Tìm hiểu về ngày Giải phóng Thủ đô 10/10

• Bối cảnh lịch sử ngày Giải phóng Thủ đô

Vào năm 1954, ngay sau chiến thắng lẫy lừng Điện Biên Phủ, Hiệp định Giơnevơ được ký kết và lệnh đình chiến ở Đông Dương có hiệu lực. Nhờ quá trình đấu tranh sôi nổi, vào ngày 30/09/1954 và ngày 02/10/1954 tại Ủy ban Liên hợp đình chiến Trung ương, Hội đồng Chính phủ, Ủy ban quân chính thành phố Hà Nội được thành lập và chính thức tiếp quản thành phố Hà Nội theo nghị quyết ngày 17/09/1954.

Tuy nhiên, các đơn vị vào tiếp quản Hà Nội vẫn phải hết sức cảnh giác với các âm mưu khiêu khích của bọn phá hoại. Vào sáng ngày 08/10/1954 các đơn vị quân đội ta chia nhiều đường bắt đầu tiến vào ngoại thành Hà Nội. Sau đó đến ngày hôm sau, quân ta đã tiến vào nội thành Hà Nội và tỏa đi khắp nơi.

Lần lượt quân ta tiếp quản được nhà Ga, phủ Toàn quyền, khu Đồn Thủy, khu Bờ Hồ, phủ Thống sứ. Sau khi quân đội Liên hiệp Pháp rời khỏi thành phố, quân đội ta hoàn toàn kiểm soát thành phố Hà Nội. Trong không khí hân hoan chào mừng giải phóng, cờ đỏ sao vàng treo khắp nơi cùng niềm vui tột cùng của quân và dân ta sau nhiều năm đấu tranh giành lại thủ đô.

Sáng ngày 10-10-1954, đoàn xe đầu tiên diễu hành do Thiếu tướng Vương Thừa Vũ và bác sĩ Trần Duy Hưng dẫn đầu cùng nhân dân Thủ đô quần áo chỉnh tề, mang cờ, hoa, ảnh Bác Hồ, xếp thành đội ngũ trật tự kéo theo đoàn xe.

Sau đó, bộ đội ta diễu binh qua a các phố Kim Mã, Hàng Đẫy, Cửa Nam, Hàng Bông, Hàng Đào, Hàng Ngang… và tiến vào Cửa Đông Thành phố Hà Nội. Đoàn diễu hành tiếp tục đi qua Bạch Mai, phố Huế, Hồ Gươm, Bờ Hồ, chợ Đồng Xuân và tiến vào thành lúc 10 giờ 45 phút.

Cùng với những tiếng reo hò và niềm vui khôn xiết của nhân dân thủ đô, vào lúc 15 giờ ngày 10/10/1954, hàng trăm nghìn người dân dự Lễ chào cờ do Ủy ban Quân chính tổ chức tại sân vận động Cột Cờ. Chủ tịch Ủy ban Quân chính Vương Thừa Vũ đã trân trọng đọc lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi đồng bào Thủ đô nhân ngày giải phóng.

• Ý nghĩa lịch sử ngày Giải phóng Thủ đô

Ngày Giải phóng Thủ đô Hà Nội có thể nói là cột mốc quan trọng khi miền Bắc Việt Nam đã hoàn toàn thoát khỏi ách thống trị của đế quốc thực dân. Với cả nước ta, đây là dấu hiệu tích cực cho thấy nhân dân đang làm chủ vận mệnh của mình và đất nước, phấn khởi bắt tay vào xây dựng xã hội mới.

Ngày Giải phóng Thủ đô Hà Nội cũng trở thành dấu son vàng trong hành trình bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước, đánh dấu một bước ngoặt có ý nghĩa to lớn, mở ra thời kỳ phát triển mới hết sức vẻ vang của nước ta.

Vì được xây dựng vào thời Pháp thuộc nên Tháp Rùa có chút hơi thở kiến trúc của Châu Âu. Tháp cao ba tầng và các tầng nhỏ dần lên đến đỉnh. Tầng đỉnh được thiết kế như một chiếc vọng lâu, bên trên chiếc cửa tròn của tầng ba có chữ Quy Sơn Tháp, nghĩa là Tháp Núi Rùa.

Lê Nhật Nam sưu tầm

Tháng 12/2002, các chuyên gia đã tiến hành khai quật trên tổng diện tích 19.000m2 tại trung tâm chính trị Ba Đình – Hà Nội. Cuộc khai quật khảo cổ học lớn nhất Việt Nam và của cả Đông Nam Á này đã phát lộ những dấu vết của Hoàng thành Thăng Long trong tiến trình lịch sử trải dài 13 thế kỷ với các di tích và tầng văn hóa chồng xếp lên nhau.

Những dấu vết kiến trúc độc đáo cùng hàng triệu hiện vật quý giá đã phần nào tái hiện lại quá trình lịch sử trải dài từ thời kỳ Bắc thuộc dưới ách đô hộ của nhà Tùy và nhà Đường (thế kỷ VII đến thế kỷ IX), xuyên suốt các triều đại: Lý, Trần, Lê, Mạc và Nguyễn (1010-1945).

Vào lúc 20 giờ 30 ngày 31/7/2010 theo giờ địa phương tại Brasil, tức 6 giờ 30 ngày 1/8/2010 theo giờ Việt Nam, Ủy ban di sản thế giới đã thông qua Nghị quyết công nhận khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội là Di sản Văn hóa thế giới. Đây là niềm tự hào của không chỉ của riêng Hà Nội mà còn của cả đất nước Việt Nam.

Lê Nhật Nam sưu tầm

Cột cờ được khởi công xây dựng từ năm 1805 dưới thời nhà Nguyễn và mất 7 năm để hoàn thành. Từ đó tới nay, trải qua hơn 200 năm lịch sử, Kỳ đài Hà Nội đã gắn liền với bao thăng trầm của Thủ đô. 

Trong thời kì kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Cột cờ Hà Nội được sử dụng như một đài quan sát khu vực nội và ngoại thành. Khi Cách mạng tháng Tám thành công, năm 1945 là lần đầu tiên lá quốc kỳ Việt Nam - cờ đỏ sao vàng được tung bay trên đỉnh Kỳ đài. 

Đến năm 1954, lúc lá Quốc kỳ một lần nữa được cắm lên đỉnh cột cờ cũng chính là lúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp hoàn toàn thắng lợi. 

Năm 1989, Cột cờ Hà Nội được công nhận là di tích lịch sử văn hóa quốc gia.

Lê Nhật Nam sưu tầm

Năm 1243, nhà Trần tôn tạo sửa đổi và gọi Thăng Long là Long Phượng. Cuối thời Trần, Hồ Quý Ly cho đặt tên là Đông Đô.

Năm 1428, Lê Lợi đặt kinh đô tại Thăng Long và đổi tên là Đông Kinh, vì có kinh đô thứ 2 là Tây Kinh tại Thanh Hóa. Vào khoảng thế kỷ 16, khi Đông Kinh trở thành một đô thị sầm uất, có cả người Châu Âu đến buôn bán, thì trong dân gian bắt đầu gọi Đông Kinh là Kẻ Chợ.

Năm 1805, sau khi thống nhất đất nước, nhà Nguyễn đặt kinh đô tại Phú Xuân (Huế) và cho phá thành Thăng Long để xây thành theo phương pháp của phương Tây do kỹ sư Pháp giúp đỡ. Đồng thời vua Gia Long đổi tên chữ Hán của Thăng Long 昇龍, với nghĩa là "rồng bay lên" thành ra từ đồng âm Thăng Long 昇隆, nhưng mang nghĩa là "thịnh vượng" khác nghĩa với thời các triều đại trước, vì cho rằng Thăng Long lúc đó không còn là kinh đô nơi vua ở cho nên không dùng biểu tượng rồng, linh vật tượng trưng cho vương quyền. Gia Long đổi phủ Phụng Thiên thành phủ Hoài Đức, còn tại kinh đô Huế cho lập phủ Thừa Thiên, trực lệ kinh kỳ. Thăng Long tồn tại cho đến thời vua Minh Mạng khi bãi bỏ Bắc Thành tổng trấn và thành lập tỉnh Hà Nội, năm 1831 niên hiệu Minh Mạng thứ 12.

Từ tháng 12 năm 2002 đến nay, trên khu vực thuộc Hoàng thành Thăng Long xưa (khu vực giữa các phố Hoàng Diệu, Hoàng Văn Thụ, Độc Lập, Bắc Sơn ở Hà Nội), các nhà khảo cổ học đã tiến hành khai quật trên một diện tích khoảng hơn 19 nghìn m², phát lộ một phức hệ di tích - di vật rất phong phú, đa dạng từ La Thành - Đại La (thế kỉ 7-9) đến thành Thăng Long (thế kỉ 11-18) và thành Hà Nội (thế kỉ 19).

Lê Nhật Nam sưu tầm

Thành Cổ Loa gắn liền với sự tích ” Chiếc Nỏ Thần “, khi vua An Dương Vương định đô xây thành ( thế kỷ III TCN ).

Nghe kể, Thục An Dương Vương ngày ấy đã xây thành nhiều lần nhưng đều sụp đổ.Cho đến khi thần Kim Quy xuất hiện và bò quanh nhiều vòng dưới chân thành. Khi này vua An Dương Vương đã cho xây thành theo dấu chân rùa vàng. Từ đó, thành xây không đổ nữạ.

Tòa thành được xây dựng với thiết kế xoắn ốc vậy nên nó còn có một tên gọi khách là Loa Thành.

Thành Cổ Loa có 3 vòng khép kín, tổng chiều dài 3 vòng là 16km và chiều cao là 10m. Tương truyền, cứ hễ thành đắp đến đâu là xây luỹ đến đó. Cả ba vòng thành đều được bao quanh bằng những con hào; xung quanh được bố trí cổng ra vào thành và các pháo đài.

Lê Nhật Nam sưu tầm

Ý nghĩa:

Sự kiện này là một thắng lợi quan trọng, góp phần vào sự phát triển của cuộc cách mạng dân tộc, tạo đà cho sự nghiệp thống nhất đất nước.

Hà Duy Đăng Nguyên sưu tầm

https://quocphongthudo.vn/van-hoa/tin-tuc/nhung-hinh-anh-tu-lieu-ve-ngay-giai-phong-thu-do-10-10-1954.html?utm

- Chùm bài chủ đề Giải phóng Thủ đô – Báo Nhân Dân:

https://nhandan.vn/chu-de/giai-phong-thu-do-10101954-704528.html?utm_source=chatgpt.com

- Timeline diễn biễn:

https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFp_qu%E1%BA%A3n_Th%E1%BB%A7_%C4%91%C3%B4_H%C3%A0_N%E1%BB%99i?utm_source=chatgpt.com

Trước tiên, xin được khẳng định rằng cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống lại sự thống trị của giặc Minh dưới sự lãnh đạo của Lê Lợi là một cuộc khởi nghĩa tất yếu, chính nghĩa và đóng một vai trò quan trọng trong tiến trình lịch sử nước ta.

Trong cuộc đấu tranh gian khổ kéo dài gần một thập kỷ ấy của nghĩa quân Lam Sơn đã nổi lên một câu chuyện nhuốm màu huyền bí về thanh gươm thần của lãnh đạo Lê Lợi.

