhà máy sử dụng IoT để giám sát và tối ưu hóa quy trình sản xuất, tiết kiệm năng lượng và chi phí vận hành.

Tầm quan trọng của Internet vạn vật:

Tăng hiệu quả: IoT giúp tự động hóa nhiều quy trình, giảm thời gian và công sức con người trong việc giám sát và điều khiển thiết bị.

Tiết kiệm tài nguyên: Nhờ vào các hệ thống theo dõi và kiểm soát từ xa, năng lượng, nước và các nguồn tài nguyên khác có thể được sử dụng hiệu quả hơn.

Cải thiện an toàn: Các hệ thống an ninh và y tế thông minh giúp phát hiện sớm nguy cơ và đưa ra các giải pháp kịp thời.

Tạo ra cơ hội kinh doanh mới: Các doanh nghiệp có thể thu thập dữ liệu từ IoT để phát triển các dịch vụ và sản phẩm mới, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.

Cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 là giai đoạn phát triển công nghệ mà trong đó các hệ thống vật lý, số hóa và sinh học hòa quyện với nhau, dẫn đến sự chuyển đổi toàn diện trong nền kinh tế, xã hội, và cách thức con người tương tác với nhau và với công nghệ.

2. Lịch sử phát triển thông qua các cuộc cách mạng công nghiệp trước đó

- Cách mạng Công nghiệp lần thứ nhất (cuối thế kỷ 18 - giữa thế kỷ 19)

+ Tác động đến Cách mạng 4.0: Cách mạng lần thứ nhất đặt nền móng cho sự chuyển giao từ sức lao động thủ công sang quy trình sản xuất tự động. Khái niệm về sản xuất hàng loạt và nhà máy được hình thành, tạo độ tăng trưởng “khát vọng” cho các cải cách công nghệ sau này.

- Cách mạng Công nghiệp lần thứ hai (cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20)

+ Tác động đến Cách mạng 4.0: Cách mạng lần thứ hai giới thiệu khái niệm “tự động hóa” trong sản xuất, mở đường cho sự sử dụng robot trong Cách mạng 4.0. Nó cũng cho thấy tầm quan trọng của công nghệ thông tin trong quản lý và tổ chức sản xuất.

- Cách mạng Công nghiệp lần thứ ba (giữa thế kỷ 20 - đầu thế kỷ 21)

+ Tác động đến Cách mạng 4.0: Cuộc Cách mạng lần thứ ba đã phát triển mạnh mẽ hệ thống thông tin và truyền thông, làm nền tảng cho kỷ nguyên số. Kết quả là, nhiều công nghệ và mô hình kinh doanh mới đã xuất hiện, thiết lập cơ hội cho Cách mạng 4.0, nơi mà kết nối kỹ thuật số, dữ liệu lớn và AI trở thành những yếu tố chính.

3.Nhiều yếu tố đã góp phần thúc đẩy Cuộc Cách mạng Công nghiệp:

Cách mạng khoa học: Những phát minh trong vật lý, hóa học và cơ khí.

Cải cách nông nghiệp: Tăng năng suất nông nghiệp dẫn đến dư thừa lao động và nhu cầu tiêu thụ hàng hóa.

Tăng trưởng dân số: Cơ hội lao động tăng lên do sự chuyển biến từ nông thôn sang thành phố.

Giao thông và thương mại: Sự phát triển của đường sắt và các tuyến đường thương mại đã mở rộng thị trường tiêu thụ.

Trí tuệ nhân tạo (AI): Sự phát triển của AI không chỉ giúp tự động hóa quy trình sản xuất mà còn nâng cao khả năng dự đoán và ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Internet of Things (IoT): Kết nối các thiết bị thông minh cho phép thu thập dữ liệu và tự động hóa quy trình, dẫn đến sản xuất và quản lý thông minh.

Dữ liệu lớn và Phân tích dữ liệu: Khả năng thu thập và phân tích một lượng lớn dữ liệu giúp các doanh nghiệp ra quyết định chính xác và nhanh chóng hơn.

Robotics và Tự động hóa: Sự gia tăng sử dụng robot và máy móc tự động trong các lĩnh vực khác nhau, từ sản xuất đến dịch vụ.