Chuyện kể rằng trong đoàn quân Lam Sơn có người kia tên Lê Thận, lúc đi đánh cá ở vực đã ba lần kéo lưới trúng phải một lưỡi sắt, sau mới biết đó là lưỡi gươm. Thận cho là điều kỳ lạ nên giữ lại ở nhà. Lê Lợi có dịp ghé nhà Thận, nhìn thấy lưỡi gươm phát sáng thì xin của Thận. Về nhà, Lê Lợi chùi gỉ, mài dũa thì thân gươm hiện hai chữ “Thuận Thiên”, lại còn có chữ “Lợi” tức tên ông. Sau đó, Lê Lợi còn tìm được một chuôi gươm nạm ngọc trước cửa, ráp lại thì vừa y, thành ra một thanh gươm hoàn chỉnh.

Nghĩa quân Lam Sơn từ khi Lê Lợi sở hữu thanh gươm thì đánh đâu thắng đó, đẩy được giặc Minh ra khỏi bờ cõi nước nhà. Lê Lợi sau khi lên làm vua, lúc dạo hồ Tả Vọng thì rùa thần ngoi lên đòi lại gươm thần cho Long Quân. Vua trả gươm lại cho rùa, từ đó hồ ấy mang tên Hồ Hoàn Kiếm.

Chắc chắn một điều, những chi tiết như Thận ba lần kéo lưới được lưỡi gươm, hay rùa thần theo lệnh đức Long Quân nổi lên đòi lại gươm là những chi tiết hư cấu, huyền bí được dựng lên.

Vào thời xa xưa, thanh gươm là biểu tượng cho sức mạnh, sự thống lĩnh. Không chỉ ở Việt Nam mà trên thế giới, những câu chuyện về thanh gươm được trao vào tay một người nào đó để thể hiện quyền lực không phải là hiếm. Điển hình như câu chuyện huyền thoại ở bên Anh, khi Vua Arthur cũng đã từng rút ra từ đá một thanh gươm (hoặc nhận từ Tiên nữ ở hồ nước trong một phiên bản khác), một hành động khẳng định sức mạnh danh chính ngôn thuận của mình.

Trong truyền thuyết Việt, đức Long Quân là người đã cảm động vì nghĩa khí của quân Lam Sơn mà ban cho họ thanh gươm thần. Long Quân trong tín ngưỡng văn hóa của người Việt Nam có thể xem như là người cha vĩ đại, là nguồn cội của mọi con dân đất Việt. Chính vì thế, thông qua câu chuyện được thêu dệt về đức Long Quân cho mượn gươm báu, có lẽ quân Lam Sơn và Lê Lợi muốn ngầm khẳng định tính chính nghĩa tuyệt đối của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, và rằng chính Lê Lợi chứ không ai khác là người được tổ tiên giao phó trọng trách đánh đuổi ngoại xâm và gánh vác giang sơn nước Nam.

Và sau cùng, để cho câu chuyện có một cái kết trọn vẹn, hay nói cách khác, là tăng tính hợp lý cho câu chuyện hơn, thì phải trả gươm. Có vay phải có trả, người ta hay nói như vậy. Và sau khi đã mượn uy của gươm thần đánh đuổi thành công giặc Minh, thì cũng chính là lúc phải hoàn trả lại.

Do vậy, rùa thần xuất hiện trên mặt hồ Tả Vọng năm xưa tạo thành mảnh ghép cuối cùng, hoàn chỉnh câu chuyện huyền thoại về thanh gươm thần của vị vua đầu tiên nhà Lê sơ.

Xuất phát từ một ý tưởng bị cho là "điên rồ", cầu Long Biên đã được khánh thành vào năm 1902 sau hơn 3 năm xây dựng trước sự ngỡ ngàng của nhiều người. Vắt qua ba thế kỷ, trải qua nhiều lần sửa chữa do bom đạn chiến tranh, cầu Long Biên vẫn còn đó như một nét gạch nối thời gian. Triển lãm "Cầu Long Biên - Chứng nhân lịch sử" với sự kết hợp giữa tài liệu lưu trữ và những ký ức sống động sẽ vẽ lên một không gian đa sắc về sứ mệnh của cây cầu trong dòng chảy lịch sử. Một không gian để các thế hệ hiểu hơn về quá khứ, tạo sự gắn kết trong hiện tại để hướng tới tương lai.

Nhạc sĩ Phú Quang thường biểu diễn trong các chương trình của mình về Hà Nội.

Nhạc sĩ từng kể rằng, khi ông sinh ra, cả gia đình rời Hà Nội tản cư lên Phú Thọ theo kháng chiến. Mãi đến khi được 3 tháng, ông mới có giấy khai sinh và tờ giấy ấy ghi ngày làm giấy khai sinh (13-10-1949) chứ không phải ngày sinh thật. Năm 1954, cả gia đình ông lại trở về Hà Nội. Cha, mẹ, anh trai là những người đã nhen nhóm và thổi bùng tình yêu âm nhạc trong ông. Ông từng học trung cấp kèn corno, làm nhạc công kèn corno trong nhiều dàn nhạc. Nhưng năm 23 tuổi, ông bị tai nạn, khâu 13 mũi ở môi nên phải từ giã nghề kèn và chọn con đường sáng tác… 

Nhạc sĩ Phú Quang là một tên tuổi lớn của âm nhạc Việt Nam. Ông sáng tác khoảng hơn 600 tác phẩm, nhiều thể loại, ngoài ca khúc còn có giao hưởng, độc tấu nhạc cụ, nhạc múa, nhạc xiếc, nhạc sân khấu, nhạc phim, rồi chèo, bài chòi, cải lương…

Nhưng nổi bật nhất là các ca khúc về Hà Nội. Ông xứng đáng là một tượng đài bất hủ với những bài hát rung động, thổn thức nhất về mảnh đất này. Có thể kể ra những ca khúc nổi tiếng, được yêu mến và thể hiện rõ chân dung âm nhạc của Phú Quang như: “Em ơi! Hà Nội phố”, “Im lặng đêm Hà Nội”, “Chiều phủ Tây Hồ”, “Lãng đãng chiều đông Hà Nội”, “Nỗi nhớ mùa đông”, “Mơ về nơi xa lắm”, “Về lại phố xưa”, “Khúc mưa”, “Khúc mùa thu”, “Tình khúc 24”, “Hà Nội và em khi thu chớm đông sang”… 

Nhạc sĩ Phú Quang có một quãng thời gian dài xa Hà Nội vào thành phố Hồ Chí Minh sinh sống và làm việc (từ năm 1986 đến 2008). Những năm tháng đó ông kể rằng, người ở phương Nam nhưng tâm hồn luôn hướng về Hà Nội, đau đáu, nhớ thương. Chính vì vậy, ông viết nhiều ca khúc thể hiện đúng tâm trạng của những người yêu và nhớ thương Hà Nội đến thế.

Nhưng, những ca khúc vẫn chưa đủ. Năm 2008, ông trở về Thủ đô để sống và gắn bó, xây dựng nên những chương trình âm nhạc trở thành thương hiệu của Hà Nội. Mỗi năm, nhạc sĩ Phú Quang tổ chức đều đặn 2 chương trình, một vào tháng 3 dành tặng phụ nữ và một vào tháng 10 - thời điểm “Hà Nội đẹp mơ màng và kiêu kỳ” (như lời của ông).

Những đêm nhạc “Hà Nội ngày trở về”, “Tháng ba cho em cơn mưa chiều nắng nhạt”, “Những nẻo đường anh đã đi qua”, “Khi mùa thu đến”, “Rồi mùa đông sẽ qua”, “Em ơi Hà Nội phố”, “Cho những ngày thu muộn”, “Dương cầm lạnh và phố cũ của tôi”, “Trong miền ký ức”, “Trong ánh chớp số phận”… do ông tự làm tất cả, từ chọn ca khúc, đặt tên, chọn ca sĩ, đến hòa âm, phối khí, chỉ huy dàn nhạc… Chúng đều là tâm huyết, tình yêu và nỗi niềm của Phú Quang dành cho Thủ đô.

Biết tin nhạc sĩ Phú Quang qua đời, nhạc sĩ Trương Ngọc Ninh, Chủ tịch Hội Âm nhạc Hà Nội ngậm ngùi: “Đây là một mất mát lớn cho âm nhạc Hà Nội nói riêng và âm nhạc Việt Nam nói chung”. Ông kể, Hội Âm nhạc Hà Nội đang chuẩn bị chương trình “Tình yêu Hà Nội” năm 2021 tôn vinh nhạc sĩ Phú Quang và những tác phẩm viết về Hà Nội của ông. Tuy chương trình chưa diễn ra nhưng nhạc sĩ đã biết đến. Đây là niềm an ủi và thể hiện tấm lòng của đồng nghiệp, công chúng với vị nhạc sĩ tài hoa này.

Trang Facebook chính thức của nhạc sĩ Phú Quang đăng tải câu hát trong bài “Lời rêu” của ông: “Ngày mai ta bỏ đi/Trần gian xin trả lại…”. Đọc dòng chữ ấy, hẳn mỗi người đều cảm nhận, nhạc sĩ đã sẵn sàng cho một chuyến đi xa. Vì thế, những năm cuối đời, dù bệnh tật triền miên, ông vẫn cống hiến hết sức để trả lại trần gian nhiều nhất có thể.

Trong cuốn tự truyện “Chuyện bình thường và những mảnh hồi ức chợt hiện”, nhạc sĩ Phú Quang lý giải: “Tôi hiểu sâu sắc một điều, những tình cảm mà khán giả dành cho tôi chính là điều lớn lao nhất mang lại cho tôi niềm tin và tình yêu với cuộc sống này, để tôi có thể vững bước vượt qua nhiều bão giông bất ngờ và để tôi có một tâm thế thanh thản bước đi trên con đường mình đã chọn”. 

Và thế là, giờ đây, “Anh biết ra đi nhẹ gọn/Để bớt cho đời một chút gió lao xao/Và tránh cho em bớt một lời chào!” (“Hà Nội và em khi thu chớm đông sang”). Những “nhẹ gọn” mà nhạc sĩ để lại cho Hà Nội, cho đời sống âm nhạc hôm nay luôn ngân mãi, thấm sâu vào mỗi người, để ai cũng thấy mình được trở về khi hát và nghe nhạc của ông!

Đình còn - Làng mất

Thời thế kỷ 18, Việt Nam có đến hơn 11.800 đình làng. Dân lập làng rồi xây đình. Chuyện làng còn - đình mất là chuyện phổ biến khi hiện nay ước tính chỉ còn khoảng 300 đình làng.

Đình Vũ Thạch tọa lạc ở số 13 Bà Triệu (Hà Nội), cách bờ hồ Gươm chưa đầy 1 phút đi bộ. Làng Vũ Thạch xưa thuộc tổng Tả Nghiêm, huyện Thọ Xương, từ cuối thế kỷ 19, làng lên phố, dân bản trú nay chẳng còn ai. Các họ lớn như họ Trần, họ Nguyễn Đình… trăm năm trước vẫn về lễ thánh, nhưng qua nhiều thế hệ, chuyện về đất tổ trở nên mai một, tình nhạt phai dần, chỉ còn lại đình làng chen trong phố với vị thủ từ Nguyễn Tiến Hùng từng ngày chăm lo việc thánh và khôi phục nét đẹp xưa trong lễ giáo dưới mái đình.

Vị thủ Từ hoài cổ

Ông từ Nguyễn Tiến Hùng hiện là người trông coi, lo việc nhà thánh của đình - đền Vũ Thạch. Gặp khách phương nam ghé thăm, ông giới thiệu: "Làm từ theo lệ làng, việc kén từ phải coi gia cảnh kỹ lưỡng, ông bà song toàn, trai gái đủ đầy, gia đình thiện đức, con cháu ngoan lành, sống có đức độ. Từ cũng phải có trình độ để còn khả năng tiếp thiên hạ, giữ nghi lễ của đình, của làng. Tôi không phải người Vũ Thạch, nhưng duyên với nhà thánh nên nguyện trông nom, lên đèn, thỉnh chuông, lễ bái, cầu nguyện, sớm chiều hương khói, giữ linh khí cho đình".

Càng trò chuyện lâu, càng thấy sự uyên thâm của vị thủ từ đình Vũ Thạch về nghi lễ khi từ việc cúng tế, thờ phượng, cho đến cách bài trí trong đình… đều được ông chăm chút từng chi tiết nhỏ. Trong số các vị thủ từ chúng tôi hầu chuyện trong hành trình tìm gặp người giữ đình, ông từ Nguyễn Tiến Hùng là người trẻ tuổi nhất, chỉ mới ngoài 50, và cũng giữ trọng trách nặng nề nhất vì bao tục lệ, lề thói, nghi thức của Vũ Thạch xưa, nay chỉ còn trong trí nhớ của những người đã ở độ gần đất xa trời. Hỏi chuyện lo việc nhà thánh, ông từ Nguyễn Tiến Hùng bày tỏ: "Khi đam mê, chẳng việc gì khó. Là hậu sinh, muốn hiểu lối cổ nhưng sách vở chẳng có, cách duy nhất là đi tìm gặp các cụ nghe truyền miệng, rồi chắt lọc, đúc kết và thực hành, làm gì cũng cần đẹp từ trong tâm".

Đam mê và hết lòng phụng thánh giúp ông từ Nguyễn Tiến Hùng tích góp được kho tàng vốn sống của người Hà Nội xưa. Ông tâm sự: "Từng có thời cầm nén hương ra đường cũng phải giấu, có lúc đói khổ nên tục lệ bị tính bài cổ xóa đi. Giờ đất nước phát triển, lớp trẻ hiểu và quay lại tìm nhiều lắm, càng đi sâu, càng thấy trong vốn cổ đạo lý làm người. Chẳng ai dạy, chẳng ai ép, đều tự trong lòng mà ra cả, chúng tôi có sự cộng hưởng cho nhau để cùng giữ lại vốn cổ tốt đẹp. Bản sắc là thế, nó sẵn trong máu con người, đấy là gốc, là tinh thần yêu nước, là tự hào dân tộc".

Tượng chúa Ôn và "tiết lộ" của ông Từ

Theo thủ từ tham quan đình Vũ Thạch, chúng tôi ấn tượng với bức tượng gỗ sơn thếp, có niên đại thời Thành Thái (1889 - 1907). Ông từ cho biết đấy là tượng chúa Ôn, và lý giải: "Khi vào hè thường sinh ra bệnh dịch, người đời quan niệm do chúa Ôn gây ra. Xưa không thuốc men nên con người chỉ biết cầu thần, lập đình thờ chúa Ôn, mong được người thương. Đây là tính nhân văn trong tín ngưỡng xưa của người Việt. Nếu con người làm đúng lý, tình, sẵn sàng thờ phượng, cung kính thì ngay cả cái ác cũng sẽ xuôi và độ trì lại cho con người".

Nhìn trong địa thế thành Hà Nội với Thăng Long tứ trấn thì đình Vũ Thạch thờ chúa Ôn nằm ở vị trí trung tâm. Đình hiện vẫn giữ lễ cúng quan trọng là khao Ôn thượng thuyền được cử hành vào ngày 1 tháng tư âm lịch hằng năm để xin chúa Ôn đừng ban dịch bệnh hại dân lành.

Quan sát tượng chúa Ôn đình Vũ Thạch, ngoài yếu tố tâm linh, pho tượng là một tác phẩm điêu khắc đặc biệt. Chúa Ôn được thể hiện với mắt phượng, trán hổ (vuông, rộng), mũi rồng (to, tròn, kín cánh), tai tượng (tai voi). Thần phả dựng tượng từ thời Thành Thái vẫn được lưu giữ tại đình.

Tuy nhiên, theo thông tin giới thiệu vị thành hoàng đình Vũ Thạch lại là danh tướng Khỏa Ba Sơn, hỏi chuyện ông từ thì được "tiết lộ": "Các đạo sắc phong chúng tôi còn lưu giữ, chỉ đề cập chúa Ôn. Việc bị đổi tên, do yếu tố lịch sử và thời cuộc, các nhà nghiên cứu dùng tên danh tướng thay cho chúa Ôn có thể nhầm lẫn, hoặc do muốn bảo vệ đình tránh bị liệt vào mê tín dị đoan dẫn đến phải phá bỏ".

Được vinh dự lo việc thánh ở đình, được chia sẻ câu chuyện về nghi thức cúng tế, lễ hội, chữ nghĩa rồi truyền dạy cho các bạn trẻ có niềm đam mê, đấy là hạnh phúc, là tìm vui mỗi ngày của ông từ Nguyễn Tiến Hùng. Trước lúc chia tay, ông từ bỏ nhỏ: "Thành hoàng của đình Vũ Thạch là chúa Ôn chứ không là ai khác". Khẳng định của ông Từ, nên chăng cũng là gợi mở một việc cần xem xét ?

Hà Nội đẹp nhất có lẽ là vào những buổi sáng sớm, khi ánh bình minh nhẹ nhàng chiếu qua những tán cây cổ thụ trên phố cổ. Phố cổ Hà Nội, với những con đường nhỏ hẹp như Hàng Bông, Hàng Gai, Hàng Đào, luôn tấp nập người qua lại. Những ngôi nhà cổ kính với mái ngói rêu phong, những gánh hàng rong với tiếng rao thân thuộc, tất cả tạo nên một bức tranh sống động, vừa hoài cổ vừa hiện đại. Hồ Gươm, trái tim của Hà Nội, lấp lánh dưới ánh nắng, với cầu Thê Húc đỏ rực dẫn vào đền Ngọc Sơn, như một biểu tượng vĩnh cửu của thành phố.

Hà Nội còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa sâu sắc. Văn Miếu - Quốc Tử Giám, ngôi trường đại học đầu tiên của Việt Nam, là minh chứng cho truyền thống hiếu học của dân tộc. Những buổi biểu diễn ca trù, hát chèo hay những lễ hội truyền thống như lễ hội đền Bà Triệu càng làm nổi bật nét đẹp văn hóa lâu đời. Ẩm thực Hà Nội cũng là một điểm nhấn không thể bỏ qua. Một bát phở nóng hổi, một chiếc bánh cuốn mềm mịn hay ly cà phê trứng thơm lừng bên Hồ Gươm là những trải nghiệm khó quên.

Con người Hà Nội mang một nét thanh lịch, nhẹ nhàng nhưng cũng rất gần gũi. Từ nụ cười của cô bán hoa trên phố đến sự nhiệt tình của bác xe ôm, tất cả đều làm nên một Hà Nội ấm áp, thân thương. Dù đi xa, người Hà Nội luôn mang trong mình nỗi nhớ quê hương, nhớ những buổi chiều đạp xe quanh hồ Tây, nhớ tiếng chuông tàu điện leng keng ngày nào.

Hà Nội mến yêu, nơi lưu giữ những ký ức đẹp đẽ, nơi trái tim luôn hướng về. Dù thời gian có trôi qua, Hà Nội vẫn mãi là niềm tự hào, là tình yêu bất tận trong lòng mỗi người.

Hà Nội, thủ đô yêu dấu của Việt Nam, là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, lịch sử và tinh thần của dân tộc qua hàng thế kỷ. Không chỉ là trung tâm chính trị, Hà Nội còn là một bức tranh sống động, nơi nét cổ kính hòa quyện với hơi thở hiện đại, tạo nên một thành phố vừa thân thương vừa quyến rũ.

Mỗi góc phố Hà Nội đều mang một câu chuyện riêng. Hồ Hoàn Kiếm, trái tim của thành phố, lung linh như một viên ngọc giữa lòng đô thị. Dưới bóng cây xanh, những buổi sáng sớm mờ sương, hình ảnh người dân tập thể dục hay những cụ già thong dong dạo bước tạo nên một khung cảnh yên bình. Đền Ngọc Sơn cổ kính, nối liền bởi cầu Thê Húc đỏ thắm, là nơi gửi gắm những ước nguyện và tâm hồn của người Hà Nội. Xa xa, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh uy nghiêm, Hoàng Thành Thăng Long trầm mặc, hay Chùa Một Cột nhỏ bé mà độc đáo đều là những dấu ấn lịch sử, kể lại câu chuyện về một Hà Nội hào hùng.

Phố cổ Hà Nội là một thế giới khác, nơi thời gian như chậm lại. Những con phố nhỏ như Hàng Bông, Hàng Đào, Hàng Trống tấp nập người qua lại, với những ngôi nhà cổ mái ngói nghiêng, những biển hiệu cũ kỹ như lưu giữ ký ức của một thời thương cảng sầm uất. Tiếng rao của cô hàng hoa, mùi thơm của bánh cuốn nóng, hay ly cà phê trứng béo ngậy ở một quán nhỏ ven đường đều là những mảnh ghép làm nên bản sắc Hà Nội – mộc mạc mà sâu đậm.

Ẩm thực Hà Nội là một bản giao hưởng của hương vị. Một tô bún riêu cua chua thanh, một đĩa bánh tôm Hồ Tây giòn rụm, hay chỉ đơn giản là chiếc bánh mì pate thơm lừng cũng đủ khiến thực khách phải xuýt xoa. Mỗi món ăn không chỉ ngon mà còn chứa đựng cả câu chuyện về sự khéo léo, tinh tế của người làm bếp và văn hóa ẩm thực lâu đời của mảnh đất này.

Người Hà Nội, với nét thanh lịch và cách ứng xử nhẹ nhàng, là một phần không thể tách rời của thành phố. Dù trong nhịp sống hối hả, họ vẫn giữ được sự điềm tĩnh, sự chân thành trong từng lời chào, nụ cười. Những buổi tối bên Hồ Tây lộng gió, những phiên chợ đêm tấp nập, hay những quán trà đá vỉa hè rôm rả tiếng nói cười đều là minh chứng cho một Hà Nội sống động, gần gũi.

Hà Nội của hôm nay không chỉ là những di sản xưa cũ mà còn là một thành phố trẻ trung, năng động với những con đường hiện đại, những khu đô thị mới. Nhưng dù có thay đổi, Hà Nội vẫn giữ được hồn cốt của mình – một thủ đô đậm chất văn hóa, nơi mỗi góc phố, mỗi con người đều mang trong mình niềm tự hào về cội nguồn dân tộc.