Nền kinh tế chia sẻ: Sự phát triển của các mô hình kinh doanh mới dựa trên chia sẻ tài nguyên và dịch vụ (như Uber, Airbnb).

In 3D: Công nghệ in 3D cho phép tạo ra các mẫu vật thể vật lý từ mô hình số, được ứng dụng trong sản xuất các linh kiện, đồ vật, và sản phẩm tùy chỉnh.

CAD (Computer-Aided Design): Sử dụng phần mềm CAD để thiết kế các sản phẩm, kiến trúc và cơ khí trong không gian 3D, giúp cải thiện hiệu suất và giảm thời gian thiết kế

2. Giải trí:

Phim ảnh và hoạt hình: Công nghệ 3D được sử dụng để tạo ra các bộ phim hoạt hình và hiệu ứng hình ảnh sống động, mang lại trải nghiệm thú vị cho người xem.

Video game: Các trò chơi điện tử sử dụng công nghệ 3D để tạo ra môi trường sống động và nhân vật chi tiết, nâng cao trải nghiệm chơi game.

3. Y tế:

Mô phỏng phẫu thuật: Công nghệ 3D cho phép tạo ra các mô hình chính xác của cơ thể con người, giúp bác sĩ lên kế hoạch cho các ca phẫu thuật phức tạp.

In 3D mô tạng: Nghiên cứu và phát triển công nghệ in 3D mô tạng, cung cấp các mô hình mô tạng cho việc nghiên cứu và điều trị.

4. Giáo dục và đào tạo:

Mô hình 3D trong giảng dạy: Sử dụng mô hình 3D để giải thích các khái niệm phức tạp trong khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM).

Thực hành mô phỏng: Các ứng dụng mô phỏng 3D cho phép sinh viên thực hành trong môi trường an toàn trước khi tiếp xúc với thực tế.

5. Kiến trúc và xây dựng:

Mô hình hóa thông tin xây dựng (BIM): Công nghệ 3D được sử dụng để tạo ra mô hình ảo cho các dự án xây dựng, giúp cải thiện quy trình thiết kế và quản lý dự án.

Thuyết trình dự án: Các mô hình 3D giúp các kiến trúc sư trình bày ý tưởng thiết kế một cách trực quan và sinh động hơn.

6. Thời trang:

Thiết kế 3D: Các nhà thiết kế thời trang sử dụng phần mềm 3D để tạo ra các mẫu thiết kế và sản phẩm thời trang, giúp tiết kiệm thời gian và giảm chi phí.

Trình diễn ảo: Công nghệ 3D cho phép tổ chức các buổi trình diễn thời trang ảo, mang lại trải nghiệm độc đáo cho khán giả.

7. Quảng cáo và tiếp thị:

Mô hình sản phẩm 3D: Sử dụng mô hình 3D để quảng cáo sản phẩm, cho phép khách hàng xem sản phẩm từ nhiều góc độ khác nhau trước khi mua.

Nội dung tương tác: Các chiến dịch tiếp thị có thể sử dụng mô hình 3D để tạo ra nội dung tương tác, thu hút sự chú ý của khách hàng.

Phân tích hành vi người tiêu dùng: Dữ liệu lớn giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về hành vi và sở thích của khách hàng thông qua phân tích dữ liệu từ các nguồn như mạng xã hội, giao dịch trực tuyến và phản hồi từ khách hàng.

Chương trình quảng cáo cá nhân hóa: Dựa trên thông tin thu thập được, doanh nghiệp có thể tạo ra các chiến dịch quảng cáo nhắm đến từng nhóm khách hàng cụ thể.