Hà Nội, như một người bạn tri kỷ, luôn khiến ta muốn trở lại, để đắm mình trong vẻ đẹp của quá khứ, hiện tại và cả những giấc mơ tương lai. Với tôi, Hà Nội không chỉ là một thành phố, mà là một cảm xúc, một tình yêu mãi mãi không phai.

Hà Nội có Hồ Gươm xanh,

Tháp Rùa đứng đó trầm lành giữa mây.

Chùa Một Cột nhỏ xinh thay,

Như bông sen nở thơm ngây giữa trời.

Em đi dạo phố cổ chơi,

Hàng Ngang, Hàng Đào rực ngời sắc hoa.

Đêm rằm pháo sáng ngân nga,

Phố Hàng Mã rực như là cổ tích.

Có Văn Miếu nghiêng bóng trúc,

Ông đồ viết chữ nghiêm trang.

Có Lăng Bác rợp hoa vàng,

Hàng tre xanh ngát dịu dàng đón em.

Hồ Tây sóng vỗ êm đềm,

Sen hồng tỏa ngát hương thêm tháng ngày.

Cầu Long Biên đứng nơi đây,

Chứng bao năm tháng đổi thay đất trời.

Hà Nội nghìn năm văn hiến,

Thành phố của những ước mơ.

Em yêu từng cánh hoa sữa,

Ngát hương trong gió, ngọt ngào như thơ.

Hà Nội trong trái tim em là những con phố nhỏ rợp bóng cây, là Hồ Gươm xanh biếc. Nhưng Hà Nội còn là Thủ đô anh hùng, nơi ngày 10 tháng 10 năm 1954, lá cờ đỏ sao vàng tung bay rực rỡ trong niềm vui giải phóng. Em yêu Hà Nội không chỉ bởi vẻ đẹp cổ kính và bình yên, mà còn bởi lịch sử hào hùng đã làm nên một Thủ đô mến yêu, tự hào và kiêu hãnh.

1. Hoàng thành Thăng Long ở đâu ?

Cùng với khu tham quan Văn Miếu Quốc Tử Giám, Lăng Bác và Chùa Một Cột, Hoàng Thành Thăng Long trở thành một trong những địa điểm tồn tại lâu đời nhất tại Hà Nội, gắn liền với vô vàn triều đại và biến cố thăng trầm của lịch sử. Hiện nay, quần thể di tích này thuộc địa phận phường Điện Biên Phủ và Quán Thánh với tổng diện tích của khu vực trung tâm lên tới 18,3 ha. Địa chỉ Hoàng Thành Thăng Long dễ tìm kiếm nhất trên bản đồ là 19C Hoàng Diệu, cửa chính của khu di tích.

2. Giới thiệu tổng quan về di tích

- Lịch sử

Năm 1009, Lý Công Uẩn lên ngôi vua, sáng lập vương triều Lý. Tháng 7 mùa thu năm 1010, nhà vua công bố thiên đô chiếu (Chiếu Dời Đô) để dời đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) về thành Đại La. Ngay sau khi dời đô, Lý Công Uẩn đã cho gấp rút xây dựng Kinh thành Thăng Long, đến đầu năm 1011 thì hoàn thành. Khi mới xây dựng, Kinh thành Thăng Long được xây dựng theo mô hình tam trùng thành quách gồm: vòng ngoài cùng gọi là La thành hay Kinh thành, bao quanh toàn bộ kinh đô và men theo nước của 3 con sông: sông Hồng, sông Tô Lịch và sông Kim Ngưu. Kinh thành là nơi ở và sinh sống của dân cư. Vòng thành thứ hai (ở giữa) là Hoàng thành, là khu triều chính, nơi ở và làm việc của các quan lại trong triều. Thành nhỏ nhất ở trong cùng là Tử Cấm thành, nơi chỉ dành cho vua, hoàng hậu và số ít cung tần mỹ nữ. Nhà Trần sau khi lên ngôi đã tiếp quản Kinh thành Thăng Long rồi tiếp tục tu bổ, xây dựng các công trình mới. 

Sang đến đời nhà Lê sơ, Hoàng thành cũng như Kinh thành được xây đắp, mở rộng thêm ra. Trong thời gian từ năm 1516 đến năm 1788 thời nhà Mạc và Lê Trung Hưng, Kinh thành Thăng Long bị tàn phá nhiều lần. Đầu năm 1789, vua Quang Trung dời đô về Phú Xuân, Thăng Long chỉ còn là Bắc thành. Thời Nguyễn, những gì còn sót lại của Hoàng thành Thăng Long lần lượt bị các đời vua chuyển vào Phú Xuân phục vụ cho việc xây dựng kinh thành mới. Chỉ duy có điện Kính Thiên và Hậu Lâu được giữ lại làm hành cung cho các vua Nguyễn mỗi khi ngự giá Bắc thành.

Năm 1805, vua Gia Long cho phá bỏ tường của Hoàng thành cũ và cho xây dựng Thành Hà Nội theo kiểu Vauban của Pháp với quy mô nhỏ hơn nhiều. Năm 1831, trong cuộc cải cách hành chính lớn, vua Minh Mạng đã cho đổi tên Thăng Long thành tỉnh Hà Nội. Khi chiếm xong toàn Đông Dương, người Pháp chọn Hà Nội là thủ đô của liên bang Đông Dương thuộc Pháp và Thành Hà Nội bị phá đi để lấy đất làm công sở, trại lính cho người Pháp. Từ năm 1954, khi bộ đội ta tiếp quản giải phóng thủ đô thì khu vực Thành Hà Nội trở thành trụ sở của Bộ quốc phòng. Như vậy giá trị đầu tiên của khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội thể hiện ở chỗ nó gần như là một “bộ lịch sử sống” chảy suốt theo cả chiều dài lịch sử hơn 10 thế kỷ của Thăng Long - Hà Nội, kể từ thành Đại La thời tiền Thăng Long đến thời đại ngày nay.

Tại kỳ họp lần thứ 34 tại Braxin ngày 31/7/2010, Ủy ban Di sản Thế giới họp đã công nhận Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội là Di sản văn hóa thế giới với các tiêu chí giá trị: minh chứng cho sự giao lưu giữa các ảnh hưởng đến chủ yếu từ Trung Quốc ở phía Bắc và Vương quốc Champa ở phía Nam; minh chứng cho truyền thống văn hóa lâu dài của người dân Việt được thành lập ở đồng bằng sông Hồng, đó là một trung tâm quyền lực liên tục từ TK 7 cho đến tận ngày nay; liên quan trực tiếp tới nhiều sự kiện văn hóa - lịch sử quan trọng. Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long được ghi vào Danh mục Di sản Thế giới là một sự kiện có ý nghĩa cực kỳ to lớn đối với Việt Nam, thể hiện những bước đi vững chắc của chúng ta trong công cuộc bảo tồn, phát huy giá trị đối với di tích đặc biệt quan trọng này.

- Kiến trúc Hoàng thành Thăng Long

Hoàng Thành Thăng Long là khu di tích được nước ta xây dựng từ thế kỷ thứ VII, dưới triều đại Đinh-Tiền Lê. Từ đó đến nay, trải qua rất nhiều những biến cố của lịch sử, Hoàng Thành Thăng Long đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới với nhiều giá trị lịch sử văn hóa khác nhau. Một số di tích tiêu biểu được khai quật và gìn giữ tới thời điểm hiện tại có thể kể đến như Kỳ Đài, Đoan Môn, Điện Kính Thiên, khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu… Kiến trúc trong Hoàng Cung, Cấm Thành đời Trần có thể tóm lược như sau:

- Cửa thành: Đầu là lối cửa tam quan, dưới là cổng (một chính, hai phụ), trên là gác hai lầu. Cửa rộng và sâu nên phía trên lầu gác cũng khang trang rộng rãi, vua quan có thể tổ chức hội họp, yến tiệc…

- Điện: Xây trên nền cao, phải bước qua nhiều bậc mới lên tới điện. Nhiều điện kiến trúc hai tầng, dưới là điện trên là gác.

Điện đều có hành lang rộng, đảm bảo thoáng mát, trên hành lang có thể bày tiệc được.

Từ sau năm 1954, khu vực Thành cổ Thăng Long - Hà Nội trở thành trụ sở làm việc của Bộ Quốc phòng. Từ đây, có thêm nhiều di tích cách mạng trong khu vực thành cổ, điển hình là Di tích cách mạng Nhà D67. Tại nơi này nhiều quyết định quan trọng của Bộ Chính trị và quân đội ta trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã được ra đời, tiêu biểu là trong Chiến dịch Mậu Thân (1968), trong cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ 12 ngày đêm cuối năm 1972 và đặc biệt là Chiến dịch Hồ Chí Minh giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975). Sau khi nước nhà thống nhất, đây vẫn là nơi làm việc của Bộ Quốc phòng và nhiều quyết định quan trọng trong cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc, biên giới Tây Nam cũng được ra đời từ đây.

Vào những năm từ 1397 - 1400, Hồ Quý Ly sau khi tiếm quyền của nhà Trần, đã dời đô về Thanh Hoá lập thành Tây Đô, nhưng Thăng Long vẫn mang tên là Đông Đô. Thời thuộc Minh với tên gọi thành Đông Quan, Thăng Long vẫn là thủ phủ của chính quyền đô hộ. Thời Lê sơ (thế kỷ 15) đổi tên gọi là Đông Kinh, Thăng Long trở lại vị trí quốc đô. Thời Tây Sơn, khi Quang Trung đóng đô ở Phú Xuân - Huế (1788 - 1802) và thời Nguyễn (1802 - 1945) khi Gia Long tiếp tục đóng đô ở Huế, Thăng Long vẫn là đô thị hàng đầu của đất nước. Thời Pháp thuộc, Hà Nội là thủ phủ của toàn xứ Đông Dương thuộc Pháp. Sau Cách mạng tháng 8 - 1945, Hà Nội khôi phục vị trí Thủ đô của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, rồi nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam cho đến nay. Đây là đặc điểm nổi bật và rất độc đáo của Thăng Long - Hà Nội mà hiếm thấy một Thủ đô của quốc gia nào trên thế giới có được.

3. Hoàng thành Thăng Long có gì đặc biệt ?

Khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu

Khu khảo cổ gồm 2 tầng kiến trúc, một của thành Đại La từ thời vua Cao Biền của Nhà Đường (Trung Hoa) và tầng thứ hai là một phần di tích của cung điện thời Nhà Lý, Trần sau đó là đông cung của Nhà Lê. Khu di tích này cũng còn sót lại một phần kiến trúc từ thế kỷ XIX của tòa thành Hà Nội.

Cột cờ Hà Nội

Cột cờ Hà Nội hay còn được biết tới với cái tên là Kỳ Đài, được xây dựng từ đầu thế kỷ XIX dưới thời nhà Nguyễn. Cột cờ có chiều cao tổng cộng là 60m, trong đó gồm 3 tầng: Tầng 1 cao 3,1m, tầng 2 cao 3,7m và tầng 3 cao 5,1m. Tiếp theo đó còn có một cột cờ với chiều cao lên tới 18,2m. Giữa các tầng có thể di chuyển bằng cầu thang xoáy trôn ốc và các cửa sổ để quan sát ra xung quanh. Cột cờ Hà Nội là một gợi ý tuyệt vời cho các gia đình đang tìm kiếm điểm vui chơi hấp dẫn và lý thú cho bé tại Hà Nội. 

Cửa Bắc

Cửa Bắc được xây dựng sớm hơn vào khoảng thế kỷ thứ XIX dưới thời nhà Nguyễn. Nơi đây là địa điểm để trấn giữ kinh thành, vì vậy khi Thực dân Pháp đô hộ, chúng đã tiến hành phá hủy một phần kiến trúc của toà thành. Ngày nay, Cửa Bắc là nơi thờ tự hai vị anh hùng là Tổng đốc Nguyễn Tri Phương và Hoàng Diệu. Xung quanh cửa Bắc có rất nhiều địa điểm vui chơi và tham quan hấp dẫn khác tại Hà Nội. 

Bảo tàng hiện đang lưu giữ hơn 150.000 hiện vật, trong đó có 4 bảo vật quốc gia và nhiều hiện vật quý.

Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam mới được xây dựng với thiết kế hiện đại, nhiều công năng, kiến trúc Bảo tàng không chỉ đơn thuần là một công trình trưng bày về lịch sử chiến tranh, mà còn tạo một không gian chung để khách tham quan tương tác và trải nghiệm về cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng. 

Bên cạnh đó, bảo tàng áp dụng nhiều phương pháp trưng bày mới, kết hợp với các công nghệ sa bàn 3D mapping; thiết bị màn hình tra cứu thông tin, media tư liệu ảnh, thuyết minh tự động audioguide và mã QR tra cứu thông tin hiện vật, hình ảnh và hơn 60 video clip giới thiệu về chiến dịch, trận đánh và các nhân vật lịch sử mang đến cho khách tham quan trải nghiệm hoàn toàn mới.

Khoảng 16 giờ ngày 9/10/1954, những người lính Pháp cuối cùng đã rút qua cầu Long Biên, quân dân ta hoàn toàn kiểm soát Thủ đô.

Sáng ngày 10/10/1954, Ủy ban Quân chính TP và các đơn vị quân đội nhân dân gồm có bộ binh, pháo binh, cao xạ, cơ giới… chia làm nhiều cánh lớn đã mở cuộc hành quân lịch sử tiến vào Hà Nội.

Hàng vạn người dân Thủ đô, từ già trẻ lớn bé, tay cầm cờ hoa hân hoan vẫy chào đoàn quân giải phóng tạo nên một không khí tưng bừng và náo nhiệt chưa từng thấy, trong tiếng loa phóng thanh đang rộn vang lời hát “Tiến về Hà Nội”.

Trải qua thăng trầm lịch sử, cầu Long Biên vẫn tồn tại và trở nên gần gũi với người dân Thủ đô và trở thành một trong những biểu tượng của Hà Nội và thu hút nhiều khách du lịch tham quan. Nhiều lễ hội và chương trình văn hóa được tổ chức tại đây để chào mừng các sự kiện lớn của TP.

Đây là một trong những trung tâm văn hóa quan trọng của Thủ đô, thường xuyên diễn ra các hoạt động văn hóa, biểu diễn nghệ thuật.

Nhà hát Lớn Hà Nội được khởi công từ năm 1901, hoàn thành vào năm 1911. Sau hơn 100 năm, nơi đây là một trong những biểu tượng lịch sử của Thủ đô.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, thắng lợi vĩ đại trong Đông Xuân 1953-1954, mà đỉnh cao là chiến thắng Điện Biên Phủ của quân dân ta đã buộc Pháp phải chấp nhận kí Hiệp định Giơnevơ ngày 21/7/1954 về đình chỉ chiến sự ở Việt Nam, công nhận độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia; chấp nhận rút quân khỏi miền Bắc nước ta.

Sáng ngày 10/10/1954, Ủy ban Quân chính Thành phố và các đơn vị quân đội gồm có bộ binh, pháo binh, cao xạ, cơ giới… chia làm nhiều cánh lớn, đã mở cuộc hành quân lịch sử tiến vào Hà Nội. Người dân Thủ đô đổ ra đường phố reo mừng, tặng hoa, ca hát nhiệt liệt đón chào đoàn quân chiến thắng trở về. Cổng chào, băng, khẩu hiệu rực rỡ các đường phố, cờ đỏ sao vàng phấp phới.

Vào lúc 15 giờ, tại Sân vận động Cột Cờ, hàng trăm nghìn người dân Hà Nội và các lực lượng vũ trang đã chỉnh tề tham dự Lễ chào cờ đầu tiên trong Ngày Giải phóng Thủ đô do Ủy ban Quân chính tổ chức. Cả Hà Nội vang khúc khải hoàn, ngập tràn niềm tự hào, niềm vui giải phóng.

Ngày Giải phóng Thủ đô, 10/10/1954, không chỉ là niềm tự hào, hạnh phúc của người dân Hà Nội mà còn là một sự kiện lịch sử trọng đại, ngày hội lớn của nhân dân cả nước; biểu tượng cho sức mạnh đại đoàn kết, ý chí kiên cường, đánh dấu thắng lợi vẻ vang của dân tộc Việt Nam sau chín năm trường kỳ gian khổ kháng chiến chống lại ách đô hộ của thực dân Pháp; mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử ngàn năm văn hiến của Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội và đất nước.

Tự hào lịch sử, vững bước tương lai, Hà Nội xứng đáng là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, giáo dục, kinh tế và giao dịch quốc tế của cả nước, được bạn bè thế giới ngợi ca và được UNESCO vinh danh là “Thành phố vì hòa bình”; 3 lần được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Sao Vàng, tặng danh hiệu “Thủ đô Anh hùng”.

Đây là một “chứng nhân lịch sử” cho tinh thần kiên cường, bất khuất của người dân Thủ đô, là nơi diễn ra lễ thượng cờ lịch sử chiều 10/10/1954.

Cột cờ Hà Nội nằm tại số 28A đường Điện Biên Phủ, quận Ba Đình (cũ), nay là phường Ba Đình, Hà Nội, thuộc khuôn viên Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Cột Cờ Hà Nội được đánh giá là công trình còn nguyên vẹn và hoành tráng nhất trong quần thể di tích lịch sử Hoàng thành Thăng Long.

Đoan Môn là một trong những cổng chính dẫn vào Cấm thành. Di tích nằm ở hướng Nam của điện Kinh Thiên thẳng trục với Cột Cờ Hà Nội.

Hoàng Thành Thăng Long có địa chỉ tại 19C Hoàng Diệu, phường Điện Biên Phủ, quận Ba Đình (cũ), nay là phường Ba Đình, Hà Nội.

Trải qua thăng trầm lịch sử, Hoàng Thành Thăng Long vẫn là địa điểm du lịch thu hút khách trong và ngoài nước.

Đến đây, du khách có thể tham quan Đoan Môn, Điện Kính Thiên, Hậu Lâu – Tĩnh Bắc Lâu, Chính Bắc Môn - Cửa Bắc, khu Khảo cổ 18 Hoàng Diệu, Cổng Hành Cung, những công trình kiến trúc kiểu Pháp, Nhà D76...

Tác giả: Trần Đăng Khoa

Tác giả: Thạch Lam

❤️ Em yêu Hà Nội, nơi có tháp Rùa, Hồ Gươm, nơi có Lăng Bác Hồ Chí Minh, có Cột cờ Hà Nội..

❤️ Trong mắt em, Hà Nội có sắc đỏ rực rỡ cờ hoa của những trái tim yêu nước

❤️ Trong mắt em, Hà Nội lấp lánh ánh sao trong Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO

❤️ Là học sinh trường Tiểu học Trưng Vương, Hà Nội trong em luôn rực rỡ sắc màu ❤️

❤️ Em yêu Hà Nội vì có bốn mùa: xuân thơm hoa, hè rực nắng, thu lá vàng, đông se lạnh. Trường Trưng Vương của em là nơi học sinh chăm ngoan, lễ phép. Cô giáo dạy em phải biết yêu quê hương từ những việc nhỏ mỗi ngày. Như đi học đúng giờ, biết giữ gìn lớp học sạch đẹp. Lúc ra chơi, em nhặt giấy rác bỏ vào thùng, giữ sân trường sạch sẽ. Cô còn dạy em cách xếp hàng ngay ngắn, chào cờ nghiêm trang vào sáng thứ Hai. Em được học hát bài “Em yêu Hà Nội”, lời ca ngọt như nắng rót mật trời thu.

❤️ Cô kể rằng Hà Nội được UNESCO công nhận là “Thành phố sáng tạo”. Vì người Hà Nội không chỉ học giỏi mà còn rất yêu nghệ thuật và cái đẹp. Em cũng muốn học giỏi, vẽ đẹp và biết kể chuyện hay về Hà Nội. Em mơ lớn lên sẽ làm cô giáo dạy các em nhỏ yêu Thủ đô như em. Em tự hứa sẽ là học sinh ngoan của trường Tiểu học Trưng Vương – chăm chỉ, đoàn kết, lễ phép. Vì em tin: mỗi học sinh nhỏ chăm ngoan chính là một bông hoa đẹp của Hà Nội.

Trưng Vương rộn rã sáng nay
Lớp em háo hức dựng ngay bảng hình
Padlet rực rỡ lung linh
Bạn treo ảnh phố, bạn trình thơ ca

Hồ Gươm, Tháp Bút hiền hòa
Phố cổ rêu phủ – như là chuyện xưa
Cầu Long Biên ngắm sớm trưa
Chùa Một Cột vẫn như vừa mới xây

Ngày Mười tháng Mười hăng say
Chúng em nhớ mãi phút giây tự hào
Thủ đô yêu mến xiết bao
Yêu cây, yêu phố, yêu bao mái trường

Cô dạy em sống thân thương
Chăm ngoan, lễ phép – làm gương mỗi ngày
Mai sau lớn bước dựng xây
Giữ gìn Hà Nội trọn đầy yêu thương.❤️❤️❤️

Và Hà Nội trong Nhi là...

Và mời đoàn mình di chuyển đến địa điểm tiếp theo...

Một ngày đi khắp Hà Nội cùng ba mẹ đã cho chị em Nhi thật nhiều trải nghiệm: ăn ngon, ngắm đẹp, học được thêm bao điều hay.
Các bạn ơi, nếu có dịp, hãy đến Hà Nội vào thu, chắc chắn các bạn cũng sẽ thấy Hà Nội thật đẹp với nhiều địa điểm tham quan lý thú.

Và Hà Nội trong Nhi vừa thú vị, vừa đáng yêu tuyệt vời 🌸🍂✨.

Khởi nguồn của tên gọi

Quảng trường Ba Đình vốn là khu vực cổng phía Tây của Kinh thành Thăng Long, nơi có nhiều làng nghề buôn bán sầm uất. Năm 1894, khi chiếm đóng Hà Nội, thực dân Pháp đã xây một vườn hoa nhỏ gọi là Quảng trường Tròn hay được gọi là Rond Point Puginier. Tên gọi này được đặt theo tên một vị linh mục người Pháp tên là Puginier.

Bác sĩ Trần Văn Lai (sau này làm tới Thứ trưởng Bộ Thương binh và Xã hội), trước đây vốn là thị trưởng thành phố Hà Nội từ ngày 20.7 đến ngày 19.8.1945, là người rất say mê lịch sử dân tộc. Ông dành sự ngưỡng mộ đặc biệt với các anh hùng có công trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc đã đổi tên Rond Point Puginier thành Quảng trường Ba Đình.