1.Thay đổi công việc:

Các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư hiện nay đã tạo ra những xáo trộn và thay đổi về mặt xã hội trên quy mô toàn cầu, nhưng kết quả đều làm gia tăng năng suất lao động, của cải vật chất, cải thiện sức khỏe và đời sống tinh thần của mọi người dân,... hay nói cách khác, các cuộc cách mạng công nghiệp đều góp phần phát triển phúc lợi xã hội cho nhân loại. Trong lịch sử, các cuộc cách mạng công nghiệp đều tạo ra hàng loạt cải cách, điều chỉnh lớn về chính trị cũng như thể chế xã hội, như cách mạng dân chủ, quyền lợi công đoàn hay những thay đổi về luật thuế, an sinh xã hội... Đặc biệt, với những tiến bộ đột phá gần đây, thế giới đã có thể ứng phó tốt hơn với các thách thức toàn cầu, như trong lĩnh vực môi trường, công nghệ sinh học được ứng dụng vào xử lý ô nhiễm, khắc phục suy thoái và sự cố môi trường... Trong lĩnh vực y dược, công nghệ sinh học cũng được ứng dụng để nghiên cứu, phát triển sản xuất các vắc-xin thiết yếu, vắc-xin thế hệ mới, chế phẩm chẩn đoán và thuốc chữa bệnh... Đặc biệt, trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19, việc sản xuất nhanh chóng các loại vắc-xin phòng, chống dịch bệnh cho thấy rõ vai trò hết sức quan trọng của ngành công nghệ sinh học. Ngoài ra, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cũng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động xã hội, tạo ra những thay đổi về việc làm, cả về cơ cấu lẫn bản chất công việc với sự xuất hiện ngày càng đông đảo các tầng lớp sáng tạo trong các lĩnh vực khoa học, thiết kế, văn hóa, nghệ thuật, giải trí, truyền thông, giáo dục, y tế...

2.Thay đổi kĩ năng lao động:

Đối với Việt Nam, 86% lao động trong các ngành dệt may và giày dép ở Việt Nam có nguy cơ cao mất việc làm dưới tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Con số này sẽ còn lớn hơn vì dệt may và giày dép lại là các ngành đang tạo việc làm cho nhiều lao động nhất (ngành dệt may khoảng gần 2,3 triệu người, trong đó 78% là lao động nữ; ngành giày dép khoảng gần 0,98 triệu người, trong đó có khoảng 74% là lao động nữ). Trong số đó, có nhiều lao động ít kỹ năng (với 17% và 26% lao động trong ngành dệt may và giày dép chỉ có trình độ tiểu học) và một tỷ lệ đáng kể không còn trẻ, từ 36 tuổi trở lên: 35,84% đối với ngành dệt may và 25,37% đối với ngành giày dép(13).

Có thể thấy rằng, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã và đang mở ra nhiều cơ hội cho các nước, nhất là các quốc gia khu vực Đông Nam Á như Việt Nam nhờ vào chuyển đổi kinh tế số để có thể rút ngắn khoảng cách phát triển. Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra nhiều thách thức cho Việt Nam, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới. Vì vậy, việc khéo léo lựa chọn con đường phát triển phù hợp là bước đi phù hợp để có thể vừa tránh được những rủi ro, vừa tận dụng tối đa các cơ hội do cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang lại.

3.Cơ sở và quy thức đối với xã hội:

Tuy nhiên, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cũng tác động sâu sắc đến mọi mặt của đời sống xã hội, nhất là vấn đề bất bình đẳng và chênh lệch phát triển,... Theo nhà kinh tế học En-gớt Đi-tơn (Angus Deaton), mọi cuộc cách mạng công nghiệp đều dẫn đến một giai đoạn phân kỳ, gia tăng khoảng cách phát triển rất lớn giữa các quốc gia(7). Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã và đang thúc đẩy phân công lao động theo hướng các ngành, nghề đòi hỏi khả năng đổi mới sáng tạo cùng với đó, giảm thiểu các công việc chân tay có thu nhập thấp và các công việc có tính chất lặp đi, lặp lại. Nhiều lĩnh vực có khả năng tự động hóa cao, như chế tạo, điện thoại viên, người khai thuế, giám định bảo hiểm và một số ngành, nghề khác đã được thay thế một phần hoặc hoàn toàn. Trong một số công đoạn của ngành bảo hiểm có thể không cần sự can thiệp của con người, hầu hết truy vấn khách hàng đều được trả lời tự động... Đã có một số rô-bốt tư vấn xuất hiện trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng... Hệ quả là, một bộ phận người lao động đang làm các công việc này sẽ phải nghỉ việc hoặc tìm một công việc khác thay thế, có thể thất nghiệp trong một thời gian dài.