Quảng trường Ba Đình là nơi diễn ra các sự kiện trọng đại trong lịch sử Việt Nam. Ảnh: Tư liệu

Đặt tên cho Quảng trường Ba Đình vì ông cảm phục nghĩa quân Đinh Công Tráng chống Pháp vào những năm cuối thế kỷ 19 ở căn cứ Ba Đình, huyện Nga Sơn, Thanh Hóa. Đinh Công Tráng và các đồng đội của mình đã chọn vùng đất thuộc ba làng: Mậu Thịnh, Thượng Thọ và Mỹ Khê làm căn cứ kháng chiến lâu dài. Ba làng này đều có một ngôi đình và từ đó có thể nhìn thấy ngôi đình của hai làng kia, vì vậy nó được gọi là căn cứ Ba Đình. Nơi đây ghi dấu sự chiến đấu anh dũng của dân ta dưới sự lãnh đạo của Đinh Công Tráng chống lại một đội quân viễn chinh lớn nhất so với tất cả các chiến dịch khác của họ trên đất Việt Nam dưới thời Đệ tam Cộng hòa Pháp.

Quảng trường Ba Đình còn được gọi là Quảng trường Độc Lập và Quảng trường Hồng Bàng. Quảng trường Hồng Bàng là tên gọi được Pháp sử dụng sau ngày Pháp tạm chiếm đến ngày Giải phóng Thủ đô 10.10.1954.

Để tiếp quản Thủ đô, Ủy ban hành chính Hà Nội đã đề xuất sử dụng tên gọi cũ là Quảng trường Độc Lập, nhưng Bác Hồ cho rằng, vẫn giữ nguyên tên Quảng trường Ba Đình thì hơn.

Quảng trường của lịch sử

Quảng trường Ba Đình là quảng trường lớn nhất của Việt Nam, là nơi diễn ra các buổi diễu hành quan trọng vào các ngày lễ lớn của đất nước và nhiều sự kiện trọng đại của đất nước.

Quảng trường Ba Đình được gọi là Quảng trường Độc lập vì nơi này từng là nơi diễn ra buổi lễ Độc lập vào lúc 14 giờ chiều ngày 2.9.1945. Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lãnh đạo Cách mạng Tháng Tám thành công vào ngày 19 tháng 8 năm 1945. Nhân dân Việt Nam đã trở thành người làm chủ của chính mình sau khi thoát khỏi tình trạng nô lệ. Mặc dù có nhiều địa điểm khác nhau có thể được sử dụng nhưng Quảng trường Ba Đình cuối cùng đã được chọn để tổ chức sự kiện Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn Độc lập trước hơn nửa triệu người, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chọn Quảng trường Ba Đình để đọc Tuyên ngôn Độc lập, vì Bác Hồ muốn truyền đạt một thông điệp cho cả dân tộc Việt Nam và toàn cầu rằng: Quyền dân tộc không chỉ là quyền dân tộc tự quyết, mà còn là quyền bình đẳng, quyền tự do, quyền thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ. Độc lập dân tộc gắn bó mật thiết với các nguyên tắc dân tộc bình đẳng và tự quyết, với quyền sống và quyền hạnh phúc của mỗi dân tộc. Độc lập dân tộc của nhân dân Việt Nam đã trải qua bao nhiêu xương máu với hàng trăm cuộc đấu tranh, trường kỳ như khởi nghĩa Ba Đình năm xưa.

Quảng trường Ba Đình nơi vị cha già dân tộc yên nghỉ. Ảnh: Hải Nguyễn

Quảng trường còn là nơi ghi dấu lịch sử chứng kiến nhiều sự kiện trọng đại khác trong lịch sử dân tộc. Quảng trường là nơi Bác Hồ sống và làm việc từ sau khi Thủ đô được giải phóng. Đó cũng là nơi từng tổ chức những cuộc họp chính phủ, Quốc hội và Trung ương Đảng quan trọng. Ngày 9.9.1969, buổi lễ mà cả nước đã nghẹn ngào và xót xa truy điệu Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại và người cha già của dân tộc cũng diễn ra nơi đây.

Mặc dù đã trôi qua 78 năm, nhưng hình ảnh Bác Hồ kính yêu đứng tại Quảng trường Ba Đình vào ngày lễ Độc lập vẫn tạo ra niềm xúc động không thể quên cho mọi người dân Việt Nam. Đặc biệt, đối với những người con từ mọi miền xa xôi của Tổ quốc khi đến Hà Nội, đều mong muốn đầu tiên của họ là đến Quảng trường Ba Đình, vào lăng viếng Bác.

Thứ Sáu 21/08/2020 06:23 (GMT+7)

Về thăm nơi thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử quốc gia, từ cuối năm 1928, phong trào đấu tranh của công nhân ngày càng lên cao, sự giác ngộ giai cấp của hội viên và quần chúng được nâng cao, xu hướng cộng sản chủ nghĩa ngày càng rõ rệt.

Trước tình hình đó, Hội Việt Nam Thanh niên Cách mạng không còn đủ khả năng lãnh đạo, cần phải có một tổ chức chặt chẽ hơn, có cương lĩnh rõ ràng, có phương pháp hoạt động đúng đắn với cơ sở quần chúng rộng rãi hơn mới có thể đáp ứng được những đòi hỏi của phong trào, lãnh đạo phong trào đi lên theo con đường cách mạng vô sản.

Những thanh niên tiên tiến trong ban lãnh đạo Kỳ bộ Bắc Kỳ và Tỉnh bộ Hà Nội của Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội nhận thức rõ những bức xúc của lịch sử và xu hướng tất yếu của phong trào cách mạng Việt Nam đã bí mật họp tại số nhà 5D phố Hàm Long, Hà Nội để thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên của Việt Nam. 

Đó là một đêm cuối tháng 3/1929, 7 người đã họp và quyết định thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên. Chi bộ này gồm 8 người: Ngô Gia Tự, Nguyễn Đức Cảnh, Trần Văn Cung, Trịnh Đình Cửu, Đỗ Ngọc Du, Nguyễn Phong Sắc, Dương Hạc Đính và Nguyễn Tuân. Đồng chí Nguyễn Phong Sắc vì có công tác đột xuất nên vắng mặt, đồng chí đã tuyên bố tán thành nghị quyết của cuộc họp nên được công nhận là thành viên chính thức của chi bộ. Đồng chí Trần Văn Cung (bí danh Quốc Anh) được cử làm Bí thư chi bộ.

Tại hội nghị này, chi bộ đã đề ra một số nhiệm vụ trước hết là tiến tới thành lập Đảng Cộng sản, việc phát triển tổ chức công hội, nông hội, việc truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin. Ngay sau khi ra đời, chi bộ đã kịp thời lãnh đạo phong trào đấu tranh cách mạng.

Sự ra đời của Chi bộ Cộng sản – Chi bộ 5D Hàm Long, Hà Nội là một hạt nhân tạo nên sự kiện vĩ đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam, để tiến tới thành lập và hợp nhất 3 tổ chức Đảng là Đông Dương Cộng sản Đảng, An Nam Cộng sản Đảng và Đông Dương Cộng sản liên đoàn thành Đảng Cộng sản Việt Nam; chấm dứt thời kỳ cách mạng trong tình trạng bế tắc, khủng hoảng về đường lối cứu nước; là sự kiện có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của cách mạng Việt Nam…

Năm 1959, nhà số 5D Hàm Long được khôi phục thành nhà lưu niệm, trưng bày các tài liệu, kỷ vật gắn liền với sự ra đời và hoạt động của Chi bộ Cộng sản đầu tiên ở Việt Nam. Năm 1964, Nhà số 5D Hàm Long được công nhận là Di tích cách mạng Hà Nội. 

Năm 2000, nhà 5D Hàm Long được tu bổ, cố gắng khôi phục diện mạo như thời điểm ra đời Chi bộ Cộng sản đầu tiên (tháng 3/1929). Không gian ngôi nhà cũng như nhiều hiện vật được Ban Quản lý Di tích và Danh thắng Hà Nội trân trọng gìn giữ nguyên vẹn như năm nào, từ bộ tràng kỷ khi các bậc tiền bối cách mạng dùng họp bàn công việc hệ trọng, cho đến tủ tài liệu hay chiếc giường các đồng chí từng sử dụng… 

Kết nối các di tích để giáo dục lịch sử

Trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện có khoảng 300 di tích, địa điểm cách mạng, kháng chiến được kiểm kê, gắn biển. Ngoài những di tích như Nhà số 90 phố Thợ Nhuộm - nơi Tổng Bí thư Trần Phú dự thảo Luận cương Chính trị của Đảng, Nhà số 48 phố Hàng Ngang - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Quảng trường Cách mạng tháng Tám…, còn phải kể đến di tích nhà số 312 phố Khâm Thiên (quận Ðống Ða) là nơi diễn ra hội nghị thành lập Ðông Dương Cộng sản Ðảng; di tích chùa Hương Tuyết (ngõ 205 phố Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng) là cơ sở hoạt động, hội họp của các đồng chí Nguyễn Ðức Cảnh, Ðỗ Ngọc Du, Nguyễn Phong Sắc…; nhà số 15 phố Hàng Nón (quận Hoàn Kiếm) là nơi Ðại hội đại biểu công nhân Bắc kỳ lần thứ nhất họp, quyết định thành lập Công hội Ðỏ Bắc Kỳ - tổ chức công đoàn đầu tiên tại Hà Nội năm 1929….

Có thể nói, Di tích 5D Hàm Long cùng với các di tích, địa điểm cách mạng, kháng chiến được kiểm kê, gắn biển ở Hà Nội đã tô thêm cho trang sử hào hùng của cách mạng Việt Nam. Theo Ban Quản lý Di tích và danh thắng Hà Nội thì những năm qua, rất nhiều cơ quan, trường học, khách tham quan đến các di tích này để tìm hiểu những bài học lịch sử. 

Vì thế đã có ý kiến đề xuất rằng, nên chăng kết nối di tích trên địa bàn Hà Nội trở thành một tour tham quan các di tích lịch sử cách mạng - kháng chiến để giáo dục cho thế hệ sau về truyền thống cách mạng của ông cha. 

Trao đổi với truyền thông về quan điểm này, PGS.TS Phạm Mai Hùng - Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho rằng, có thể học tập kinh nghiệm của di tích Nhà 74, 76 phố Nam (thị trấn Long Châu, Quảng Tây, Trung Quốc) - nơi trưng bày các tài liệu, hiện vật về hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các chiến sĩ cách mạng Việt Nam. Nhờ công tác truyền thông được thực hiện bài bản nên ngôi nhà lịch sử này luôn đầy ắp người tham quan hằng ngày. 

Theo PGS.TS Phạm Mai Hùng, bên cạnh việc bảo tồn di tích một cách nguyên vẹn, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá di tích, phối hợp với các trường học trên địa bàn thành phố để đưa di tích này trở thành một trong những điểm tham quan cần có trong chương trình ngoại khóa nhằm trang bị cho học sinh hiểu biết lịch sử và niềm tự hào về đất nước mình. 

Lịch sử hình thành, sơ đồ tham quan

Từ năm 1070, Văn Miếu được xây dựng vào năm thần vũ thứ hai đời vua Lý Thánh Tông. Năm 1076, vua Lý Nhân Tông cho lập trường Quốc Tử Giám nằm bên cạnh Văn Miếu. Trường đại học đầu tiên ở Việt Nam ra đời. Thời kì đầu, trường là nơi chỉ dành riêng cho con vua và con của các bậc quyền quý đại thần theo học nên có tên gọi là Quốc Tử. Người đầu tiên theo học tại đây là hoàng tử Lý Càn Đức, con trai vua Lý Thánh Tông với Nguyên Phi Ỷ Lan. Văn Miếu được vua Lý Anh Tông cho sửa lại vào năm 1156 và chỉ thờ Khổng Tử.

Năm 1253, Vua Trần Thái Tông đổi Quốc Tử Giám thành Quốc Học Viện, mở rộng và cho phép thu nhận cả con của các nhà thường dân học hành xuất sắc.

Chu Văn An được cử làm Quốc Tử Giám Tư nghiệp (hiệu trưởng) vào đời vua Trần Minh Tông và là thầy giảng dạy trực tiếp cho các hoàng tử. Ông mất năm 1370, sau đó vua Trần Nghệ Tông cho thờ ông ở Văn Miếu bên cạnh nơi thờ Khổng Tử.

Ban thờ Chu Văn An

Nho Giáo rất thịnh hành vào thời Hậu Lê. Vua Lê Thánh Tông đã cho dựng các tấm bia đá của những người thi đỗ tiến sĩ từ khoa thi năm 1442. Mỗi tấm bia đều được đặt trên lưng rùa. Đời vua Lê Tháng Tông (1460-1497), nhà Lê đều đặn 3 năm một lần tổ chức các khoa thi, tổng cộng có 12 khoa thi.

Các khoa thi hoàn thành xong không phải lúc nào cũng được khắc bia ngay. Có những tấm bia bị hư hỏng, mất mát theo thời gian. Trong lịch sử cũng đá có rất nhiều đợt trùng tu, dựng lại bia lớn, điển hình như năm 1653 – năm Thịnh Đức thứ nhất hay năm 1717 – năm Vĩnh Thịnh thứ 13. Bia vẫn được khắc đều đặn vào cuối Triều Lê, thời Cảnh Hưng.

Vào năm 1802, vua Gia Long đổi tên thành Văn Miếu Hà Nội. Vì vậy vào thời nhà Nguyễn, Văn Miếu chỉ còn là Văn Miếu của trấn Bắc Thành.

Thực dân Pháp đã nã đại bác vào năm 1947 làm đổ sập căn nhà, chỉ còn lại nền và hai cột đá, 4 nghiên đá. Toàn bộ khu Thái Học ngày nay với diện tích 1530m2 được xây dựng trên tổng diện tịc 6150m2.

Kiến trúc của Văn Miếu

Lê Quý Đôn đã miêu tả Văn Miếu thời nhà Lê trong cuốn Kiến văn tiểu lục rằng: Cửa Đại Thành Nhà 3 gian 2 chái, lợp bằng ngói đồng, Tây Vũ và Đông vũ 2 dãy đều 7 gian, cửa nhỏ 1 gian phía sau, điện canh phục gồm 1 gian 2 chái, 2 gian nhà bếp, kho tế khí 3 gian 2 chái, cửa Thái học 3 gian, có tường ngang lợp bằng ngói đồng (ngói ống), nhà bia phía đông và tây đều 12 gian, kho để ván khắc sách 4 gian, ngoại nghi môn 1 gian, xung quanh đắp tường, cửa hành mã ngoài tường ngang 3 gian, nhà Minh Luân 3 gian 2 chái, Cánh cửa nhỏ bên tả và bên hữu đều 1 gian và có tường ngang. nhà giảng dạy nằm ở phía đông và phía tây, có 2 dãy, mỗi dãy đều 14 gian. Phòng học của học sinh tam xá nằm ở phía tây và phía đông đều ba dãy, mỗi dãy có 25 gian, mỗi gian ở 2 người.

Kiến trúc của toàn bộ Văn Miếu hiện nay đều là kiến trúc của thời đầu nhà Nguyễn. Khuôn viên là bốn bức tường được xây bằng gạch vồ. Ngày nay, kiến trúc Văn Miếu được chia làm ba khu vực chính: Văn Hồ, vườn Giám và cuối cùng là nội tự Văn Miếu.

Văn Miếu môn

Phía trước Văn Miếu môn gồm có tứ trụ (nghi môn) và hai tấm bia Hạ mã(下馬) nằm ở hai bên, đó chính là mốc ranh giới chiều ngang ở phía trước mặt cổng. Thời xưa đã quy định rằng: Dù là công hầu hay khanh tướng, dù cho đi bằng võng lọng hay xe ngựa, cứ hễ đi qua Văn Miếu đều phải xuống đi bộ từ tấm bia Hạ mã bên này cho tới tấm bia Hạ mã bên kia, sau đó mới được lên lại xe ngựa.

Tứ trụ được xây dựng bằng gạch, ở hai trụ giữa được xây cao hơn và có hình hai con nghê chầu vào. Theo quan niệm tâm linh thì đây chính là vật linh thiêng có khả năng nhìn ra kẻ ác hay người thiện. Hai trụ phía ngoài được đắp nổi bốn con chim phượng chắp đuôi vào nhau. Trên tứ trụ có câu đối chữ Hán được tạm dịch là:

“Đông, tây, nam, bắc cùng đạo này” – “Công, khanh, sĩ phu xuất thân từ đường này”

Văn miếu môn có ý nghĩa là cổng tam quan phía ngoài. Cổng gồm có ba cửa, cửa ở giữa cao to và được xây 2 tầng. Tầng trên của cửa có ba chữ 文廟門 (Văn miếu môn). Kiến trúc của Văn Miếu môn rất độc đáo. Nhìn bên ngoài cửa tam quan là ba kiến trúc riêng biệt. Cửa chính giữa thực chất được xây hai tầng, mặt bừng hình vuông, tầng dưới to, tầng trên nhỏ chồng lên tầng dưới.

Đại Trung môn

Không gian thứ nhất đi từ cổng chính Văn Miếu môn được gọi là khu Nhập đạo, đi theo đường thẳng tới cánh cổng thứ hau là Đại Trung môn. Bên trái ngang hàng với Đại Thành môn là Thành Đức môn, bên phải là Đạt Tài môn.

Ngày nay, hai bên là không gian xanh của cây cối và thảm cỏ. Hai bên tả hữu của toàn bộ khu Văn Miếu, cùng với tường ngang của Văn Miếu môn tạo thành một khu hình gần vuông, tường vây khép kín ra vào bằng Văn Miếu môn. Có hai chiếc hồ hình chữ nhật nằm sát theo chiều dọc bên ngoài. Cảnh vật ở đây tạo một cảm giác thanh tịnh, trang nhã.

Cửa Đại Trung môn có kiến trúc 3 gian, xây trên một nền gạch cao, mái lợp ngói mũi hài, gồm hai hàng cột hiên trước và sau, ơt giữa có một cột chống nóc. Một tấm biển nhỏ đề 3 chữ Đại Trung môn.

Khuê Văn Các

Bước qua Đại Trung môn, đi sâu vào phía bên trong, các bạn sẽ được chiêm ngưỡng môt biểu tượng của thủ đô Hà Nội, đó chính là Khuê Văn Các.

Khuê Văn Các – gác vẻ đẹp của sao Khuê là một lầu vuông gồm tám mái, bốn mái thượng và bốn mái hạ. Khuê Văn Các cao gần chin thước, được Tổng trấn Nguyễn Văn Thành triều nhà Nguyễn cho xây dựng vào năm 1805. Gác được dựng trên một nền vuông lát gạch Bát tràng cao cân xứng, mỗi bề có chiều dài 6,8m. Phải đi qua ba bậc thang đá mới bước lên được nền vuông này. Khuê Văn Các có kiến trúc rất hài hòa và độc đáo. Tầng dưới có 4 trụ gạch vuông, mỗi trụ dài 1m và trên mặt trụ đều được trạm chỗ hoa văn tinh xảo. Tầng trên có kiến trúc gỗ sơn son thếp vàng, trừ mái lợp và những phần góc mái được làm bằng chất liệu vôi cát hoặc đất nung có độ bền cao.

Có hai khoảng trống được chừa lại trên sàn gỗ để bắc thang lên gác. Bốn cạnh sàn là diềm gỗ được trạm chổ tỉ mỉ, tinh vi. Bố góc sàn cũng được làm bằng gỗ. Bốn mặt tường của Khuê Văn Các được bịt ván gỗ, mỗi mặt có một cửa tròn có thanh gỗ chống tỏa ra bốn phía. Những thanh gỗ và cửa tượng trưng cho sao Khuê và tia sáng của sao. Sát mái phía trên cửa ngoài vào có treo một biển sơn son thếp vàng khắc ba chữ 奎文閣(Khuê Văn Các). Trên mỗi mặt tường gỗ đều được chạm một câu đối chữ Hán. Cả bốn câu đối đều rất có ý nghĩa.

Bia Tiến sĩ, giếng Thiên Quang

Tại Văn Miếu, di tích có giá trị bậc nhất có lẽ là 82 tấm bia Tiến sĩ được dựng ở hai bên của giếng Thiên Quang. Mỗi bên có 41 tấm dựng thành hai hàng ngang, mặt bia quay về phía giếng. Mỗi vườn bia hai bên xây một tòa đình vuông, 4 mặt đều bỏ trống, có nền cao ở giữa, có bệ, cửa trông thẳng xuống giếng.

Thời xưa, hàng năm vào xuân thu nhị kỳ, tại Văn Miếu đều làm lễ tế, soạn sửa lễ vật cúng bái các vị tiên nho của nước ta mà quý danh còn khắc trên bia đá. Trong 82 tấm bia, tấm sớm nhất được dựng vào năm 1484, tấm cuối cùng vào năm 1780. Có nhiều tấm bia nọ lắp vào rùa của tấm bia khác, nhiều tấm bị nứt vỡ phải hàn gắn lại.

Thiên Quang mang ý nghĩa là ánh sáng bầu trời. Người xây dựng đã đặt tên này cho giếng có ý nói là con người đều thu nhận được tinh túy của vũ trụ, tri thức soi sáng, tô đẹp nhân văn. Giếng có hình vuông, quanh giếng được xây hàng lan can cao ngang lưng. Người xưa quan niệm rằng, giếng hình vuông tượng trưng cho đát, cửa tròn Khuê Văn Các tượng trưng cho trời. Tinh hoa của cả đất trời đều tập trung về đây.

Bước qua cửa Đại Thành, các bạn sẽ bước vào không gian thứ ba, là khu vực chính của Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Cửa Đại Thành có kiến trúc 3 gian cùng với hai hàng cột hiên trước và sau, một hàng cột ở giữa. Trên giáp nóc chính giữa có treo một bức hoành khắc 3 chữ 大成門 (Đại thành môn).

Cánh Cửa Đại Thành là nơi mở đầu cho khu vực của những nơi thờ Khổng Tử, Chu Công, Thất Thập nhị hiền… Đây cũng chính là nơi giảng dạy của trường giám ngày xưa. Đại Thành là một cái tên mang đầy ý nghĩa – cửa của sự thành đạt lớn lao. Sân của Đại Thành môn rất rộng được lát gạch Bát Tràng. Hai bên là Tả vu và Hữu vu, trước mặt là tòa Đại Bái Đường trang nghiêm, rộng rãi và trải dài suốt chiều rộng của sân. Phía sau Đại Bái Đường là tòa Thượng Điện.

Đền Khải Thánh

Đền Khải Thánh nằm ở phía sau cùng của Văn Miếu. Để đi từ Đại Thành môn, các bạn có thể đi theo hai con đường lát gạch phía Tả Vu và Hữu vu, hoặc đi từ sau lưng Thượng Điện qua cửa Tam quan. Cha mẹ Khổng Tử là Thúc Lương Ngột và Nhan Thị được thờ tại đền Khải Thánh. Nửa phần diện tích của khu là phía sân trước, sân bị một con đường lát gạch ngăn đôi dẫn từ tam quan lên chính giữa điện thờ.

Kiến trúc của đền Khải Thánh khá sơ sài nhưng vẫn có Tả vu, Hữu vu và điện thờ ở giữa. Xưa đền Khải Thánh vốn là Quốc Tử Giám hay còn được gọi là nhà Thái Học, nơi rèn luyện nhân tài cho nhiều triều đại. Theo như văn tịch thì khu Khải Thánh xưa có 150 gian phòng dành cho giám sinh, hay còn gọi là khu cư xá. Thực dân Pháp đã bắn đại bác phá hủy toàn bộ khu giám sinh vào năm 1946, không còn sót lại một kiến trúc nào.

Ngày nay hoàn toàn là kiến trúc mới. Toàn bộ mái của đền được lớp hai lớp ngói lót. Các cột giữa nhà và chân đá tảng đặt một tấm chì dày 1,5mm để chống ẩm từ dưới lên. Nền sân được lát gạch có kích thước 30x30x4cm. Xung quanh đều được bó vỉa bằng đá xanh. Quy mô của khu Thái Học mới hiện nay rất bề thế, trang nghiêm và hài hòa với kiến trúc chung của Văn Miếu. Hiện có rất nhiều những cổ vật con đang được lưu giữ tại đây.

Ngày 10/10/2025 là kỷ niệm 71 năm ngày Giải phóng Thủ đô, đánh dấu mốc son lớn cho lịch sử dân tộc Việt Nam: Thủ đô Hà Nội chính thức được giải phóng.

Tìm hiểu về ngày Giải phóng Thủ đô 10/10

Bối cảnh lịch sử ngày Giải phóng Thủ đô

Vào năm 1954, ngay sau chiến thắng lẫy lừng Điện Biên Phủ, Hiệp định Giơnevơ được ký kết và lệnh đình chiến ở Đông Dương có hiệu lực.

Nhờ quá trình đấu tranh sôi nổi, vào ngày 30/09/1954 và ngày 02/10/1954 tại Ủy ban Liên hợp đình chiến Trung ương, Hội đồng Chính phủ, Ủy ban quân chính thành phố Hà Nội được thành lập và chính thức tiếp quản thành phố Hà Nội theo nghị quyết ngày 17/09/1954.

Tuy nhiên, các đơn vị vào tiếp quản Hà Nội vẫn phải hết sức cảnh giác với các âm mưu khiêu khích của bọn phá hoại.

Vào sáng ngày 08/10/1954 các đơn vị quân đội ta chia nhiều đường bắt đầu tiến vào ngoại thành Hà Nội. Sau đó đến ngày hôm sau, quân ta đã tiến vào nội thành Hà Nội và tỏa đi khắp nơi.

Lần lượt quân ta tiếp quản được nhà Ga, phủ Toàn quyền, khu Đồn Thủy, khu Bờ Hồ, phủ Thống sứ.

Sau khi quân đội Liên hiệp Pháp rời khỏi thành phố, quân đội ta hoàn toàn kiểm soát thành phố Hà Nội. Trong không khí hân hoan chào mừng giải phóng, cờ đỏ sao vàng treo khắp nơi cùng niềm vui tột cùng của quân và dân ta sau nhiều năm đấu tranh giành lại thủ đô.

Sáng ngày 10-10-1954, đoàn xe đầu tiên diễu hành do Thiếu tướng Vương Thừa Vũ và bác sĩ Trần Duy Hưng dẫn đầu cùng nhân dân Thủ đô quần áo chỉnh tề, mang cờ, hoa, ảnh Bác Hồ, xếp thành đội ngũ trật tự kéo theo đoàn xe.

Sau đó, bộ đội ta diễu binh qua a các phố Kim Mã, Hàng Đẫy, Cửa Nam, Hàng Bông, Hàng Đào, Hàng Ngang… và tiến vào Cửa Đông Thành phố Hà Nội. Đoàn diễu hành tiếp tục đi qua Bạch Mai, phố Huế, Hồ Gươm, Bờ Hồ, chợ Đồng Xuân và tiến vào thành lúc 10 giờ 45 phút

Cùng với những tiếng reo hò và niềm vui khôn xiết của nhân dân thủ đô, vào lúc 15 giờ ngày 10/10/1954, hàng trăm nghìn người dân dự Lễ chào cờ do Ủy ban Quân chính tổ chức tại sân vận động Cột Cờ. Chủ tịch Ủy ban Quân chính Vương Thừa Vũ đã trân trọng đọc lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi đồng bào Thủ đô nhân ngày giải phóng.

Ý nghĩa lịch sử ngày Giải phóng Thủ đô

Ngày Giải phóng Thủ đô Hà Nội có thể nói là cột mốc quan trọng khi miền Bắc Việt Nam đã hoàn toàn thoát khỏi ách thống trị của đế quốc thực dân. Với cả nước ta, đây là dấu hiệu tích cực cho thấy nhân dân đang làm chủ vận mệnh của mình và đất nước, phấn khởi bắt tay vào xây dựng xã hội mới.

Ngày Giải phóng Thủ đô Hà Nội cũng trở thành dấu son vàng trong hành trình bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước, đánh dấu một bước ngoặt có ý nghĩa to lớn, mở ra thời kỳ phát triển mới hết sức vẻ vang của nước ta.

Theo sử sách, vào thế kỷ XIX, Tháp Rùa được xây dựng trên Cụ Rùa – gò đất nhỏ giữa Hồ Hoàn Kiếm, nơi từng gắn liền với truyền thuyết vua Lê trả gươm cho Rùa thần. Từ đó, hình ảnh Tháp Rùa soi bóng giữa hồ trở thành biểu tượng linh thiêng của Thủ đô, gắn với khát vọng hòa bình, độc lập và lòng yêu nước của người dân Việt.

Mỗi buổi sớm mai, khi sương mờ giăng kín mặt hồ, Tháp Rùa hiện lên mờ ảo, gợi nhớ bao lớp ký ức xưa cũ của Hà Nội. Và khi đêm về, ánh đèn quanh hồ hắt lên tháp, lung linh như một viên ngọc giữa trái tim thành phố.

Tháp Rùa không chỉ là một di tích, mà còn là một phần tâm hồn của người Hà Nội – giản dị mà thanh tao, cổ kính mà vĩnh hằng.
Dù ai đi xa, hình ảnh ấy vẫn khắc sâu trong trí nhớ:

“Hà Nội ơi, có Tháp Rùa soi bóng,
Có Hồ Gươm lặng lẽ giữa lòng em.”

Chiếc cầu dài hơn 2 km, được làm hoàn toàn bằng thép, là cây cầu đầu tiên do người Việt và Pháp cùng xây dựng. Mỗi nhịp cầu, mỗi thanh sắt đã chứng kiến biết bao thăng trầm của Thăng Long – Hà Nội: những đoàn tàu chở hàng hóa, những dòng người tấp nập qua lại, và cả những năm tháng chiến tranh, khi cầu oằn mình chịu bom đạn nhưng vẫn kiên cường đứng vững.

Ngày nay, Cầu Long Biên không chỉ là một công trình giao thông, mà còn là một biểu tượng ký ức, nơi hội tụ nỗi hoài niệm, lòng tự hào và tình yêu Hà Nội. Buổi sáng, sương giăng mờ trên sông Hồng, người dân tản bộ, ngắm mặt trời lên từ phía Gia Lâm. Buổi chiều, ánh hoàng hôn trải vàng lên những thanh sắt cũ, khiến cầu như được phủ lên một lớp thời gian lấp lánh.

Cầu Long Biên không hoàn hảo, không mới mẻ – nhưng chính sự cũ kỹ ấy lại tạo nên vẻ đẹp rất riêng, bình dị và chân thật của Hà Nội xưa. Nó nhắc chúng ta rằng: dù thành phố có đổi thay từng ngày, thì ký ức và lịch sử vẫn luôn còn đó, neo mình giữa dòng sông Hồng.

“Cầu Long Biên – dải lụa thép nối đôi bờ ký ức,
Nối quá khứ oai hùng với Hà Nội hôm nay.”

Xây dựng năm 1805 dưới thời nhà Nguyễn, Cửa Bắc là cổng thành duy nhất còn sót lại trong các cổng thành. Di tích có vị trí quay hướng Bắc, chếch Tây 15 độ, phần lầu ở trên, thành ở dưới. Phần thành được xây dựng kiên cố bằng đá và gạch, chân kè bằng đá. Mép cửa kè đá hình chữ nhật, diềm trên bằng đá trang trí hoa sen. Hai cánh cổng bằng gỗ chạy trên bánh xe bằng đồng. Nổi bật phía ngoài bên trên cổng là dòng chữ Hán khắc “Chính Bắc Môn”.

Di tích Cửa Bắc còn là nơi gắn liền với tên tuổi hai vị Tổng đốc Nguyễn Tri Phương và Hoàng Diệu trong cuộc chiến bảo vệ Thành Hà Nội vào năm 1873, năm 1882. Trên vọng lâu của di tích này là nơi thờ hai vị Tổng đốc Nguyễn Tri Phương và Hoàng Diệu để tỏ lòng nhớ ơn tinh thần chiến đấu giữ thành đến hơi thở cuối cùng của 2 vị Tổng đốc.

Hiện nay trên mặt thành Cửa Bắc còn lưu 2 vết đại bác sâu 80cm do pháo hạm Pháp bắn ngày 25/4/1882. Sau khi bình ổn Bắc Kỳ, giặc Pháp cho phá hết Thành Hà Nội, nhưng giữ lại Bắc Môn.

Nhà văn Nguyễn Ngọc Tiến, một trong số những người nghiên cứu về văn hóa Hà Nội đã chia sẻ về lý do đoàn xe của Chủ tịch Ủy ban Quân quản Vương Thừa Vũ, và Phó Chủ tịch Trần Duy Hưng chọn Cửa Bắc để đi vào Hoàng thành Thăng Long như thế này: Cửa Bắc là cửa chính để đi vào các cơ quan tham mưu, các cơ quan đầu não của quân đội Pháp đóng ở trong thành. Trong khi đó khu vực phía đông phần lớn là doanh trại của binh lính. Khu vực phía tây là doanh trại của sĩ quan quân đội Pháp. Do vậy, việc đại đoàn quân chọn Cửa Bắc để tiến vào rõ ràng giống như việc muốn tiến thẳng vào đơn vị đầu não của quân đội Pháp, để chứng minh chúng ta đã trở về, chúng ta đã chiến thắng.